Με αφορμή τις συνέπειες από τη συνέχιση του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, κ. Βασίλης Κορκίδης μιλάει στη “δ” και περιγράφει την νέα πραγματικότητα στην αγορά και στην οικονομία.
Επίσης μιλάει για την αποτίμηση της πασχαλινής περιόδου, τον τζίρο των επιχειρήσεων, την αύξηση του κατώτατου μισθού καθώς και τα μέτρα της κυβέρνησης για την ενίσχυση της αγοράς και την προστασία των καταναλωτών.
• Κύριε Κορκίδη, να ξεκινήσουμε από την κίνηση κατά την περίοδο των πασχαλινών εορτών και να μας πείτε, πώς κινήθηκε η αγορά. Δώστε μας μια εικόνα.
Το φετινό Πάσχα παρέμεινε μια περίοδος αυξημένης εμπορικής δραστηριότητας, με μικρή διάρκεια και μεγάλη ένταση, αλλά με πιο συγκρατημένα χαρακτηριστικά σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Το παραδοσιακά “πλούσιο” πασχαλινό τραπέζι κυριάρχησε και φέτος με σαφή μετατόπιση σε πιο επιλεκτικό, αλλά όχι “φτωχότερο”. Τα ήθη, έθιμα και παραδόσεις του Πάσχα έδειξαν αντοχές και υπερίσχυσαν της ακρίβειας. Η πασχαλινή αγορά του 2026 στην Ελλάδα κινήθηκε σε ένα περιβάλλον έντονων πιέσεων στο διαθέσιμο εισόδημα, αλλά και προσαρμογής της καταναλωτικής συμπεριφοράς στα νέα δεδομένα. Ο πασχαλινός «συμπυκνωμένος» τζίρος των 7–10 ημερών, με υψηλή ένταση κατανάλωσης και με σημαντικό μοχλό το 1 δισ. ευρώ του Δώρου Πάσχα, κρατήθηκε και φέτος περίπου στο 1,5 δισ. ευρώ. Η παραδοσιακή σημασία του Πάσχα έδειξε αντοχές σύμφωνα με την αγοραστική κίνηση, που όμως χαρακτηρίστηκε περισσότερο από συγκράτηση, παρά από γιορτινή παρόρμηση.
Η συνολική εικόνα σε πρώτη ανάγνωση έδειξε ότι, ο τζίρος της πασχαλινής περιόδου διατηρήθηκε σε σχετικά σταθερά επίπεδα, ωστόσο αυτό οφείλεται, κυρίως, λόγω της αύξησης των τιμών και όχι της κατανάλωσης, που φαίνεται σε όγκο να υποχώρησε 2-5%. Με άλλα λόγια, οι καταναλωτές ξόδεψαν περίπου τα ίδια, ή περισσότερα χρήματα, αλλά αγόρασαν λιγότερα προϊόντα, με σαφή ένδειξη της πραγματικής αγοραστικής δύναμης.
Η φετινή αγορά χαρακτηρίστηκε από έντονη τάση σύγκρισης τιμών και αναζήτησης προσφορών. Οι καταναλωτές εμφανίστηκαν πιο ενημερωμένοι και περισσότερο ευέλικτοι, ως προς το πού και τι αγοράζουν. Μεγάλο ποσοστό στράφηκε σε οικονομικότερες επιλογές, είτε επιλέγοντας προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, είτε αλλάζοντας κατάστημα, ακόμη και σε επίπεδο καθημερινών αγορών. Οι κεντρικές αγορές, τα σούπερ μάρκετ και τα εκπτωτικά καταστήματα ενίσχυσαν τη θέση τους, κυρίως λόγω της μεγαλύτερης δυνατότητας συγκράτησης τιμών.
Η αγορά εμφάνισε έντονα χαρακτηριστικά «δύο ταχυτήτων». Από τη μία πλευρά, οι μεγάλες αλυσίδες λιανικής προσέφεραν πιο ανταγωνιστικές τιμές, λειτουργώντας ως βασικός πόλος προσέλκυσης για το ευρύ καταναλωτικό κοινό. Από την άλλη, τα παραδοσιακά καταστήματα, αναγκαστικά διατήρησαν υψηλότερα επίπεδα τιμών, απευθυνόμενα, κυρίως, σε μόνιμους πελάτες, που δίνουν έμφαση στην ποιότητα και την ελληνική προέλευση των προϊόντων. Παρατηρήθηκε μικρή αλλαγή στις διατροφικές επιλογές, αλλά και μείωση των ποσοτήτων ανά οικογένεια.
