ΙΟΒΕ: «Μεγαλώνει» η σεζόν στον ελληνικό τουρισμό – Ποιες περιφέρειες κερδίζουν το στοίχημα της επιμήκυνσης

Η Ελλάδα συνε­χί­ζει να γεμίζει με του­ρί­στες, όμως η εικόνα του 2024 δείχνει μια αγορά που αλλάζει ρυθμό. Οι αφίξεις αυξά­νο­νται πιο συγκρα­τη­μένα, οι περι­φέ­ρειες κινού­νται με δια­φο­ρε­τι­κές ταχύ­τη­τες και η μεγάλη μάχη δίνεται πλέον στην επι­μή­κυνση της σεζόν.

Με γεμά­τους προ­ο­ρι­σμούς, αλλά χωρίς την «έκρηξη» των προη­γού­με­νων ετών, κινεί­ται πλέον ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός, καθώς τα στοι­χεία του ΙΟΒΕ για τις ελλη­νι­κές περι­φέ­ρειες δεί­χνουν ότι η αγορά περνά σε νέα φάση: λιγό­τερο άναρχη ανά­πτυξη, περισ­σό­τερη ωρί­μανση, πιο έντονες δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις ανά περιοχή και μια καθαρή μετα­τό­πιση της ζήτησης εκτός του στενού καλο­και­ρι­νού πυρήνα.

Η Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί να προ­σελ­κύει υψηλούς αριθ­μούς επι­σκε­πτών, όμως το πραγ­μα­τικό ενδια­φέ­ρον βρί­σκε­ται στο πού ανε­βαί­νει η ζήτηση, ποιοι προ­ο­ρι­σμοί κερ­δί­ζουν έδαφος και ποιοι κατα­φέρ­νουν να σπάσουν την παρα­δο­σιακή εξάρ­τηση από το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου.

Σύμφωνα με την Έκθεση κοι­νω­νι­κών και οικο­νο­μι­κών τάσεων στις ελλη­νι­κές περι­φέ­ρειες του ΙΟΒΕ, η ανοδική πορεία του του­ρι­σμού συνε­χί­στηκε το 2024, αλλά με πιο ήπιους ρυθμούς σε σχέση με το 2023, όταν οι αυξή­σεις στις περισ­σό­τε­ρες περι­φέ­ρειες ήταν ιδιαί­τερα ισχυρές και σε πολλές περι­πτώ­σεις διψή­φιες.

Στο επίπεδο των αφίξεων αλλο­δα­πών σε κατα­λύ­ματα, η χώρα κατέ­γραψε το 2024 συνο­λικά 27.048.172 αφίξεις. Στην κορυφή βρί­σκε­ται το Νότιο Αιγαίο με 7.403.880 αφίξεις, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τον ρόλο του ως βασικού διε­θνούς του­ρι­στι­κού πυλώνα της χώρας. Ακο­λου­θεί η Κρήτη με 5.773.707 αφίξεις, η Αττική με 4.142.548, τα Ιόνια Νησιά με 3.100.581 και η Κεντρική Μακε­δο­νία με 2.920.926 αφίξεις αλλο­δα­πών.

Η εικόνα όμως αλλάζει όταν εξε­τά­ζε­ται ο εγχώ­ριος του­ρι­σμός. Εκεί η Αττική και η Κεντρική Μακε­δο­νία παρα­μέ­νουν οι ισχυ­ρό­τε­ροι προ­ο­ρι­σμοί, με 1.607.252 και 1.508.061 αφίξεις ημε­δα­πών αντί­στοιχα, ενώ ακο­λου­θεί η Πελο­πόν­νη­σος με 1.206.142 αφίξεις. Το στοι­χείο αυτό δείχνει ότι ο εσω­τε­ρι­κός του­ρι­σμός εξα­κο­λου­θεί να στη­ρί­ζε­ται σε περιο­χές με μεγάλη πλη­θυ­σμιακή βάση, εύκολη πρό­σβαση και δυνα­τό­τητα σύντο­μων απο­δρά­σεων, με την Πελο­πόν­νησο να επω­φε­λεί­ται ιδιαί­τερα από την οδική σύνδεση με την Αττική.

