Aλ. Mητρόπουλος: «Δημιουργείται μεσομακροπρόθεσμο πρόβλημα με την καταβολή των μελλοντικών συντάξεων»

Κύριε Μητρό­πουλε, θα ήθελα να μας σχο­λιά­σετε την απόφαση του ΣτΕ για τα ανα­δρο­μικά για 11 μήνες στους συντα­ξιού­χους. Ποιους περι­λαμ­βά­νει και τι πρέπει να περι­μέ­νουν οι συντα­ξιού­χοι;

Η κεντρική από τις πέντε πρό­σφα­τες απο­φά­σεις της Ολο­μέ­λειας του ΣτΕ (1439-1443/2020), η υπ’αριθ. 1439/2020, έκρινε ως νόμιμες τις περι­κο­πές των νόμων Κουτρουμάνη-Βρούτση (ν. 4051/2012 και 4093/2012) παρά την αντί­θετη δική της απόφαση του 2015 (2287/2015), επί προ­ε­δρίας του κ.Σωτη­ρίου Ρίζου, που είχε κρίνει ότι οι περι­κο­πές αυτές στις κύριες και επι­κου­ρι­κές συντά­ξεις και η κατάρ­γηση των Δώρων ήταν αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές.

Ο επα­νελ­θών μετά από χρόνια υπουρ­γός Εργα­σίας κ.Ιωάννης Βρού­τσης, επω­φε­λού­με­νος της μή εφαρ­μο­γής τής ευνοϊ­κής για τους συντα­ξιού­χους από­φα­σης του ΣτΕ το 2015, για τέσσερα και πλέον χρόνια, από την κυβέρ­νηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, επα­νήλθε επί του ιδίου θέματος και ζήτησε την επα­νά­κριση της υπό­θε­σης με τη δια­δι­κα­σία της πιλο­τι­κής δίκης, προ­σβάλ­λο­ντας τον νόμο Κατρού­γκα­λου (ν. 4387/2016) που άλλαξε ορι­στικά τη δομή τής σύντα­ξης και εξά­λειψε εντελώς από τη σύνθεσή της τα Δώρα Χρι­στου­γέν­νων και Πάσχα και το Επίδομα Αδείας.

Έτσι, η νέα απόφαση επι­δί­κασε επι­στροφή των παρά­νο­μων κατα­κρα­τή­σεων ΜΟΝΟ για 11 μήνες, για το χρονικό διά­στημα από τον Ιούνιο 2015 έως τον Μάιο 2016, μέχρις ότου δηλαδή άρχισε να ισχύει ο νόμος Κατρού­γκα­λου.

Πρό­κει­ται για μια νομο­λο­γιακή επα­να­το­πο­θέ­τηση (δικα­στικό παρά­δοξο) με το ίδιο νομικό και πραγ­μα­τικό περιε­χό­μενο παρά το δεδι­κα­σμένο, με αίτηση του υπουρ­γού Εργα­σίας (ως ανωτέρω ανα­φέρ­θηκε), την οποία έκανε δεκτή προ­ε­δρεύ­ο­ντας και στη σχετική δίκη στις 10-1-2020 η νυν Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας κυρία Αικα­τε­ρίνη Σακελ­λα­ρο­πού­λου.

Τέτοιες νομο­λο­για­κές ανα­τρο­πές δεν τιμούν τη συνταγ­μα­τική τάξη και τραυ­μα­τί­ζουν τη διά­κριση των εξου­σιών. Εν πάση περι­πτώ­σει, οι βασικές αρχές του Συντάγ­μα­τος δεν φαί­νε­ται να είναι και το πρώ­τι­στο μέλημα της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας που ταλα­νί­ζε­ται στις συμπλη­γά­δες της μνη­μο­νια­κής «κανο­νι­κό­τη­τας» και της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού.

Και αυτά τα ελά­χι­στα παρα­νό­μως παρα­κρα­τη­θέ­ντα δικαιού­νται, κατά την πρό­σφατη απόφαση, όσοι έχουν προ­σφύ­γει στα Δικα­στή­ρια μέχρι 14-7-2020 (ημε­ρο­μη­νία δημο­σί­ευ­σης των απο­φά­σεων από το ΣτΕ).

Έτσι, παρά την πανη­γυ­ρική νομι­μο­ποί­ηση των περι­κο­πών στις συντά­ξεις, η κυβέρ­νηση, επι­κα­λού­μενη τον νόμο των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ («νόμος Κατρού­γκα­λου») μπορεί να εμφα­νί­ζει …φιλο­λαϊκό πρόσωπο εξαγ­γέλ­λο­ντας ότι θα εφαρ­μό­σει την απόφαση ορι­ζο­ντίως, δηλαδή για όλους ανε­ξαι­ρέ­τως τους συντα­ξιού­χους, είτε έχουν προ­σφύ­γει στη Δικαιο­σύνη είτε όχι, όταν τα δημο­σιο­νο­μικά περι­θώ­ρια το επι­τρέ­ψουν.

