Σφυροκοπούνται τα νησιωτικά νοικοκυριά από την ακρίβεια!

Σε κατάσταση διαρκούς οικονομικής πίεσης βρίσκονται τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις στα Δωδεκάνησα, καθώς το νέο κύμα ανατιμήσεων, όπως αυτό αποτυπώνεται στα επίσημα στοιχεία του πληθωρισμού για τον Μάιο, περιορίζει δραματικά το οικογενειακό εισόδημα. Η γεωγραφική απόσταση από την ηπειρωτική Ελλάδα λειτουργεί ως μόνιμος πολλαπλασιαστής του κόστους ζωής, με αποτέλεσμα οι αυξήσεις να επιβαρύνουν τα νησιά πολύ περισσότερο.
Τα πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι ο πληθωρισμός τον Μάιο διαμορφώθηκε στο 5,2%, σημειώνοντας κατακόρυφη άνοδο σε σχέση με το 2,5% του περσινού Μαΐου. Η πιο ανησυχητική παράμετρος όμως κρύβεται στους επιμέρους δείκτες. Η Στέγαση κατέγραψε ετήσια αύξηση 11,6% και οι Μεταφορές 11,5%. Πρόκειται για τους δύο βασικούς πυλώνες της νησιωτικής οικονομίας, γεγονός που εξηγεί γιατί η ακρίβεια χτυπάει με διπλάσια ένταση τις τοπικές κοινωνίες.
Η πίεση αυτή δεν ορίζεται πλέον μόνο από τις διεθνείς ανατιμήσεις, αλλά από την απόλυτη εξάρτηση των νησιών από τα καύσιμα και τα ναύλα για την τροφοδοσία τους. Έτσι, οποιοδήποτε οριζόντιο μέτρο στήριξης λαμβάνεται για όλη τη χώρα, «στεγνώνει» προτού φτάσει στα Δωδεκάνησα, αφού το απορροφά το αυξημένο κόστος των μεταφορικών.
Υπό αυτό το πρίσμα, η άφιξη του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στη Ρόδο, αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Συμπίπτει με μια χρονική συγκυρία όπου η τοπική αγορά εκπέμπει σήμα κινδύνου, προσφέροντας στο κυβερνητικό επιτελείο τη δυνατότητα να διαπιστώσει από κοντά πώς μεταφράζονται οι αριθμοί στην καθημερινότητα των πολιτών.
Η πολιτική ηγεσία επιχειρεί ήδη να αναχαιτίσει το κύμα της ακρίβειας με εθνικά μέτρα. Πρόσφατα ανακοινώθηκε το νέο πακέτο στήριξης ύψους 800 εκατ. ευρώ από το δημοσιονομικό υπερπλεόνασμα, με τα 500 εκατ. ευρώ να κατευθύνονται σε έκτακτες ενισχύσεις, τη διατήρηση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης και στο πρόγραμμα «Ανακαινίζω», ενώ με την επιστολή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο Πρωθυπουργός άνοιξε τη συζήτηση για την τιμολογιακή πολιτική των πολυεθνικών.
Ωστόσο, η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο νησί μας είναι η κατάλληλη ευκαιρία για το επόμενο, αναγκαίο βήμα που εν μέσω αυτής της συγκυρίας επιτάσσει να πάψει η «νησιωτικότητα» να είναι μια θεωρητική έννοια στα χαρτιά και να γίνει επιτέλους πράξη. Η θωράκιση των νησιών απαιτεί άμεσες, εφαρμοσμένες λύσεις που απαντούν στις τοπικές ιδιαιτερότητες, όπως η ομαλοποίηση των πληρωμών του Μεταφορικού Ισοδυνάμου για να μπει ρευστότητα στην αγορά, η εξέταση στοχευμένων φορολογικών παρεμβάσεων στα καύσιμα για να μειωθεί το κόστος τροφοδοσίας, και οι αυστηρότεροι έλεγχοι σε κλειστές αγορές όπου ο καταναλωτής δεν έχει εναλλακτικές επιλογές.
Η πραγματική εικόνα που καλείται να αντιμετωπίσει η κυβερνητική πολιτική αποτυπώνεται ανάγλυφα στους τρεις τομείς που δοκιμάζουν καθημερινά τις αντοχές των νησιωτών.
Καύσιμα: Η επιπλέον επιβάρυνση της αντλίας στα Δωδεκάνησα
Σύμφωνα με το επίσημο ημερήσιο δελτίο της Διατομεακής Μονάδας Ελέγχου Αγοράς του Υπουργείου Οικονομίας, η μέση τιμή της αμόλυβδης 95 στον Νομό Δωδεκανήσου διαμορφώθηκε στα 2,110 ευρώ ανά λίτρο και το diesel κίνησης στα 1,854 ευρώ, ενώ ο εθνικός μέσος όρος της αμόλυβδης κινείται στα 2,008 ευρώ. Στην πραγματικότητα, η απόκλιση είναι ακόμα μεγαλύτερη. Στην πλειονότητα των πρατηρίων της Ρόδου, η τιμή της απλής βενζίνης κυμαίνεται σταθερά μεταξύ 2,15 και 2,22 ευρώ, ενώ στα πρατήρια εκτός κέντρου και στα μικρότερα νησιά του νομού, οι τιμές στην αντλία διαμορφώνονται από 2,30 έως και 2,40 ευρώ το λίτρο. Με τις ετήσιες αυξήσεις της ΕΛΣΤΑΤ να καταγράφουν άνοδο 21,5% στη βενζίνη και 24,4% στο diesel κίνησης, η μετακίνηση σε περιοχές όπου το ιδιωτικό όχημα αποτελεί βασική ανάγκη επιφέρει μια σοβαρή οικονομική επιβάρυνση.
