Κομματικό όχημα της αντιπολίτευσης η διαμαρτυρία του δημάρχου Ρόδου για την Λίνα Μενδώνη

• Η αντίδραση του κ. Αλέξανδρου Κολιάδη, ότι δεν του δόθηκε ο λόγος στην εκδήλωση παρουσία της υπουργού Πολιτισμού, υιοθετήθηκε σχεδόν ταυτόχρονα από το ΠΑΣΟΚ Νοτίων Δωδεκανήσων, λίγες ημέρες πριν την επίσκεψη του πρωθυπουργού στο νησί

Μια εκδήλωση που είχε προγραμματιστεί ως απόδοση αποκατεστημένων μνημείων στους πολίτες της Ρόδου μετατράπηκε μέσα σε λίγες ώρες σε αφορμή πολιτικής αντιπαράθεσης. Αφορμή στάθηκε η καταγγελία του δημάρχου Ρόδου κ. Αλέξανδρου Κολιάδη, που εξελίχθηκε σε προσφιλές επιχείρημα για τις παρατάξεις της αντιπολίτευσης, ότι δεν του επετράπη να λάβει τον λόγο κατά την παράδοση τριών μνημείων της Μεσαιωνικής Πόλης, παρουσία της υπουργού Πολιτισμού κ. Λίνας Μενδώνη.
Η διαμαρτυρία δεν περιορίστηκε σε μια προσωπική τοποθέτηση. Απέκτησε σχεδόν αμέσως κομματική διάσταση, με το ΠΑΣΟΚ Νοτίων Δωδεκανήσων να εκδίδει ανακοίνωση που κινείται στην ίδια ακριβώς γραμμή, την ώρα που στο νησί αναμένεται κλιμάκιο της κυβέρνησης με επικεφαλής τον ίδιο τον πρωθυπουργό.
Τι κατήγγειλε ο δήμαρχος
Ο κ. Κολιάδης επέλεξε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να αποτυπώσει την ενόχλησή του, με μια ανάρτηση που είχε όλα τα χαρακτηριστικά πολιτικής τοποθέτησης παρά απλού σχολίου. «Αυτό είναι απρέπεια, κυρία Μενδώνη. Σήμερα, στην πόλη μου, στην πόλη των Ροδιτών, μου απαγορεύτηκε να μιλήσω», έγραψε.
Ο δήμαρχος ανέφερε ότι ζήτησε να τοποθετηθεί κατά την παράδοση των μνημείων και πως η απάντηση που εισέπραξε, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν «Τόσα μας έχεις σύρει, δήμαρχε». Υποστήριξε ότι το πραγματικό κριτήριο της στάσης απέναντί του ήταν η κριτική που είχε ασκήσει στην εποπτευόμενη από το υπουργείο υπηρεσία, την οποία χαρακτήρισε θεσμικό καθήκον. «Η κριτική δεν είναι σύρσιμο. Είναι θεσμικό καθήκον», σημείωσε, κάνοντας λόγο για φίμωση αιρετού μέσα στην ίδια του την πόλη. Έκλεισε με τη φράση «Τα μνημεία της Ρόδου δεν ανήκουν σε καμία Υπουργό. Ανήκουν στους Ροδίτες. Και η φωνή των Ροδιτών δεν φιμώνεται».
Η επιλογή της διατύπωσης, με αναφορές σε «φίμωση», σε «απρέπεια» και στην αντιπαλότητα με την κεντρική εξουσία, παρέπεμπε λιγότερο σε διαμαρτυρία για τυπικό ζήτημα εθιμοτυπίας και περισσότερο σε στημένο πολιτικό μήνυμα προς συγκεκριμένο ακροατήριο. Είναι ακριβώς αυτή η στόχευση που εξηγεί γιατί η αντίδραση πήρε αμέσως τις διαστάσεις που πήρε.

Η άμεση ευθυγράμμιση του ΠΑΣΟΚ
Δεν χρειάστηκε να περάσει πολύς χρόνος για να ακολουθήσει η κομματική προέκταση. Η Γραμματεία της Νομαρχιακής Οργανωτικής Επιτροπής Συνεδρίου Νοτίων Δωδεκανήσων του ΠΑΣΟΚ Κινήματος Αλλαγής εξέδωσε ανακοίνωση που πατούσε ακριβώς πάνω στην αφήγηση του δημάρχου, αναγορεύοντας το περιστατικό σε ζήτημα θεσμικού σεβασμού και διευρύνοντάς το σε γενικότερη κατηγορία κατά της κυβερνητικής πολιτικής.
