Στον τουρισμό οι ελπίδες για ανάκαμψη της εστίασης

Υπο­χω­ρεί για πρώτη φορά από το 2020 ο τζίρος στην εστίαση. Οι Έλληνες, αλλά και οι του­ρί­στες που επι­σκέ­πτο­νται τη χώρα μας, φαί­νε­ται να περιο­ρί­ζουν τις επι­σκέ­ψεις σε καφέ, ταβερ­νά­κια και εστια­τό­ρια. Και, όπως ανα­φέ­ρουν οι άνθρω­ποι της αγοράς, πλέον τα κατα­στή­ματα εστί­α­σης λει­τουρ­γούν μόνον τρεις ημέρες την εβδο­μάδα με κόσμο, Παρα­σκευή βράδυ, Σάββατο και Κυριακή μεση­μέρι. Τις υπό­λοι­πες τα σημεία εστί­α­σης είναι άδεια, αλλά τα έξοδα των επι­χει­ρή­σεων τους τρέχουν.

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, τα έσοδα της εστί­α­σης το 2025 μειώ­θη­καν κατά 3,4% σε σχέση με την προη­γού­μενη χρονιά. Η μείωση δε αυτή φαί­νε­ται να συνε­χί­ζε­ται και μέσα στο 2026, καθώς στο α’ τρίμηνο του έτους υπήρξε περαι­τέρω πτώση του τζίρου της εστί­α­σης κατά 1,9%.

Η ΕΛΣΤΑΤ, που ξεκί­νησε να μετρά τον τζίρο της εστί­α­σης λίγο μετά την έναρξη της παν­δη­μι­κής κρίσης, ανα­φέ­ρει ότι το 2020 ο τζίρος της εστί­α­σης στην Ελλάδα υπο­χώ­ρησε κατά 28% σε σχέση με το 2019. Ωστόσο, ανέ­καμψε πολύ γρήγορα και από 6,2 δισ. ευρώ το 2019, το 2024 έφτασε τα 11,1 δισ. ευρώ. Πρό­κει­ται για μια θεμα­τική πορεία της αγοράς, που μέσα σε λιγό­τερο από τέσσερα χρόνια σχεδόν διπλα­σιά­στηκε.

Παρά­γο­ντες της αγοράς ωστόσο αμφι­σβη­τούν τη θεα­μα­τική αυτή αύξηση του τζίρου της εστί­α­σης. Πολλοί είναι εκείνοι που υπο­στη­ρί­ζουν ότι ήταν κυρίως η εφαρ­μογή των POS που εμφά­νισε μεγάλο μέρος του τζίρου, που υπήρχε μεν στον παρελ­θόν, αλλά δεν φαι­νό­ταν, καθώς υπήρχε μεγάλο μέρος που φορο­διέ­φευγε. Ανα­πό­φευ­κτα, κάποιοι σήμερα πλη­ρώ­νουν φόρους, ενώ πριν δεν πλή­ρω­ναν.

Αλλά και η αγορά τα τελευ­ταία χρόνια διευ­ρύν­θηκε πολύ, καθώς αυξή­θηκε σημα­ντικά η κατα­νά­λωση στη χώρα μας. Μάλιστα, αυτό οδήγησε σε άνοιγμα πολλών κατα­στη­μά­των που σήμερα υπο­λει­τουρ­γούν.

Στην πληθώρα αυτή κατα­στη­μά­των εστί­α­σης, ειδικά στον χώρο του καφέ, ανα­φέ­ρε­ται ο πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δία Εστια­το­ρι­κών & Συναφών Επαγ­γελ­μά­των (ΠΟΕΣΕ), Γιώργος Καβ­βα­θάς. «Την τελευ­ταία 15ετία βλέ­πουμε ένα υπερ-επαγγελματισμό στα café, γιατί κάποιοι θεωρούν ότι η καφε­στί­αση είναι μια εύκολη δρα­στη­ριό­τητα που απο­φέ­ρει γρήγορα λεφτά. Κάποιοι είναι βαθιά νυχτω­μέ­νοι…», λέει χαρα­κτη­ρι­στικά ο πρό­ε­δρος της ΠΟΕΣΕ.

