Στη συγκυρία μιας από τις πιο ταραχώδεις περιόδους για τις διεθνείς μεταφορές και την οικονομία, ο Γιάννης Σταυλάς αεροναυπηγός-μηχανικός, πρώην ελεγκτής Εναέριας Κυκλοφορίας και χειριστής αεροσκαφών καταθέτει μια νηφάλια αλλά αιχμηρή ματιά για τις εξελίξεις που επηρεάζουν άμεσα τόσο την αεροπορία όσο και την καθημερινότητα των πολιτών. Από τις αναταράξεις που προκαλεί η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή και την εκτίναξη του κόστους των καυσίμων, μέχρι τις αντοχές των αεροπορικών εταιρειών και τις συνέπειες για τον ταξιδιώτη, η συζήτηση φωτίζει κρίσιμες πτυχές ενός τομέα που αποτελεί βασικό πυλώνα της τουριστικής οικονομίας.
Παράλληλα, η συνέντευξή μας στη «δ» επεκτείνεται σε ζητήματα τοπικού ενδιαφέροντος, με έμφαση στις χρόνιες παθογένειες των υποδομών, στο κυκλοφοριακό πρόβλημα της Ρόδου και στην ανάγκη για σύγχρονο, ανθρωποκεντρικό σχεδιασμό. Ο κ. Σταυλάς δεν διστάζει να επισημάνει αδυναμίες, να προτείνει λύσεις και να θέσει προτεραιότητες, ενώ αναδεικνύει και την περιβαλλοντική διάσταση, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την κατάσταση στο πάρκο Ροδινιού. Σε πολιτικό επίπεδο, σχολιάζει τη δυναμική του ΠΑΣΟΚ και την ανάγκη ουσιαστικής επανασύνδεσης με την κοινωνία, σε μια περίοδο που -όπως τονίζει- η χώρα έχει ανάγκη από βαθιές αλλαγές σε αξίες, θεσμούς και προοπτική. Μια συνέντευξη με εύρος, σαφήνεια και καίριες επισημάνσεις, που αποτυπώνει τόσο τις διεθνείς προκλήσεις όσο και τα τοπικά διακυβεύματα.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Κύριε Σταυλά να ξεκινήσουμε με τις επιπτώσεις του πολέμου και τα όσα ανησυχητικά αφορούν στις αεροπορικές εταιρείες. Πώς επηρεάζει η αύξηση της τιμής του καυσίμου τη βιωσιμότητα των αεροπορικών συνδέσεων;
Κυρία Παμπρή ευχαριστώ εσάς προσωπικά και τη “δημοκρατική” για τη φιλοξενία.
Ο πόλεμος στο Ιράν χαρακτηρίζεται ως ένα από τα πιο σοβαρά επιχειρησιακά σοκ στην ιστορία της αεροπορίας. Ένας τεράστιος εναέριος χώρος στη Μέση Ανατολή έκλεισε, και κορυφαίοι κομβικοί αερολιμένες (airport hubs) στην Αραβική Χερσόνησο τέθηκαν εκτός επιχειρησιακής λειτουργίας. Το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα προκλήθηκε από τη συνεχιζόμενη κρίση στα Στενά του Ορμούζ.
Το γεγονός αυτό συμβάλλει όχι μόνο σε αυξήσεις τιμών, αλλά δημιουργεί και διαδοχικές διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, προκαλώντας σοβαρό οικονομικό πλήγμα στις αεροπορικές εταιρείες, όπου τα καύσιμα αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 1/3 των λειτουργικών εξόδων. Στις αρχές Απριλίου η μέση τιμή των ευρωπαϊκών αεροπορικών καυσίμων έφτασε στο ιστορικό υψηλό των 1.838 δολαρίων ανά τόνο, σε σύγκριση με τα 831 δολάρια πριν από την έναρξη του πολέμου. Με αυτά τα δεδομένα το κόστος καυσίμου ενός Β737-800 στην πτήση από Ρόδο – Αθήνα, από περίπου 2.000 ευρώ πριν τον πόλεμο, εκτινάχθηκε σήμερα στα 4.500 ευρώ.
