Το Airbnb ανέτρεψε την Πολεοδομική Μελέτη της Μεσαιωνικής Πόλης!

• Η κα­θυ­στέ­ρη­ση στην επι­και­ρο­ποί­η­ση της Β’ Φάσης ακύ­ρω­σε στην πράξη έναν σχε­δια­σμό-ορό­ση­μο για τη δια­χεί­ρι­ση και την προ­στα­σία του οι­κι­σμού

Οι ρα­γδαί­ες εξε­λί­ξεις στην του­ρι­στι­κή αγορά, η αλ­μα­τώ­δης ανά­πτυ­ξη των βρα­χυ­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων μέσω πλατ­φορ­μών όπως το Airbnb και κυ­ρί­ως, η εξα­ε­τής αδρά­νεια στην επι­και­ρο­ποί­η­ση της Β’ Φάσης της Πο­λε­ο­δο­μι­κής Με­λέ­της της Με­σαιω­νι­κής Πόλης έχουν οδη­γή­σει στην ου­σια­στι­κή απα­ξί­ω­ση ενός από τα ση­μα­ντι­κό­τε­ρα θε­σμι­κά ερ­γα­λεία που εκ­πο­νή­θη­καν ποτέ για την προ­στα­σία και τη δια­χεί­ρι­ση του ιστο­ρι­κού οι­κι­σμού της Ρόδου. Δεν είναι τυ­χαία, άλ­λω­στε, η πρό­σφα­τη επι­σή­μαν­ση της υπουρ­γού Πο­λι­τι­σμού Λίνας Μεν­δώ­νη για την ανά­γκη κα­τάρ­τι­σης ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου δια­χει­ρι­στι­κού σχε­δί­ου για τη λει­τουρ­γία της Με­σαιω­νι­κής Πόλης. Η ανα­φο­ρά αυτή έρ­χε­ται να επι­βε­βαιώ­σει το θε­σμι­κό κενό που δη­μιουρ­γή­θη­κε τα τε­λευ­ταία χρό­νια, καθώς ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο σχέ­διο προ­στα­σί­ας, δια­χεί­ρι­σης και ανά­πτυ­ξης πα­ρέ­μει­νε ανε­νερ­γό, χωρίς ποτέ να ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία επι­και­ρο­ποί­η­σής του.

Πά­γω­σαν όλα και …γι­γά­ντω­σε η βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση

Η δια­δι­κα­σία επι­και­ρο­ποί­η­σης της με­λέ­της ου­σια­στι­κά στα­μά­τη­σε το 2019, γε­γο­νός που οδή­γη­σε στο να χαθεί ακόμη μία ευ­και­ρία για τη Με­σαιω­νι­κή Πόλη, σε μια πε­ρί­ο­δο κατά την οποία οι πιέ­σεις από τον μα­ζι­κό του­ρι­σμό και η ανε­ξέ­λεγ­κτη εξά­πλω­ση των βρα­χυ­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων, με­τα­βάλ­λουν διαρ­κώς τη φυ­σιο­γνω­μία του ιστο­ρι­κού οι­κι­σμού. Η Β’ Φάση της Πο­λε­ο­δο­μι­κής Με­λέ­της, που εκ­πο­νή­θη­κε από τον αρ­χι­τέ­κτο­να-μη­χα­νι­κό Γιάν­νη Πα­πα­χρι­στο­δού­λου, δεν απο­τε­λού­σε μια απλή πο­λε­ο­δο­μι­κή πα­ρέμ­βα­ση. Ήταν ένας ολο­κλη­ρω­μέ­νος οδι­κός χάρ­της με ορί­ζο­ντα ει­κο­σα­ε­τί­ας, βα­σι­σμέ­νος στο ιδιαί­τε­ρο θε­σμι­κό κα­θε­στώς που διέ­πει τα Μνη­μεία Πα­γκό­σμιας Πο­λι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO και στις διε­θνείς αρχές προ­στα­σί­ας ιστο­ρι­κών πό­λε­ων. Πα­ράλ­λη­λα, η με­λέ­τη απο­τε­λού­σε τη θε­με­λιώ­δη βάση πάνω στην οποία θα ανα­πτυσ­σό­ταν η Προ­γραμ­μα­τι­κή Σύμ­βα­ση της Με­σαιω­νι­κής Πόλης, δια­μορ­φώ­νο­ντας ένα ενιαίο πλαί­σιο διοί­κη­σης, προ­στα­σί­ας και βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης του ιστο­ρι­κού κέ­ντρου της Ρόδου. Κε­ντρι­κή φι­λο­σο­φία της ήταν η ολο­κλη­ρω­μέ­νη προ­στα­σία της Με­σαιω­νι­κής Πόλης και όχι η με­τα­τρο­πή της σε ένα «υπαί­θριο μου­σείο». Αντί­θε­τα, επε­δί­ω­κε να δια­τη­ρή­σει τη ζω­ντα­νή λει­τουρ­γία του οι­κι­σμού, προ­στα­τεύ­ο­ντας πα­ράλ­λη­λα την κα­τοι­κία, την το­πι­κή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα, την πο­λι­τι­στι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα και την ιστο­ρι­κή φυ­σιο­γνω­μία του μνη­μεί­ου. Η με­λέ­τη προ­έ­βλε­πε ει­δι­κές ζώνες προ­στα­σί­ας, νέους κα­νό­νες για τις χρή­σεις γης, πα­ρεμ­βά­σεις απο­κα­τά­στα­σης του ιστο­ρι­κού πο­λε­ο­δο­μι­κού ιστού, ανα­πλά­σεις δη­μό­σιων χώρων, ανά­δει­ξη των οχυ­ρώ­σε­ων και των αρ­χαιο­λο­γι­κών χώρων, καθώς και την επι­στρο­φή της κα­τοι­κί­ας μέσω οι­κο­νο­μι­κών και θε­σμι­κών κι­νή­τρων. Πα­ράλ­λη­λα, έδινε ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση στον πο­λι­τι­σμό ως βα­σι­κό μοχλό ανά­πτυ­ξης, προ­τεί­νο­ντας νέους πο­λι­τι­στι­κούς θε­σμούς, εκ­παι­δευ­τι­κές λει­τουρ­γί­ες, αξιο­ποί­η­ση των νέων τε­χνο­λο­γιών και ενί­σχυ­ση της διε­θνούς πα­ρου­σί­ας της Ρόδου.