Οι πιο πολλοί από αυτούς είναι ζήτημα αν θα επι­βιώ­σουν 6 ή 12 μήνες. Και δεν είναι μόνον ότι κλεί­νουν πολύ γρήγορα τις επι­χει­ρή­σεις τους, αλλά ότι αφήνουν «φέσια» στην αγορά, κατα­στρέ­φο­ντας και τις καλές επι­χει­ρή­σεις, είτε είναι προ­μη­θευ­τές τους είτε αντα­γω­νι­στές τους.

Η κακή κατά­σταση απο­δί­δε­ται και σε άλλους παρά­γο­ντες. Κυρίως στην απουσία δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος από τους Έλληνες πολίτες, αλλά και στην αλλαγή μοντέ­λου λει­τουρ­γίας της αγοράς. Όσον αφορά το εισό­δημα, είναι προ­φα­νές ότι το κόστος σίτισης σε κατα­στή­ματα τα τελευ­ταία χρόνια έχει αυξηθεί δρα­μα­τικά, χωρίς να έχει υπάρξει αντί­στοιχη μισθο­δο­τική βελ­τί­ωση.

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο δείκτης τιμών κατα­να­λωτή στην κατη­γο­ρία της «εστί­α­σης & φιλο­ξε­νίας» έχει αυξηθεί κατά 36% σε σχέση με το 2020 – πρα­κτικά από το καλο­καίρι του 2021, που άρχισαν να εμφα­νί­ζο­νται τα πλη­θω­ρι­στικά φαι­νό­μενα στη χώρα μας. Μάλιστα, η παροχή υπη­ρε­σιών «φιλο­ξε­νίας και εστί­α­σης» είναι ο κλάδος που τους τελευ­ταί­ους μήνες παρου­σιά­ζει την μεγα­λύ­τερη ποσο­στιαία αύξηση, πάνω από 5%.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΠΟΕΣΕ, κ. Καββαθά, μόνο τη διετία 2024-25 υπήρξε αύξηση του κόστος παροχής των σχε­τι­κών υπη­ρε­σιών 15% έως 20%. Ωστόσο, όπως σημειώ­νει, η αύξηση αυτή υπο­λεί­πε­ται της αύξησης του λει­τουρ­γι­κού κόστους  των επι­χει­ρή­σεων του κλάδου η οποία την ίδια περίοδο ξεπέ­ρασε το 40%. Πρό­κει­ται γι’ αυξή­σεις κόστους εργα­σίας (μισθο­δο­σία), ενοι­κίων, ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας και κυρίως αυξή­σεις τιμών στα υλικά παρα­γω­γής των γευ­μά­των.

«Αυξή­σαμε τις τιμές μόνον στο 50% της αύξησης του λει­τουρ­γι­κού κόστος», παρα­δέ­χε­ται ο πρό­ε­δρος της ΠΟΕΣΕ, παρα­δε­χό­με­νος από την άλλη πλευρά τις δυσκο­λίες των κατα­να­λω­τών. Ο ίδιος άλλωστε θυμίζει τη ρήση του προ­κα­τό­χου του στην ΠΟΕΣΕ, Γιάννη Τσάκου, ο οποίος έλεγε ότι «αυξή­σεις σε άδεια τρα­πέ­ζια δεν γίνο­νται».

Τώρα η ελπίδα των παρα­γό­ντων της αγοράς για ανά­καμψη βασί­ζε­ται στον εισερ­χό­μενο του­ρι­σμό. Η αισιο­δο­ξία αυτή πηγάζει αφενός μεν από το ότι οι εισερ­χό­με­νος του­ρι­σμός ανα­μέ­νε­ται ν’ αυξηθεί σημα­ντικά φέτος, αφε­τέ­ρου ότι θα επε­κτα­θεί περαι­τέρω η του­ρι­στική περί­ο­δος.