Στο οικονομικό περιβάλλον, ο πληθωρισμός εξακολούθησε να επηρεάζει τις αγοραστικές αποφάσεις. Η αύξηση του κόστους ενέργειας και μεταφορών, μεταφέρθηκε εν μέρει στις τελικές τιμές των προϊόντων, περιορίζοντας τα περιθώρια. Συνολικά, η πασχαλινή αγορά του 2026 αποτύπωσε μια μεταβατική φάση για το λιανεμπόριο. Οι επιχειρήσεις κλήθηκαν να ισορροπήσουν μεταξύ τιμών και ποιότητας, ενώ οι 8 στους 10 καταναλωτές υιοθέτησαν συγκρατημένη προσέγγιση στις αγορές τους.
• Η αύξηση του κατώτατου μισθού αποτελεί μια θετική εξέλιξη για τους εργαζόμενους. Μπορεί, ωστόσο να μεταφραστεί αυτό σε αγοραστική δύναμη;
Η αύξηση του κατώτατου μισθού στην Ελλάδα δεν είναι απλώς “λίγα ευρώ παραπάνω”. Έχει πολλαπλές θετικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις που επηρεάζουν εργαζόμενους, επιχειρήσεις και, συνολικά, την οικονομία. Στην πράξη σημαίνει άμεση αύξηση του καθαρού εισοδήματος για πάνω από 575.000 εργαζόμενους, ή το 23% των απασχολούμενων στον ιδιωτικό τομέα, που αμείβονται με κατώτατο μισθό. Σημαίνει περισσότερα “χρήματα στην τσέπη” και ενίσχυση των όρων της αγοραστικής δύναμης PPS, ιδίως στα χαμηλά εισοδήματα, σε συνδυασμό και με τη μειωμένη φορολογία. Ο κατώτατος μισθός λειτουργεί σαν βάση για όλο το μισθολογικό σύστημα και συμπαρασύρει όλη την αγορά μισθών, αφού η αύξηση δεν μένει μόνο στον κατώτατο, αλλά ανεβάζει όλους τους μισθούς που επηρεάζονται από τριετίες, επιδόματα και υπερωρίες. Ο στρατηγικός στόχος της διετίας 2026-2027, παρά τις αντίξοες συνθήκες που αντιμετωπίζει σήμερα η ελληνική επιχειρηματικότητα, είναι η σταδιακή σύγκλιση με τα ευρωπαϊκά επίπεδα. Η αύξηση του κατώτατου μισθού προσθέτει ετησίως πάνω από μισό δισ. ευρώ στη μισθοδοσία του ιδιωτικού τομέα. Επισημαίνεται, μάλιστα, ότι, από την 1η Απριλίου 2026, που τέθηκε σε ισχύ ο νέος αυξημένος κατώτατος μισθός των 920 ευρώ, η αύξηση του 4,5% θα φανεί πρώτα στο Δώρο Πάσχα. Ουσιαστικά, παρά το μεγαλύτερο κόστος για τις επιχειρήσεις, η αύξηση του κατώτατου μισθού σημαίνει μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα για εργαζόμενους, μείωση των ανισοτήτων αμοιβών, τόνωση της κατανάλωσης, στήριξη της ανάπτυξης και συνολικά της οικονομίας. Τέλος, η αύξηση του κατώτατου μισθού σημαίνει άμεσα, περισσότερα χρήματα από τις επιχειρήσεις στους εργαζόμενους τους και έμμεσα, σημαίνει “αυτοχρηματοδότηση” της αγοράς.
• Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, δημιουργεί έντονη ανησυχία σχετικά με τις αυξήσεις στις τιμές των προϊόντων, αγαθών κ.λπ. Ποια είναι η δική σας εκτίμηση;
Η εξέλιξη αυτή έχει δημιουργήσει νέες προκλήσεις για την Ευρώπη και την Ελλάδα, ιδιαίτερα στους τομείς του εμπορίου, της εφοδιαστικής αλυσίδας και της ενεργειακής μετάβασης. Οι βασικές επιπτώσεις του πολέμου αποτυπώνονται στην αύξηση του κόστους μεταφορών και ασφάλισης. Οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, σε συνάρτηση με την σημαντική αύξηση των «war risk premiums» πλοίων και των ναύλων, επηρέασαν τις τιμές εξαγόμενων προϊόντων αλλά και των λιπασμάτων, με αποτέλεσμα οι πρόσθετες αυξήσεις στις τιμές τροφίμων και αγροτικής παραγωγής είναι αναπόφευκτες, με τη διατάραξη της προσφοράς λιπασμάτων να μεταφέρεται άμεσα στο κόστος παραγωγής, εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις διεθνώς και ιδιαίτερα, στην Ευρώπη.