Για όσους συντα­ξιού­χους δεν ισχύει, μπορούν να προ­σφύ­γουν στην Δικαιο­σύνη;

Η απόφαση του ΣτΕ έθεσε ως κατα­λη­κτική ημε­ρο­μη­νία για την άσκηση προ­σφυ­γών την 14η Ιουλίου 2020. Δεν απέ­κλεισε όμως το ενδε­χό­μενο νέων προ­σφυ­γών για όσες περι­πτώ­σεις, βέβαια, δεν έχουν παρα­γρα­φεί.

Όμως, θα είχε ένα νομικό ενδια­φέ­ρον η προ­σφυγή στο Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο (ΔΕΚ) σύμφωνα με την Ευρω­παϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώ­ματα του Ανθρώ­που (ΕΣΔΑ), διότι πρό­κει­ται για περι­κο­πές τακτι­κών συντα­ξιο­δο­τι­κών απο­δο­χών που απο­στε­ρούν από πολλούς την αξιο­πρεπή δια­βί­ωση. Δυστυ­χώς όμως τα όρια της αξιο­πρε­πούς δια­βί­ω­σης προσ­διο­ρί­ζο­νται ανάλογα και με τις δημο­σιο­νο­μι­κές δυνα­τό­τη­τες, όπως εκά­στοτε τις επι­κα­λού­νται και τις προσ­διο­ρί­ζουν διε­θνείς οργα­νι­σμοί και οι κατ’ιδίαν χώρες.

Τι γίνεται ωστόσο με το μέλλον των συντά­ξεων σύμφωνα με τα τελευ­ταία στοι­χεία του υπουρ­γείου Εργα­σίας; Οι Έλληνες συντα­ξιού­χοι, είναι τελικά οι πιο φτωχοί («poor pensioners») και πιο ηλι­κιω­μέ­νοι στην ευρω­ζώνη;

Τα επίσημα στοι­χεία του υπουρ­γείου Εργα­σίας (ΗΔΙΚΑ, ΗΛΙΟΣ) του Ιουνίου 2020 που δημο­σιεύ­θη­καν πρό­σφατα, δεί­χνουν ότι έχουμε τους πιο φτωχούς και τους πιο γερα­σμέ­νους συντα­ξιού­χους στην ευρω­ζώνη.Τα πρώτα χρόνια των Μνη­μο­νίων η ελλη­νική πολι­τική και δημο­σιο­γρα­φική μνη­μο­νιακή προ­πα­γάνδα δια­κή­ρυσσε, μεταξύ άλλων, ότι μία από τις μεγάλες αιτίες της χρε­ο­κο­πίας του Δημο­σίου ήταν το μεγάλο ύψος των συντά­ξεων, η πρόωρη συντα­ξιο­δό­τηση (κυρίως των γυναι­κών) και το ότι οι Έλληνες συλ­λή­βδην εργά­ζο­νται λιγό­τε­ρες ώρες συγκρι­τικά με τους λοιπούς ευρω­παί­ους.

Τότε, με βιβλία και συνε­ντεύ­ξεις μας, απα­ντού­σαμε ότι συμ­βαί­νει το εντελώς αντί­θετο από αυτό που ισχυ­ρι­ζό­ταν η μνη­μο­νιακή προ­πα­γάνδα. Μάλιστα δε, ο καθη­γη­τής Πέτερ Μπό­φιν­γκερ, ένας από τους δια­πρε­πέ­στε­ρους ευρω­παί­ους οικο­νο­μο­λό­γους και μέλος τότε της Πεντα­με­λούς Επι­τρο­πής Σοφών της γερ­μα­νι­κής κυβέρ­νη­σης, ανα­γκά­στηκε να γράψει σχετικό βιβλίο («Επι­στροφή στο μάρκο;», Εκδό­σεις Πόλις, 2012), στο οποίο -με στοι­χεία που έλαβε από την Ευρω­παϊκή Στα­τι­στική Υπη­ρε­σία, τη γερ­μα­νική κυβέρ­νηση και άλλους Διε­θνείς Οργανισμούς- απέ­δειξε ότι οι Έλληνες εργά­ζο­νται πολύ περισ­σό­τε­ρες ώρες από τους Γερ­μα­νούς ετησίως, βγαί­νουν στη σύνταξη αργό­τερα και λαμ­βά­νουν πολύ χαμη­λό­τε­ρες συντά­ξεις και μισθούς.

