Γιάννης Παππάς: «Η νησιωτικότητα ως συνταγματική δέσμευση»

Σε άρθρο του στην εφη­με­ρίδα Παρα­πο­λι­τικά ο βου­λευ­τής της ΝΔ κ. Γιάννης Παππάς ανα­φέ­ρει:

Η συνταγ­μα­τική ανα­θε­ώ­ρηση απο­τε­λεί ευκαι­ρία να απο­κτή­σει η νησιω­τι­κό­τητα ουσια­στικό θεσμικό περιε­χό­μενο. Να περάσει από τη γενική ανα­γνώ­ριση στη δεσμευ­τική υπο­χρέ­ωση της Πολι­τείας. Η Ελλάδα είναι χώρα θαλάσ­σης, νησιών και συνόρων. Η γεω­γρα­φία της καθό­ρισε την ιστορία, την οικο­νο­μία, την άμυνα και την κοι­νω­νική της συνοχή. Για τους κατοί­κους των νησιών, όμως, αυτή η γεω­γρα­φία μετα­φρά­ζε­ται καθη­με­ρινά σε αυξη­μένο κόστος, από­σταση από βασικές υπη­ρε­σίες, ανάγκη υπο­δο­μών, δυσκο­λία στε­λέ­χω­σης δημό­σιων δομών, εξάρ­τηση από τις μετα­φο­ρές, ενερ­γεια­κές ανάγκες και διαρκή αγώνα για πρό­σβαση στην υγεία, την παιδεία και τη διοί­κηση.

Τα άρθρα που συν­δέ­ο­νται με τη διοί­κηση, την αυτο­διοί­κηση, το περι­βάλ­λον, την κοι­νω­νική προ­στα­σία, τη νομο­θέ­τηση και τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό έχουν άμεση σχέση με τη νησιω­τική Ελλάδα. Στον πυρήνα αυτής της συζή­τη­σης βρί­σκε­ται το άρθρο 101, που αφορά την οργά­νωση της διοί­κη­σης και την απο­κε­ντρω­τική λει­τουρ­γία του κράτους. Για τα νησιά, η απο­κέ­ντρωση έχει άμεσο πρα­κτικό νόημα. Σημαί­νει υπη­ρε­σίες πιο κοντά στον πολίτη. Σημαί­νει διοι­κη­τι­κές απο­φά­σεις με γνώση των τοπικών συν­θη­κών. Σημαί­νει κράτος που λαμ­βά­νει υπόψη την από­σταση, τη μικρή κλίμακα, την επο­χι­κό­τητα, το αυξη­μένο κόστος και τη γεω­στρα­τη­γική σημασία κάθε νησιω­τι­κής περιο­χής.

Το άρθρο 102, που αφορά την τοπική αυτο­διοί­κηση, έχει επίσης καθο­ρι­στική σημασία. Οι νησιω­τι­κοί δήμοι σηκώ­νουν ευθύνες δυσα­νά­λο­γες με το μέγεθος και τους πόρους τους. Ύδρευση, απο­χέ­τευση, πολι­τική προ­στα­σία, κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σίες, τοπικές υπο­δο­μές, σχολική στέγη και καθη­με­ρινή λει­τουρ­γία των κοι­νο­τή­των απαι­τούν θεσμική ενί­σχυση, πόρους και λει­τουρ­γική ευε­λι­ξία.

Το άρθρο 24, που συν­δέ­ε­ται με το περι­βάλ­λον, τον χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό, την ενέρ­γεια, το νερό και την κλι­μα­τική ανθε­κτι­κό­τητα, αφορά άμεσα τα νησιά. Η λει­ψυ­δρία, η προ­στα­σία του φυσικού χώρου, οι ανάγκες ενερ­γεια­κής επάρ­κειας και οι πιέσεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής επη­ρε­ά­ζουν την καθη­με­ρι­νό­τητα και την οικο­νο­μία των τοπικών κοι­νω­νιών. Η ανά­πτυξη των νησιών χρειά­ζε­ται ισορ­ρο­πία, σχε­δια­σμό και κανόνες που λαμ­βά­νουν υπόψη τη φέρουσα ικα­νό­τητα κάθε περιο­χής.