Πέραν όμως της αύξησης των τιμών πλανάται και το ερώτημα της επάρκειας των αεροπορικών καυσίμων. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ είπε την περασμένη εβδομάδα στο Associated Press ότι «Η Ευρώπη έχει μόλις 6 εβδομάδες αποθέματα αεροπορικών καυσίμων». Περισσότερο απαισιόδοξη ήταν η προειδοποίηση του Διεθνούς Συμβουλίου Ευρωπαϊκών Αερολιμένων – Airports Council International (ACI) Europe για σοβαρές ελλείψεις τις επόμενες τρεις εβδομάδες, ζητώντας άμεσο συντονισμό και μέτρα για τη διασφάλιση της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η εξάρτηση της ευρωπαϊκής αγοράς σε εισαγωγές jet fuel από τον Περσικό Κόλπο είναι μεγάλη. Πάνω από το 60% των αναγκών εισάγονται από εκεί, γεγονός που καθιστά την κατάσταση ιδιαίτερα ευάλωτη. Όλα αυτά δημιουργούν ένα πολύ δύσκολο περιβάλλον για τις αερομεταφορές. Όσο η ροή πετρελαίου δεν αποκαθίσταται, τόσο οι αεροπορικές εταιρείες θα αντιδρούν με αυξανόμενες τιμές σε εισιτήρια, ακυρώσεις πτήσεων και επανασχεδιασμό δικτύου και υπηρεσιών – και αυτά λίγο πριν από την κορύφωση της καλοκαιρινής ταξιδιωτικής περιόδου.
Οι αερομεταφορές κυρία Παμπρή αποτελούν κρίσιμο μοχλό για την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνική συνδεσιμότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ας ελπίσουμε ότι σύντομα θα τελειώσει αυτός ο εφιάλτης.
• Εξ όσων αντιλαμβάνομαι αυτό επηρεάζει πιο άμεσα την κατάσταση στις μικρές αεροπορικές εταιρείες και τα περιφερειακά αεροδρόμια;
Είναι λογικό οι μεγάλες εταιρείες να παρουσιάζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε περιόδους κρίσεων. Ειδικά σε περιπτώσεις αύξησης τιμών των αεροπορικών καυσίμων, οι μεγάλες αεροπορικές εταιρείες επωφελούνται σε μεγάλο βαθμό από την αντιστάθμιση κινδύνου καυσίμων (fuel hedging). Καλύπτουν δηλαδή με συμβάσεις το 70-85% των αναγκών τους σε καύσιμα με χαμηλότερες τιμές για χρονικές περιόδους μηνών ή και έτους.
Οι Air France-KLM, Ryanair, EasyJet, Lufthansa και IAG κατέχουν μερικές από τις μεγαλύτερες συμβάσεις αντιστάθμισης κινδύνου καυσίμων στην Ευρώπη. Αλλά και η TUI, που μας ενδιαφέρει άμεσα, έχει καλύψει το 85% του Jet fuel σε χαμηλές τιμές, σύμφωνα με δήλωση του διευθύνοντος συμβούλου της TUI, Σεμπάστιαν Έμπελ.
Σε περιπτώσεις έλλειψης καυσίμων, εκτός από ιατρικές και κρατικές πτήσεις, δίνεται προτεραιότητα εφοδιασμού σε πτήσεις μεγάλων αποστάσεων (long range), οι οποίες εκτελούνται συνήθως από μεγάλες εταιρείες και κομβικούς αερολιμένες (Hubs).
