Τουρισμός: Η νέα ταξιδιωτική «εμμονή» που ξεκινά από τα ράφια των σούπερ μάρκετ

Τα σού­περ μάρ­κετ απο­κτούν έναν απρό­σμε­νο ρόλο στον πα­γκό­σμιο του­ρι­σμό. Για μια αυ­ξα­νό­με­νη με­ρί­δα τα­ξι­διω­τών, δεν απο­τε­λούν πλέον απλώς το μέρος όπου θα αγο­ρά­σουν νερό, αντη­λια­κό ή κά­ποιο προ­ϊ­όν που ξέ­χα­σαν στο σπίτι, αλλά έναν δια­φο­ρε­τι­κό τρόπο για να γνω­ρί­σουν την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα και τις γεύ­σεις ενός προ­ο­ρι­σμού.

Η ει­κό­να είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή στα 7-Eleven του Τόκιο, όπου ξένοι επι­σκέ­πτες κα­τα­φθά­νουν για να δο­κι­μά­σουν προ­ϊ­ό­ντα που έχουν απο­κτή­σει σχε­δόν τα­ξι­διω­τι­κή φήμη: αφρά­τα σά­ντουιτς με αυγό, ψω­μά­κια με κάρι, χοι­ρι­νό katsu, Kit Kat με matcha ή ζεστό καφέ σε κου­τά­κι. Αρ­κε­τοί μά­λι­στα φω­το­γρα­φί­ζουν όσα έχουν επι­λέ­ξει, με­τα­τρέ­πο­ντας μια συ­νη­θι­σμέ­νη αγορά σε μέρος της τα­ξι­διω­τι­κής εμπει­ρί­ας.

Πρό­κει­ται για το λε­γό­με­νο «grocery tourism», μία από τις ανερ­χό­με­νες τα­ξι­διω­τι­κές τά­σεις του 2026. Η λο­γι­κή του είναι απλή: αντί ο επι­σκέ­πτης να πε­ριο­ρί­ζε­ται στα μνη­μεία, τα μου­σεία και τα εστια­τό­ρια, περνά από τα κα­τα­στή­μα­τα όπου ψω­νί­ζουν οι κά­τοι­κοι και ανα­κα­λύ­πτει τι πραγ­μα­τι­κά κα­τα­να­λώ­νε­ται στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τά τους.

Η τάση εμ­φα­νί­ζε­ται σε δια­φο­ρε­τι­κές μορ­φές, από τα convenience stores της Ια­πω­νί­ας και τα ισπα­νι­κά Mercadona μέχρι τα αμε­ρι­κα­νι­κά Trader Joe’s και τα ελ­λη­νι­κά σού­περ μάρ­κετ. Μά­λι­στα, έχει πλέον ξε­πε­ρά­σει τα όρια μιας μι­κρής κοι­νό­τη­τας τα­ξι­διω­τών που εν­δια­φέ­ρε­ται απο­κλει­στι­κά για τη γα­στρο­νο­μία.

Έρευ­να της Hilton για τις τα­ξι­διω­τι­κές τά­σεις του 2026, με πε­ρισ­σό­τε­ρους από 14.000 συμ­με­τέ­χο­ντες σε 14 χώρες, έδει­ξε ότι το 77% απο­λαμ­βά­νει να εξε­ρευ­νά πα­ντο­πω­λεία και σού­περ μάρ­κετ όταν τα­ξι­δεύ­ει στο εξω­τε­ρι­κό, ενώ σχε­δόν οι μισοί, το 48%, μα­γει­ρεύ­ουν του­λά­χι­στον ορι­σμέ­να από τα γεύ­μα­τά τους στις δια­κο­πές.

 Μια οι­κο­νο­μι­κή «ξε­νά­γη­ση» στα ράφια

Ένας βα­σι­κός λόγος για την επι­τυ­χία του grocery tourism είναι το χα­μη­λό κό­στος. Σε αντί­θε­ση με πολ­λές ορ­γα­νω­μέ­νες του­ρι­στι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, η εί­σο­δος σε ένα σού­περ μάρ­κετ είναι δω­ρε­άν, δεν απαι­τεί κρά­τη­ση και επι­τρέ­πει στον τα­ξι­διώ­τη να κα­θο­ρί­σει μόνος του πόσα θα ξο­δέ­ψει.

