Ιωάννης Χατζηθεοδοσίου: «Η ακρίβεια και η ενεργειακή κρίση θα συνεχίσουν να μας απασχολούν…»

Κύριε πρόεδρε, στο «ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ της ΚΕΕΕ» (Πανελ­λα­δική Έρευνα Οικο­νο­μι­κής Συγκυ­ρίας, που εγκαι­νιά­ζει η Κεντρική Ένωση Επι­με­λη­τη­ρίων Ελλάδας) παρα­τη­ρούμε ότι εκφρά­ζε­ται κλίμα γενι­κευ­μέ­νου προ­βλη­μα­τι­σμού για το παρόν και επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα για το μέλλον, λόγω της ακρί­βειας που κυριαρ­χεί. Υπάρχει χαρα­μάδα αισιο­δο­ξίας;

Τα στοι­χεία είναι απο­κα­λυ­πτικά και αν δεν αλλάξει η κυβερ­νη­τική πολι­τική, δεν υπάρ­χουν πολλά περι­θώ­ρια αισιο­δο­ξίας. Η ακρί­βεια και η ενερ­γειακή κρίση θα συνε­χί­σουν να μας απα­σχο­λούν. Αυτό πρέπει όλοι να το θεω­ρούμε δεδο­μένο. Άρα το ζητού­μενο είναι να ληφθούν μέτρα που θα αντι­με­τω­πί­σουν απο­τε­λε­σμα­τικά το πρό­βλημα. Τί προ­κύ­πτει από την έρευνα της ΚΕΕΕ; Ότι το επι­χει­ρείν βρί­σκε­ται σε ένα κρίσιμο σημείο, κάτι που βέβαια επη­ρε­ά­ζει όλη την ελλη­νική οικο­νο­μία. Παρα­θέτω ορι­σμένα μόνο από τα ευρή­ματα της έρευνας για να γίνει απο­λύ­τως κατα­νοητό το μέγεθος του προ­βλή­μα­τος:

-Το 54% των επι­χει­ρή­σεων που συμ­με­τεί­χαν στην έρευνα προ­βλέ­πει δυσμε­νέ­στερη κατά­σταση στο επόμενο εξάμηνο, με αύξηση επι­σφα­λειών και πτω­χεύ­σεων,

-Το 56% βλέπει επι­δεί­νωση της οικο­νο­μίας της χώρας,

-Το 49% εκτιμά εντο­νό­τερη τάση αύξησης τιμών σε προ­ϊ­ό­ντα

Και οι κατα­να­λω­τές όμως προ­βλέ­πουν ότι θα συνε­χι­στούν οι δυσκο­λίες που αντι­με­τω­πί­ζουν. Ειδι­κό­τερα:

-Το 62% των συμ­με­τε­χό­ντων δηλώνει ότι η οικο­νο­μική κατά­σταση του νοι­κο­κυ­ριού τους επι­δει­νώ­θηκε στο τελευ­ταίο εξάμηνο

-Το 84% δηλώνει ότι ένα από τα τρία σοβα­ρό­τερα προ­βλή­ματα της χώρας είναι η ακρί­βεια

-Το 70% έχει περιο­ρί­σει τις δαπάνες ένδυσης, υπό­δη­σης, ψυχα­γω­γίας και ταξι­διών

-Το 52% έχει μειώσει τις αγορές βασικών κατα­να­λω­τι­κών αγαθών, όπως πχ τα τρόφιμα.

