Το σοκ της κηροζίνης χτυπά τον ελληνικό τουρισμό: Ρόδος και Δωδεκάνησα στο επίκεντρο

• Με τα Στενά του Ορμούζ κλειστά, τις μεγα­λύ­τε­ρες ευρω­παϊ­κές αερο­πο­ρι­κές να κόβουν δρο­μο­λό­για και τα απο­θέ­ματα κηρο­ζί­νης να μετρούν εβδο­μά­δες ζωής,

η ελλη­νική θερινή σεζόν αντι­με­τω­πί­ζει τη σκλη­ρό­τερη πρό­κλησή της από το 2020

Εβδο­μή­ντα δύο ώρες έφτασαν για να αλλάξει το τοπίο του παγκό­σμιου αερο­πο­ρι­κού κλάδου άρδην. Από την Παρα­σκευή 17 Απρι­λίου ως την Κυριακή 19 Απρι­λίου, ο Όμιλος Lufthansa καθή­λωσε και τα 27 αερο­σκάφη της περι­φε­ρεια­κής θυγα­τρι­κής του CityLine, η KLM επι­κύ­ρωσε 160 ακυ­ρώ­σεις πτήσεων εντός Ευρώπης για τον Μάιο, η ιρλαν­δική Aer Lingus ανα­κοί­νωσε περισ­σό­τε­ρες από 500 ακυ­ρώ­σεις επι­κα­λού­μενη «υπο­χρε­ω­τική συντή­ρηση» και οι Φρουροί της Επα­νά­στα­σης του Ιράν ανα­νέ­ω­σαν το κλεί­σιμο των Στενών του Ορμούζ.

Σε αυτό το σκηνικό, η Ελλάδα και πιο συγκε­κρι­μένα τα Δωδε­κά­νησα με τη Ρόδο και την Κω στην αιχμή, μετρούν τις πιθανές απώ­λειες ακριβώς τη στιγμή που έπρεπε να ξεκινά η γιορτή.

Ο κόσμος χωρίς κηρο­ζίνη

Ο επι­κε­φα­λής της Διε­θνούς Υπη­ρε­σίας Ενέρ­γειας, Φατίχ Μπιρόλ, δεν άφησε περι­θώ­ρια αισιο­δο­ξίας: δήλωσε ότι η Ευρώπη δια­θέ­τει περίπου 6 εβδο­μά­δες ενα­πο­μεί­να­ντος αερο­πο­ρι­κού καυ­σί­μου και χαρα­κτή­ρισε την κατά­σταση «τη μεγα­λύ­τερη ενερ­γειακή κρίση». Δεν είναι μόνο η ρητο­ρεία. Τα Στενά του Ορμούζ καλύ­πτουν το 40% των ευρω­παϊ­κών εισα­γω­γών αερο­πο­ρι­κών καυ­σί­μων, ενώ οι τιμές κηρο­ζί­νης έχουν αναρ­ρι­χη­θεί στα 1.710 δολάρια ανά μετρικό τόνο, αύξηση 130% σε σύγκριση με έναν χρόνο πριν.

Η παγκό­σμια χωρη­τι­κό­τητα για τον Μάιο έχει ήδη μειωθεί κατά 3 ποσο­στιαίες μονάδες, με 19 από τις 20 μεγα­λύ­τε­ρες αερο­πο­ρι­κές του κόσμου να μειώ­νουν πτήσεις, σύμφωνα με στοι­χεία της εται­ρείας αερο­πο­ρι­κής ανά­λυ­σης Cirium. Ο ανώ­τε­ρος σύμ­βου­λος της Cirium, Ρίτσαρντ Έβανς, δια­τύ­πωσε με σαφή­νεια αυτό που πολλοί αρνού­νται να παρα­δε­χτούν: «Φαί­νε­ται εξαι­ρε­τικά πιθανό ότι έρχο­νται περαι­τέρω μειώ­σεις».

