Οριστικό «όχι» του Ελεγκτικού Συνεδρίου στη σύμβαση ναυαγοσωστικής κάλυψης του Δήμου Ρόδου

• Το Έβδομο Τμήμα απέρ­ριψε την προ­σφυγή ανά­κλη­σης του Δήμου και δεν ανα­κά­λεσε την Πράξη 347/2026 του Ζ΄ Κλι­μα­κίου, παρότι δέχθηκε 2 από τους 3 λόγους της προ­σφυ­γής. Το ανε­πα­λή­θευτο εργα­τικό κόστος της μελέτης κρίθηκε από μόνο του επαρκές για να μπλο­κά­ρει την υπο­γραφή της τριε­τούς σύμ­βα­σης

Με ήττα, έστω και με μερική δικαί­ωση επί των επι­χει­ρη­μά­των του, ολο­κλη­ρώ­θηκε για τον Δήμο Ρόδου η προ­σπά­θεια να ανα­τρέ­ψει στο Έβδομο Τμήμα του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου το «μπλόκο» που είχε βάλει τον Ιούλιο το Ζ΄ Κλι­μά­κιο στη σύμβαση ναυα­γο­σω­στι­κής κάλυψης των πολυ­σύ­χνα­στων ακτών του νησιού. Το ανώτατο δημο­σιο­νο­μικό δικα­στή­ριο, με την υπ’ αριθμόν 1313/2026 απόφασή του, απέρ­ριψε την προ­σφυγή ανά­κλη­σης που είχε ασκήσει ο Δήμος και έκρινε ότι εξα­κο­λου­θεί να υφί­στα­ται δια­κω­λυ­τι­κός λόγος για την υπο­γραφή του σχεδίου σύμ­βα­σης με την εται­ρεία που είχε ανα­δει­χθεί ανά­δο­χος.

Το ενδια­φέ­ρον της από­φα­σης έγκει­ται στο ό,τι το Τμήμα δεν επι­κύ­ρωσε αυτού­σιο το σκε­πτικό του Κλι­μα­κίου. Αντι­θέ­τως, δέχθηκε ότι το Κλι­μά­κιο έσφαλε τόσο ως προς τη λεγό­μενη σύντμηση της προ­θε­σμίας υπο­βο­λής προ­σφο­ρών όσο και ως προς τον τρόπο κοστο­λό­γη­σης του εξο­πλι­σμού των ναυα­γο­σω­στι­κών βάθρων. Ωστόσο, η τρίτη δια­πί­στωση, αυτή που αφορά τα αλλε­πάλ­ληλα αριθ­μη­τικά σφάλ­ματα στον υπο­λο­γι­σμό του εργα­τι­κού κόστους των 40 εργα­ζο­μέ­νων, κρίθηκε ουσιώ­δης και επαρκής από μόνη της για να μην ανα­κλη­θεί η Πράξη. Με άλλα λόγια, ο Δήμος κέρδισε 2 από τις 3 μάχες, αλλά έχασε τον πόλεμο.

Πρώτη νίκη για τον Δήμο: η προ­θε­σμία των 15 ημερών ήταν νόμιμη

Το πρώτο ζήτημα που εξέτασε το Τμήμα ήταν η αιτίαση του Κλι­μα­κίου ότι ο Δήμος περιό­ρισε παρα­νό­μως την προ­θε­σμία υπο­βο­λής προ­σφο­ρών από 35 σε 15 ημέρες, επι­κα­λού­με­νος επεί­γουσα ανάγκη που δεν τεκ­μη­ριώ­θηκε επαρκώς. Εδώ η δημο­τική αρχή υπο­στή­ριξε ότι το Κλι­μά­κιο υπέπεσε σε πλάνη περί τον νόμο, καθώς δεν έλαβε υπόψη την ειδική ρύθμιση του άρθρου 109Α του νόμου περί δημο­σίων συμ­βά­σεων, η οποία αφορά τις λεγό­με­νες «κοι­νω­νι­κές και άλλες ειδικές υπη­ρε­σίες».