Οι αγωνίες και οι φόβοι των κατα­να­λω­τών επη­ρε­ά­ζουν άμεσα την κίνηση στην αγορά καθώς η μείωση της κατα­νά­λω­σης «αγγίζει» κάθε επι­χεί­ρηση και κάθε επαγ­γελ­μα­τία. Το αυξη­μένο λει­τουρ­γικό κόστος μίας επι­χεί­ρη­σης σε συν­δυα­σμό με τον τζίρο της, που διαρκώς μειώ­νε­ται, προ­κα­λεί ασφυ­κτική πίεση. Σήμερα υπάρ­χουν πάρα πολλοί μικρο­με­σαίοι που δεν μπορούν να αντα­πο­κρι­θούν σε βασικές υπο­χρε­ώ­σεις, όπως πληρωμή λογα­ρια­σμού ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος –που πλέον σε αρκετές περι­πτώ­σεις ξεπερνά το κόστος ενοικίου- εφορίας, ασφα­λι­στι­κών ταμείων, εξό­φληση οφειλών προς τις τρά­πε­ζες, αγορά προ­μη­θειών για την επι­χεί­ρηση. Και επειδή ακριβώς δεν υπάρχει αυτή η δυνα­τό­τητα, αυξά­νε­ται το ιδιω­τικό χρέος. Οπότε –για να απα­ντήσω στο ερώτημά σας- μονα­δική πιθα­νό­τητα για να βελ­τιω­θεί το κλίμα και να υπάρξει περισ­σό­τερη αισιο­δο­ξία, είναι η λήψη στο­χευ­μέ­νων μέτρων από την κυβέρ­νηση. Μέτρων που θα στη­ρί­ξουν πιο απο­τε­λε­σμα­τικά τα νοι­κο­κυ­ριά και θα δώσουν προ­ο­πτι­κές βιω­σι­μό­τη­τας στις μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις.

Οι επι­χει­ρή­σεις είναι αντι­μέ­τω­πες με τις τρά­πε­ζες που είναι ακόμη επι­φυ­λα­κτι­κές ως προς την ροή χρη­μα­το­δο­τή­σεων και την ρευ­στό­τητα. Τι μπορεί να γίνει κατά την εκτί­μησή σας;

Γενι­κό­τερα οι τρά­πε­ζες δεν στέ­κο­νται στο ύψος των περι­στά­σεων. Είδαμε να προ­χω­ρούν με ταχύ­τα­τες δια­δι­κα­σίες στην αύξηση των επι­το­κίων δανει­σμού, ενώ κρατάνε «παγω­μένα» αυτά των κατα­θέ­σεων. Παρα­τη­ρούμε επίσης πολύ υψηλές προ­μή­θειες για συναλ­λα­γές. Και κάπως έτσι ανα­μέ­νε­ται για το 2022 οι τρά­πε­ζες να κατα­γρά­ψουν κέρδη που μπορεί να φτάσουν τα 5 δισ. ευρώ. Την ίδια ώρα, με τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που θέτουν για δανει­σμό, έχουν απο­κλεί­σει την πλειο­νό­τητα των μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων από χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία. Υπο­τί­θε­ται ότι ο ρόλος των χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών ιδρυ­μά­των σε μία ελεύ­θερη οικο­νο­μία είναι να στη­ρί­ζουν το επι­χει­ρείν, κάτι που όμως που στη δική μας περί­πτωση δεν εφαρ­μό­ζε­ται. Η κυβέρ­νηση άσκησε κάποιες πιέσεις προς τις τρά­πε­ζες ζητώ­ντας να σταθούν πιο κοντά στην κοι­νω­νία σε αυτή τη δύσκολη περί­σταση, όμως τα απο­τε­λέ­σματα της μεταξύ τους δια­πραγ­μά­τευ­σης δεν μας ικα­νο­ποί­η­σαν καθώς μόνο ένας πολύ μικρός αριθμός οφει­λε­τών –περίπου 30.000- θα δει κάποια βοήθεια. Εκτιμώ ότι η κυβέρ­νηση πρέπει να εξε­τά­σει σοβαρά το ενδε­χό­μενο φορο­λό­γη­σης των τρα­πε­ζών καθώς και της προ­στα­σίας της πρώτης κατοι­κίας για τους πραγ­μα­τικά αδύ­να­μους, αν όντως θέλει να στη­ρί­ξει την κοι­νω­νία. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αν σήμερα λει­τουρ­γούν τα χρη­μα­το­πι­στω­τικά ιδρύ­ματα, αυτό οφεί­λε­ται στις συνε­χείς ανα­κε­φα­λαιο­ποι­ή­σεις που έγιναν στα προη­γού­μενα χρόνια με χρήματα του ελλη­νι­κού λαού. Οπότε κάποια στιγμή πρέπει να δείξουν και οι τρά­πε­ζες την έμπρα­κτη στήριξή τους στο κοι­νω­νικό σύνολο και βέβαια προς τις επι­χει­ρή­σεις.

