Δικηγορικός Σύλλογος Ρόδου: Δέσμευση του υφυπουργού Δικαιοσύνης να αποκατασταθεί η δημοσίευση των αποφάσεων στα βιβλία του Πρωτοδικείου

• Μετά από παρέμ­βαση του Δικη­γο­ρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου, το ζήτημα της άτυπης κατάρ­γη­σης των βιβλίων δημο­σί­ευ­σης δικα­στι­κών απο­φά­σεων μετα­φέ­ρε­ται στο ανώτατο επίπεδο, με τον υφυ­πουργό να ανα­λαμ­βά­νει να ενη­με­ρώ­σει την Πρόεδρο του Αρείου Πάγου ώστε οι γραμ­μα­τείς να συνε­χί­σουν να κατα­χω­ρί­ζουν τις απο­φά­σεις, όπως ορίζει ο νόμος

Ενα ζήτημα που έμοιαζε μέχρι πρό­τι­νος καθαρά υπη­ρε­σιακό, η δημο­σί­ευση των δικα­στι­κών απο­φά­σεων στα ειδικά βιβλία, βρέθηκε στο επί­κε­ντρο των εργα­σιών της Ολο­μέ­λειας των προ­έ­δρων των Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων Ελλάδος, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν στην Άμφισσα και στους Δελφούς στις 29 και 30 Μαΐου 2026. Όπως προ­κύ­πτει από την ενη­μέ­ρωση του προ­έ­δρου του Δικη­γο­ρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου, κ. Βασίλη Κατα­βε­νάκη, προς τα μέλη του Συλ­λό­γου, η παρέμ­βαση που έκανε ο Δ.Σ.Ρ. άνοιξε μια συζή­τηση που ξεπερνά τα όρια του τοπικού και αγγίζει την ίδια την αρχή της δημο­σιό­τη­τας της δικαιο­σύ­νης.

Η παρέμ­βαση που έφτασε ως τον Άρειο Πάγο

Στο τραπέζι των εργα­σιών τέθηκε από τον Δ.Σ.Ρ. η κατά­σταση που έχει δημιουρ­γη­θεί με την άτυπη, όπως χαρα­κτη­ρί­στηκε, κατάρ­γηση των βιβλίων δημο­σιεύ­σεων δικα­στι­κών απο­φά­σεων, χωρίς να προ­βλέ­πε­ται κάτι τέτοιο, σε συν­δυα­σμό με την άρνηση δικα­στι­κών γραμ­μα­τέων να κατα­χω­ρί­ζουν τις απο­φά­σεις στα βιβλία. Πρό­κει­ται, σύμφωνα με τη θέση που ανα­πτύ­χθηκε, για παρα­βί­αση της αρχής της δημο­σιό­τη­τας των δικα­στη­ρίων, αφού αφαι­ρεί­ται από τον πολίτη ένα άμεσο και ελέγ­ξιμο σημείο ανα­φο­ράς για το αν, πότε και με ποιο περιε­χό­μενο δημο­σιεύ­θηκε μια απόφαση.

Η παρέμ­βαση δεν έμεινε χωρίς συνέ­χεια. Σύμφωνα με όσα μετα­φέρ­θη­καν στα μέλη του ΔΣΡ, ο υφυ­πουρ­γός Δικαιο­σύ­νης δεσμεύ­θηκε ότι θα επι­σκε­φθεί την Πρόεδρο του Αρείου Πάγου προ­κει­μέ­νου να την ενη­με­ρώ­σει για το θέμα, ώστε οι γραμ­μα­τείς να συνε­χί­σουν να δημο­σιεύ­ουν τις απο­φά­σεις στα βιβλία δημο­σιεύ­σεων, όπως ρητά προ­βλέ­πει ο νόμος. Η εξέλιξη αυτή μετα­φέ­ρει το ζήτημα από το επίπεδο της καθη­με­ρι­νής λει­τουρ­γίας ενός πρω­το­δι­κείου στην κορυφή της δικα­στι­κής ιεραρ­χίας της χώρας.

Το ζήτημα των προ­θε­σμιών των ενδίκων μέσων

Στην ίδια συζή­τηση, ο υφυ­πουρ­γός τόνισε ότι οι κατα­χρη­στι­κές προ­θε­σμίες των ενδίκων μέσων εξα­κο­λου­θούν να υπο­λο­γί­ζο­νται από τη δημο­σί­ευση στα βιβλία και ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να καταρ­γη­θούν, σημειώ­νο­ντας πως κάτι τέτοιο δεν ήταν ποτέ το ζητού­μενο. Η επι­σή­μανση αυτή έχει πρα­κτική βαρύ­τητα, καθώς συνδέει το απο­τύ­πωμα της δημο­σί­ευ­σης στα βιβλία με την έναρξη των προ­θε­σμιών εντός των οποίων ασκού­νται τα ένδικα μέσα. Με άλλα λόγια, το βιβλίο δημο­σιεύ­σεων δεν λει­τουρ­γεί απλώς ως αρχείο, αλλά ως χρονικό σημείο εκκί­νη­σης που επη­ρε­ά­ζει άμεσα τα δικο­νο­μικά δικαιώ­ματα των δια­δί­κων.

Το παρα­σκή­νιο της υπό­θε­σης στη Ρόδο

Το θέμα δεν εμφα­νί­στηκε για πρώτη φορά στην Άμφισσα. Σύμφωνα με όσα είχε ανα­δεί­ξει νωρί­τερα η «Δημο­κρα­τική», η εφαρ­μογή του πλη­ρο­φο­ρια­κού συστή­μα­τος «Σόλων» στο Πρω­το­δι­κείο Ρόδου συνο­δεύ­τηκε από την κατάρ­γηση της πρό­σβα­σης των πολιτών στα βιβλία δημο­σί­ευ­σης απο­φά­σεων, δηλαδή στο παρα­δο­σιακό υπη­ρε­σιακό εργα­λείο όπου απο­τυ­πώ­νε­ται το γεγονός της δημο­σί­ευ­σης, ο χρόνος της και τα βασικά στοι­χεία του δια­τα­κτι­κού.