Επι­προ­σθέ­τως, όλοι οι σοβαροί διε­θνείς μελε­τη­τές επι­σή­μα­ναν ότι το ελλη­νικό κράτος κατα­σπα­τά­λησε ή ετε­ρο­χρη­σι­μο­ποί­ησε τα πλούσια απο­θε­μα­τικά των Ταμείων και δεν τα επέ­στρεψε ποτέ… Μάλιστα δε, ότι χρη­μα­το­δό­τησε ποι­κί­λες ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις ή ότι έκανε κοι­νω­νική πολι­τική χωρίς υπο­κεί­μενη σχέση εργα­σίας και χωρίς να ανα­πλη­ρώ­σει ποτέ τα απο­θε­μα­τικά, όπως συνέβη σε όλες τις άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες.

Υπ’αυτές τις ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες, η παρα­τε­τα­μένη κρίση στην αγορά εργα­σίας, δηλαδή η απο­στέ­ρηση από τα Ταμεία επαρκών εισφο­ρών αλλά και ο αυστη­ρός δημο­σιο­νο­μι­κός κανόνας για τη μείωση της κρα­τι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης του­λά­χι­στον μέχρι το 2060 (όπως έχουν ορίσει τα Μνη­μό­νια), δημιουρ­γούν μεσο­μα­κρο­πρό­θε­σμο πρό­βλημα για την κατα­βολή των μελ­λο­ντι­κών συντά­ξεων. Αν υπήρχε π.χ. το Ταμείο Εθνικού Πλούτου όπως στη Νορ­βη­γία που με τον μισό από τον ελλη­νικό πλη­θυ­σμό δια­χει­ρί­ζε­ται περίπου 1 τρις ευρώ δια­θε­σί­μων, δεν θα μιλού­σαμε ούτε για κρίση Ασφα­λι­στι­κού ούτε για έλλειψη επεν­δύ­σεων.

Πρό­σφατα δηλώ­σατε ότι ΕΛΣΤΑΤ ΚΑΙ ΟΑΕΔ εμπαί­ζουν τους ανέρ­γους αφού … «μέτρησε» μισό εκα­τομ­μύ­ριο λιγό­τε­ρους τον Απρίλιο 2020. Τι συμ­βαί­νει τελικά;

Είναι απα­ρά­δε­κτο! Για τον ίδιο μήνα (Απρί­λιος 2020), την ίδια χώρα (Ελλάδα), την ίδια αγορά εργα­σίας, ο ένας Οργα­νι­σμός (ΕΛΣΤΑΤ) να μην μπορεί να εντο­πί­σει 500.000 ανέρ­γους που είναι όμως κατα­γε­γραμ­μέ­νοι στον άλλο Οργα­νι­σμό (ΟΑΕΔ). Είναι σκάν­δαλο!

Πρέπει κάποτε να απο­κα­τα­στα­θεί η αξιο­πι­στία των δύο αυτών κεντρι­κών θεσμών, που καλού­νται να εκπλη­ρώ­σουν σπου­δαί­ους σκοπούς στην ανα­πτυ­ξιακή δια­δι­κα­σία και στο κοι­νω­νικό κράτος. Οι «οικο­νο­μικά μη ενεργοί» πολίτες που δύνα­νται να εργα­στούν δεν γίνεται να αφα­νί­ζο­νται από το κοι­νω­νικό τοπίο. Οι εργα­ζό­με­νοι για λίγες ώρες την εβδο­μάδα ή για λίγες ημέρες τον μήνα δεν μπορεί να εμφα­νί­ζο­νται από σοβαρές κατα­με­τρή­σεις ως εργα­ζό­με­νοι, δηλαδή να δια­γρά­φο­νται από τη λίστα των ανέργων.

Οι μέθοδοι κατα­γρα­φής της ανερ­γίας πρέπει να εκσυγ­χρο­νι­στούν, να γίνουν αντι­κει­με­νι­κοί, να συμ­βα­δί­ζουν με την πραγ­μα­τι­κό­τητα της ζωής, ώστε εργα­ζό­με­νος να θεω­ρεί­ται, σε γενικές γραμμές, αυτός που έχει το μέσο ωράριο εργα­σίας και απο­λαμ­βά­νει έναν αξιο­βί­ωτο σταθερό μισθό.

Οι δύο Οργα­νι­σμοί πρέπει να δρουν αντι­κει­με­νικά για να προ­σφέ­ρουν στην κοι­νω­νία και την οικο­νο­μία και όχι να γίνο­νται μέρος τής προ­πα­γαν­δι­στι­κής δημο­σιο­λο­γίας των εκά­στοτε κυβερ­νώ­ντων ή των ευρω­παϊ­κών θεσμών.