Κρίσιμη είναι και η διά­σταση του άρθρου 21, που αφορά την κοι­νω­νική προ­στα­σία, τη στέγη και τη δια­γε­νε­ακή ευθύνη. Η παρα­μονή νέων ανθρώ­πων στα νησιά προ­ϋ­πο­θέ­τει κατοι­κία, εργασία, πρό­σβαση σε υπη­ρε­σίες υγείας, σχολεία που λει­τουρ­γούν και πραγ­μα­τι­κές ευκαι­ρίες ζωής. Το δημο­γρα­φικό πρό­βλημα στον νησιω­τικό χώρο δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται μόνο με γενικές πολι­τι­κές.

Ιδιαί­τερη σημασία έχει και το άρθρο 73, που σχε­τί­ζε­ται με την ποιό­τητα της νομο­θέ­τη­σης. Κάθε κρίσιμη ρύθμιση που επη­ρε­ά­ζει τις νησιω­τι­κές περιο­χές χρειά­ζε­ται ειδική εκτί­μηση των συνε­πειών της. Πριν από τη θέσπιση ενός κανόνα, η Πολι­τεία οφείλει να εξε­τά­ζει τι σημαί­νει για τον κάτοικο, την οικο­γέ­νεια, την επι­χεί­ρηση, τον επαγ­γελ­μα­τία, τον αγρότη, τον εργα­ζό­μενο και τη δημόσια υπη­ρε­σία σε ένα νησί.

Αντί­στοιχα, το άρθρο 79, που αφορά τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, συν­δέ­ε­ται με την ανάγκη στα­θε­ρής χρη­μα­το­δό­τη­σης των νησιω­τι­κών πολι­τι­κών. Η νησιω­τι­κό­τητα χρειά­ζε­ται πόρους και μέτρηση απο­τε­λέ­σμα­τος. Υγεία, παιδεία, μετα­φο­ρές, ενέρ­γεια, λιμε­νι­κές υπο­δο­μές, ύδρευση, πολι­τική προ­στα­σία και ψηφια­κές υπη­ρε­σίες απαι­τούν σχε­δια­σμό που απο­τυ­πώ­νε­ται και στη δημο­σιο­νο­μική λει­τουρ­γία του κράτους.

Πριν από κάθε μεγάλη απόφαση, η Πολι­τεία οφείλει να εξε­τά­ζει τι σημαί­νει αυτή για τη Ρόδο, την Κω, την Κάλυμνο, την Κάρπαθο, την Κάσο, τη Λέρο, την Πάτμο, τους Λειψούς, τη Νίσυρο, την Τήλο, τη Σύμη, τη Χάλκη, την Αστυ­πά­λαια και το Καστελ­λό­ριζο. Να υπο­λο­γί­ζει την από­σταση, το κόστος, την επο­χι­κό­τητα, τη νησιω­τική οικο­νο­μία και την ανάγκη δια­τή­ρη­σης ζωντα­νών κοι­νω­νιών στα σύνορα της χώρας.

Η ισότητα αποκτά περιε­χό­μενο όταν λαμ­βά­νει υπόψη τις δια­φο­ρε­τι­κές αφε­τη­ρίες. Ο νησιώ­της δικαιού­ται πρό­σβαση σε γιατρό, σχολείο, δημόσια υπη­ρε­σία, συγκοι­νω­νία, νερό, ενέρ­γεια, ψηφια­κές υπη­ρε­σίες και δυνα­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης στον τόπο του. Η στήριξη αυτή απο­τε­λεί εφαρ­μογή της ουσια­στι­κής ισό­τη­τας.

Η ανα­θε­ώ­ρηση δίνει τη δυνα­τό­τητα να ενσω­μα­τω­θεί η νησιω­τι­κό­τητα ουσια­στικά στα άρθρα που αφορούν τη διοί­κηση, την αυτο­διοί­κηση, το περι­βάλ­λον, την κοι­νω­νική προ­στα­σία, την καλή νομο­θέ­τηση και τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Να γίνει κανόνας που δεσμεύει το κράτος, κατευ­θύ­νει τη διοί­κηση και μετα­τρέ­πει τη γεω­γρα­φική ιδιαι­τε­ρό­τητα σε θεσμική ευθύνη.

Γιάννης Παππάς

Βου­λευ­τής Δωδε­κα­νή­σου ΝΔ