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζουν τα Ιόνια Νησιά, τα οποία δεν είναι μόνο ο τέταρ­τος δημο­φι­λέ­στε­ρος προ­ο­ρι­σμός για τους αλλο­δα­πούς επι­σκέ­πτες, αλλά κατα­γρά­φουν και τη μεγα­λύ­τερη αύξηση στον εγχώριο του­ρι­σμό, με άνοδο 9,7% το 2024, μετά από αύξηση 19% το 2023.

Στον αντί­ποδα, η Ήπειρος χάνει έδαφος στη διεθνή αγορά, αλλά αποκτά ισχυ­ρό­τερο ρόλο ως προ­ο­ρι­σμός εσω­τε­ρι­κού του­ρι­σμού. Είναι η μονα­δική περι­φέ­ρεια που κατα­γρά­φει δια­δο­χική μείωση των αλλο­δα­πών επι­σκε­πτών τόσο το 2023 όσο και το 2024, με πτώση 6,7% και 7% αντί­στοιχα. Την ίδια στιγμή, όμως, ενι­σχύ­ε­ται στον εγχώριο του­ρι­σμό, με αύξηση 5,3% το 2024, κατα­λαμ­βά­νο­ντας τη δεύτερη θέση μετά τα Ιόνια Νησιά στην άνοδο των ημε­δα­πών επι­σκε­πτών.

Δυνα­μική είναι και η πορεία του Βορείου Αιγαίου στη διεθνή αγορά, καθώς οι αλλο­δα­ποί επι­σκέ­πτες αυξή­θη­καν κατά 17,5% για δεύτερη συνε­χό­μενη χρονιά. Αντί­θετα, οι αφίξεις ημε­δα­πών μειώ­θη­καν κατά 3,2%, στοι­χείο που το ΙΟΒΕ συνδέει με το υψηλό κόστος και τον χρόνο πρό­σβα­σης για τους Έλληνες ταξι­διώ­τες, αλλά και με την ενί­σχυση των απευ­θείας διεθνών αερο­πο­ρι­κών συν­δέ­σεων. Με απλά λόγια, τα νησιά του Βορείου Αιγαίου φαί­νε­ται να κερ­δί­ζουν περισ­σό­τερο από το εξω­τε­ρικό παρά από την εγχώρια αγορά.

Η Κρήτη, από την άλλη, δείχνει σημάδια ώριμης αγοράς. Η αύξηση των αλλο­δα­πών επι­σκε­πτών περιο­ρί­στηκε στο 1,6% το 2024, μετά από άνοδο 5,7% το 2023, κατα­γρά­φο­ντας τη χαμη­λό­τερη μετα­βολή μεταξύ των κύριων του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών. Αυτό δεν δείχνει αδυ­να­μία, αλλά περισ­σό­τερο έναν προ­ο­ρι­σμό που έχει ήδη πολύ υψηλή βάση και κινεί­ται πλέον με μικρό­τε­ρες δια­κυ­μάν­σεις. Την ίδια ώρα, η Αττική και η Κεντρική Μακε­δο­νία ενι­σχύ­ουν τη διεθνή τους παρου­σία, με αύξηση αλλο­δα­πών επι­σκε­πτών 3,4% και 7,5% αντί­στοιχα, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τον ρόλο τους ως βασικές πύλες εισόδου και πολυ­λει­τουρ­γι­κοί του­ρι­στι­κοί προ­ο­ρι­σμοί.

Σε ενοι­κια­ζό­μενα κατα­λύ­ματα το 22% των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων αλλο­δα­πών

Σημα­ντικό κομμάτι της νέας εικόνας αφορά και τα ενοι­κια­ζό­μενα κατα­λύ­ματα. Σε εθνικό επίπεδο, το μερίδιό τους στο σύνολο των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων δια­μορ­φώ­νε­ται περίπου στο 22% για τους αλλο­δα­πούς και στο 25% για τους ημε­δα­πούς το 2024. Αυτό δείχνει ότι λει­τουρ­γούν συμπλη­ρω­μα­τικά προς τα ξενο­δο­χεία, με ελαφρώς μεγα­λύ­τερη σημασία στην εγχώρια ζήτηση.