Η ανη­συ­χία δεν παρα­μέ­νει στο επίπεδο των απο­θε­μά­των. Σε χώρες της Ευρώπης, τα απο­θέ­ματα κηρο­ζί­νης έχουν ήδη πέσει κάτω από τις 20 ημέρες κάλυψης – επίπεδο που δεν είχε κατα­γρα­φεί από το 2020 – ενώ αν η κάλυψη πέσει κάτω από τις 23 ημέρες, ενδέ­χε­ται να εμφα­νι­στούν πραγ­μα­τι­κές ελλεί­ψεις σε αερο­δρό­μια, με απο­τέ­λε­σμα ακυ­ρώ­σεις και απο­θάρ­ρυνση επι­βα­τών.

Η Aer Lingus και η αλήθεια πίσω από τη «συντή­ρηση»

Η ιρλαν­δική περί­πτωση αξίζει ιδιαί­τε­ρης προ­σο­χής, γιατί απο­τυ­πώ­νει με ευκρί­νεια τον τρόπο που οι μεγάλες εται­ρείες επι­κοι­νω­νούν μια κρίση χωρίς να την ομο­λο­γούν ανοικτά. Η Aer Lingus ανα­κοί­νωσε την κατάρ­γηση περισ­σό­τε­ρων από 500 πτήσεων από το θερινό πρό­γραμμά της, επι­κα­λού­μενη «υπο­χρε­ω­τική συντή­ρηση αερο­σκα­φών», αν και η απόφαση ανα­κοι­νώ­θηκε ακριβώς τη στιγμή που η αερο­πο­ρική βιο­μη­χα­νία αντι­με­τω­πί­ζει έντονες πιέσεις στην τιμή και τη δια­θε­σι­μό­τητα κηρο­ζί­νης. Ο γενικός διευ­θυ­ντής της Διε­θνούς Ένωσης Αερο­πο­ρίας (IATA), Γουίλι Γουόλς, χαρα­κτή­ρισε «απο­κα­λυ­πτική» την προει­δο­ποί­ηση της Διε­θνούς Υπη­ρε­σίας Ενέρ­γειας και προει­δο­ποί­ησε ότι έως το τέλος Μαΐου θα μπο­ρού­σαν να κατα­γρα­φούν ακυ­ρώ­σεις για λόγους έλλει­ψης αερο­πο­ρι­κού καυ­σί­μου στην Ευρώπη, κάτι που ήδη συμ­βαί­νει σε τμήματα της Ασίας.

KLM, Lufthansa, Delta: Ο κλάδος υπο­λο­γί­ζει ζημίες

Η KLM υπήρξε η πρώτη που μετέ­τρεψε την ανη­συ­χία σε συγκε­κρι­μένα νούμερα. Η εται­ρεία ανα­κοί­νωσε ότι θα καταρ­γή­σει 160 πτήσεις τον επόμενο μήνα, περίπου το 1% των συνο­λι­κών ευρω­παϊ­κών δρο­μο­λο­γίων της, επι­κα­λού­μενη «αυξη­μένο κόστος κηρο­ζί­νης» και δηλώ­νο­ντας ότι ορι­σμέ­νες πτήσεις δεν είναι πλέον οικο­νο­μικά βιώ­σι­μες. Παράλ­ληλα, η KLM προ­χώ­ρησε σε προ­σαυ­ξή­σεις τιμών, με 50 ευρώ επι­πλέον στα εισι­τή­ρια μεγάλων απο­στά­σεων μετ’ επι­στρο­φής και 10 ευρώ στις βρα­χυ­πρό­θε­σμες πτήσεις.