Αντίθετα οι αερομεταφορείς μικρών αποστάσεων αντιμετωπίζουν πιο δύσκολους περιορισμούς, εφοδιάζουν τα αεροπλάνα τους είτε με δελτίο, είτε με επιπλέον καύσιμα από τα μεγάλα αεροδρόμια αναχώρησης- για να αντισταθμίσουν τους περιορισμούς σε μικρούς περιφερειακούς αερολιμένες, μια πρακτική που προσθέτει βάρος, μειώνει την αποδοτικότητα και αυξάνει το κόστος. Εκτός αυτού οι αεροπορικές συνδέσεις μικρών αποστάσεων αντιμετωπίζουν και τον ανταγωνισμό από χερσαία ή θαλάσσια μεταφορικά μέσα, όπου οι αυξήσεις στα καύσιμα είναι πολύ μικρότερες.
Η Air BP Italia, για παράδειγμα, εξέδωσε έκτακτες ειδοποιήσεις που περιορίζουν τον ανεφοδιασμό καυσίμων στα αεροδρόμια της Μπολόνια, του Μιλάνου Λινάτε, της Βενετίας, του Μάρκο Πόλο, του Τρεβίζο, του Μπρίντιζι, της Πεσκάρα και του Ρέτζιο Καλάμπρια, με όρια μόλις 2.000 λίτρα ανά αεροσκάφος για πτήσεις μικρών αποστάσεων χωρίς προτεραιότητα.
• Πώς μετακυλίεται το αυξανόμενο κόστος στους επιβάτες, αφού για τις πτήσεις τσάρτερ έχουν ήδη προπληρώσει οι επιβάτες;
Αν κατάλαβα καλά κυρία Παμπρή, το ερώτημά σας, είναι αν μπορούν τα οργανωμένα ταξίδια (πακέτα) να γίνουν πιο ακριβά εκ των υστέρων. Και βέβαια μπορούν. Οι όροι και οι προϋποθέσεις των ταξιδιωτικών πρακτόρων συνήθως περιέχουν τις λεγόμενες ρήτρες «επιφύλαξης δικαιωμάτων». Σύμφωνα με τον νόμο, το υψηλότερο κόστος καυσίμων μετά τη σύναψη της ταξιδιωτικής σύμβασης είναι μεταξύ των πιθανών λόγων για την αύξηση της τιμής. Όσοι έκαναν λοιπόν κράτηση για οργανωμένες διακοπές μήνες πριν, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν μια επακόλουθη αύξηση της τιμής. Ωστόσο, η αύξηση δεν μπορεί να υπερβαίνει το οκτώ τοις εκατό της τιμής και πρέπει να κοινοποιείται τουλάχιστον 20 ημέρες πριν από την έναρξη του ταξιδιού. Αυτό ισχύει και για τις κρουαζιέρες, οι οποίες θεωρούνται νομικά οργανωμένα ταξίδια.
Σε αντίθεση οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων δεν μπορούν να αυξηθούν μετά την αγορά. Σύμφωνα με την πύλη Flightright, οι αεροπορικές εταιρείες γενικά αναλαμβάνουν τον επιχειρηματικό κίνδυνο – ακόμη και σε περίπτωση γεωπολιτικών κρίσεων και των συνεπειών τους.
Μπορούν όμως να ακυρώσουν πτήσεις. Εάν μια κρατημένη πτήση ακυρωθεί, η ευρωπαϊκή νομοθεσία παρέχει το δικαίωμα επιστροφής της τιμής του εισιτηρίου ή αλλαγής κράτησης σε άλλη πτήση. Αυτό ισχύει εάν η αεροπορική εταιρεία έχει έδρα στην ΕΕ ή εάν η πτήση έχει προγραμματιστεί να αναχωρήσει από αεροδρόμιο της ΕΕ. Σύμφωνα με τον Κανονισμό της ΕΕ για τα Δικαιώματα των Επιβατών Αεροπορικών Μεταφορών, οι επιβάτες των οποίων οι πτήσεις ακυρώνονται λιγότερο από 14 ημέρες πριν από την αναχώρηση, ενδέχεται να δικαιούνται πρόσθετη αποζημίωση έως και 600 ευρώ.