Η εικόνα όμως δια­φέ­ρει έντονα ανά περι­φέ­ρεια. Η Ήπειρος εμφα­νί­ζει ιδιαί­τερα υψηλή εξάρ­τηση από τα ενοι­κια­ζό­μενα κατα­λύ­ματα στους αλλο­δα­πούς, με ποσοστό 46,8% το 2024, ενώ στην Ανα­το­λική Μακε­δο­νία και Θράκη και στη Θεσ­σα­λία το αντί­στοιχο μερίδιο κινεί­ται περίπου στο 38%-40%. Στα Ιόνια Νησιά, αντί­θετα, παρα­τη­ρεί­ται σύγκλιση ανάμεσα σε ημε­δα­πούς και αλλο­δα­πούς, καθώς το ποσοστό δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων σε ενοι­κια­ζό­μενα κατα­λύ­ματα προ­σεγ­γί­ζει το 30% και για τις δύο κατη­γο­ρίες επι­σκε­πτών.

Στους ώριμους διε­θνείς προ­ο­ρι­σμούς, όπως το Νότιο Αιγαίο και η Κρήτη, οι αλλο­δα­ποί εξα­κο­λου­θούν να στη­ρί­ζο­νται κυρίως στα ξενο­δο­χειακά κατα­λύ­ματα, με το μερίδιο των ενοι­κια­ζό­με­νων να παρα­μέ­νει χαμη­λό­τερο, περίπου στο 15%-20%. Στους ημε­δα­πούς, όμως, η εικόνα είναι δια­φο­ρε­τική. Στο Νότιο Αιγαίο, το μερίδιο των ενοι­κια­ζό­με­νων ξεπερνά το 40% την περίοδο 2023-2024, ενώ στην Κρήτη δια­μορ­φώ­νε­ται περίπου στο 27%. Αντί­στοιχα, στην Πελο­πόν­νησο το ποσοστό των ημε­δα­πών σε ενοι­κια­ζό­μενα φτάνει το 27%, αυξη­μένο κατά περίπου 7 ποσο­στιαίες μονάδες σε σχέση με το 2022.

Ποιες περιο­χές κερ­δί­ζουν στην επι­μή­κυνση

Το μεγάλο στοί­χημα, πάντως, δεν είναι μόνο οι αφίξεις. Είναι η σεζόν. Τα στοι­χεία του ΙΟΒΕ δεί­χνουν ότι ο του­ρι­σμός στην Ελλάδα παρα­μέ­νει έντονα επο­χι­κός, με το τρίτο τρίμηνο, δηλαδή Ιούλιο έως Σεπτέμ­βριο, να παρα­μέ­νει η περί­ο­δος αιχμής σε όλες τις περι­φέ­ρειες. Στο Βόρειο Αιγαίο, μάλιστα, το τρίτο τρίμηνο συγκε­ντρώ­νει περίπου το 68% των επι­σκέ­ψεων, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τον πολύ έντονο καλο­και­ρινό χαρα­κτήρα της ζήτησης.

Ωστόσο, σε εθνικό επίπεδο, το μερίδιο του τρίτου τρι­μή­νου υπο­χω­ρεί το 2024 κατά περίπου 4 ποσο­στιαίες μονάδες σε σχέση με τον μέσο όρο της περιό­δου 2016-2023, ενώ ενι­σχύ­ε­ται κυρίως το δεύτερο τρίμηνο. Η τάση αυτή δείχνει μετα­τό­πιση της ζήτησης προς την ενδιά­μεση περίοδο, δηλαδή προς μήνες όπως ο Μάιος, ο Ιούνιος, ο Σεπτέμ­βριος και ο Οκτώ­βριος. Πρό­κει­ται για την περίοδο που οι προ­ο­ρι­σμοί θέλουν να κερ­δί­σουν, καθώς συν­δέ­ε­ται με λιγό­τερη πίεση, καλύ­τερη κατα­νομή εσόδων και πιο βιώσιμη λει­τουρ­γία των τοπικών οικο­νο­μιών.