Στη Γερ­μα­νία, ο Όμιλος Lufthansa πήγε πιο βαθιά, καθη­λώ­νο­ντας ολό­κληρο τον στόλο της CityLine. Σχε­διά­ζε­ται επίσης η από­συρση 6 ακόμη αερο­σκα­φών μεγάλων απο­στά­σεων μετά το τέλος του καλο­και­ριού, με περαι­τέρω περι­κο­πές για τον χειμώνα 2026-2027. Στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, ο διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος της Delta Air Lines, Εντ Μπά­στιαν, ήταν πιο ειλι­κρι­νής από τους περισ­σό­τε­ρους: «Κάθε δρο­μο­λό­γιο που λει­τουρ­γεί στο όριο βιω­σι­μό­τη­τας ή δεν απο­φέ­ρει τις απο­δό­σεις που επι­θυ­μούμε πρό­κει­ται να επα­νε­ξε­τα­στεί», δήλωσε, ανα­φέ­ρο­ντας ότι η βιο­μη­χα­νία επω­μί­ζε­ται 2,5 δισ. δολάρια επι­πλέον κόστους καυ­σί­μων μόνο αυτό το τρίμηνο.

Η ελλη­νική εικόνα: Aegean, Sky Express και τα παρά­δοξα της κρίσης

Στην Ελλάδα, η κρίση αφήνει ήδη ίχνη. Η Aegean έχει προ­χω­ρή­σει σε αυξή­σεις τιμών της τάξης του 7-8% και, από τις 28 Φεβρουα­ρίου, έχει ακυ­ρώ­σει δρο­μο­λό­για προς σειρά προ­ο­ρι­σμών της Μέσης Ανα­το­λής, μεταξύ των οποίων Τελ Αβίβ, Ερμπίλ, Βαγδάτη, Βηρυτό, Αμάν, Ντου­μπάι, Αμπού Ντάμπι, Ριάντ και Τζέντα. Σύμφωνα με την τελευ­ταία ανα­κοί­νωσή της, οι πτήσεις προς Ερμπίλ και Βαγδάτη ακυ­ρώ­νο­νται έως τις 25 Μαΐου, ενώ οι πτήσεις προς Τελ Αβίβ, Βηρυτό και Αμάν επε­κτεί­νουν τις ακυ­ρώ­σεις τους έως το τέλος της τρίτης εβδο­μά­δας του Απρι­λίου.

Η Sky Express, σε αντί­θεση, κινεί­ται στον αντί­ποδα: δια­τη­ρεί στα­θε­ρές τιμές, σε ορι­σμέ­νες γραμμές παρέχει εκπτώ­σεις και προ­σφέ­ρει δωρεάν αλλαγή εισι­τη­ρίου ή voucher στους επη­ρε­α­ζό­με­νους επι­βά­τες. Μια κίνηση που, σε ένα κλίμα γενικής αβε­βαιό­τη­τας, διεκ­δι­κεί μερίδια αγοράς. Ο διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος του Διε­θνούς Αερο­λι­μένα Αθηνών, Γιώργος Καλ­λι­μα­σιάς, απο­τί­μησε κατά τη γενική συνέ­λευση της εται­ρείας ότι η έκθεση του «Ελ. Βενι­ζέ­λος» στη Μέση Ανατολή ανέρ­χε­ται στο 7,5% της επι­βα­τι­κής κίνησης και ότι η δρα­στη­ριό­τητα σε αυτούς τους προ­ο­ρι­σμούς έχει μειωθεί κατά 50%. Τόνισε την ύπαρξη στρα­τη­γι­κών απο­θε­μά­των μέσω HELLENiQ ENERGY και Motor Oil ως «δίχτυ ασφα­λείας», αλλά δεν απέ­κρυψε ότι αν η κρίση λάβει πανευ­ρω­παϊ­κές δια­στά­σεις, «δεν θα μεί­νουμε ανε­πη­ρέ­α­στοι», αφού η ελλη­νική αερο­πο­ρική δρα­στη­ριό­τητα εξαρ­τά­ται και από την επάρ­κεια καυ­σί­μων στα αερο­δρό­μια προ­ο­ρι­σμού των ξένων αερο­πο­ρι­κών που φέρνουν του­ρί­στες στη χώρα.