Το Τμήμα έκανε δεκτό τον λόγο αυτό. Όπως ανα­φέ­ρε­ται στην απόφαση, οι υπη­ρε­σίες ναυα­γο­σω­στι­κής κάλυψης ακτών εμπί­πτουν στις υπη­ρε­σίες «διά­σω­σης» και επο­μέ­νως στο ειδικό απλου­στευ­μένο καθε­στώς που προ­βλέ­πει ο νόμος για τις υπη­ρε­σίες αυτής της κατη­γο­ρίας, λόγω της περιο­ρι­σμέ­νης δια­συ­νο­ρια­κής τους διά­στα­σης. Δεδο­μέ­νου ότι η εκτι­μώ­μενη αξία της σύμ­βα­σης, ύψους 3.862.360,73 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, υπερ­βαί­νει το όριο των 750.000 ευρώ, η ελά­χι­στη νόμιμη προ­θε­σμία παρα­λα­βής προ­σφο­ρών στην ανοικτή δια­δι­κα­σία ανέρ­χε­ται σε 15 ημέρες από την απο­στολή της προ­κή­ρυ­ξης στην Υπη­ρε­σία Εκδό­σεων της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, χωρίς να απαι­τεί­ται ειδική αιτιο­λό­γηση από την ανα­θέ­τουσα αρχή.

Κατά συνέ­πεια, όπως έκρινε το Δικα­στή­ριο, εσφαλ­μένα το Κλι­μά­κιο θεώρησε ότι επρό­κειτο για σύντμηση προ­θε­σμίας και εσφαλ­μένα απέρ­ριψε ως μη τεκ­μη­ριω­μένη την αιτιο­λο­γία που ο Δήμος είχε παρα­θέ­σει, εκ περισ­σού, στη δια­κή­ρυξη. Η προ­θε­σμία των 15 ημερών ορί­σθηκε νομίμως.

Δεύτερη νίκη: ο εξο­πλι­σμός δεν κοστο­λο­γή­θηκε ως και­νούρ­γιος κάθε χρόνο

Ανάλογη τύχη είχε και η τρίτη δια­πί­στωση του Κλι­μα­κίου, σύμφωνα με την οποία η μελέτη είχε υπο­λο­γί­σει ως ετήσια δαπάνη την πλήρη αξία κτήσης του εξο­πλι­σμού των 26 βάθρων, ύψους 202.562,90 ευρώ, μετα­φέ­ρο­ντάς την αυτού­σια και στα 3 έτη της σύμ­βα­σης, μολο­νότι επρό­κειτο για είδη με πολυετή ωφέλιμη διάρ­κεια ζωής.

Ο Δήμος υπο­στή­ριξε ότι το Κλι­μά­κιο υπέπεσε σε πλάνη περί τα πράγ­ματα, συγ­χέ­ο­ντας την αξία αγοράς του εξο­πλι­σμού με το κόστος διά­θε­σης και χρήσης του σε πλήρη επι­χει­ρη­σιακή ετοι­μό­τητα. Προς επίρ­ρωση, προ­σκό­μισε στοι­χεία τιμο­λό­γη­σης για και­νούρ­για αντί­στοιχα είδη, συγκρι­τι­κές τιμές από άλλες δια­κη­ρύ­ξεις, καθώς και έγγραφο της υπη­ρε­σίας με πίνακα για 11 μη ανα­λώ­σιμα είδη, όπου απο­τυ­πώ­νε­ται η τιμή αγοράς τους, το ετήσιο κόστος διά­θε­σης και το ποσοστό που εφαρ­μό­στηκε ανάλογα με τη φύση και την κατα­πό­νηση κάθε είδους. Ενδει­κτικά, ένας αδιά­βρο­χος φακός αξίας αγοράς 125 ευρώ κοστο­λο­γή­θηκε με 25 ευρώ ετησίως, δηλαδή 20% με από­σβεση πεντα­ε­τίας, η σανίδα διά­σω­σης αξίας 2.000 ευρώ με 750 ευρώ λόγω έντονης χρήσης και φθοράς, ενώ το φαρ­μα­κείο με τον απι­νι­δωτή, αξίας 10.000 ευρώ, με 1.000 ευρώ, δηλαδή 10% με από­σβεση δεκα­ε­τίας και πρό­σθε­τες δαπάνες ανα­λω­σί­μων και περιο­δι­κού ελέγχου.

