Βασίλης Κορκίδης: «Ο πολιτικός ανασχηματισμός μπορεί να βοηθήσει την κυβέρνηση στον ανασχηματισμό της οικονομίας, αλλά δεν είναι ποτέ από μόνος του αρκετός»

Κύριε Κορκίδη, στην αγορά και στον εμπο­ρικό κόσμο της χώρας μας, κυριαρ­χεί έντονος προ­βλη­μα­τι­σμός με αφορμή τον εμπο­ρικό πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ – ΕΕ. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Πράγ­ματι επι­κρα­τεί βαθύ­τα­τος προ­βλη­μα­τι­σμός στον εμπο­ρικό κόσμο από τις πρώτες αψι­μα­χίες του δια­τλα­ντι­κού εμπο­ρι­κού πολέμου μεταξύ Η.Π.Α. – Ε.Ε., με την ανα­κοί­νωση ανταλ­λα­γής δασμών στον χάλυβα και στο αλου­μί­νιο, αλλά και την πρόθεση του προ­έ­δρου Ντό­ναλντ Τραμπ, να επι­βά­λει υψηλά λιμε­νικά τέλη σε πλοία που έχουν κατα­σκευα­στεί στα ναυ­πη­γεία της Κίνας. Οι επι­πτώ­σεις από την τακτική αυτή αγγί­ζουν σχεδόν το 2,2 τρισ. δολάρια σε εμπο­ρι­κές συναλ­λα­γές. Οι αμε­ρι­κα­νι­κές επι­βα­ρύν­σεις στον χάλυβα και στο αλου­μί­νιο θα πλήξουν περισ­σό­τερο τον Καναδά και το Μεξικό, αλλά και η ΕΕ, ως ο νούμερο 3 προ­μη­θευ­τής χάλυβα της Αμε­ρι­κής, δεν θα μείνει αλώβητη. Το βέβαιο είναι πως ένας εμπο­ρι­κός πόλεμος μεγάλης κλί­μα­κας δημιουρ­γεί αλυ­σι­δω­τές επι­πτώ­σεις και «ντόμινο» πλη­θω­ρι­στι­κών πιέσεων.

Η Ε.Ε., με το σκε­πτικό να «προ­στα­τεύ­σει» την ευρω­παϊκή οικο­νο­μία, δημο­σιο­ποί­ησε έναν κατά­λογο 99 σελίδων, στον οποίο θα μπο­ρού­σαν να επι­βλη­θούν δασμοί και, μεταξύ άλλων, περι­γρά­φο­νται προ­ϊ­ό­ντα όπως, τρόφιμα, κρέας, που­λε­ρικά, γαλα­κτο­κο­μικά προ­ϊ­ό­ντα, έλαια, φρούτα και λαχα­νικά, αλλά και αλκο­ο­λούχα ποτά. Επίσης, περι­λαμ­βά­νο­νται μηχα­νή­ματα εγκα­τα­στά­σεων, οχήματα και μοτο­σι­κλέ­τες, είδη ξυλείας, πλα­στικά είδη που χρη­σι­μο­ποιού­νται στις κατα­σκευές ακι­νή­των, επε­ξερ­γα­σμένα προ­ϊ­ό­ντα ξύλου, χαρτικά και σχολικά είδη, είδη ταξι­δίου, κου­φώ­ματα, μπα­χα­ρικά, βαμ­βα­κερά, μάλλινα και πλεκτά είδη, δερ­μά­τινα, είδη συσκευα­σίας, αθλη­τικά είδη και είδη αθλη­τι­κής ένδυσης, προ­ϊ­ό­ντα γυαλιού, ηλε­κτρι­κές συσκευές και πολλά άλλα.