Ρόδος: Κορυ­φαίος προ­ο­ρι­σμός, 15  ακυ­ρω­μέ­νες κρουα­ζιέ­ρες, 12.000 χαμένοι ημε­ρή­σιοι επι­σκέ­πτες

Στα Δωδε­κά­νησα, η εικόνα έχει δύο πρόσωπα και κανένα από τα δύο δεν είναι ανέφελο. Το πρώτο αφορά στη θέση εκκί­νη­σης: η Ρόδος εισέρ­χε­ται στη σεζόν με εξαι­ρε­τικά εφόδια. Η TUI την κατέ­ταξε ως τον κορυ­φαίο παρά­κτιο προ­ο­ρι­σμό στην Ευρώπη για το 2026, με βαθ­μο­λο­γία 9,22 στα 10, ξεπερ­νώ­ντας Νάπολη και Λισα­βόνα. Ο Γερ­μα­νι­κός Του­ρι­στι­κός Όμιλος εκτελεί περίπου 180 εβδο­μα­διαίες πτήσεις από τη Γερ­μα­νία προς Κρήτη, Ρόδο και Κω, ο δε Μπέν­τζα­μιν Για­κό­μπι, CEO της TUI Γερ­μα­νίας, χαρα­κτη­ρί­ζει ανοικτά το 2026 «έτος Ελλάδας», με τον όμιλο να μετα­φέ­ρει κατ’ εκτί­μηση 4 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες ετησίως στη χώρα. Το πρώτο δεκα­πεν­θή­μερο του Απρι­λίου, παρά την παγκό­σμια αστά­θεια, οι αφίξεις στη Ρόδο κατέ­γρα­ψαν ισχυρή άνοδο, ενώ οι πρώτες του­ρι­στι­κές πτήσεις από το Ισραήλ ανα­μέ­νο­νται την Πέμπτη 23 Απρι­λίου.

Το δεύτερο πρόσωπο είναι ζοφε­ρό­τερο. Τον Απρίλιο, η Ρόδος μετράει ήδη 15 ακυ­ρώ­σεις κρουα­ζιε­ρό­πλοιων, με άμεσο αντί­κτυπο: περίπου 12.000 ημε­ρή­σιοι επι­σκέ­πτες δεν εμφα­νί­στη­καν στα λιμάνια, στις αγορές και στα κατα­στή­ματα του νησιού κατά την εκκί­νηση της σεζόν. Η αιτία δεν βρί­σκε­ται στο νησί. 4 μεγάλα κρουα­ζιε­ρό­πλοια παρα­μέ­νουν επι­χει­ρη­σιακά εγκλω­βι­σμένα στη Μέση Ανατολή και δεν έχουν επα­να­το­πο­θε­τη­θεί εγκαί­ρως στη Μεσό­γειο, ενώ η Celestyal Cruises ακύρωσε τις ανα­χω­ρή­σεις ολό­κλη­ρου του Απρι­λίου. Στο λιμάνι της Ρόδου, 8 δρο­μο­λό­για την εβδο­μάδα έχουν ήδη «βγει» από το πρό­γραμμα προ­σεγ­γί­σεων. Το κρίσιμο ορόσημο για την αγορά είναι η 30ή Απρι­λίου: αν έως τότε δεν απο­κα­τα­στα­θεί το πρό­γραμμα, ο Μάιος επίσης θα επη­ρε­α­στεί. Η εικόνα στον αέρα δεν είναι λιγό­τερο σύνθετη. Το αερο­δρό­μιο «Δια­γό­ρας» υπο­δέ­χε­ται κατά μέσο όρο πάνω από 100 αερο­σκάφη ημε­ρη­σίως σε αιχμή σεζόν και ο «Ιππο­κρά­της» της Κω περίπου 54. Η σεζόν του 2026 δεν αμφι­σβη­τεί αν θα υπάρχει κηρο­ζίνη στα ντε­πό­ζιτα – αμφι­σβη­τεί σε τι τιμή και με ποια πλη­ρό­τητα στα αερο­σκάφη.