Την ίδια ώρα, οι μισθοί, συντά­ξεις και απο­δο­χές παρα­μέ­νουν σε χαμηλά επίπεδα και φυσικά, οι όποιες αυξή­σεις δεν έχουν αντί­κρυ­σμα λόγω του πλη­θω­ρι­σμού. Πώς θα το αντι­με­τω­πί­σουν αυτό η αγορά και η κοι­νω­νία;

Η κυβέρ­νηση ανα­φέ­ρε­ται διαρκώς στις αυξή­σεις των συντά­ξεων που ισχύουν από την αρχή του χρόνου καθώς και σε νέα αύξηση του κατώ­τα­του μισθού που ανα­μέ­νε­ται να ισχύσει από την 1η Απρι­λίου. Όμως αυτές οι αυξή­σεις καταρ­γού­νται ουσια­στικά από την παρα­τε­τα­μένη ακρί­βεια. Τα μέχρι τώρα μέτρα που έχουν ληφθεί με στόχο την στήριξη των πιο ευά­λω­των, έχουν προ­σφέ­ρει μία πρό­σκαιρη ανα­κού­φιση, αλλά σε καμία περί­πτωση δεν έχουν επι­λύ­σει το πρό­βλημα. Παρεμ­βά­σεις, όπως το Market Pass, δεί­χνουν την πραγ­μα­τική αδυ­να­μία των νοι­κο­κυ­ριών. Όταν από την κυβέρ­νηση τονί­ζουν ότι το συγκε­κρι­μένο μέτρο απευ­θύ­νε­ται σε περισ­σό­τερα από 8 εκα­τομ­μύ­ρια πολίτες, σημαί­νει ότι όλος αυτός ο κόσμος αντι­με­τω­πί­ζει πρό­βλημα. Η πολι­τική της κατα­βο­λής επι­δο­μά­των δεν μπορεί να συνε­χι­στεί για πολύ. Για να αυξη­θούν οι απο­δο­χές των πολιτών χρειά­ζο­νται μειώ­σεις φόρων, περισ­σό­τε­ρες θέσεις απα­σχό­λη­σης, νέες επεν­δύ­σεις, οργα­νω­μένο σχέδιο για την στήριξη της υγιούς επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας που μέσω αυτής θα ανοί­ξουν θέσεις εργα­σίας. Αν δεν γίνει άμεσα κάτι, τότε προ­βλέ­πε­ται περαι­τέρω φτω­χο­ποί­ηση καθώς μία από τις συνέ­πειες της παρα­τε­τα­μέ­νης κρίσης θα είναι και το κλεί­σιμο πολλών επι­χει­ρή­σεων –άρα απώλεια θέσεων εργασίας- που δεν θα αντέ­ξουν να λει­τουρ­γούν υπό αυτές τις συν­θή­κες.

Όλοι μιλούν για την στήριξη της μικρο­με­σαίας επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, αλλά τι γίνεται στην πράξη; Υπάρ­χουν κίνητρα και πώς πρέπει να ενι­σχυ­θούν οι ΜμΕ;