Το Τμήμα έκρινε βάσιμο τον λόγο. Από τη μελέτη, τις υπο­χρε­ώ­σεις του ανα­δό­χου και τις συμπλη­ρω­μα­τι­κές διευ­κρι­νί­σεις της ανα­θέ­του­σας αρχής προ­έ­κυψε, κατά το Δικα­στή­ριο, ότι οι τιμές του επί­μα­χου πίνακα δεν απο­τυ­πώ­νουν την ετήσια εκ νέου κτήση του εξο­πλι­σμού, αλλά το εκτι­μώ­μενο ετήσιο κόστος διά­θε­σης, χρήσης, συντή­ρη­σης και, κατά περί­πτωση, αντι­κα­τά­στα­σής του, το οποίο κυμαί­νε­ται σε σημα­ντικά χαμη­λό­τερο ύψος από την πλήρη αξία αγοράς. Ως εκ τούτου, εσφαλ­μένα το Κλι­μά­κιο έκρινε ότι ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός επι­βα­ρυ­νό­ταν αδι­καιο­λό­γητα.

Το αγκάθι που έμεινε: το εργα­τικό κόστος

Εκεί όπου ο Δήμος δεν κατά­φερε να πείσει το Δικα­στή­ριο ήταν το ζήτημα των υπο­λο­γι­στι­κών σφαλ­μά­των στο εργα­τικό κόστος, το οποίο άλλωστε απο­τε­λεί το μεγα­λύ­τερο κονδύλι της σύμ­βα­σης, με ετήσιο κόστος προ­σω­πι­κού 414.898,80 ευρώ για 40 άτομα.

Στην προ­σφυγή του ο Δήμος συνο­μο­λό­γησε τις επι­μέ­ρους αριθ­μη­τι­κές αστο­χίες, υπο­στή­ριξε όμως ότι πρό­κει­ται για επου­σιώ­δεις και ευχερώς διορ­θώ­σι­μες απο­κλί­σεις. Ισχυ­ρί­στηκε, μεταξύ άλλων, ότι η διαφορά στο ημε­ρο­μί­σθιο του ναυα­γο­σώ­στη ανέρ­χε­ται σε μόλις 0,09 ευρώ, ότι το εσφαλ­μένο ενδιά­μεσο ποσό των 1.401,02 ευρώ δεν απο­τέ­λεσε τελικά τη βάση της τελικής δαπάνης, αφού στον συγκε­ντρω­τικό πίνακα χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε ετήσιο κόστος ανά εργα­ζό­μενο 8.367,32 ευρώ, δηλαδή 2.091,83 ευρώ μηνιαίως, και ότι ο διπλός υπο­λο­γι­σμός της υπε­ρερ­γα­σίας και η υψη­λό­τερη βάση του δώρου Χρι­στου­γέν­νων δημιουρ­γούν πλε­ο­νά­ζουσα και όχι ελλειμ­μα­τική πρό­βλεψη. Προ­έ­βαλε, τέλος, ότι το Κλι­μά­κιο δεν προσ­διό­ρισε ποσο­τικά την υπο­τι­θέ­μενη υπο­κο­στο­λό­γηση.