Όσον αφορά τους του­ρί­στες, φέτος ανα­μέ­νο­νται 3 εκατ. περισ­σό­τε­ροι από πέρυσι. Ο αριθμός των αφίξεων εκτι­μά­ται ότι θα πλη­σιά­σει τα 41 εκα­τομ­μύ­ρια, από 38 εκα­τομ­μύ­ρια που ήταν οι αφίξεις το 2025. Επίσης, σύμφωνα με την Alpha Bank, οι του­ρί­στες φέτος ανα­μέ­νε­ται να ξοδέ­ψουν 3 δισ. ευρώ περισ­σό­τερα στη χώρα μας από πέρυσι. Συγκε­κρι­μένα, οι του­ρι­στι­κές εισπρά­ξεις ανα­μέ­νε­ται να φτάσουν στα 26,4 δισ. ευρώ 23,6 δισ. ευρώ πέρυσι.

Πρό­κει­ται για μια μεγάλη αύξηση -μεγαλύτερη εκείνης του 2025 έναντι του 2024- η οποία ωθείται και από τις εξε­λί­ξεις στην Μέση Ανατολή. Όπως η Αραβική Άνοιξη την περα­σμένη δεκα­ε­τία έδωσε ώθηση στον ελλη­νικό του­ρι­σμό, έτσι και η κρίση στη Μέση Ανατολή μπορεί να δώσει επι­πλέον ώθηση. Αρκεί βεβαίως να μην υπάρ­ξουν άλλα προ­βλή­ματα γεω­πο­λι­τι­κών ανα­τα­ρα­χών.

Ήδη τα στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, κάνουν λόγο για ετήσια αύξηση στο α’ τετρά­μηνο του έτους των του­ρι­στι­κών εισπρά­ξεων κατά 36% και αντί­στοιχη αύξηση 37% του αριθμού των αφίξεων ξένων του­ρι­στών. Οι αυξή­σεις αυτές δεν ανα­μέ­νε­ται να συνε­χι­στούν σε ολό­κληρο το έτος, αλλά δεί­χνουν το εξίσου ενθαρ­ρυ­ντικό ότι οι ξένοι του­ρί­στες πλέον δεν συνω­στί­ζο­νται στην Ελλάδα τους τρεις καλο­και­ρι­νούς μήνες, αλλά απλώ­νο­νται σε όλη τη διάρ­κεια του έτους.

Στην αγορά αυτήν πιστεύει και ο κ. Καβ­βα­θάς. Ο ίδιος ανα­φέ­ρει ότι το α’ εξάμηνο του 2025 είχε ξεκι­νή­σει με υπο­χώ­ρηση του τζίρου κατά 6%, αλλά στο β’ εξάμηνο η πτώση μετριά­στηκε και τελικά δια­μορ­φώ­θηκε στο 3,4% για όλη τη χρονιά. Αυτό εκτιμά ότι θα συμβεί και φέτος, με δεδο­μένο μάλιστα ότι φέτος η πτώση στο α’ εξάμηνο είναι μικρό­τερη εκείνης του α’ εξα­μή­νου 2025.

Σούπερ μάρκετ

Τέλος, υπάρχει ένα τρίτος παρά­γο­ντας που επα­να­δια­μορ­φώ­νει τον χάρτη της εστί­α­σης και αυτός δεν είναι άλλος από την εισβολή των επι­χει­ρή­σεων διά­θε­σης ετοίμων γευ­μά­των και κυρίως των επι­χει­ρή­σεων supermarket που πλέον έχουν κάνει καθη­με­ρινή πρα­κτική τη πώληση φθηνών γευ­μά­των. Καθώς μάλιστα το δια­θέ­σιμο εισό­δημα μειώ­νε­ται, η εναλ­λα­κτική λύση των ετοίμων γευ­μά­των καθί­στα­ται αρκετά ελκυ­στική για τους κατα­να­λω­τές.