Όταν ως Επι­με­λη­τή­ριο ανα­φε­ρό­μα­στε στην ανάγκη στή­ρι­ξης της μικρο­με­σαίας επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, δεν το λέμε εξαι­τίας κάποιας ιδε­ο­λη­ψίας, αλλά επειδή χωρίς αυτό το μέγεθος στις επι­χει­ρή­σεις περιο­ρί­ζο­νται σε πολύ μεγάλο βαθμό οι προ­ο­πτι­κές ανά­καμ­ψης της οικο­νο­μίας μας. Η Ελλάδα κυριο­λε­κτικά στη­ρί­ζε­ται στην πρόοδο των μικρο­με­σαίων. Οπότε απαι­τού­νται δρα­στι­κές παρεμ­βά­σεις για τη βιω­σι­μό­τητά τους. Για παρά­δειγμα, «ανάσα» θα μπο­ρούσε να δώσει μία νέα ρύθμιση για το σύνολο των οφειλών που έχουν προς το Δημόσιο, έτσι ώστε να είναι σε θέση να απο­πλη­ρώ­σουν τις υπο­χρε­ώ­σεις τους. Επίσης θα πρέπει να ληφθούν ουσια­στικά μέτρα ενί­σχυ­σης απέ­να­ντι στην ενερ­γειακή ακρί­βεια. Παράλ­ληλα πρέπει να ενι­σχυ­θεί η προ­σπά­θεια που έχει ξεκι­νή­σει για τον ψηφιακό τους μετα­σχη­μα­τι­σμό, ώστε να πορευ­θούν σύμφωνα με τις ανάγκες της εποχής. Κυρίως όμως απαι­τεί­ται να δοθεί η δυνα­τό­τητα σε περισ­σό­τε­ρες μικρές και μεσαίες επι­χει­ρή­σεις να υπα­χθούν σε προ­γράμ­ματα του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας. Αυτοί οι κοι­νο­τι­κοί πόροι μπορούν να καθο­ρί­σουν το μέλλον του ελλη­νι­κού επι­χει­ρείν. Αν λοιπόν δεν στη­ρι­χθούν τώρα οι μικρο­με­σαίοι, σε μία κρίσιμη στιγμή δηλαδή που αγω­νί­ζο­νται για την επαγ­γελ­μα­τική τους επι­βί­ωση, πότε θα στη­ρι­χθούν; Χωρίς παρεμ­βά­σεις δεν θα αντέ­ξουν. Και αν βάλουν «λουκέτο» τότε θα είναι πλέον αργά για τις όποιες διορ­θω­τι­κές κινή­σεις.

Αν θεω­ρή­σουμε ότι το 2022 ήταν το μετα­βα­τικό έτος προς την νέα κανο­νι­κό­τητα, το 2023 θα μπο­ρέ­σει να είναι το έτος της «ανοι­κο­δό­μη­σης» του επι­χει­ρείν;

Είναι ευχή όλων των παρα­γό­ντων της αγοράς το νέο έτος να είναι αυτό στο οποίο θα επι­τευ­χθεί αυτή η «ανοι­κο­δό­μηση». Τίποτα όμως δεν μπορεί να γίνει από τη μια μέρα στην άλλη. Χρειά­ζε­ται μακρό­πνοος σχε­δια­σμός και σίγουρα αλλαγή μίγ­μα­τος της πολι­τι­κής που εφαρ­μό­ζε­ται σήμερα ώστε να δημιουρ­γη­θούν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για ένα καλύ­τερο επι­χει­ρη­μα­τικό περι­βάλ­λον, με πρω­τα­γω­νί­στριες τις μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις της χώρας. Κάθε οικο­νο­μία πορεύ­ε­ται σύμφωνα με τα ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά της και τα «όπλα» της. Δεν έχουμε τη βαριά βιο­μη­χα­νία ή τα πολύ μεγάλα επεν­δυ­τικά πρό­τζε­κτς. Οφεί­λουμε λοιπόν να επεν­δύ­σουμε στην και­νο­το­μία, στην ενί­σχυση του πρω­το­γε­νούς τομέα, στην εξω­στρέ­φεια, στην στήριξη των μικρο­με­σαίων, με στόχο την ανά­πτυξη για όλους. Δεν υπάρχει καμία μαγική συνταγή, αλλά ούτε και η πολυ­τέ­λεια της ανα­μο­νής. Δράσεις εδώ και τώρα για την τόνωση της μικρο­με­σαίας επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος για να δούμε όλοι καλύ­τε­ρες μέρες.