• Αρθρογραφείτε συχνά κ. Σταυλά για τα ζητήματα που αφορούν στο κυκλοφοριακό της Ρόδου. Πού θεωρείτε ότι υστερούμε, φοβόμαστε το κόστος;
Αλίμονο αν φοβόμαστε το κόστος. Το υπέροχο νησί μας δικαιούται και πρέπει να απαιτεί τις καλύτερες και ίσως ακριβότερες μελέτες και κατασκευές. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να γίνουν έργα αντάξια της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Στο “σημείο μηδέν” της Νέας Υόρκης, ο υπέροχος ναός του Αγίου Νικολάου ανοικοδομήθηκε με πεντελικό μάρμαρο και σχέδια του Σαντιάγο Καλατράβα, παρότι υπήρχαν επιφανείς αρχιτέκτονες στις ΗΠΑ.
Όσο για το μεγάλο θέμα του κυκλοφοριακού, που ταλαιπωρεί πολίτες και επισκέπτες, θα πρέπει επιτέλους να επιλέξουμε τι θέλουμε, την τάξη ή το χάος.
Η καθαίρεση του αυτοκινήτου από την κορυφή των επιλογών του πολίτη αποτελεί μονόδρομο για τη βελτίωση της εικόνας της πόλης. Κεντρικό ρόλο σε κάθε σχεδιασμό επιβάλλεται να αποκτήσει ο άνθρωπος, κάθε ηλικίας και μορφής κίνησης και τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Διαφορετικά, ο επιθυμητός χαρακτηρισμός “ανθρώπινη πόλη” για τη Ρόδο μας θα συνεχίσει να αποτελεί ζητούμενο, και ο καθημερινός ιδιότυπος πόλεμος, θα συνεχίσει να μαίνεται στους δρόμους μας.
Στα συρτάρια της ΤΑ υπάρχουν αρκετές αξιόλογες μελέτες και προτάσεις, που δυστυχώς παραμένουν εκεί μέχρι να ξεπεραστούν από τις εξελίξεις.
Πού πρέπει να δοθεί προτεραιότητα κατά την άποψή μου;
• Στην περιμετρική πόλης και τη Μεσογειακή χάραξη – νέα σύνδεση αερολιμένα με πόλη
• Σε κυκλικούς κόμβους – αν είναι δυνατόν παντού, εντός και εκτός πόλης. Οι κυκλικοί κόμβοι (Roundabouts) αποτελούν την ασφαλέστερη, οικονομικότερη και περιβαλλοντικά βέλτιστη λύση για τη διευθέτηση της κυκλοφορίας σε διασταυρώσεις
• Σε τομείς στάθμευσης στην πόλη – με διαβαθμισμένο χρόνο και χρέωση στάθμευσης
• Σε σύμμεικτες κατασκευές πάρκινγκ με προκατασκευασμένα στοιχεία – περιμετρικά της Παλαιάς Πόλης
• Σε πεζοδρομήσεις οδών – Πεζοδρόμια για τους πολίτες και όχι για δένδρα, κολώνες, και στάσεις λεωφορείων
• Στη βελτίωση της οριζόντιας και κάθετης σήμανσης – με θερμοπλαστικά υλικά (8πλάσια διάρκεια ζωής από ακρυλικές βαφές)
• Στη βελτίωση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς – σε εξοπλισμό-υποδομές και σχεδιασμό
• Σε στοχευμένη διοχέτευση της κυκλοφορίας σε οδικούς άξονες με μεγάλη χωρητικότητα μέσω κατάλληλης σήμανσης, και
• Σε διαβάσεις πεζών με ευρωπαϊκές προδιαγραφές
• Μετά την εθελοντική δράση που αναλάβατε ως Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Ρόδου σε συνεργασία με υπηρεσίες του Δήμου για τον καθαρισμό του πάρκου του Ροδινιού, μείναμε εκεί. Είχαμε κάποια δέσμευση για ουσιαστική παρέμβαση ή εξαντλήθηκε στις ήσσονος σημασίας παρεμβάσεις η Τ.Α.;
Το Ροδίνι είναι ένας φυσικός Βοτανικός Κήπος ανεκτίμητης αξίας. Ένας “Πνεύμονας Ζωής” στα σπλάχνα της πόλης. Ένα μοναδικής ομορφιάς φυσικό τοπίο, ιδιαίτερης ιστορικής και περιβαλλοντικής αξίας, που προσπαθεί εδώ και πολλά χρόνια, να επιβιώσει από την εγκατάλειψη, τους βανδαλισμούς και τις ανεπαρκείς παρεμβάσεις.