Το Τμήμα απέρ­ριψε τον λόγο ως αβάσιμο. Όπως επι­ση­μαί­νε­ται στην απόφαση, η κρίση του Κλι­μα­κίου δεν στη­ρί­χθηκε σε μεμο­νω­μέ­νες αριθ­μη­τι­κές απο­κλί­σεις, αλλά σε σειρά αλλη­λο­συν­δε­ό­με­νων αριθ­μη­τι­κών και μεθο­δο­λο­γι­κών ασυ­νε­πειών, οι οποίες δεν επι­τρέ­πουν την ασφαλή επα­λή­θευση του τελικού εργα­τι­κού κόστους. Το Δικα­στή­ριο δια­πί­στωσε ότι το ποσό των 1.401,02 ευρώ πράγ­ματι χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε, καθώς προ­στέ­θηκε στις λοιπές επι­μέ­ρους δαπάνες για να εξαχθεί το ποσό των 2.073,50 ευρώ, επί του οποίου υπο­λο­γί­στη­καν οι εργο­δο­τι­κές εισφο­ρές 25,06% και, τελικώς, το μηνιαίο κόστος ανά ναυα­γο­σώ­στη των 2.593,11 ευρώ. Το δε ποσό των 8.367,32 ευρώ, κατά το Δικα­στή­ριο, εμφα­νί­ζε­ται «όλως αιφ­νι­δίως» στους υπο­λο­γι­σμούς, χωρίς να προ­κύ­πτει ο τρόπος εξα­γω­γής του. Ο διπλός υπο­λο­γι­σμός της υπε­ρερ­γα­σίας και η υψη­λό­τερη βάση του δώρου δεν μπορούν να θεω­ρη­θούν θεμιτό «περι­θώ­ριο κάλυψης» άλλων σφαλ­μά­των, αλλά επι­βε­βαιώ­νουν την έλλειψη συνε­πούς κοστο­λο­γι­κής μεθο­δο­λο­γίας. Το Τμήμα σημεί­ωσε επίσης ότι δεν απαι­τεί­ται ακριβής ποσο­τι­κός προσ­διο­ρι­σμός της υπο­κο­στο­λό­γη­σης, καθώς το κρίσιμο είναι ότι δεν καθί­στα­ται εφικτός ο έλεγχος ενός βασικού στοι­χείου του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού.

Ιδιαί­τερη βαρύ­τητα απο­δό­θηκε στο γεγονός ότι στον δια­γω­νι­σμό υπο­βλή­θηκε 1 και μόνη οικο­νο­μική προ­σφορά, χωρίς καμία έκπτωση, η οποία δια­μορ­φώ­θηκε ακριβώς με βάση τα οικο­νο­μικά μεγέθη της δια­κή­ρυ­ξης. Έτσι, όπως ανα­φέ­ρε­ται, η κλο­νι­σμένη ορθό­τητα του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού συν­δέ­ε­ται άμεσα με το τελικό οικο­νο­μικό απο­τέ­λε­σμα της δια­δι­κα­σίας.

Οι νέοι υπο­λο­γι­σμοί που έφεραν νέα λάθη

Στην προ­σπά­θειά του να απο­δεί­ξει ότι τα σφάλ­ματα δεν αλλοί­ω­ναν ουσιω­δώς το τελικό απο­τέ­λε­σμα, ο Δήμος προ­σκό­μισε με το υπό­μνημά του νέο έγγραφο της υπη­ρε­σίας προ­μη­θειών, με λεπτο­μερή επα­νυ­πο­λο­γι­σμό του εργα­τι­κού κόστους ανά ναυα­γο­σώ­στη, με βάση ημε­ρο­μί­σθιο 50,95 ευρώ συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της υπε­ρερ­γα­σίας. Το έγγραφο κατέ­ληγε ότι το συνο­λικό μηνιαίο κόστος ανά ναυα­γο­σώ­στη με τις εργο­δο­τι­κές εισφο­ρές ανέρ­χε­ται σε 2.590,08 ευρώ έναντι των 2.593,11 ευρώ της δια­κή­ρυ­ξης, το ετήσιο σε 10.360,32 ευρώ έναντι 10.372,47 ευρώ και το συνο­λικό ετήσιο κόστος για 40 ναυα­γο­σώ­στες σε 414.412,80 ευρώ έναντι 414.898,80 ευρώ, δηλαδή διαφορά μερικών εκα­το­ντά­δων ευρώ.

Η νέα τεκ­μη­ρί­ωση, ωστόσο, όχι μόνο δεν έπεισε το Δικα­στή­ριο, αλλά αντι­θέ­τως, όπως ανα­φέ­ρε­ται, επι­βε­βαί­ωσε τις παρα­δο­χές του Κλι­μα­κίου. Το Τμήμα εντό­πισε στους νέους υπο­λο­γι­σμούς του­λά­χι­στον 4 νέες αστο­χίες.

