«Λουκέτο» στις ΔΕΥΑ προανήγγειλε ο πρωθυπουργός με ορίζοντα την ενοποίηση 700 φορέων

• Η διαχείριση του νερού χαρακτηρίστηκε «εθνικό στοίχημα» από το βήμα της 90ής ΔΕΘ, με το σχέδιο να προβλέπει συγχώνευση των διάσπαρτων φορέων ύδρευσης σε 3 μεγάλες οντότητες. Δήμοι, εργαζόμενοι και η ΔΕΥΑ Ρόδου προειδοποιούν για ιδιωτικοποίηση, αυξήσεις τιμολογίων και υποβάθμιση υπηρεσιών

Το ζήτημα της διαχείρισης του νερού επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, μετά τις τοποθετήσεις του πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη από το βήμα της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Με σαφή αναφορά στην ανάγκη ενοποίησης εκατοντάδων φορέων ύδρευσης και αποχέτευσης, ο πρωθυπουργός άνοιξε εκ νέου έναν φάκελο που εδώ και χρόνια προκαλεί έντονες αντιδράσεις στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, στους εργαζομένους των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης Αποχέτευσης και σε νησιωτικές περιοχές όπως η Ρόδος, όπου η ΔΕΥΑΡ έχει ήδη τοποθετηθεί κατηγορηματικά κατά των αναγκαστικών συνενώσεων.
Η τοποθέτηση του πρωθυπουργού
Στην ομιλία του στην 90ή ΔΕΘ, ο κ. Μητσοτάκης ενέταξε τη διαχείριση του νερού στις μεγάλες προτεραιότητες της επόμενης τετραετίας. Η σχετική αναφορά έχει αυτούσια ως εξής:
«Τεράστιο εθνικό στοίχημα για την επόμενη τετραετία. Η διαχείριση του νερού. Κάναμε ένα πρώτο μεγάλο βήμα. Πρέπει να προχωρήσουμε, ενοποιώντας 700 διάσπαρτους φορείς που έχουμε σήμερα εκτός ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ. Να προχωρήσουμε σε ένα κεντρικό σχέδιο εδώ των έργων. Να μπορούμε να έχουμε ψηφιακή παρακολούθηση των απωλειών και σύνδεση των τελών με τη σωστή χρήση του πολύτιμου αγαθού».
Στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στο πλαίσιο της ίδιας έκθεσης, ο πρωθυπουργός επανήλθε στο θέμα με ακόμη πιο κατηγορηματική διατύπωση: «Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε με ένα τόσο κατακερματισμένο σύστημα διαχείρισης του νερού, με 600 και πλέον φορείς».
Η δήλωση αυτή ερμηνεύθηκε ευρέως ως προαναγγελία του κλεισίματος εκατοντάδων ΔΕΥΑ σε ολόκληρη τη χώρα και της συγχώνευσής τους σε μεγαλύτερους φορείς. Κατά πληροφορίες, ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει τη συγχώνευση 736 φορέων ύδρευσης, στους οποίους περιλαμβάνονται ΔΕΥΑ, ΓΟΕΒ, ΤΟΕΒ και δημοτικές επιχειρήσεις, σε 3 μεγάλες οντότητες: την ΕΥΔΑΠ, τη ΔΕΥΑΘ και μία νέα εταιρεία που θα αναλάβει την υπόλοιπη χώρα. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, το σχέδιο θα συνοδεύεται από επενδυτικά και οργανωτικά μέτρα.
Τα ερωτήματα που μένουν αναπάντητα
Η προοπτική της ριζικής αναδιάρθρωσης του τομέα ύδρευσης εγείρει ήδη μεγάλες αναταράξεις στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, η οποία βλέπει να διακυβεύεται ο ρόλος της σε έναν από τους πλέον κρίσιμους τομείς αρμοδιοτήτων της. Παράλληλα, εκφράζονται φόβοι για μετακινήσεις και απολύσεις δημοτικών υπαλλήλων, καθώς και για αυξήσεις των τιμολογίων του νερού για εκατομμύρια νοικοκυριά.
Στο επίκεντρο βρίσκονται 2 βασικά ερωτήματα, τα οποία μέχρι στιγμής δεν έχουν λάβει σαφή απάντηση. Το πρώτο αφορά στην τύχη των δικτύων: θα εξαγοράσουν οι 3 εταιρείες τις υποδομές των ΔΕΥΑ ή θα γίνει συμψηφισμός με τα χρέη τους; Το δεύτερο αφορά στις συνέπειες για τις προσλήψεις και τα τιμολόγια. Υπενθυμίζεται ότι τόσο η ΚΕΔΕ όσο και δήμαρχοι από ολόκληρη τη χώρα έχουν αντιδράσει σφοδρά στους συγκεκριμένους κυβερνητικούς σχεδιασμούς.
Η θέση της κυβέρνησης
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση παρουσιάζει το εγχείρημα ως αναγκαία μεταρρύθμιση, επικαλούμενη τα χρόνια προβλήματα του κατακερματισμένου συστήματος. Πηγές προσκείμενες στην κυβέρνηση έχουν περιγράψει τον στόχο ως εξής: «Επιδιώκεται μια σημαντική μεταρρύθμιση, ώστε η χώρα να αποκτήσει πολύ λιγότερες, αλλά ισχυρές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης, που θα καλύπτουν επαρκώς και σε προσιτό κόστος τις ανάγκες των πολιτών. Με τις νέες Επιχειρήσεις, που θα λειτουργούν υπό την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ σε ό,τι αφορά στην τιμολόγηση των υπηρεσιών τους, θα περιοριστούν ζητήματα που οδήγησαν σε συσσώρευση ανείσπρακτων λογαριασμών και αυξημένες απώλειες νερού. Οι νέες ισχυρές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης θα μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που προαναφέρθηκαν, με τη δημιουργία σημαντικών οικονομιών κλίμακος και εξοικονόμηση πόρων».