Προσωπική μου άποψη είναι, τόσο η μελέτη αρχιτεκτονικής τοπίου, όσο και η μελέτη διαχείρισης του πάρκου να ανατεθεί μετά από διεθνή διαγωνισμό σε κορυφαίας εμβέλειας μελετητικό γραφείο, με δεδομένη εμπειρία στο χώρο ώστε να διασφαλιστούν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των έργων.
Οι σοβαρές δουλειές γίνονται από ανθρώπους που δεν έχουν μόνο τη γνώση, αλλά και εμπειρία. Δεν νομίζω ότι στη χώρα μας υπάρχει μελετητικό γραφείο που να μπορεί να αγγίξει αυτό το ιστορικό μνημείο, αυτό το θαύμα της φύσης.
Τα πάρκα απαιτούν συγκοινωνιακές μελέτες – πρόσβαση με μέσα μαζικής μεταφοράς, χώρους στάθμευσης για πούλμαν, αυτοκίνητα – και βασικές υποδομές, όπως θερμοκήπια, αναψυκτήρια, καταστήματα με σουβενίρ, τουαλέτες, καταστήματα πώλησης φυτών/λουλουδιών, εγκαταστάσεις με δραστηριότητες για μικρούς και μεγάλους, παιχνίδια με το νερό, παιδικές χαρές, (όπως π.χ. το Ludwigsburgs Märchengarten) και άλλα.
• Συμμετείχατε στο πρόσφατο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ. Βλέπετε το κίνημα να επανακτά δυναμική, γιατί εδώ στην περιοχή μας μοιάζει να επαναπαύεται στην αίγλη του παρελθόντος;
Χαίρομαι για την ερώτηση. Πράγματι στην περιοχή μας, παρά τη μακροχρόνια θετική επιρροή της φιλολαϊκής παράταξής μας, δεν παρατηρείται αντίστοιχη κινητικότητα των σημερινών δομών, εννοώ της Νομαρχιακής και των Τοπικών Συμβουλίων. Δεν πρέπει βέβαια να παραλείψουμε, ότι πέραν της καθυστέρησης στην υλοποίηση του οργανωτικού σχεδιασμού, υπήρξαν και κάποια όχι ιδιαίτερα σημαντικά τοπικά προβλήματα.
Το ΠΑΣΟΚ έχει πάρει τα μαθήματά του. Σήμερα διαθέτει μια πλήρη ομάδα σημαντικών παλαιών και νέων πολιτικών, με ευρωπαϊκό προσανατολισμό και φρέσκες ιδέες, που αποτυπώνονται στο υπέροχο πρόγραμμά του. Υποχρέωση όλων μας είναι να το γνωστοποιήσουμε στους πολίτες. Η χώρα μας χρειάζεται πολιτική, ηθική και αξιακή αλλαγή για να αντιμετωπίσει τις αυξανόμενες ανισότητες, στην οικονομία, την υγεία, την παιδεία και τη δημογραφική κρίση. Πολιτική αλλαγή για να αντιμετωπίσει την εκτεταμένη διαφθορά και την πλήρη απαξίωση των θεσμών.