Σύμφωνα, λοιπόν, με την «αμυ­νό­μενη» ανα­κοί­νωση της Κομι­σιόν, τα αντί­με­τρα ή αντί­ποινα που, ενδε­χο­μέ­νως, θα ενερ­γο­ποι­η­θούν τον Απρίλιο σε δύο στάδια, είναι αρχικά ύψους 8 δισ. και, στη συνέ­χεια, επι­πλέον 18 δισ. ευρώ, επη­ρε­ά­ζο­ντας συνο­λικά αμε­ρι­κα­νι­κές εξα­γω­γές ύψους 26 δισ. ευρώ, ενώ ξεπερ­νούν κατά πολύ τα αντί­στοιχα κατά τη διάρ­κεια της πρώτης θητείας Τραμπ. Είναι προ­φα­νές ότι η Ε.Ε. δρο­μο­λο­γεί μια σειρά από αντί­με­τρα προ­σπα­θώ­ντας να προ­στα­τεύ­σει τις ευρω­παϊ­κές επι­χει­ρή­σεις, τους εργα­ζό­με­νους και τους κατα­να­λω­τές από τον αντί­κτυπο των εμπο­ρι­κών περιο­ρι­σμών που πρώτες επέ­βα­λαν οι ΗΠΑ με δασμούς έως και 25% στις εισα­γω­γές χάλυβα, αλου­μι­νίου και ορι­σμέ­νων προ­ϊ­ό­ντων που περιέ­χουν χάλυβα και αλου­μί­νιο. Σε περίοδο όπου η ευρω­παϊκή οικο­νο­μία επι­χει­ρεί να βρει τον βημα­τι­σμό της προς την ανά­πτυξη, η νέα τάξη πραγ­μά­των που επι­χει­ρούν να θέσουν οι ΗΠΑ θα έχει μία σοβαρή «παρά­πλευρη απώλεια». Τους κατα­να­λω­τές. Και τούτο γιατί, πέραν της αύξησης των τιμών που θα επέλ­θουν, τα μποϊ­κο­τάζ ένθεν κακεί­θεν σε προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες που έχει ήδη ξεκι­νή­σει θα πλήξουν πολλές επι­χει­ρή­σεις και θα θέσουν σε κίνδυνο σημα­ντικό αριθμό θέσεων εργα­σίας, σε όλο το φάσμα της βιο­μη­χα­νίας και του εμπο­ρίου, ενώ θα δια­τα­ρά­ξει σοβαρά τις αλυ­σί­δες εφο­δια­σμού και τον του­ρι­σμό. Πιστεύω πως η Ευρω­παϊκή Ένωση, για να προ­στα­τεύ­σει τους κατα­να­λω­τές και τις επι­χει­ρή­σεις της ΕΕ-27, πρέπει να επι­λέ­ξει ως δράση, τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις και όχι τα αντί­ποινα με ανταλ­λαγή δασμών, καθώς γνω­ρί­ζει καλά πως οι δασμοί είναι φόροι και, μάλιστα, προ κέρδους.

To νέο κυβερ­νη­τικό σχήμα, που ανα­κοί­νωσε πρό­σφατα ο πρω­θυ­πουρ­γός, μπορεί να βοη­θή­σει στον ανα­σχη­μα­τι­σμό της οικο­νο­μίας; Και ποια είναι τα σημεία αιχμής στα οποία πρέπει να επι­κε­ντρω­θεί η κυβέρ­νηση;