Το επιχείρημα, δηλαδή, στηρίζεται στις οικονομίες κλίμακας, στη μείωση των απωλειών νερού και στην εποπτεία της τιμολόγησης από ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή. Οι επικριτές, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι πίσω από τη ρητορική της εξορθολόγησης κρύβεται η σταδιακή απομάκρυνση του νερού από τους δήμους.
Η Ρόδος απέναντι στις συνενώσεις
Η Ρόδος έχει τοποθετηθεί από νωρίς και με σαφήνεια στο ζήτημα. Το Δημοτικό Συμβούλιο Ρόδου εξέδωσε ομόφωνο ψήφισμα, στη συνεδρίαση της 1ης Οκτωβρίου 2024, εκφράζοντας την κατηγορηματική αντίθεσή του στις προτεινόμενες από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναγκαστικές συνενώσεις των ΔΕΥΑ.
Ο πρόεδρος της ΔΕΥΑΡ κ. Σωτήρης Βαγιανός, μιλώντας τότε στον RealVoice 99.5, εξήγησε ότι η απόφαση ήρθε ως απάντηση στα σχέδια του Υπουργείου, τα οποία επικαλούνται την εξοικονόμηση πόρων και την καλύτερη διαχείριση των υδάτινων πόρων σε εθνικό επίπεδο. «Μέσα από το Δημοτικό Συμβούλιο εκφράστηκε η ανησυχία ότι οι προτεινόμενες συνενώσεις θα επιφέρουν σοβαρά προβλήματα στη διαχείριση του υδάτινου πλούτου και στην εξυπηρέτηση των δημοτών», τόνισε, επισημαίνοντας ότι «η συγκέντρωση των ΔΕΥΑ σε μεγαλύτερους φορείς μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του κόστους των υπηρεσιών για τους πολίτες, ενώ η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών μπορεί να υποβαθμιστεί».
Ο κ. Βαγιανός απηύθυνε επιστολή προς τους βουλευτές Δωδεκανήσου, καλώντας τους να καταθέσουν τις θέσεις τους για τις αναγκαστικές συνενώσεις και να ξεκαθαρίσουν αν συνυπογράφουν το υπ’ αριθμόν 271/2024 ψήφισμα του Δημοτικού Συμβουλίου Ρόδου. Όπως διευκρίνισε, οι θέσεις των εκπροσώπων του δωδεκανησιακού λαού κρίνονται σημαντικές, προκειμένου να διαπιστωθεί αν θα ενωθούν οι δυνάμεις απέναντι σε αυτό που χαρακτήρισε ως προσπάθεια αφαίρεσης περιουσιακών στοιχείων των δημοτών και κρίσιμων αρμοδιοτήτων του πρώτου βαθμού αυτοδιοίκησης.
Η μία ΔΕΥΑ για όλο το Νότιο Αιγαίο
Ο προβληματισμός στα νησιά δεν είναι καινούργιος. Ήδη από τον Δεκέμβριο του 2023, στην Έκτακτη Γενική Συνέλευση της Ένωσης Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης Αποχέτευσης στην Αθήνα, είχε εκφραστεί έντονη ανησυχία για την «επόμενη μέρα» των ΔΕΥΑ. Οι αιρετοί ζήτησαν τότε να μετατεθούν οι αποφάσεις για τις συγχωνεύσεις για το επόμενο έτος, μετά τις έντονες διαμαρτυρίες που είχαν καταγραφεί.
Ειδικά για την περιοχή μας, όπως είχε γράψει η «δ», ο σχεδιασμός προέβλεπε τη συγχώνευση των ΔΕΥΑ Σύρου, Πάρου, Μυκόνου, Θήρας, Ρόδου, Κω, Καλύμνου και Σύμης σε μία ενιαία ΔΕΥΑ για όλο το Νότιο Αιγαίο, την οποία θα αναλάμβανε ένας μεγάλος όμιλος, χωρίς ωστόσο να έχουν δοθεί περαιτέρω λεπτομέρειες.
Από τη Ρόδο, στη Γενική Συνέλευση είχαν παραστεί ο πρόεδρος των εργαζομένων της ΔΕΥΑΡ κ. Λευτέρης Καρανικόλας, ο τότε πρόεδρος κ. Δημήτρης Τσίκκης και το μέλος του διοικητικού συμβουλίου κ. Δημήτρης Ζανεττούλλης. «Είναι ένα σχέδιο που ετοιμάστηκε πρόχειρα. Δεν έχει δοθεί καμία λεπτομέρεια και δεν μας έχουν δώσει το προσχέδιο να το εξετάσουμε. Σε πολλούς δήμους σημειώθηκε συστηματική υποστελέχωση επίτηδες εδώ και χρόνια, ενώ δεν λαμβάνεται υπόψη ούτε η νησιωτικότητα, ούτε τα ζητήματα της κάθε περιοχής που έχουν», είχε αναφέρει στη «δ» ο κ. Καρανικόλας.