Τουριστικά δημόσια κτήματα και αιγιαλός στο μικροσκόπιο: ηχηρή παρέμβαση του νομικού συμβούλου της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου κ. Μιχάλη Παπαγεωργίου

Παρέμ­βαση για τον αιγιαλό και τη δημόσια περιου­σία – Ο επί­κου­ρος καθη­γη­τής Νομικής και δικη­γό­ρος παρ’ Αρείω Πάγω θέτει ευθέως το ζήτημα της εμπο­ρι­κής εκμε­τάλ­λευ­σης του παρά­κτιου χώρου από την ΕΤΑΔ ΑΕ και ζητά σαφείς απα­ντή­σεις από την Πολι­τεία και ενεργό διεκ­δί­κηση από την Αυτο­διοί­κηση.

Με μία παρέμ­βαση που ανοίγει ξανά τη συζή­τηση για το καθε­στώς του αιγια­λού, της παρα­λίας και των λεγό­με­νων του­ρι­στι­κών δημό­σιων κτη­μά­των, ο νομικός σύμ­βου­λος της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου, επί­κου­ρος καθη­γη­τής Νομικής και δικη­γό­ρος παρ’ Αρείω Πάγω κ. Μιχάλης Παπα­γε­ωρ­γίου θέτει επί τάπητος μια σειρά από κρίσιμα θεσμικά ερω­τή­ματα. Στο επί­κε­ντρο βρί­σκε­ται η σχέση της εμπο­ρι­κής αξιο­ποί­η­σης της δημό­σιας περιου­σίας με τον κοι­νό­χρη­στο χαρα­κτήρα του παρά­κτιου χώρου, καθώς και ο ρόλος που καλού­νται να δια­δρα­μα­τί­σουν οι Δήμοι και οι τοπικές κοι­νω­νίες απέ­να­ντι σε ένα πλέγμα νομο­θε­σίας που, όπως υπο­στη­ρί­ζει, χρήζει εξορ­θο­λο­γι­σμού και συνταγ­μα­τι­κής εναρ­μό­νι­σης.

Τα ερω­τή­ματα που μένουν ανα­πά­ντητα

Ο κ. Παπα­γε­ωρ­γίου δεν περιο­ρί­ζε­ται σε γενι­κό­λο­γες δια­πι­στώ­σεις. Δια­τυ­πώ­νει συγκε­κρι­μένα ερω­τή­ματα που αγγί­ζουν τον πυρήνα του προ­βλή­μα­τος: τι ορί­ζε­ται ως του­ρι­στικό δημόσιο κτήμα, με ποια νομική βάση η ΕΤΑΔ ΑΕ αξιο­ποιεί εμπο­ρικά εκτά­σεις που απο­τε­λούν δημόσιο χώρο ελεύ­θε­ρης πρό­σβα­σης, πώς καθο­ρί­ζε­ται το τίμημα χρήσης μίας του­ρι­στι­κής παρα­λίας και αν πρέπει να υπάρ­χουν όρια στο κέρδος από την εκμε­τάλ­λευση του δημό­σιου χώρου. Παράλ­ληλα, ανα­δει­κνύει το ζήτημα της από­κλι­σης των πρα­κτι­κών της ΕΤΑΔ ΑΕ από τα ορι­ζό­μενα εκ μέρους του Υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών και της Κτη­μα­τι­κής Υπη­ρε­σίας, καθώς και τον ρόλο που έχουν και οφεί­λουν να έχουν οι Δήμοι στη δια­χεί­ριση του παρά­κτιου χώρου.

Όπως επι­ση­μαί­νει, πρό­κει­ται για ζητή­ματα που υπερ­βαί­νουν τη στενή νομική διά­σταση και αφορούν τη σχέση του Συντάγ­μα­τος με την κοινή νομο­θε­σία, της Διοί­κη­σης με την Αυτο­διοί­κηση και, εν τέλει, της Πολι­τείας με τον Πολίτη.

Η παρέμ­βαση αυτού­σια

Το πλήρες κείμενο της παρέμ­βα­σης του κ. Μιχάλη Παπα­γε­ωρ­γίου έχει ως εξής:

«Τι ορί­ζουμε, τελικά, ως “Του­ρι­στικό Δημόσιο Κτήμα”; Μας αρκούν Βασι­λικά Δια­τάγ­ματα υπέρ του ΕΟΤ επί Δικτα­το­ρίας;

Ποια είναι τα όρια του αιγια­λού και της παρα­λίας, που αν και Δημό­σιος Χώρος ελεύ­θε­ρης πρό­σβα­σης και από­λαυ­σης του κοινού, αξιο­ποιού­νται εμπο­ρικά από την ΕΤΑΔ ΑΕ λόγω “Του­ρι­στι­κού Ακι­νή­του”;

Πώς πρέπει και πώς τελικά καθο­ρί­ζε­ται το τίμημα της χρήσης μίας “του­ρι­στι­κής” παρα­λίας; Υπάρ­χουν όροι και όρια για την ΕΤΑΔ ΑΕ και πώς και πόσο μπορούν να απο­κλί­νουν από αυτά του Υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών και της Κτη­μα­τι­κής; Πρέπει να υπάρ­χουν όρια στο κέρδος από την εκμε­τάλ­λευση αυτού καθαυ­τού του δημό­σιου χώρου; Τι ρόλο έχουν και πρέπει να έχουν οι Δήμοι;

Πώς πρέπει να ορί­σουμε και να στοι­χειο­θε­τή­σουμε το δημόσιο και το δημο­σιο­νο­μικό συμ­φέ­ρον με όρους και όρια Βιώ­σι­μης Ανά­πτυ­ξης;

Η αξιο­ποί­ηση της δημό­σιας περιου­σίας του Δημο­σίου δεν μπορεί να οδηγεί σε προ­νο­μιακή, αμιγώς εμπο­ρική, εκμε­τάλ­λευση των κοι­νό­χρη­στων φυσικών πόρων του Παρά­κτιου Χώρου. Η ανά­πτυξη οφείλει να συμ­βα­δί­ζει με την προ­στα­σία του δημό­σιου χώρου, της κοι­νο­χρη­σίας και του συνταγ­μα­τι­κού δικαιώ­μα­τος πρό­σβα­σης στην ακτή.