Στο κείμενο της παράταξης τονίζεται εξαρχής ότι «ο σεβασμός στους θεσμούς και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι προαιρετικός», ενώ σημειώνεται ότι «ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι στον δήμαρχο Ρόδου απαγορεύθηκε να μιλήσει στα εγκαίνια, παρότι το ζήτησε». Η ανακοίνωση επιχειρεί να εντάξει το επεισόδιο σε μια ευρύτερη αφήγηση περί συγκεντρωτισμού, κάνοντας λόγο για στρατηγική μη ουσιαστικής συνεργασίας με όσους δεν συμφωνούν με την κυβέρνηση. Καταλήγει με την επισήμανση ότι «κανένα μέλος της κυβέρνησης δεν δικαιούται να αντιμετωπίζει έναν εκλεγμένο δήμαρχο ως υφιστάμενό του και να του απαγορεύει να τοποθετείται».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ. Γ. Νικητιάδης, ο οποίος υιοθέτησε τη γραμμή της παράταξής του, μετατρέποντας το ζήτημα της παράδοσης των μνημείων σε αιχμή κατά της κεντρικής εξουσίας και επαναλαμβάνοντας το επιχείρημα περί αντιθεσμικής αντιμετώπισης του αιρετού.
Το μέτωπο διευρύνεται και στον ΣΥΡΙΖΑ
Η κομματική προέκταση δεν περιορίστηκε στο ΠΑΣΟΚ. Στην ίδια αφήγηση εντάχθηκε σχεδόν ταυτόχρονα και ο ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία, με τις Νομαρχιακές Επιτροπές Βορείου και Νοτίου Συγκροτήματος Δωδεκανήσου να εκδίδουν ανακοίνωση που χαρακτηρίζει «πρωτοφανές, αντιθεσμικό και βαθιά αυταρχικό» το περιστατικό κατά την τελετή απόδοσης των μνημείων της Μεσαιωνικής Πόλης. Στο κείμενο γίνεται λόγος για «μνημείο πολιτικής απρέπειας και αλαζονείας» και αποδίδεται στην κυβέρνηση η λογική ότι «όποιος δεν ευθυγραμμίζεται με το κυβερνητικό αφήγημα, φιμώνεται», ενώ η συμπεριφορά της υπουργού περιγράφεται ως «καθεστωτική και άκρως αυταρχική».
Η ίδια θέση μεταφέρθηκε και στο επίπεδο της Περιφέρειας. Η επικεφαλής της μειοψηφίας στο περιφερειακό συμβούλιο, πρώην βουλευτής και μέλος του ΣΥΡΙΖΑ, κ. Χρύσα Καραγιάννη, τοποθετήθηκε στο ίδιο πνεύμα, αναπαράγοντας το επιχείρημα περί περιφρόνησης των θεσμών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και προσβολής της τοπικής κοινωνίας.
Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκαν πολιτευτές και μέλη των δύο κομμάτων, με αποτέλεσμα η αρχική τοποθέτηση του δημάρχου να αποκτήσει, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, ένα ευρύ μέτωπο υποστήριξης από το σύνολο σχεδόν του χώρου της αντιπολίτευσης.
Η ταχύτητα, ο συντονισμός και η σχεδόν πανομοιότυπη επιχειρηματολογία δεν πέρασαν απαρατήρητα. Η ουσιαστικά ταυτόχρονη υιοθέτηση της ίδιας θέσης από τον δήμαρχο, από κομματικούς μηχανισμούς δύο διαφορετικών παρατάξεων και από αιρετά στελέχη της Περιφέρειας δείχνει ότι το επεισόδιο, εκ του αποτελέσματος, εξυπηρέτησε ένα προεκλογικό αφήγημα και όχι μια αυθόρμητη θεσμική ένσταση. Στην ίδια κατεύθυνση, παρατηρητές της τοπικής σκηνής επισημαίνουν ότι μια ολιγόλεπτη παρέμβαση που δεν δόθηκε σε μια απλή τελετή απόδοσης έργων μετατράπηκε, με αξιοσημείωτη ευκολία, σε αφορμή για σύγκρουση με κεντρικό πρόσωπο της κυβέρνησης.