Ο πολι­τι­κός ανα­σχη­μα­τι­σμός μπορεί να βοη­θή­σει την κυβέρ­νηση στον ανα­σχη­μα­τι­σμό της οικο­νο­μίας, αλλά δεν είναι ποτέ από μόνος του αρκετός. Η καθη­με­ρι­νό­τητα και, κυρίως, η ευη­με­ρία των πολιτών εξαρ­τά­ται από το μείγμα της οικο­νο­μι­κής, αλλά και της κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής που θα επι­λε­γεί. Το νέο κυβερ­νη­τικό σχήμα που ανα­κοι­νώ­θηκε ουσια­στικά σημα­το­δο­τεί μια επα­νεκ­κί­νηση, που προ­ϋ­πο­θέ­τει μια νεότερη γενιά πολι­τι­κών να ανα­λά­βει να τρέξει τα μελ­λο­ντικά μέτρα στή­ρι­ξης της ανά­πτυ­ξης, που μπορούν να βελ­τιώ­σουν το οικο­νο­μικό κλίμα. Η επί­δρασή του εξαρ­τά­ται από διά­φο­ρους παρά­γο­ντες, όπως η ποιό­τητα των αλλαγών, η στρα­τη­γική της κυβέρ­νη­σης και η γενι­κό­τερη οικο­νο­μική συγκυ­ρία. Ζητού­μενο στον ανα­σχη­μα­τι­σμό είναι να έχει επι­λε­γεί και τοπο­θε­τη­θεί ο κατάλ­λη­λος πολι­τι­κός στην κατάλ­ληλη θέση για την ταχύ­τερη εφαρ­μογή των μεταρ­ρυθ­μί­σεων στα αρμόδια υπουρ­γεία. Το rotation του πρω­θυ­πουρ­γού ξεκί­νησε από τον συντο­νι­στή στο Μαξίμου και ακο­λού­θη­σαν επι­λε­κτικά αρκετά υπουρ­γεία ενώ, σε άλλα, δεν άλλαξε η σύνθεση.

Σε μια χρονική συγκυ­ρία, όπου έχει ξεκι­νή­σει παγκό­σμιος εμπο­ρι­κός πόλεμος, η κυβέρ­νηση πρέπει να εκπέμ­ψει ισχυ­ρό­τερο μήνυμα, προς πάσα κατεύ­θυνση, ότι είναι φιλική προς τις επεν­δύ­σεις, αλλά και πρόθυμη να βελ­τιώ­σει ταχύρ­ρυθμα εκείνες τις υπο­δο­μές που θα εδραιώ­σουν τη χώρα μας σε στρα­τη­γικό εμπο­ρικό κόμβο. Ευχό­μα­στε ο κυβερ­νη­τι­κός ανα­σχη­μα­τι­σμός να επι­τύ­χει και να βοη­θή­σει, εκτός από την πολι­τική και την οικο­νο­μία, στην παρούσα συγκυ­ρία. Καλή επι­τυ­χία στους νέους υπουρ­γούς και υφυ­πουρ­γούς, καλή συνέ­χεια σε όσους παρα­μέ­νουν στις θέσεις ευθύνης τους. Η δημο­σιο­νο­μική στα­θε­ρό­τητα και η πρό­σφατη νέα ανα­βάθ­μιση της οικο­νο­μίας μας από τον οίκο Moody’s πρέπει να περάσει στην καθη­με­ρι­νό­τητά μας. Περι­μέ­νουμε, λοιπόν, από όλα τα υπουρ­γεία, ανα­σχη­μα­τι­σμένα και μη, πολλά, σωστά και γρήγορα!

Παρά τις συνε­χι­ζό­με­νες εκπτω­τι­κές περιό­δους και διά­φο­ρες προ­σφο­ρές, η αγορά δεν κινεί­ται πολύ. Η ακρί­βεια παρα­μέ­νει το βασικό σημείο αιχμής για τους κατα­να­λω­τές – όπως και η ακριβή ενέρ­γεια. Τι πρέπει να γίνει;