Το συμπέ­ρα­σμα του Δικα­στη­ρίου ήταν ότι ούτε από τη νέα τεκ­μη­ρί­ωση καθί­στα­ται δυνατή η αριθ­μη­τική ανα­πα­ρα­γωγή του κόστους ανά εργα­ζό­μενο και, κατ’ επέ­κταση, του συνο­λι­κού εργα­τι­κού κόστους. Λόγω των «πολ­λα­πλών και αλλη­λο­συν­δε­ό­με­νων αριθ­μη­τι­κών σφαλ­μά­των», δεν μπορεί να επα­λη­θευ­θεί ποιο ήταν πράγ­ματι το εργα­τικό κόστος που έπρεπε να ενσω­μα­τω­θεί στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, γεγονός που πλήττει την αξιο­πι­στία και την ιχνη­λα­σι­μό­τητά του και, κατά συνέ­πεια, την οικο­νο­μική προ­σφορά του ανα­δό­χου.

Οι εναλ­λα­κτι­κές που απορ­ρί­φθη­καν

Ο Δήμος επι­χεί­ρησε να θερα­πεύ­σει την πλημ­μέ­λεια και με 2 επι­κου­ρι­κές προ­τά­σεις, οι οποίες επίσης απορ­ρί­φθη­καν. Η πρώτη αφο­ρούσε έγγραφη εκ των υστέρων δέσμευση της ανα­δό­χου εται­ρείας ότι θα καλύψει το ελά­χι­στο νόμιμο εργα­τικό κόστος. Το Τμήμα έκρινε ότι μια τέτοια δέσμευση δεν μπορεί να ανα­πλη­ρώ­σει τον αριθ­μη­τικά ασυνεπή προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, υπό τις παρα­δο­χές του οποίου διε­ξή­χθη ο δια­γω­νι­σμός.

Η δεύτερη πρόταση αφο­ρούσε την απο­μεί­ωση του συμ­βα­τι­κού αντι­κει­μέ­νου για το διά­στημα από 1 Ιουλίου 2026 έως 10 Αυγού­στου 2026, το οποίο είχε ήδη παρέλ­θει, προ­κει­μέ­νου να αντι­σταθ­μι­στούν οι εσφαλ­μέ­νοι υπο­λο­γι­σμοί. Κατά το Δικα­στή­ριο, κάτι τέτοιο θα οδη­γούσε σε ανε­πί­τρε­πτη εκ των υστέρων μετα­βολή του φυσικού αντι­κει­μέ­νου της σύμ­βα­σης, όπως αυτό προσ­διο­ρί­στηκε στη μελέτη, κατά παρά­βαση των αρχών της δια­φά­νειας και της ίσης μετα­χεί­ρι­σης.

Τι σημαί­νει η απόφαση για τον δια­γω­νι­σμό

Το δια­τα­κτικό είναι σαφές. Το Έβδομο Τμήμα «απορ­ρί­πτει την προ­σφυγή ανά­κλη­σης του Δήμου Ρόδου» και «δεν ανα­κα­λεί την 347/2026 Πράξη του Ζ΄ Κλι­μα­κίου». Η υπο­γραφή της σύμ­βα­σης, συμ­βα­τι­κής αξίας 2.846.854,71 ευρώ πλέον ΦΠΑ, με ετήσιο τίμημα 1.035.219,64 ευρώ, εξα­κο­λου­θεί να κωλύ­ε­ται.

Παρά τη μερική δικαί­ωση στα 2 από τα 3 σκέλη, η πρα­κτική συνέ­πεια για τον Δήμο είναι η ίδια όπως και τον Ιούλιο: η τριετής σύμβαση δεν μπορεί να υπο­γρα­φεί. Αξίζει πάντως να σημειω­θεί ότι η απόφαση αφήνει ένα σημα­ντικό νομικό κεκτη­μένο για μελ­λο­ντι­κές δια­δι­κα­σίες, καθώς επι­βε­βαιώ­νει ότι για συμ­βά­σεις ναυα­γο­σω­στι­κής κάλυψης άνω των 750.000 ευρώ η ελά­χι­στη προ­θε­σμία υπο­βο­λής προ­σφο­ρών είναι 15 ημέρες, χωρίς ανάγκη ειδικής αιτιο­λό­γη­σης, και ότι η κοστο­λό­γηση του εξο­πλι­σμού με βάση το ετήσιο κόστος διά­θε­σης και χρήσης είναι θεμιτή.