Η δυσαναλογία ανάμεσα στην αντίδραση και το γεγονός
Η δεύτερη όψη της υπόθεσης αφορά τον ίδιο τον χαρακτήρα της εκδήλωσης, και εδώ η εικόνα διαφοροποιείται σημαντικά από αυτή που προβλήθηκε. Τα τρία μνημεία που αποδόθηκαν, το Τέμενος Ρετζέπ Πασά, οι επιθαλάσσιες οχυρώσεις από τον μόλο του Naillac έως τον μόλο των Μύλων και το οθωμανικό αρχοντικό Χασάν Μπέη, αποτελούν έργα του υπουργείου Πολιτισμού.
Ο Δήμος Ρόδου δεν είχε ανάμειξη στην εκτέλεσή τους, ενώ η εκδήλωση δεν είχε τον χαρακτήρα επίσημης τελετής εγκαινίων με αυστηρό πρωτόκολλο και προκαθορισμένο κατάλογο ομιλητών, αλλά απλής παράδοσης των ολοκληρωμένων έργων στους πολίτες και τους επισκέπτες.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο εστιάζει η κριτική προς τον δήμαρχο. Το ερώτημα που τίθεται είναι γιατί απαιτείται βήμα σε ομιλητή που λογικά θα εξέφραζε ευχαριστίες και γιατί η απουσία μιας τέτοιας ομιλίας έπρεπε να εξελιχθεί σε μείζον πολιτικό ζήτημα. Η ένσταση, όπως διατυπώνεται, δεν αφορά το δικαίωμα του αιρετού να ασκεί κριτική, το οποίο ουδείς αμφισβητεί, αλλά τη μετατροπή μιας στιγμής αφιερωμένης στα μνημεία σε προσωπική και κομματική αντιπαράθεση.
Το αποτέλεσμα ήταν να επισκιαστεί η ουσία και η αξία της παρέμβασης στη Μεσαιωνική Πόλη και να περάσει σε δεύτερο πλάνο μια σειρά αποκαταστάσεων που, υπό άλλες συνθήκες, θα αποτελούσε αναμφισβήτητα θετική είδηση για το νησί.
Το ΠΑΣΟΚ, από την πλευρά του, επιχείρησε να ενισχύσει το επιχείρημα της άνισης μεταχείρισης, υπενθυμίζοντας ότι ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου κ. Γιώργος Χατζημάρκος είχε τη δυνατότητα να τοποθετηθεί κανονικά. Ωστόσο, η αντίστιξη αυτή ερμηνεύεται μέσα από το πρίσμα της φύσης του έργου και των φορέων που είχαν ρόλο στην υλοποίηση και τη χρηματοδότηση, και όχι ως ένδειξη πολιτικής εύνοιας.
Ποιον εξυπηρετεί η ένταση
Πέρα από τους ισχυρισμούς της κάθε πλευράς, το ζητούμενο που τίθεται είναι σε ποιον αποδίδει πολιτικά αυτή η αντιπαράθεση. Η απάντηση που δίνουν αναλυτές της τοπικής σκηνής είναι ότι το μεγαλύτερο όφελος καρπώνονται οι αντιπολιτευόμενες παρατάξεις, οι οποίες απέκτησαν, χωρίς ιδιαίτερο κόπο, ένα έτοιμο επικοινωνιακό υλικό για να ασκήσουν πίεση στην κυβέρνηση.
Η στόχευση της κριτικής στο πρόσωπο της υπουργού Πολιτισμού και η αναγωγή ενός ζητήματος εθιμοτυπίας σε ζήτημα δημοκρατικού ελλείμματος προσέφεραν στις παρατάξεις αυτές αφήγημα έτοιμο προς αξιοποίηση. Το γεγονός ότι την αρχική τοποθέτηση ακολούθησε σχεδόν αυτόματα μια αλληλουχία ανακοινώσεων από ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και από μεμονωμένα στελέχη, βουλευτές και πολιτευτές, ενισχύει την εκτίμηση ότι η υπόθεση λειτούργησε ως κοινό σημείο σύγκλισης για ολόκληρο τον χώρο της αντιπολίτευσης.