Ακόμη και με πε­ρί­που 10 ευρώ, μπο­ρεί να γε­μί­σει ένα κα­λά­θι με άγνω­στα σνακ, ανα­ψυ­κτι­κά, γλυκά, αλ­λα­ντι­κά ή άλλα το­πι­κά προ­ϊ­ό­ντα και να απο­κτή­σει μια μικρή αλλά άμεση ει­κό­να της γα­στρο­νο­μι­κής ταυ­τό­τη­τας της χώρας.

Το εν­δια­φέ­ρον, όμως, δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται στο φα­γη­τό. Η διά­τα­ξη των ρα­φιών, οι πο­σό­τη­τες, οι συ­σκευα­σί­ες και οι επι­λο­γές των κα­τα­να­λω­τών λει­τουρ­γούν ως πλη­ρο­φο­ρί­ες για την κοι­νω­νία. Οι πο­λυά­ριθ­μες ποι­κι­λί­ες φυ­κιών στην Ια­πω­νία ή οι με­γά­λες σει­ρές κον­σερ­βο­ποι­η­μέ­νων ψα­ριών στη βό­ρεια Ευ­ρώ­πη λένε κάτι για τις δια­τρο­φι­κές συ­νή­θειες που δύ­σκο­λα απο­τυ­πώ­νε­ται σε έναν του­ρι­στι­κό οδηγό.

Το Condé Nast Traveler έχει ήδη συ­μπε­ρι­λά­βει το grocery tourism στις ση­μα­ντι­κές τά­σεις της χρο­νιάς, ενώ στοι­χεία της Skyscanner δεί­χνουν ότι το 35% των τα­ξι­διω­τών πα­γκο­σμί­ως σχε­διά­ζει να επι­σκε­φθεί ή να ψω­νί­σει από ένα το­πι­κό πα­ντο­πω­λείο στο επό­με­νο τα­ξί­δι του.

Γιατί το ίδιο προ­ϊ­όν έχει άλλη γεύση στις δια­κο­πές

Ση­μα­ντι­κό ρόλο στην εμπει­ρία παί­ζει και η ψυ­χο­λο­γία. Ο κα­θη­γη­τής Πει­ρα­μα­τι­κής Ψυ­χο­λο­γί­ας της Οξ­φόρ­δης Τσαρλς Σπενς συν­δέ­ει το φαι­νό­με­νο με την επί­δρα­ση που έχει το πε­ρι­βάλ­λον στον τρόπο με τον οποίο αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε μια γεύση.

Ένα κρασί που φαί­νε­ται εξαι­ρε­τι­κό σε ένα κα­λο­και­ρι­νό τα­ξί­δι μπο­ρεί να μοιά­ζει πολύ πιο συ­νη­θι­σμέ­νο όταν κα­τα­να­λω­θεί αρ­γό­τε­ρα στο σπίτι. Κάτι αντί­στοι­χο συμ­βαί­νει με ένα πε­ρί­ερ­γο σνακ ή ένα ια­πω­νι­κό σά­ντουιτς: η από­λαυ­ση συν­δέ­ε­ται με τον τόπο, τη διά­θε­ση και την αί­σθη­ση της ανα­κά­λυ­ψης.

Η ψυ­χο­λό­γος Κέιτ Νάι­τιν­γκεϊλ δίνει και μία δια­φο­ρε­τι­κή διά­στα­ση. Το σού­περ μάρ­κετ είναι ένα πε­ρι­βάλ­λον οι­κείο σχε­δόν σε όλους. Ο τα­ξι­διώ­της γνω­ρί­ζει τη δια­δι­κα­σία –παίρ­νει κα­λά­θι, κι­νεί­ται στους δια­δρό­μους και πλη­ρώ­νει στο τα­μείο– και επο­μέ­νως μπο­ρεί να επι­κε­ντρω­θεί σε όσα είναι δια­φο­ρε­τι­κά από τη δική του κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα.

