Τουριστικά δημόσια κτήματα και αιγιαλός στο μικροσκόπιο: ηχηρή παρέμβαση του νομικού συμβούλου της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου κ. Μιχάλη Παπαγεωργίου

Παρέμβαση για τον αιγιαλό και τη δημόσια περιουσία – Ο επίκουρος καθηγητής Νομικής και δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω θέτει ευθέως το ζήτημα της εμπορικής εκμετάλλευσης του παράκτιου χώρου από την ΕΤΑΔ ΑΕ και ζητά σαφείς απαντήσεις από την Πολιτεία και ενεργό διεκδίκηση από την Αυτοδιοίκηση.

Με μία παρέμβαση που ανοίγει ξανά τη συζήτηση για το καθεστώς του αιγιαλού, της παραλίας και των λεγόμενων τουριστικών δημόσιων κτημάτων, ο νομικός σύμβουλος της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου, επίκουρος καθηγητής Νομικής και δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω κ. Μιχάλης Παπαγεωργίου θέτει επί τάπητος μια σειρά από κρίσιμα θεσμικά ερωτήματα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η σχέση της εμπορικής αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας με τον κοινόχρηστο χαρακτήρα του παράκτιου χώρου, καθώς και ο ρόλος που καλούνται να διαδραματίσουν οι Δήμοι και οι τοπικές κοινωνίες απέναντι σε ένα πλέγμα νομοθεσίας που, όπως υποστηρίζει, χρήζει εξορθολογισμού και συνταγματικής εναρμόνισης.

Τα ερωτήματα που μένουν αναπάντητα

Ο κ. Παπαγεωργίου δεν περιορίζεται σε γενικόλογες διαπιστώσεις. Διατυπώνει συγκεκριμένα ερωτήματα που αγγίζουν τον πυρήνα του προβλήματος: τι ορίζεται ως τουριστικό δημόσιο κτήμα, με ποια νομική βάση η ΕΤΑΔ ΑΕ αξιοποιεί εμπορικά εκτάσεις που αποτελούν δημόσιο χώρο ελεύθερης πρόσβασης, πώς καθορίζεται το τίμημα χρήσης μίας τουριστικής παραλίας και αν πρέπει να υπάρχουν όρια στο κέρδος από την εκμετάλλευση του δημόσιου χώρου. Παράλληλα, αναδεικνύει το ζήτημα της απόκλισης των πρακτικών της ΕΤΑΔ ΑΕ από τα οριζόμενα εκ μέρους του Υπουργείου Οικονομικών και της Κτηματικής Υπηρεσίας, καθώς και τον ρόλο που έχουν και οφείλουν να έχουν οι Δήμοι στη διαχείριση του παράκτιου χώρου.

Όπως επισημαίνει, πρόκειται για ζητήματα που υπερβαίνουν τη στενή νομική διάσταση και αφορούν τη σχέση του Συντάγματος με την κοινή νομοθεσία, της Διοίκησης με την Αυτοδιοίκηση και, εν τέλει, της Πολιτείας με τον Πολίτη.

Η παρέμβαση αυτούσια

Το πλήρες κείμενο της παρέμβασης του κ. Μιχάλη Παπαγεωργίου έχει ως εξής:

«Τι ορίζουμε, τελικά, ως “Τουριστικό Δημόσιο Κτήμα”; Μας αρκούν Βασιλικά Διατάγματα υπέρ του ΕΟΤ επί Δικτατορίας;

Ποια είναι τα όρια του αιγιαλού και της παραλίας, που αν και Δημόσιος Χώρος ελεύθερης πρόσβασης και απόλαυσης του κοινού, αξιοποιούνται εμπορικά από την ΕΤΑΔ ΑΕ λόγω “Τουριστικού Ακινήτου”;

Πώς πρέπει και πώς τελικά καθορίζεται το τίμημα της χρήσης μίας “τουριστικής” παραλίας; Υπάρχουν όροι και όρια για την ΕΤΑΔ ΑΕ και πώς και πόσο μπορούν να αποκλίνουν από αυτά του Υπουργείου Οικονομικών και της Κτηματικής; Πρέπει να υπάρχουν όρια στο κέρδος από την εκμετάλλευση αυτού καθαυτού του δημόσιου χώρου; Τι ρόλο έχουν και πρέπει να έχουν οι Δήμοι;

Πώς πρέπει να ορίσουμε και να στοιχειοθετήσουμε το δημόσιο και το δημοσιονομικό συμφέρον με όρους και όρια Βιώσιμης Ανάπτυξης;

Η αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας του Δημοσίου δεν μπορεί να οδηγεί σε προνομιακή, αμιγώς εμπορική, εκμετάλλευση των κοινόχρηστων φυσικών πόρων του Παράκτιου Χώρου. Η ανάπτυξη οφείλει να συμβαδίζει με την προστασία του δημόσιου χώρου, της κοινοχρησίας και του συνταγματικού δικαιώματος πρόσβασης στην ακτή.