Η συγκυρία ενισχύει αυτή την ανάγνωση. Η ένταση εκδηλώνεται λίγο πριν από μια επίσκεψη υψηλής σημασίας για τη Ρόδο, με αποτέλεσμα, όπως σημειώνεται, να επιχειρείται η διαμόρφωση αρνητικού κλίματος ακριβώς τις ημέρες που η κυβερνητική παρουσία στο νησί επρόκειτο να συγκεντρώσει το ενδιαφέρον. Υπό αυτή την έννοια, η επιλογή του χρόνου δεν θεωρείται τυχαία από όσους παρακολουθούν τις τοπικές ισορροπίες.

Η επικείμενη επίσκεψη Μητσοτάκη και το παλιό Νοσοκομείο
Το επεισόδιο δεν εκτυλίσσεται σε πολιτικό κενό. Το Σάββατο αναμένεται στη Ρόδο ο πρωθυπουργός κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος θα επισκεφθεί το κτήριο του παλιού Νοσοκομείου συνοδευόμενος από τον υπουργό Υγείας κ. Άδωνι Γεωργιάδη και τον περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου κ. Γιώργο Χατζημάρκο. Η αξιοποίηση του συγκεκριμένου ακινήτου, μέσω της δωρεάν παραχώρησής του κατά χρήση και διαχείριση στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, αποτελεί πάγιο αίτημα της τοπικής κοινωνίας, με 12 επιστημονικούς, επαγγελματικούς και κοινωνικούς φορείς να έχουν συνυπογράψει σχετική επιστολή προς τον υπουργό Υγείας, ενώ υπάρχει και η σύμφωνη γνώμη του διοικητικού συμβουλίου του Γενικού Περιφερειακού Νοσοκομείου.
Στο πρόγραμμα της επίσκεψης περιλαμβάνονται επίσης τα εγκαίνια της Περβόλας στη Μεσαιωνική Πόλη, έργου προϋπολογισμού 4.500.000 ευρώ που χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς και η επίσκεψη στο αποκατεστημένο ιστορικό νεκροταφείο του Μουράτ Ρέϊς. Πρόκειται για παρεμβάσεις με ουσιαστικό αντίκτυπο στην πόλη, που η κυβέρνηση επιδιώκει να αναδείξει. Σε αυτό το φόντο, η αντιπαράθεση γύρω από την παράδοση των τριών μνημείων εκτιμάται ότι λειτουργεί ως προσπάθεια αποδυνάμωσης της θετικής εικόνας που θα ήθελε να προβάλει η κυβερνητική παρουσία στο νησί.
Το ιστορικό της κόντρας
Η σύγκρουση ανάμεσα στη δημοτική αρχή και το υπουργείο Πολιτισμού δεν είναι καινούργια. Ο κ. Κολιάδης έχει επανειλημμένα ασκήσει κριτική για τη διαχείριση ζητημάτων που αφορούν τη Μεσαιωνική Πόλη, μνημείο εγγεγραμμένο στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, κάνοντας λόγο για άδειες που χρονίζουν, για μνημεία που υποβαθμίζονται και για γραφειοκρατικές αγκυλώσεις.
Η προχθεσινοβραδινή του τοποθέτηση εντάσσεται σε αυτή τη συνέχεια, αποκτώντας όμως πλέον ξεκάθαρη κομματική προέκταση μέσα από την παρέμβαση του ΠΑΣΟΚ, του ΣΥΡΙΖΑ και των στελεχών τους. Η μετάβαση από τη θεσμική κριτική στην ανοιχτή πολιτική αντιπαράθεση, και μάλιστα σε τόσο φορτισμένη χρονική στιγμή, είναι αυτή που αλλάζει τον χαρακτήρα της παρέμβασης.
Η υπουργός Πολιτισμού, από την πλευρά της, βρισκόταν στα Δωδεκάνησα στο πλαίσιο ευρύτερης περιοδείας, με εγκαίνια και παραδόσεις έργων χρηματοδοτούμενων από το Ταμείο Ανάκαμψης σε Σύμη, Ρόδο, Χάλκη και Κω. Η εικόνα επισκιάστηκε από μια αντιπαράθεση με έντονα προεκλογικά χαρακτηριστικά, σε μια περίοδο που η πολιτική θερμοκρασία στη Ρόδο ανεβαίνει ενόψει των κυβερνητικών επισκέψεων.