Από τα ψώνια στο Tripadvisor

Οι επι­χει­ρή­σεις έχουν ήδη αρ­χί­σει να αξιο­ποιούν εμπο­ρι­κά το εν­δια­φέ­ρον. Η φιν­λαν­δι­κή K-Supermarket έγινε φέτος η πρώτη αλυ­σί­δα που κα­τα­χώ­ρι­σε πολλά κα­τα­στή­μα­τά της στο Tripadvisor ως του­ρι­στι­κά αξιο­θέ­α­τα.

Η ιδιαι­τε­ρό­τη­τα είναι ότι τα κα­τα­στή­μα­τα δεν έχουν σχε­δια­στεί εξαρ­χής για του­ρί­στες. Λει­τουρ­γούν από ανε­ξάρ­τη­τους εμπό­ρους και προ­σαρ­μό­ζουν τα προ­ϊ­ό­ντα τους στις ανά­γκες της πε­ριο­χής. Σε κα­τά­στη­μα του Ελ­σίν­κι υπάρ­χουν ακόμη και κυ­ψέ­λες στην τα­ρά­τσα για πα­ρα­γω­γή με­λιού, ενώ άλλο έχει γίνει γνω­στό για την ποι­κι­λία craft μπί­ρας.

Η Ελ­λά­δα προ­σφέ­ρε­ται ιδιαί­τε­ρα για μια τέ­τοια εμπει­ρία. Τα ράφια με δια­φο­ρε­τι­κές ποι­κι­λί­ες φέτας και το­πι­κών τυ­ριών, τα για­ούρ­τια, τα μέλια, τα πα­ξι­μά­δια και τα προ­ϊ­ό­ντα ελιάς μπο­ρούν να λει­τουρ­γή­σουν ως μια μι­κρο­γρα­φία της ελ­λη­νι­κής δια­τρο­φι­κής κουλ­τού­ρας. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή είναι η πε­ρί­πτω­ση ξένης επι­σκέ­πτριας στην Αθήνα που, μη μπο­ρώ­ντας να δια­βά­σει τις ετι­κέ­τες των γα­λα­κτο­κο­μι­κών, αγό­ρα­σε το για­ούρ­τι που επέ­λε­ξε μια Ελ­λη­νί­δα πε­λά­τισ­σα δίπλα της και τε­λι­κά το χα­ρα­κτή­ρι­σε το κα­λύ­τε­ρο που είχε δο­κι­μά­σει.

Υπάρ­χει, ωστό­σο, και μια λεπτή ισορ­ρο­πία.

Στο Κα­βα­γκου­τσί­κο της Ια­πω­νί­ας, ένα κα­τά­στη­μα Lawson έγινε πα­γκό­σμια γνω­στό επει­δή προ­σέ­φε­ρε ένα εντυ­πω­σια­κό φω­το­γρα­φι­κό κάδρο με το Όρος Φού­τζι στο βάθος. Η συρ­ροή του­ρι­στών έγινε τόσο με­γά­λη, ώστε οι το­πι­κές αρχές ανα­γκά­στη­καν να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν φύ­λα­κες και εμπό­δια, φτά­νο­ντας ακόμη και στην το­πο­θέ­τη­ση μαύ­ρου πα­ρα­πε­τά­σμα­τος για να απο­τρέ­ψουν τις φω­το­γρα­φί­ες.

Αυτό είναι και το πα­ρά­δο­ξο του grocery tourism: η γοη­τεία του βρί­σκε­ται ακρι­βώς στην αυ­θε­ντι­κό­τη­τα της κα­θη­με­ρι­νής ζωής. Όσο το σού­περ μάρ­κετ πα­ρα­μέ­νει ένας χώρος όπου οι κά­τοι­κοι κά­νουν τα ψώνια τους, προ­σφέ­ρει στον τα­ξι­διώ­τη μια πραγ­μα­τι­κή ει­κό­να του τόπου. Αν όμως με­τα­τρα­πεί σε του­ρι­στι­κό σκη­νι­κό και οι φω­το­γρα­φί­ες αντι­κα­τα­στή­σουν τα ψώνια, κιν­δυ­νεύ­ει να χάσει ακρι­βώς το στοι­χείο που το έκανε αξιο­θέ­α­το.

Πηγή: newmoney.gr