Η ανα­διά­ταξη του χάρτη: Γερ­μα­νοί προς Ρόδο, Βρε­τα­νοί προς Κω

Ένα από τα πιο ενδια­φέ­ρο­ντα υπο­προ­ϊ­ό­ντα της κρίσης είναι αυτό που θα μπο­ρούσε να ωφε­λή­σει τα ελλη­νικά νησιά έμμεσα. Οι γερ­μα­νι­κοί τουρ οπε­ρέι­τορ έχουν ακυ­ρώ­σει ουσια­στικά όλα τα οργα­νω­μένα ταξίδια προς τις αρα­βι­κές χώρες του Περ­σι­κού Κόλπου, μια αγορά μικρή σε όγκο αλλά πολύ υψηλή σε δαπάνη ανά του­ρί­στα. Οι ταξι­διώ­τες αυτοί ανα­κα­τευ­θύ­νο­νται σε Κρήτη, Ρόδο, Κω, Μαγιόρκα και Αττά­λεια. Ο Στέφεν Μπένκε, επι­κε­φα­λής Sun and Beach της TUI, ανα­φέ­ρει ότι η Ελλάδα ισο­βαθ­μεί πλέον με την Ισπανία στις προ­τι­μή­σεις των Γερ­μα­νών και ξεπερνά την Τουρκία.

Παρό­μοιο μοτίβο περι­γρά­φουν και άλλοι τουρ οπε­ρέι­τορ. Τουρκία, Κύπρος και Αίγυ­πτος «παλεύ­ουν», ενώ εται­ρείες προ­σπα­θούν να ανα­κα­τευ­θύ­νουν του­ρί­στες προς Ισπανία, Πορ­το­γα­λία και Μάλτα. Ωστόσο, ένα σημα­ντικό μέρος επι­λέ­γει και τα Δωδε­κά­νησα. Ακόμη και στην αγορά κρουα­ζιέ­ρας, παρά τις 15 ακυ­ρώ­σεις του Απρι­λίου, η ένταση στη Μέση Ανατολή οδηγεί σε ανα­κα­τεύ­θυνση πλοίων προς τη Μεσό­γειο σε βάθος χρόνου, κάτι που θα επω­φε­λή­σει τη Ρόδο και την Κω αργό­τερα μέσα στη σεζόν.

Τρία σενάρια για έναν Μάιο σε αναμονή

Ο καθη­γη­τής Γρη­γό­ρης Ζαρω­τιά­δης, κοσμή­το­ρας της Σχολής Οικο­νο­μι­κών και Πολι­τι­κών Επι­στη­μών στο ΑΠΘ, σκια­γρα­φεί με ψύχραιμη ανάλυση τι έρχεται. Ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ ανοί­ξουν άμεσα, η αλυσίδα τρο­φο­δο­σίας έχει ήδη δια­τα­ρα­χθεί και θα χρεια­στούν εβδο­μά­δες μέχρι να εμφα­νι­στεί πραγ­μα­τική «διόρ­θωση». Και αυτή η διόρ­θωση δεν θα επα­να­φέ­ρει τις τιμές των εισι­τη­ρίων στα προ της κρίσης επίπεδα. Η αγορά είναι έντονα ολι­γο­πω­λιακή, οι αυξή­σεις παγιώ­νο­νται και οι εται­ρείες συχνά δια­τη­ρούν υψηλές τιμές ακόμη και όταν οι πιέσεις απο­κλι­μα­κώ­νο­νται, για να ανα­πλη­ρώ­σουν απώ­λειες.