Τη δια­τρο­φική αυτή συμπε­ρι­φορά πλέον υιο­θε­τούν και οι εισερ­χό­με­νοι του­ρί­στες που δια­μέ­νουν πλέον σε κατα­λύ­ματα βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης τα οποία κατά κανόνα δια­θέ­τουν και κουζίνα και τρα­πε­ζα­ρία. Και, όπως ανα­φέ­ρουν οι άνθρω­ποι της εστί­α­σης, όσο το δια­θέ­σιμο εισό­δημα θα περιο­ρί­ζε­ται, τα εστια­τό­ρια και τα ταβερ­νά­κια θα συνε­χί­ζουν να στε­νά­ζουν, ενώ οι αλυ­σί­δες φαγητού και κυρίως εκείνοι που ετοι­μά­ζουν γεύματα σε προσιτή τιμή για τους κατα­να­λω­τές θα κάνουν χρυσές δου­λειές.

Η ΠΟΕΣΕ έχει θέσει πακέτο τεσ­σά­ρων μέτρων για την επι­βί­ωση των επι­χει­ρή­σεων του κλάδου με επι­στολή της στον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη. Το πρώτο μέτρο είναι η εφαρ­μογή του ενιαίου συντε­λε­στή ΦΠΑ στην εστίαση 13% ή και λιγό­τερο. Σημειώ­νε­ται ότι το φαγητό που αγο­ρά­ζε­ται και κατα­να­λώ­νε­ται εντός κατα­στή­μα­τος εστί­α­σης, έχει ΦΠΑ 24% ενώ το φαγητό που αγο­ρά­ζε­ται και κατα­να­λώ­νε­ται εκτός κατα­στή­μα­τος 13%.

Το δεύτερο μέτρο αφορά την κατάρ­γηση του τέλους παρε­πι­δη­μού­ντων από το φαγητό που παραγ­γέλ­λε­ται ηλε­κτρο­νικά ή και τηλε­φω­νικά και παρα­δί­δε­ται στον τόπο του κατα­να­λωτή. Το τέλος αυτό ανέρ­χε­ται σε 0,75% επί της αξίας της από­δει­ξης και ανα­φέ­ρε­ται ως τέλος, αλλά στην πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι ένας δημο­τι­κός φόρος. Η ΠΟΕΣΕ ζητεί αυτός ο φόρος να μην ισχύσει στο φαγητό που παρα­δί­δε­ται στον χώρο του κατα­να­λωτή, καθώς δεν συν­δέ­ε­ται με τη χρήση δημο­τι­κών υπο­δο­μών. Προ­σθέ­τει δε ότι το 0,75% επί των ακα­θα­ρί­στων εσόδων φτάνει ν’ αντι­στοι­χεί στο 6% έως 7% των κερδών της επι­χεί­ρη­σης.

Το τρίτο μέτρο είναι η κατάρ­γηση του Ειδικού Φόρου Κατα­νά­λω­σης στον  καφέ που ανέρ­χε­ται σε 5 ευρώ το κιλό -ένα μνη­μο­νιακό μέτρο όπως το χαρα­κτη­ρί­ζει η ΠΟΕΣΕ- και τέλος η κατάρ­γηση ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών στις προ­σαυ­ξή­σεις Κυρια­κών, αργιών και νυχτε­ρι­νής εργα­σίας.

Όσον αφορά το τελευ­ταίο, όπως σημειώ­νει η ΠΟΕΣΕ, η πρό­σφατη ασφα­λι­στική μεταρ­ρύθ­μιση ανα­γνώ­ρισε ότι οι προ­σαυ­ξή­σεις απο­δο­χών δεν πρέπει να επι­βα­ρύ­νο­νται με πρό­σθε­τες ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές σε συγκε­κρι­μέ­νες περι­πτώ­σεις. Η ίδια αρχή πρέπει να εφαρ­μο­στεί για όλες τις συμ­βά­σεις, πλήρους, μερικής ή ορι­σμέ­νου χρόνου, καθώς στην εστίαση η εργασία κατά τις Κυρια­κές, τις αργίες, τις νυχτε­ρι­νές ώρες δεν απο­τε­λεί έκτακτο φαι­νό­μενο, αλλά βασικό χαρα­κτη­ρι­στικό λει­τουρ­γίας της εστί­α­σης.

Δημο­σιεύ­θηκε στην εφη­με­ρίδα «Απο­γευ­μα­τινή»

Πηγή: powergame.gr