Πρόκειται για θεσμικά, αναπτυξιακά και εν τέλει κοινωνικά ζητήματα που αφορούν τη σχέση: του Συντάγματος με την κοινή Νομοθεσία, της Διοίκησης με την Αυτοδιοίκηση και της Πολιτείας με τον Πολίτη.

Ο αιγιαλός και η παραλία αποτελούν συνταγματικά αγαθά, φυσικούς πόρους και πεδία κοινωνικής ισότητας, όχι απλώς οικονομικούς πόρους ή κοινά ακίνητα.

Η Πολιτεία οφείλει να δώσει σαφείς απαντήσεις για τα παραπάνω και η Αυτοδιοίκηση να διεκδικήσει λύσεις σχεδιασμού και απόδοσης υπέρ των τοπικών κοινωνιών, της βιώσιμης ανάπτυξης και της προστασίας του δημόσιου χώρου πρωτίστως για το Κοινωνικό Όφελος και Σκοπό.

Άλλο ο εξορθολογισμός και η πλήρης εναρμόνιση της ΕΘΝΙΚΗΣ νομοθεσίας περί Αιγιαλού και Παραλίας στο σύνολο της ελληνικής Επικράτειας με περιβαλλοντικές και οικονομικές παραμέτρους ανάπτυξης.

Άλλο η πρόκληση της αποτελεσματικής απόδοσης του Εθνικού Κτηματολογίου επίσης στο σύνολο της ελληνικής Επικράτειας (που ΔΕΝ υπάρχει, με τον Νόμο της Μετάπτωσης να ΜΗΝ έχει εφαρμοστεί στην πράξη ούτε μία μέρα).

Άλλο ο αναγκαίος συγχρονισμός και η έννομη συνοχή τους.

Τίποτα δεν τα εμποδίζει παρά μόνο η κακοδιοίκηση και η ανεπάρκεια εξειδικευμένου προσωπικού στο σύνολο των συναρμόδιων υπουργείων καθώς και η ελλιπής χρηματοδότηση για να γίνουν όλα σωστά…

Ο αγώνας, νομικός και διοικητικός, είναι για πράγματα αυτονόητα σε σύγχρονα κράτη δικαίου. Δεν είμαστε».

Το ευρύτερο πλαίσιο της συζήτησης

Η παρέμβαση εντάσσεται σε μια περίοδο κατά την οποία το ζήτημα της διαχείρισης του αιγιαλού και της παραλίας απασχολεί έντονα τις νησιωτικές κοινωνίες, με το Νότιο Αιγαίο να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή λόγω της τουριστικής έντασης που δέχεται ο παράκτιος χώρος του. Ο κ. Παπαγεωργίου διακρίνει 3 διαφορετικές, αλλά αλληλένδετες, προκλήσεις: τον εξορθολογισμό και την εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας περί αιγιαλού και παραλίας με περιβαλλοντικές και οικονομικές παραμέτρους, την αποτελεσματική απόδοση του Εθνικού Κτηματολογίου, το οποίο, όπως υπογραμμίζει, δεν λειτουργεί στην πράξη αφού ο νόμος της μετάπτωσης δεν έχει εφαρμοστεί ούτε μία ημέρα, και τον αναγκαίο συγχρονισμό και την έννομη συνοχή των δύο αυτών πεδίων.

Κατά τον ίδιο, εμπόδιο σε όλα τα παραπάνω δεν αποτελεί κάποια αντικειμενική αδυναμία, αλλά η κακοδιοίκηση, η ανεπάρκεια εξειδικευμένου προσωπικού στα συναρμόδια υπουργεία και η ελλιπής χρηματοδότηση. Η κατάληξη της παρέμβασής του είναι αιχμηρή και αποτυπώνει το συνολικό του συμπέρασμα: ο αγώνας, νομικός και διοικητικός, αφορά πράγματα που σε σύγχρονα κράτη δικαίου θεωρούνται αυτονόητα.