Μεταξύ των ισχυρών του­ρι­στι­κών περι­φε­ρειών, η Κεντρική Μακε­δο­νία κατα­γρά­φει τη μεγα­λύ­τερη μείωση στη θερινή συγκέ­ντρωση της ζήτησης, με ανα­κα­τα­νομή στα υπό­λοιπα τρίμηνα. Αυτό αντα­να­κλά τον πολυ­διά­στατο χαρα­κτήρα του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος της, που δεν εξα­ντλεί­ται στο κλασικό μοντέλο «ήλιος και θάλασσα», αλλά περι­λαμ­βά­νει αστικό, παρά­κτιο και ορεινό του­ρι­σμό. Αντί­στοιχη τάση εμφα­νί­ζει και η Αττική, όπου η ενί­σχυση του δεύ­τε­ρου και του τέταρ­του τρι­μή­νου οδηγεί σε πιο ισορ­ρο­πη­μένο εποχικό πρότυπο.

Η Πελο­πόν­νη­σος δείχνει επίσης ενδια­φέ­ρουσα μετα­βολή, καθώς το ποσοστό της θερινής περιό­δου μειώ­νε­ται κατά περίπου 5 ποσο­στιαίες μονάδες σε σχέση με τον μέσο όρο 2016-2023, με ενί­σχυση του πρώτου και του τέταρ­του τρι­μή­νου. Η εξέλιξη αυτή συν­δέ­ε­ται με το ήπιο κλίμα, την οδική προ­σβα­σι­μό­τητα και την παρου­σία πολι­τι­στι­κών και ορεινών προ­ο­ρι­σμών, που μπορούν να στη­ρί­ξουν επι­σκε­ψι­μό­τητα πέρα από το καλο­καίρι.

Στην Κρήτη και στο Νότιο Αιγαίο, δηλαδή στις κατε­ξο­χήν ισχυρές νησιω­τι­κές περι­φέ­ρειες, η υπο­χώ­ρηση του τρίτου τρι­μή­νου υπάρχει, αλλά είναι περιο­ρι­σμένη, περίπου από 1 έως 1,5 ποσο­στιαία μονάδα. Αυτό δείχνει ότι οι μεγάλοι νησιω­τι­κοί προ­ο­ρι­σμοί έχουν μεν δυνα­τό­τη­τες διεύ­ρυν­σης, αλλά παρα­μέ­νουν πολύ πιο δεμένοι με την καλο­και­ρινή ζήτηση. Στα Ιόνια Νησιά, πάντως, κατα­γρά­φε­ται ισχυ­ρό­τερη ενί­σχυση του τέταρ­του τρι­μή­νου, στοι­χείο που δείχνει μια δια­φο­ρε­τική εποχική δυνα­μική.

Η Ήπειρος είναι η μονα­δική περι­φέ­ρεια όπου το τρίτο τρίμηνο αυξάνει το μερίδιό του κατά 4,8 ποσο­στιαίες μονάδες σε σχέση με τον εποχικό μέσο όρο της περιό­δου 2016-2023. Δηλαδή, αντί να σπάει η επο­χι­κό­τητα, ενι­σχύ­ε­ται ακόμη περισ­σό­τερο το καλο­και­ρινό βάρος της ζήτησης.

Η του­ρι­στική εικόνα του 2024 συμπλη­ρώ­νε­ται και από τον πολι­τι­σμό, ο οποίος αποκτά αυξα­νό­μενη σημασία μέσα στο συνο­λικό του­ρι­στικό προϊόν. Οι επι­σκέ­ψεις στα μουσεία αυξή­θη­καν κατά 14,7% σε σχέση με το 2023 και ξεπέ­ρα­σαν κατά 37% τον μέσο όρο της τελευ­ταίας δεκα­ε­τίας, ενώ οι αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι κατέ­γρα­ψαν αύξηση 4,5% και βρέ­θη­καν περίπου 26% πάνω από τον δεκαετή μέσο όρο. Η διαφορά στους ρυθμούς αύξησης έχει ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον, καθώς το ΙΟΒΕ συνδέει τη δυνα­μι­κό­τερη άνοδο των μου­σείων και με τις κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες του 2024, όταν οι υψηλές θερ­μο­κρα­σίες οδή­γη­σαν σε προ­σω­ρινά κλει­σί­ματα υπαί­θριων αρχαιο­λο­γι­κών χώρων, στρέ­φο­ντας μέρος των επι­σκε­πτών σε κλει­στούς, κλι­μα­τι­ζό­με­νους χώρους.

Πηγή: tornosnews.gr