Μοιάζει αντι­φα­τικό να αυξά­νε­ται ο συνο­λι­κός τζίρος των επι­χει­ρή­σεων στην ελλη­νική οικο­νο­μία και, παράλ­ληλα, η αγορά λια­νι­κού εμπο­ρίου που καθο­ρί­ζει την κατα­νά­λωση να υπο­λει­τουρ­γεί. Όμως, αυτό ακριβώς δια­πι­στώ­νε­ται, τόσο από τα επίσημα στοι­χεία του πρώτου διμήνου, όσο και από τις πρό­σφα­τες εκτι­μή­σεις στις πωλή­σεις λια­νι­κής την περίοδο των εκπτώ­σεων. Η αύξηση του τζίρου αντα­να­κλά, βεβαίως, μια σταθερή οικο­νο­μική ανά­καμψη, αλλά με δια­φο­ρο­ποί­ηση σε ορι­σμέ­νους κλάδους, όπως οι κατα­σκευές και η δια­χεί­ριση ακι­νή­των που κατα­γρά­φουν ισχυρή ανά­πτυξη, ενώ η μετα­ποί­ηση και το χον­δρικό εμπόριο κατέ­γρα­ψαν ήπιες επι­δό­σεις. Η πορεία των επό­με­νων μηνών σίγουρα θα κρίνει τις εξε­λί­ξεις στην κατα­νά­λωση, ανάλογα με το διεθνές οικο­νο­μικό περι­βάλ­λον, που συνε­χί­ζει να επη­ρε­ά­ζει τη δυνα­μική της ελλη­νι­κής αγοράς. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο κύκλος εργα­σιών των ελλη­νι­κών επι­χει­ρή­σεων το 2024 ανήλθε σε 473 δισ. ευρώ σημειώ­νο­ντας ετήσια αύξηση 4,1%. Τη μεγα­λύ­τερη αύξηση τζίρου 16% παρου­σί­α­σαν οι επι­χει­ρή­σεις στον τομέα των κατα­σκευών και 14% στον τομέα παροχής υπη­ρε­σιών, ενώ μείωση 9,2% παρου­σί­α­σαν οι επι­χει­ρή­σεις της παροχής ενέρ­γειας, που οφεί­λε­ται στις δια­κυ­μάν­σεις των τιμών. Τη μερίδα του λέοντος, σε τζίρο, το 2024, απέ­σπασε ο κλάδος χον­δρικό και λιανικό εμπόριο, ο οποίος, μαζί με τις πωλή­σεις οχη­μά­των, δια­μορ­φώ­θηκε σε 176 δισ. ευρώ, με δεύτερη την μετα­ποί­ηση, με ετήσιο τζίρο 95 δισ. ευρώ. Το λιανικό εμπόριο μπορεί να έχει τον μεγα­λύ­τερο τζίρο, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε πως περι­λαμ­βά­νει έναν πλη­θω­ρι­σμό στα επίπεδα του 3%, ούτε τη συγκέ­ντρωσή του στις μεγάλες αλυ­σί­δες και εμπο­ρικά κέντρα, ούτε και τις πωλή­σεις των σούπερ μάρκετ που αυξή­θη­καν κατά 2,5% και ξεπέ­ρα­σαν τα 12 δισ. ευρώ.

Ο κύκλος εργα­σιών για το σύνολο των επι­χει­ρή­σεων συνέ­χισε με άνοδο το 2025, κατα­γρά­φο­ντας αύξηση 7,4% σε σύγκριση με τους περυ­σι­νούς δύο πρώτους μήνες. Για μια ακόμη φορά, τις πιο εντυ­πω­σια­κές επι­δό­σεις σημεί­ω­σαν οι κλάδοι του real estate και των logistics ενώ, αντι­θέ­τως, χαμηλή ήταν η ενί­σχυση του κύκλου εργα­σιών για τον κλάδο με τη μεγα­λύ­τερη συνει­σφορά, αυτόν του εμπο­ρίου. Ειδι­κό­τερα, σύμφωνα με τα στοι­χεία που δημο­σιο­ποί­ησε η ΕΛΣΤΑΤ, ο κύκλος εργα­σιών για το σύνολο των επι­χει­ρή­σεων λια­νι­κού και χον­δρι­κού κατέ­γραψε αύξηση 4,8% με τη συνει­σφορά του κλάδου του εμπο­ρίου στον συνο­λικό κύκλο εργα­σιών των επι­χει­ρή­σεων να μειώ­νε­ται στο 37%. Η εικόνα των φετινών χει­με­ρι­νών εκπτώ­σεων, πλην ορι­σμέ­νων εξαι­ρέ­σεων, ήταν κατώ­τερη των προσ­δο­κιών των εμπόρων, εμφα­νί­ζο­ντας μια πλη­θω­ρι­στική αύξηση. Το ταμείο των χει­με­ρι­νών εκπτώ­σεων έκλεισε και στην αξιο­λό­γησή του ανέ­δειξε τη φθορά των εκπτώ­σεων, ανα­λο­γικά με τις ανάγκες των επι­χει­ρή­σεων και τις επι­θυ­μίες των κατα­να­λω­τών.