Ωστό­σο, η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που έχει δια­μορ­φω­θεί από το 2019, μέχρι σή­με­ρα είναι εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κή από εκεί­νη πάνω στην οποία βα­σί­στη­κε ο σχε­δια­σμός. Η εκρη­κτι­κή ανά­πτυ­ξη των βρα­χυ­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων (εκτι­μά­ται ότι έχει ξε­πε­ρά­σει τα 400 σπί­τια) οι με­τα­βο­λές στις χρή­σεις των κτη­ρί­ων, η συρ­ρί­κνω­ση της μό­νι­μης κα­τοι­κί­ας και η συ­νε­χής αύ­ξη­ση των του­ρι­στι­κών πιέ­σε­ων δη­μιουρ­γούν πλέον νέα δε­δο­μέ­να, τα οποία κα­θι­στούν ανα­γκαία μια συ­νο­λι­κή επι­και­ρο­ποί­η­ση της με­λέ­της πριν αυτή μπο­ρέ­σει να απο­τε­λέ­σει ξανά ερ­γα­λείο σχε­δια­σμού. Έξι χρό­νια μετά, η Β’ Φάση της Πο­λε­ο­δο­μι­κής Με­λέ­της πα­ρα­μέ­νει στο συρ­τά­ρι. Μαζί της πα­ρα­μέ­νει ανε­νερ­γό και ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο σχέ­διο που θα μπο­ρού­σε να απο­τε­λέ­σει τη βάση για μια σύγ­χρο­νη πο­λι­τι­κή προ­στα­σί­ας και βιώ­σι­μης δια­χεί­ρι­σης της Με­σαιω­νι­κής Πόλης Ρόδου, ενός από τα ση­μα­ντι­κό­τε­ρα Μνη­μεία Πα­γκό­σμιας Πο­λι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς. Αν το συν­δυά­ζει κα­νείς και με την πε­ρί­φη­μη Προ­γραμ­μα­τι­κή Σύμ­βα­ση Πο­λι­τι­στι­κής Ανά­πτυ­ξης και τις αρ­ρυθ­μί­ες που χα­ρα­κτη­ρί­ζουν τις σχέ­σεις συ­νερ­γα­σί­ας των τριών βα­σι­κών εταί­ρων, τον τρο­μά­ζει η εξέ­λι­ξη που μπο­ρεί να έχει το μνη­μείο. Εν­δει­κτι­κό το αλα­λούμ που πα­ρα­τη­ρεί­ται με τις κα­θυ­στε­ρή­σεις ακόμη και για τα πιο απλά ζη­τή­μα­τα, όπως η φύ­λα­ξη και ο έλεγ­χος των πυλών ει­σό­δου του οι­κι­σμού.