Τρόφιμα: Διψήφιες ανατιμήσεις στο ράφι
Η πρόσφατη καταγραφή του ΙΕΛΚΑ για γενικό πληθωρισμό 1,14% στα σούπερ μάρκετ τον Μάιο κρύβει σοβαρές ανισορροπίες. Η συγκράτηση του γενικού δείκτη οφείλεται κυρίως στην αποπληθωριστική διόρθωση του ελαιολάδου κατά 11,1% μετά το περσινό ράλι τιμών, με το έξτρα παρθένο στη Ρόδο να κινείται πλέον στα 11,80–12,90 ευρώ.
Στον αντίποδα, τα βασικά είδη πρώτης ανάγκης συνεχίζουν να ακολουθούν ανοδική τροχιά. Βάσει των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ, το μοσχάρι έχει ανατιμηθεί κατά 17,6% σε ετήσια βάση (με τη λιανική τιμή στη Ρόδο να διαμορφώνεται στα 13,80–15,20 ευρώ το κιλό), το αρνί κατά 16,2%, τα φρέσκα ψάρια κατά 12,6% και η μαργαρίνη κατά 10,6%. Η άνοδος στα νωπά οπωροκηπευτικά, που αποδίδεται στις κακές καιρικές συνθήκες του πρώτου πενταμήνου του έτους, επιβαρύνεται περαιτέρω στα Δωδεκάνησα λόγω των μεσαζόντων και του κόστους μεταφοράς.
Ακτοπλοϊκά & Αεροπορικά εισιτήρια: Το τίμημα της γεωγραφικής απόστασης
Η ανάγκη μετακίνησης προς τα αστικά κέντρα εξελίσσεται στο πιο δύσκολο ζήτημα για τη νησιωτική κοινωνία. Κατά την τρέχουσα high season (Ιούλιος–Αύγουστος), το εισιτήριο επιβάτη στη γραμμή Πειραιάς – Ρόδος για το σύντομο δρομολόγιο ανέρχεται στα 93 – 98 ευρώ, η καμπίνα ξεκινά από τα 118,50 ευρώ, ενώ η μεταφορά οχήματος αγγίζει τα 153,50 ευρώ. Μια τετραμελής οικογένεια με Ι.Χ. χρειάζεται περισσότερα από 525 ευρώ για μια απλή μετάβαση, με το κόστος μετ’ επιστροφής να ξεπερνά τα 1.050 ευρώ – ποσό που ισοδυναμεί με έναν ολόκληρο μισθό. Η διατήρηση των ναύλων σε αυτά τα επίπεδα συνδέεται άμεσα με τις πιέσεις στην ακτοπλοϊκή αγορά, καθώς το λειτουργικό κόστος της συγκεκριμένης γραμμής αυξήθηκε από τα 75.000 στα 157.000 ευρώ ανά δρομολόγιο λόγω της ανόδου των διεθνών τιμών του ναυτιλιακού καυσίμου.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στις αεροπορικές μεταφορές, με την Aegean να καταγράφει σταδιακή άνοδο 7% – 8% στα δρομολόγια εσωτερικού. Στη γραμμή Ρόδος – Αθήνα, η ονομαστική χαμηλή τιμή των 68–69 ευρώ για μια απλή μετάβαση αποτελεί πλέον εξαίρεση, καθώς είναι διαθέσιμη μόνο για κρατήσεις που γίνονται μήνες νωρίτερα και αφορά αποκλειστικά πτήσεις σε μη δημοφιλείς ώρες (όπως οι πρώτες πρωινές) κατά τις ημέρες χαμηλής ζήτησης μεσοβδόμαδα. Για τις μετακινήσεις σε ημέρες αιχμής (Παρασκευή και Κυριακή) ή για τις συχνές περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης και λόγων υγείας της τελευταίας στιγμής, ο βασικός ναύλος για τη μία διαδρομή εκτινάσσεται σταθερά από 120 έως και 184 ευρώ. Στο ποσό αυτό προστίθεται η επιβάρυνση της αποσκευής, η οποία αυξάνει το τελικό κόστος κατά 25 έως 40 ευρώ επιπλέον ανά κατεύθυνση, ανεβάζοντας το συνολικό κόστος ενός μεμονωμένου ταξιδιού μετ’ επιστροφής πάνω από τα 350-400 ευρώ.
Το άθροισμα αυτών των επιβαρύνσεων στα Δωδεκάνησα αποδεικνύει ότι η ακρίβεια στην περιφέρεια δεν αποτελεί μια παροδική διακύμανση των δεικτών της ΕΛΣΤΑΤ, αλλά μια μόνιμη και δομική απειλή για την κοινωνική και οικονομική συνοχή. Όταν το κόστος των βασικών αγαθών, των καυσίμων και της μετακίνησης υπερβαίνει συστηματικά τις αντοχές του οικογενειακού προϋπολογισμού, η γεωγραφική ιδιαιτερότητα μετατρέπεται σε παράγοντα ανισότητας.
Υπό τις παρούσες συνθήκες, η έλευση του Πρωθυπουργού στη Ρόδο είναι η κατάλληλη θεσμική αφορμή για τη θέσπιση μέτρων που θα απαντούν στις ανάγκες της νησιωτικής Ελλάδας με όρους ισονομίας.
Οι κάτοικοι των νησιών δεν αξιώνουν προνομιακή μεταχείριση, αλλά την έμπρακτη και αποτελεσματική εφαρμογή της συνταγματικής πρόβλεψης για τη νησιωτικότητα. Η παρούσα συγκυρία επιτάλλει τη μετάβαση από τις θεωρητικές διακηρύξεις στη λήψη συγκεκριμένων, άμεσων αποφάσεων που θα θωρακίσουν την καθημερινότητα των πολιτών στα νησιά.