Η μετα­βολή, όπως είχε επι­ση­μαν­θεί, δεν αφορά μόνο την εσω­τε­ρική οργά­νωση της υπη­ρε­σίας, αλλά το πώς δια­σφα­λί­ζε­ται στην πράξη η δημο­σιό­τητα της δικαιο­σύ­νης και ο κοι­νω­νι­κός έλεγχος της απο­νο­μής της.

Χαρα­κτη­ρι­στικό της εικόνας που είχε περι­γρα­φεί είναι ότι, ενώ προ­βλέ­πε­ται η δυνα­τό­τητα εκτύ­πω­σης των απο­φά­σεων σε λίστα, αυτό δεν γινόταν σε επίπεδο Πρω­το­δι­κείου Ρόδου, αλλά μόνο στο Εφετείο Δωδε­κα­νή­σου. Έτσι, το ερώτημα μετα­το­πί­στηκε από το αν η απόφαση απαγ­γέλ­λε­ται σε δημόσια συνε­δρί­αση στο αν ο πολίτης μπορεί να πλη­ρο­φο­ρη­θεί ότι η δημο­σί­ευση έλαβε πράγ­ματι χώρα, πότε έγινε και ποιο ήταν το απο­τέ­λε­σμα που ανα­κοι­νώ­θηκε.

Η συνταγ­μα­τική διά­σταση

Στον πυρήνα του ζητή­μα­τος βρί­σκε­ται το άρθρο 93 παρ. 2 και 3 του Συντάγ­μα­τος, που ορίζει ότι οι συνε­δριά­σεις των δικα­στη­ρίων είναι δημό­σιες και ότι οι απο­φά­σεις απαγ­γέλ­λο­νται σε δημόσια συνε­δρί­αση. Η δημόσια απαγ­γε­λία λει­τουρ­γεί ως εγγύηση δια­φά­νειας και ως στοι­χείο που υπη­ρε­τεί τον κοι­νω­νικό έλεγχο της δικα­στι­κής λει­τουρ­γίας. Στη σύγ­χρονη πραγ­μα­τι­κό­τητα, όπου μεγάλο μέρος της δια­δι­κα­σίας είναι έγγραφο και η ενη­μέ­ρωση του κοινού δεν εξα­σφα­λί­ζε­ται μέσα από τη φυσική παρα­κο­λού­θηση των συνε­δριά­σεων, η έννοια της δημο­σιό­τη­τας μετα­το­πί­ζε­ται από το συμ­βο­λικό στο λει­τουρ­γικό.

Σε αυτό το πλαίσιο, η δημο­σί­ευση της από­φα­σης ολο­κλη­ρώ­νε­ται στην πράξη μέσω της γραμ­μα­τείας και το βιβλίο δημο­σιεύ­σεων αποκτά χαρα­κτήρα πρα­κτι­κής εγγύ­η­σης. Όταν η απόφαση πρέπει να απαγ­γελ­θεί δημόσια, πρέπει να υπάρχει και αξιό­πι­στος τρόπος να απο­δει­κνύ­ε­ται ότι αυτό συνέβη. Η αφαί­ρεση της άμεσης πρό­σβα­σης σε αυτές τις κατα­χω­ρί­σεις, αλλάζει τη σχέση πολίτη και δικα­στι­κής πλη­ρο­φό­ρη­σης, αφού περιο­ρί­ζει τη δυνα­τό­τητα αυτο­τε­λούς και ανε­μπό­δι­στης επι­βε­βαί­ω­σης ότι μια απόφαση δημο­σιεύ­θηκε.

Η θέση του Δικη­γο­ρι­κού Συλ­λό­γου Ρόδου για την ψηφιακή μετά­βαση

Η θέση που ανα­πτύ­χθηκε από τον ΔΣΡ είναι ότι ο ηλε­κτρο­νι­κός φάκελος πρέπει να λει­τουρ­γή­σει άμεσα και ότι, εφόσον δεν ήταν έτοιμος, δεν θα έπρεπε να είχαν εκκι­νή­σει οι τηλε­μα­τι­κές δίκες. Παράλ­ληλα, ο Σύλ­λο­γος δηλώνει δεκτι­κός σε κάθε συνά­ντηση και επι­κοι­νω­νία για την ανα­ζή­τηση λύσεων. Η τοπο­θέ­τηση αυτή συν­δέ­ε­ται με μια ευρύ­τερη ανη­συ­χία, ότι η ψηφιο­ποί­ηση των κατα­χω­ρί­σεων οφείλει να δια­τη­ρεί και όχι να περιο­ρί­ζει τις πρα­κτι­κές εγγυ­ή­σεις που καθι­στούν τη δημο­σιό­τητα λει­τουρ­γική.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ιδιαί­τερη μνεία έγινε από τον υφυ­πουργό για τις αποχές της Ρόδου από τα Διοι­κη­τικά Εφετεία, με την επι­σή­μανση ότι η Πρό­ε­δρος όλων των Διοι­κη­τι­κών Δικα­στη­ρίων της χώρας θα επι­κοι­νω­νή­σει με τον ΔΣΡ προ­κει­μέ­νου να προ­τα­θούν λύσεις, καθώς οι ανα­βο­λές που δίνο­νται είναι ιδιαί­τερα μακρι­νές.