Πρό­κει­ται για θεσμικά, ανα­πτυ­ξιακά και εν τέλει κοι­νω­νικά ζητή­ματα που αφορούν τη σχέση: του Συντάγ­μα­τος με την κοινή Νομο­θε­σία, της Διοί­κη­σης με την Αυτο­διοί­κηση και της Πολι­τείας με τον Πολίτη.

Ο αιγια­λός και η παραλία απο­τε­λούν συνταγ­μα­τικά αγαθά, φυσι­κούς πόρους και πεδία κοι­νω­νι­κής ισό­τη­τας, όχι απλώς οικο­νο­μι­κούς πόρους ή κοινά ακίνητα.

Η Πολι­τεία οφείλει να δώσει σαφείς απα­ντή­σεις για τα παρα­πάνω και η Αυτο­διοί­κηση να διεκ­δι­κή­σει λύσεις σχε­δια­σμού και από­δο­σης υπέρ των τοπικών κοι­νω­νιών, της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης και της προ­στα­σίας του δημό­σιου χώρου πρω­τί­στως για το Κοι­νω­νικό Όφελος και Σκοπό.

Άλλο ο εξορ­θο­λο­γι­σμός και η πλήρης εναρ­μό­νιση της ΕΘΝΙΚΗΣ νομο­θε­σίας περί Αιγια­λού και Παρα­λίας στο σύνολο της ελλη­νι­κής Επι­κρά­τειας με περι­βαλ­λο­ντι­κές και οικο­νο­μι­κές παρα­μέ­τρους ανά­πτυ­ξης.

Άλλο η πρό­κληση της απο­τε­λε­σμα­τι­κής από­δο­σης του Εθνικού Κτη­μα­το­λο­γίου επίσης στο σύνολο της ελλη­νι­κής Επι­κρά­τειας (που ΔΕΝ υπάρχει, με τον Νόμο της Μετά­πτω­σης να ΜΗΝ έχει εφαρ­μο­στεί στην πράξη ούτε μία μέρα).

Άλλο ο ανα­γκαίος συγ­χρο­νι­σμός και η έννομη συνοχή τους.

Τίποτα δεν τα εμπο­δί­ζει παρά μόνο η κακο­διοί­κηση και η ανε­πάρ­κεια εξει­δι­κευ­μέ­νου προ­σω­πι­κού στο σύνολο των συναρ­μό­διων υπουρ­γείων καθώς και η ελλιπής χρη­μα­το­δό­τηση για να γίνουν όλα σωστά…

Ο αγώνας, νομικός και διοι­κη­τι­κός, είναι για πράγ­ματα αυτο­νό­ητα σε σύγ­χρονα κράτη δικαίου. Δεν είμαστε».

Το ευρύ­τερο πλαίσιο της συζή­τη­σης

Η παρέμ­βαση εντάσ­σε­ται σε μια περίοδο κατά την οποία το ζήτημα της δια­χεί­ρι­σης του αιγια­λού και της παρα­λίας απα­σχο­λεί έντονα τις νησιω­τι­κές κοι­νω­νίες, με το Νότιο Αιγαίο να βρί­σκε­ται στην πρώτη γραμμή λόγω της του­ρι­στι­κής έντασης που δέχεται ο παρά­κτιος χώρος του. Ο κ. Παπα­γε­ωρ­γίου δια­κρί­νει 3 δια­φο­ρε­τι­κές, αλλά αλλη­λέν­δε­τες, προ­κλή­σεις: τον εξορ­θο­λο­γι­σμό και την εναρ­μό­νιση της εθνικής νομο­θε­σίας περί αιγια­λού και παρα­λίας με περι­βαλ­λο­ντι­κές και οικο­νο­μι­κές παρα­μέ­τρους, την απο­τε­λε­σμα­τική απόδοση του Εθνικού Κτη­μα­το­λο­γίου, το οποίο, όπως υπο­γραμ­μί­ζει, δεν λει­τουρ­γεί στην πράξη αφού ο νόμος της μετά­πτω­σης δεν έχει εφαρ­μο­στεί ούτε μία ημέρα, και τον ανα­γκαίο συγ­χρο­νι­σμό και την έννομη συνοχή των δύο αυτών πεδίων.

Κατά τον ίδιο, εμπόδιο σε όλα τα παρα­πάνω δεν απο­τε­λεί κάποια αντι­κει­με­νική αδυ­να­μία, αλλά η κακο­διοί­κηση, η ανε­πάρ­κεια εξει­δι­κευ­μέ­νου προ­σω­πι­κού στα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία και η ελλιπής χρη­μα­το­δό­τηση. Η κατά­ληξη της παρέμ­βα­σής του είναι αιχμηρή και απο­τυ­πώ­νει το συνο­λικό του συμπέ­ρα­σμα: ο αγώνας, νομικός και διοι­κη­τι­κός, αφορά πράγ­ματα που σε σύγ­χρονα κράτη δικαίου θεω­ρού­νται αυτο­νό­ητα.