Όλοι οι δείκτες (επί­ση­μοι και ανε­πί­ση­μοι) δεί­χνουν κατάρ­ρευση της αγοράς εργα­σίας μετά την κρίση της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού, με λιγό­τε­ρες προ­σλή­ψεις, με μετα­τρο­πές συμ­βά­σεων από πλήρη απα­σχό­ληση σε μερική και σε εκ περι­τρο­πής κ.λπ., ενώ ο κλάδος του επι­σι­τι­σμού και των ξενο­δο­χείων «χτυ­πή­θηκε» ανε­λέ­ητα. Τι πρέπει να περι­μέ­νουμε;

Οι εργα­ζό­με­νοι σ’αυτούς τους κλάδους και οι οικο­γέ­νειές τους είναι τα μεγάλα θύματα του «κλει­σί­μα­τος» της οικο­νο­μίας και της αγοράς. Επειδή όμως οι υπη­ρε­σίες αυτές απο­τε­λούν μεγάλο μέρος τής ελλη­νι­κής οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, επη­ρε­ά­ζουν και άλλους κρί­σι­μους τομείς της, όπως η πρω­το­γε­νής παρα­γωγή, η μετα­ποί­ηση, οι μετα­φο­ρές και βεβαίως το ευρύ δίκτυο των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων και οι συνα­πτό­με­νες υπη­ρε­σίες πάσης φύσεως. Επο­μέ­νως πλήτ­τε­ται ολό­κληρη η ελλη­νική οικο­νο­μία αφού μετά την είσοδό μας στην ΟΝΕ μετα­τρα­πή­καμε ραγδαία σε οικο­νο­μία υπη­ρε­σιών.

Πάντως είναι προ­φα­νές ότι με τη σχε­τι­κο­ποί­ηση και την ελα­στι­κο­ποί­ηση της αγοράς εργα­σίας πολλοί Έλληνες θα μετα­πέ­σουν στην τάξη των νεό­πτω­χων εργα­ζο­μέ­νων («working poors»), δηλαδή αυτών που θα εργά­ζο­νται πολύ και δεν θα μπορούν να ζήσουν αξιο­πρε­πώς. Και επειδή το «δόγμα του σοκ», όπου εφαρ­μό­ζε­ται, δημιουρ­γεί μόνιμες κατα­στά­σεις, φοβού­μαι ότι η σημε­ρινή κοι­νω­νική και δημο­σιο­λο­γική αλλο­τρί­ωση δεν μπορεί να το απο­κρού­σει.

Όπως έχουμε ξανα­γρά­ψει στην έγκριτη εφη­με­ρίδα σας, πρέπει κατε­πει­γό­ντως να εκπο­νη­θεί ένα ανα­πτυ­ξιακό σχέδιο που θα αξιο­ποι­ή­σει όλα τα συγκρι­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματα της χώρας στην πρω­το­γενή και δευ­τε­ρο­γενή παρα­γωγή, θα επα­να­φέ­ρει τα δημόσια αγαθά υπό δημόσιο και κοι­νω­νικό έλεγχο ακυ­ρώ­νο­ντας τις σχε­τι­κές με αυτά δια­τά­ξεις των Μνη­μο­νίων (κυρίως του γ’ γενι­κευ­μέ­νου και ανα­κε­φα­λαιω­τι­κού) και θα αξιο­ποι­ή­σει το μορ­φω­μένο και αξιό­πι­στο ελλη­νικό εργα­τικό δυνα­μικό που ακόμη και σήμερα εξα­κο­λου­θεί να φεύγει από τη χώρα («brain drain»).

Δεν μπορεί τα μέλη τής κυβέρ­νη­σης του Μπόρις Τζόνσον, «τα παιδιά της Θάτσερ» να ανα­κοι­νώ­νουν παροχές και προ­γράμ­ματα δημο­σίων επεν­δύ­σεων πολλών εκα­τομ­μυ­ρίων στερ­λι­νών προς αντι­με­τώ­πιση της κρίσης και οι Έλληνες να περι­μέ­νουμε εισροές από το νομα­δικό κεφά­λαιο που αγο­ρά­ζει όσο-όσο τις περιου­σίες των Ελλήνων, τα χει­μα­ζό­μενα ξενο­δο­χεία και τα δημόσια αγαθά…

Η μνη­μο­νιακή ρότα θα μεγα­λώ­σει την από­κλιση μεταξύ των κεντρο­ευ­ρω­παϊ­κών οικο­νο­μιών και της χώρας μας. Οι πικρές αυτές αλή­θειες όμως βρί­σκο­νται εκτός πολι­τι­κής και κοι­νω­νι­κής «ατζέ­ντας».