Θύμα, λοιπόν, της παγιω­μέ­νης ακρί­βειας στην ενέρ­γεια, δια­τροφή και στέγαση, φαί­νε­ται να είναι, για άλλη μια φορά, η αγο­ρα­στική κίνηση της φετινής αγοράς. Από τα πρώτα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ, στο ξεκί­νημα του 2025, προ­έ­κυψε μεγάλη άνοδος της τιμής του φυσικού αερίου, αλλά και ανα­τι­μή­σεις στα τρόφιμα, ενώ σταθερά ανοδικά κινή­θη­καν και τα ενοίκια. Με τον πλη­θω­ρι­σμό να δια­μορ­φώ­νε­ται, τον Φεβρουά­ριο, στο 2,7%, η μόνη μηνιαία μείωση που κατα­γρά­φε­ται είναι αυτή του δείκτη στην ομάδα ένδυσης και υπό­δη­σης, κατά -23%, λόγω των τακτι­κών χει­με­ρι­νών εκπτώ­σεων. Ωστόσο, από τις υψη­λό­τε­ρες ετήσιες αυξή­σεις τιμών κατα­γρά­φε­ται στον δείκτη της ομάδας ένδυσης και υπό­δη­σης με +5,4%, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τους λόγους της συγκρα­τη­μέ­νης κατα­νά­λω­σης. Η αλήθεια είναι πως «η αγορά λια­νι­κής υπο­λει­τουρ­γεί», με μόνο τους 4 στους 10 κατα­να­λω­τές να θέλουν και να μπορούν να αντα­πο­κρι­θούν. Ενώ, λοιπόν, το μέσο δια­θέ­σιμο εισό­δημα αυξή­θηκε στη χώρα μας κατά 13%, εντού­τοις, για τα 6 στα 10 νοι­κο­κυ­ριά, αφενός δεν επαρκεί και, αφε­τέ­ρου, κατευ­θύ­νε­ται σε λογα­ρια­σμούς ενέρ­γειας, δαπάνες στέ­γα­σης και ράφια τρο­φί­μων. Όπως απο­τυ­πώ­νε­ται στις πωλή­σεις, φαί­νε­ται να έχουν δημιουρ­γη­θεί «κενά τζίρου» σε πολλές κατη­γο­ρίες κατα­να­λω­τι­κών αγαθών, καθώς και σε πολλά μικρά μεμο­νω­μένα εμπο­ρικά κατα­στή­ματα. Η μείωση άμεσων και έμμεσων φόρων, σε συν­δυα­σμό με την αύξηση των μισθών, είναι το μόνο αντί­δοτο για την αύξηση του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος και, κατά συνέ­πεια, της κατα­νά­λω­σης.