Τα σενάρια που συζη­τιού­νται σε κυβερ­νη­τι­κούς και κλα­δι­κούς κύκλους είναι 3. Στο αισιό­δοξο, τα Στενά παρα­μέ­νουν λει­τουρ­γικά, οι αερο­πο­ρι­κές απορ­ρο­φούν τις αυξή­σεις με μικρές προ­σαρ­μο­γές 7-10%, η θερινή σεζόν εκκινεί κανο­νικά και οι απώ­λειες για τα Δωδε­κά­νησα περιο­ρί­ζο­νται στον Απρίλιο και στο μισό Μάιο. Στο ενδιά­μεσο, η κρίση παρα­τεί­νε­ται, οι τιμές παρα­μέ­νουν πάνω από τα 150 δολάρια το βαρέλι, η ζήτηση μειώ­νε­ται κατά 5-8% και κόβο­νται κυρίως οι λιγό­τερο απο­δο­τι­κές πτήσεις σε δευ­τε­ρεύ­ο­ντες προ­ο­ρι­σμούς, Πάτμος, Κάρ­πα­θος, Λέρος, ενώ Ρόδος και Κως μένουν σχετικά ανέ­πα­φες. Στο σκο­τεινό σενάριο, ενερ­γο­ποιού­νται συστη­μι­κές ελλεί­ψεις, η ΕΕ απο­δε­σμεύει απο­θέ­ματα, τίθε­νται περιο­ρι­σμοί σε αερο­δρό­μια και η σεζόν ξεκινά με καθυ­στέ­ρηση μηνός, απαι­τώ­ντας στο­χευ­μένη στήριξη για τα ελλη­νικά νησιά.

Ο ίδιος ο καθη­γη­τής εντο­πί­ζει 3 κιν­δύ­νους που συγκλί­νουν στην ίδια χρονιά: μείωση πτήσεων charter και δυσλει­τουρ­γία μικρό­τε­ρων αερο­δρο­μίων, γενική πίεση από τον παγκό­σμιο πλη­θω­ρι­σμό που περιο­ρί­ζει την αγο­ρα­στική δύναμη των δυνη­τι­κών επι­σκε­πτών, και ενδε­χό­με­νες συνέ­πειες αν η χώρα εμπλα­κεί έμμεσα στη σύγκρουση. Στα ίδια πλαίσια, σημαί­νει συνα­γερμό και για την εμπο­ρική ναυ­τι­λία, που ήδη επη­ρε­ά­ζε­ται από τους γεω­πο­λι­τι­κούς περιο­ρι­σμούς, και για τα διυ­λι­στή­ρια, έναν από τους πιο εξα­γω­γι­κούς κλάδους της χώρας. Tο επόμενο τρίμηνο θα κριθεί σε 3 μέτωπα ταυ­τό­χρονα: στα Στενά του Ορμούζ, στα κεντρικά γραφεία των ευρω­παϊ­κών αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών που ετοι­μά­ζουν τα προ­γράμ­ματα Ιουνίου-Αυγούστου, και στα αερο­δρό­μια «Δια­γό­ρας» και «Ιππο­κρά­της», όπου κάθε πτήση που ακυ­ρώ­νε­ται στις Βρυ­ξέλ­λες ή το Άμστερ­νταμ κατα­λή­γει ως κενό στην πλη­ρό­τητα ενός ξενο­δο­χείου της Ρόδου ή της Κω. Αν, αντι­θέ­τως, η διπλω­μα­τική απο­κλι­μά­κωση επι­τευ­χθεί, τα Δωδε­κά­νησα δια­θέ­τουν ήδη τα εχέγγυα για να μετα­τρέ­ψουν μια «χαλαρή» εκκί­νηση σε δυνα­μικό καλο­καίρι, ενδε­χο­μέ­νως με λιγό­τε­ρους επι­σκέ­πτες αλλά υψη­λό­τερη δαπάνη ανά επι­σκέ­πτη.