Η αναζήτηση ανακατανομής των εμπορικών ροών για επιχειρήσεις και χώρες, με εναλλακτικές διαδρομές και προμηθευτές άλλων αγορών, θα αυξήσει το συνολικό κόστος. Η γεωπολιτική αστάθεια, επίσης, δημιουργεί επενδυτική αβεβαιότητα, επηρεάζει νέα σχέδια και επιβραδύνει τη μετάβαση σε νέα παραγωγικά μοντέλα.
Για την Ευρώπη και την Ελλάδα εκτιμώ ότι, οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν την ανάγκη για ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων, τη διαφοροποίηση προμηθευτών και αξιοποίηση στρατηγικών συνεργασιών στους τομείς της ναυτιλίας, των logistics και της βιομηχανίας.
Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι η στρατηγική διαφοροποίηση προμηθευτών, ενίσχυση των logistics και του ενεργού ρόλου της ναυτιλίας. Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η οικονομική ανθεκτικότητα θα κριθεί από την ικανότητα προσαρμογής και τη δημιουργία ισχυρών διεθνών συνεργασιών.
• Οι κυβερνήσεις σε όλες τις ευρωπαϊκές και μη χώρες, έλαβαν μέτρα για την ενίσχυση της αγοράς και την προστασία των καταναλωτών. Στην Ελλάδα, ανακοινώθηκαν κάποια μέτρα, αλλά είναι αρκετά;
Γνωρίζουμε πως ποτέ τα μέτρα που λαμβάνονται δεν είναι αρκετά για να καλύψουν τις απώλειες μιας κρίσης, όμως, τουλάχιστον τα ελληνικά μέτρα είναι εδώ, ενώ τα ευρωπαϊκά λείπουν. Η κυβέρνηση προχώρησε στη δημιουργία ενός πρώτου αναχώματος για τον περιορισμό των συνεπειών της νέας, μεγάλης ενεργειακής κρίσης, που έχει πυροδοτήσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και ταυτόχρονα, πέρασε ένα ηχηρό μήνυμα ότι, η Ελλάδα πρωτοστατεί στη διαμόρφωση μιας απούσας ενιαίας ευρωπαϊκής απάντησης. Τα μέτρα συνολικού ύψους 300 εκατ. ευρώ, που θα ισχύσουν για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο, κρίνονται θετικά, καθώς στοχεύουν στη στήριξη του κοινωνικού συνόλου, ενώ σύμφωνα με τα 800 εκ. ευρώ αποθεματικά στον κρατικό προϋπολογισμό, αφήνουν περιθώρια για πρόσθετες παρεμβάσεις, εάν απαιτηθούν.
Σωστά τα μέτρα δίνουν έμφαση στον τομέα των καυσίμων, δεδομένου ότι, το πετρέλαιο επηρεάζει άμεσα το κόστος παραγωγής, τις μεταφορές, τις ανατιμήσεις των προϊόντων, αλλά και την καθημερινότητα των πολιτών. Ορθώς, η κυβέρνηση επέλεξε να περιορίσει τις αρνητικές επιπτώσεις από τη διεθνή άνοδο της τιμής του πετρελαίου, οι οποίες επηρεάζουν την εφοδιαστική αλυσίδα, τη διακίνηση αγαθών, την αγροτική παραγωγή, καθώς και το κόστος των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων που επηρεάζουν τις τουριστικές ροές από και προς τα νησιωτικά συγκροτήματα αλλά και τις νησιωτικές οικονομίες οι οποίες υφίστανται αυξημένες πιέσεις σε πολλαπλά επίπεδα.
Η ανακοίνωση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή από την ΕΛΣΤΑΤ για τον Μάρτιο του 2026, με τον ετήσιο πληθωρισμό να διαμορφώνεται στο 3,9%, συνιστά μια εξέλιξη που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Σε αυτό το περιβάλλον, η οικονομική πολιτική καλείται να κινηθεί με προσοχή και ισορροπία. Από τη μία πλευρά, απαιτούνται στοχευμένα μέτρα στήριξης για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις, προκειμένου να μετριαστούν οι επιπτώσεις της ακρίβειας. Από την άλλη, είναι κρίσιμο να αποφευχθούν παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να ενισχύσουν περαιτέρω τις πληθωριστικές πιέσεις.