Παρα­τη­ρούμε και στην Ελλάδα ότι το ηλε­κτρο­νικό εμπόριο κερ­δί­ζει έδαφος και μάλιστα με επι­χει­ρή­σεις που πωλούν σε πολύ χαμηλές τιμές. Πώς δια­μορ­φώ­νε­ται το τοπίο σε σχέση με το στε­γα­σμένο εμπόριο;

Η αγο­ρα­στική διάθεση των κατα­να­λω­τών εμφα­νί­ζε­ται και πάλι περιο­ρι­σμένη στις αγορές με φυσική παρου­σία και αυξη­μένη στις online αγορές και μάλιστα από εξω­χώ­ρια e-shops. Ειδι­κό­τερα, είδη ένδυσης και υπό­δη­σης, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των αθλη­τι­κών ειδών ένδυσης, έχει αγο­ρά­σει από το δια­δί­κτυο τους τρεις τελευ­ταί­ους μήνες το 41% των χρηστών δια­δι­κτύου στην Ελλάδα. Ο κλάδος του ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρίου δια­τη­ρεί θετικό ρυθμό ανά­πτυ­ξης στην Ευρώπη ενώ παρα­τη­ρεί­ται αυξα­νό­μενη ζήτηση για περισ­σό­τερο, βιώσιμο ηλε­κτρο­νικό εμπόριο. Η Ecommerce Europe και η EuroCommerce έχουν δημο­σιο­ποι­ή­σει στοι­χεία που απει­κο­νί­ζουν το τι συμ­βαί­νει στον τομέα του ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρίου και τις τάσεις που δια­μορ­φώ­νο­νται. Το ταξίδι των κατα­να­λω­τών αλλάζει γρήγορα και ο συν­δυα­σμός της δια­δι­κτυα­κής και εκτός σύν­δε­σης αλλη­λε­πί­δρα­σης έχει γίνει το νέο φυσιο­λο­γικό. Όπως φυσιο­λο­γικό είναι, ο κατα­να­λω­τής, με την άνεση που του παρέχει η ψηφιακή τεχνο­λο­γία, να ανα­ζη­τή­σει ένα προϊόν σε όλες τις αγορές, με κρι­τή­ριο την χαμη­λό­τερη τιμή, αλλά και την ταχύ­τητα που αυτό το προϊόν που θα επι­λέ­ξει θα φτάσει στην πόρτα του. Το γεγονός αυτό επέφερε θεα­μα­τι­κές αλλαγές στην εφο­δια­στική και τα logistics και, ιδιαί­τερα, στο «τελευ­ταίο μίλι», δηλαδή από το κέντρο δια­νο­μής μέχρι τον κατα­να­λωτή.

Το στε­γα­σμένο εμπόριο έχει αντα­πο­κρι­θεί, σε μεγάλο βαθμό, στη νέα τάση και, μάλιστα, θεα­μα­τικά, γιατί έγινε κατα­νοητό, από την παν­δη­μία και εντεύ­θεν, ότι η εντο­πιό­τητα και οι εγκα­τα­στά­σεις πλέον δεν παίζουν σημαί­νο­ντα ρόλο, όσο στο παρελ­θόν, όπου ο πελάτης με φυσική παρου­σία επέλεγε. Επίσης, έγινε κατα­νοητό ότι και η μικρό­τερη επι­χεί­ρηση μπορεί να αντα­γω­νι­στεί, με ίσους όρους, άλλες επι­χει­ρή­σεις, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι έχει καλή κάλυψη στην εφο­δια­στική και τα logistics. Σήμερα, προ­ϊ­ό­ντα που βρί­σκο­νται σε πλατ­φόρ­μες αγορών ή κατα­στη­μά­των μπορεί να φτάσουν στον τελικό κατα­να­λωτή νωρί­τερα ακόμη και από ένα κατά­στημα που γειτ­νιά­ζει με τον κατα­να­λωτή. Και αυτό είναι ένα νέο δεδο­μένο. Και, μάλιστα, δυνα­μικό. Ο εμπο­ρι­κός κόσμος, αργά ή γρήγορα, θα εισέλ­θει στην ψηφιακή εποχή, καθώς δεν υπάρχει εναλ­λα­κτική στον αντα­γω­νι­σμό, παρά μόνο τα φυσικά κατα­στή­ματα να δημιουρ­γή­σουν e-shops και να συν­δε­θούν σε πλατ­φόρ­μες συστά­δων.