Δικαστική συνέχεια για την τραγωδία των αδικοχαμένων στην πλημμύρα του 2013: Πράσινο φως για έφεση και νέα μάχη για τις αποζημιώσεις

• Εγκρί­θηκε η άσκηση και υπο­στή­ριξη έφεσης κατά της Α303/2022 που κατα­λό­γισε ευθύνη για θανά­τους από πνιγμό στη Ρόδο, με βασικό πεδίο αντι­πα­ρά­θε­σης το ακριβές σημείο του δυστυ­χή­μα­τος και το ποιος φορέας είχε αρμο­διό­τητα στον δρόμο

Η υπόθεση που άνοιξε μετά την τρα­γω­δία των πλημ­μυ­ρών στη Ρόδο το 2013 επι­στρέ­φει με ένταση στο προ­σκή­νιο, αυτή τη φορά μέσα από μια καθαρά θεσμική απόφαση που δείχνει πως η αντι­πα­ρά­θεση δεν έχει κλείσει ούτε πολι­τικά ούτε δικα­στικά.

Χθες η Δημο­τική Επι­τροπή του Δήμου Ρόδου, ενέ­κρινε την άσκηση και συνέ­χιση έφεσης και έδωσε εντολή για παρά­σταση στη συζή­τησή της, σε μια δια­δι­κα­σία που αγγίζει τόσο τα όρια της ευθύνης των φορέων όσο και το οικο­νο­μικό απο­τύ­πωμα που αφήνουν τέτοιες τρα­γω­δίες στα δημόσια ταμεία.

Το 1ο εκτός ημε­ρή­σιας διά­τα­ξης θέμα αφο­ρούσε στην έγκριση άσκησης έφεσης του Δήμου Ρόδου κατά του Αντω­νίου Μπαϊ­ράμη του Ιωάννη και λοιπών 10 εφε­σί­βλη­των, καθώς και τη σύνδεσή της με την απόφαση Α303/2022 του Τρι­με­λούς Διοι­κη­τι­κού Πρω­το­δι­κείου Ρόδου.

Το ιστο­ρικό της αγωγής και τα ποσά που τέθηκαν στο τραπέζι

Στον πυρήνα της υπό­θε­σης βρί­σκε­ται αγωγή που κατα­τέ­θηκε στις 16-11-2018 και στρε­φό­ταν κατά περισ­σό­τε­ρων ΝΠΔΔ, μεταξύ των οποίων και ο Δήμος Ρόδου. Οι ενά­γο­ντες ζητού­σαν μεγάλα ποσά ως χρη­μα­τική ικα­νο­ποί­ηση για ψυχική οδύνη λόγω των θανάτων του Ιωάννη Μπαϊ­ράμη και της Καλ­λιό­πης Μπαϊ­ράμη, οι οποίοι, σύμφωνα με τους ισχυ­ρι­σμούς, έχασαν τη ζωή τους από πνιγμό σε πλημ­μυ­ρικό επει­σό­διο, με αιτία παρα­λεί­ψεις αρμό­διων οργάνων.

Τα αρχικά αιτή­ματα, όπως απο­τυ­πώ­νο­νται στην εισή­γηση, περιε­λάμ­βα­ναν ποσά που έφταναν σε εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες ευρώ ανά πρόσωπο, ενώ κατα­γρά­φε­ται και μετα­γε­νέ­στε­ρος περιο­ρι­σμός αξιώ­σεων από μέρος των εφε­σί­βλη­των σε 90.000 ευρώ για την καθεμία. Ιδιαί­τερη παρά­με­τρος είναι ο θάνατος του Φειδία Παναγή ή Πανα­γιώ­του στις 02-08-2019, πριν τη συζή­τηση της αγωγής, και η συνέ­χιση της δίκης από τις κλη­ρο­νό­μους του, με συγκε­κρι­μένα ποσοστά κλη­ρο­νο­μι­κής μερίδας.

Τι έκρινε το Τρι­με­λές Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου με την Α303/2022

Η απόφαση Α303/2022 απο­τε­λεί τον «κόμβο» της νέας αντι­πα­ρά­θε­σης. Το δικα­στή­ριο απέρ­ριψε την αγωγή κατά το μέρος που στρε­φό­ταν κατά της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, δέχθηκε όμως εν μέρει την αγωγή και υπο­χρέ­ωσε το Ελλη­νικό Δημόσιο και τον Δήμο Ρόδου να κατα­βά­λουν εις ολό­κλη­ρον συγκε­κρι­μένα ποσά σε ορι­σμέ­νους ενά­γο­ντες, ενώ για άλλους ανα­γνώ­ρισε υπο­χρέ­ωση κατα­βο­λής.

Μεταξύ άλλων, ανα­φέ­ρο­νται ποσά 85.000 ευρώ σε 2 πρόσωπα, 40.000 ευρώ σε 1 πρόσωπο, 10.000 ευρώ σε 5 πρόσωπα, 20.000 ευρώ σε 2 πρόσωπα, καθώς και 40.000 ευρώ που συν­δέ­ε­ται με τον απο­βιώ­σα­ντα Φειδία Παναγή ή Πανα­γιώ­του και προ­βλέ­πε­ται να κατα­νε­μη­θεί στους κλη­ρο­νό­μους του. Στο οικο­νο­μικό σκέλος μπαίνει και ο τόκος, με αναφορά σε επι­τό­κιο 6% από την επίδοση της αγωγής, με δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις ως προς τις ημε­ρο­μη­νίες επί­δο­σης για το Ελλη­νικό Δημόσιο και τον Δήμο, καθώς και μετα­βολή από 01-05-2019 σύμφωνα με το άρθρο 45 παρ. 1 του ν. 4607/2019, όπως περι­γρά­φε­ται στο κείμενο.

Η έφεση του Δήμου και το «κλειδί» του σημείου του δυστυ­χή­μα­τος

Η επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται στους λόγους έφεσης, εστιά­ζει σε ένα σημείο που μπορεί να φαί­νε­ται τεχνικό αλλά στην πράξη καθο­ρί­ζει ποιος πλη­ρώ­νει και ποιος φέρει την αρμο­διό­τητα. Ο Δήμος προ­βάλ­λει ότι η αγωγή ήταν αόριστη ως προς το ακριβές σημείο όπου το όχημα παρα­σύρ­θηκε από τα νερά, άρα δεν μπο­ρούσε να κριθεί με σαφή­νεια αν ο δρόμος ήταν αγρο­τι­κός ή επαρ­χια­κός. Σε αυτή τη διά­κριση «κου­μπώ­νει» το ζήτημα της παθη­τι­κής νομι­μο­ποί­η­σης, δηλαδή αν ευθύ­νε­ται ο Δήμος ή αν η ευθύνη ανήκει στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, σε περί­πτωση που επρό­κειτο για επαρ­χιακή οδό.

Παράλ­ληλα, ανα­δει­κνύ­ε­ται η αντί­φαση που κατά τον Δήμο περιέ­χει η ίδια η αγωγή, αφού σε σημεία εμφα­νί­ζε­ται να περι­γρά­φει το συμβάν ως εκτυ­λιγ­μένο σε γέφυρα επί δευ­τε­ρεύ­ου­σας επαρ­χια­κής οδού, ενώ αλλού γίνεται αναφορά σε επαρ­χιακή οδό Νέου Αερο­λι­μένα Ρόδου προς πόλη Ρόδου, με περι­γρα­φές για επι­κιν­δυ­νό­τητα και απουσία μέτρων. Αυτή η σύγχυση, κατά την έφεση, δεν είναι απλώς λεπτο­μέ­ρεια αλλά το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτί­ζε­ται ή καταρ­ρί­πτε­ται η ευθύνη.

Η συζή­τηση για σήμανση, πρόληψη και ετοι­μό­τητα

Στην πρω­τό­δικη κρίση απο­τυ­πώ­νε­ται μια ευρύ­τερη εικόνα που υπερ­βαί­νει το σημείο του δρόμου και αγγίζει τη λει­τουρ­γία των μηχα­νι­σμών πρό­λη­ψης. Γίνεται αναφορά σε έκτακτο δελτίο επι­δεί­νω­σης καιρού της ΕΜΥ στις 20-11-2013, στη δια­βί­βαση ενη­μέ­ρω­σης προς φορείς, στην ένταση των βρο­χο­πτώ­σεων στις 22-11-2013, και στην εκδή­λωση πλημ­μυ­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων στις περιο­χές Ιαλυσού, Παστί­δας και Κρε­μα­στής. Στο ίδιο πλαίσιο, η απόφαση περι­γρά­φει ζητή­ματα όπως η απουσία σήμαν­σης περί επι­κιν­δυ­νό­τη­τας σε συγκε­κρι­μένο σημείο, η μη ύπαρξη μηχα­νι­σμού που να δείχνει με σαφή­νεια τη στάθμη των υδάτων σε σχέση με το οδό­στρωμα, αλλά και η μη λήψη μέτρων δια­κο­πής, ρύθ­μι­σης ή εκτρο­πής της κυκλο­φο­ρίας από την Τροχαία Ιαλυσού.

Η έφεση, από την άλλη πλευρά, επι­χει­ρεί να μετα­φέ­ρει το βάρος από την ουσία της παρά­λει­ψης στην ακριβή αρμο­διό­τητα, υπο­στη­ρί­ζο­ντας πως αν το κρίσιμο τμήμα ήταν επαρ­χιακό, τότε το πλαίσιο ευθύνης αλλάζει. Στην πράξη, η σύγκρουση δεν αφορά μόνο ένα δικό­γραφο αλλά ένα μοντέλο κατα­νο­μής αρμο­διο­τή­των σε ένα νησί όπου το οδικό δίκτυο, τα ρέματα και οι δια­σταυ­ρώ­σεις τους δημιουρ­γούν σημεία υψηλού ρίσκου όταν τα φαι­νό­μενα ξεπερ­νούν τις «συνή­θεις» αντοχές.

Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο, όπως κατα­γρά­φε­ται, είναι η δικά­σι­μος της 29-01-2026, όπου η υπόθεση θα κριθεί σε δεύτερο βαθμό, με το ερώτημα να παρα­μέ­νει αιχμηρό και ουσια­στικό. Σε μια τρα­γω­δία που απο­δί­δε­ται σε ακραία φαι­νό­μενα αλλά και σε ανθρώ­πι­νες παρα­λεί­ψεις, η Δικαιο­σύνη καλεί­ται να απο­φα­σί­σει όχι μόνο ποιος είχε την ευθύνη του δρόμου, αλλά και ποια πρότυπα πρό­λη­ψης και προ­στα­σίας θεω­ρού­νται πλέον αυτο­νό­ητα όταν η φύση χτυπά με σφο­δρό­τητα.