Το Εφετείο Δωδεκανήσου επιδίκασε αποζημίωση σε συνταξιούχο δικηγόρο για άδειες που δεν του χορηγήθηκαν ποτέ

Μια υπόθεση που ξεκίνησε στα τέλη του 2021 και πέρασε από δύο βαθμούς δικαιοδοσίας έφτασε στην τελική της έκβαση με απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Δωδεκανήσου, η οποία δημοσιεύθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2026. Ο ημεδαπός συνταξιούχος δικηγόρος που είχε προσφύγει κατά της Περιφέρειας κέρδισε εν μέρει την έφεσή του, καθώς το δικαστήριο του αναγνώρισε αξίωση για αποδοχές αδείας 5 ετών, απέρριψε όμως το αίτημά του για τα επιδόματα Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας που καταργήθηκαν από το 2013.
Ο ενάγων είχε προσληφθεί τον Δεκέμβριο του 1999 στην τότε Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Δωδεκανήσου με σύμβαση έμμισθης εντολής αορίστου χρόνου, αμειβόμενος με πάγια μηνιαία αντιμισθία. Με τη διοικητική μεταρρύθμιση του 2010 η Περιφέρεια υπεισήλθε αυτοδικαίως σε όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της καταργηθείσας Νομαρχίας και ο δικηγόρος συνέχισε να απασχολείται με την ίδια σχέση. Τον Ιούνιο του 2016 τοποθετήθηκε προϊστάμενος της Αυτοτελούς Διεύθυνσης Νομικών Υπηρεσιών, θέση που κράτησε μέχρι τη λύση της σύμβασης στις 22 Ιανουαρίου 2021, όταν συμπλήρωσε τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης.
Στο διάστημα αυτό, όπως προκύπτει από την απόφαση, διεκπεραίωνε ανελλιπώς για λογαριασμό του φορέα γραπτές και προφορικές γνωμοδοτήσεις, παραστάσεις σε συνεδριάσεις συλλογικών οργάνων και εκπροσώπηση ενώπιον δικαστηρίων όλων των βαθμίδων.
Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, με απόφαση που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2025, δέχθηκε μόνο το κονδύλιο της εισφοράς αλληλεγγύης. Απέρριψε ως μη νόμιμα τα αιτήματα για τα δώρα και ως αόριστο το αίτημα για την άδεια, κρίνοντας ότι ο ενάγων όφειλε να αναφέρει στο δικόγραφο ότι η άδεια δεν του δόθηκε από υπαιτιότητα του εργοδότη. Ο δικηγόρος άσκησε έφεση.
Ο πρώτος λόγος έφεσης, που αφορούσε στα επιδόματα Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας, απορρίφθηκε ως αβάσιμος. Το Εφετείο επανέλαβε την πάγια θέση των ανώτατων δικαστηρίων ότι η κατάργηση των επιδομάτων αυτών από 1 Ιανουαρίου 2013, στο πλαίσιο του δεύτερου Μνημονίου, δεν παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, τα άρθρα του Συντάγματος για την ισότητα στα δημόσια βάρη ή το Πρώτο Πρόσθετο Πρωτόκολλο της ΕΣΔΑ.
Το μέτρο, όπως σημειώνεται στην απόφαση, εφαρμόστηκε γενικώς σε όλους τους μισθωτούς του δημοσίου τομέα και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής, η σκοπιμότητα του οποίου υπόκειται σε οριακό μόνο δικαστικό έλεγχο.
Η ουσιαστική ανατροπή ήρθε στον δεύτερο λόγο έφεσης. Το Εφετείο διαπίστωσε ότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο παρερμήνευσε το δικόγραφο της αγωγής. Παρότι ο ενάγων χρησιμοποιούσε κατ’ επανάληψη τον όρο «αποζημίωση αδείας», που στη νομική ορολογία σημαίνει το διπλάσιο των αποδοχών ως αστική ποινή σε βάρος του υπαίτιου εργοδότη, από το περιεχόμενο της αγωγής προέκυπτε καθαρά ότι ζητούσε τις απλές αποδοχές αδείας, δηλαδή ποσό ίσο με τον μηνιαίο μισθό του για κάθε έτος. Για την αξίωση αυτή, όπως εξηγεί το δικαστήριο, δεν απαιτείται ούτε προηγούμενη αίτηση του εργαζομένου ούτε επίκληση υπαιτιότητας του εργοδότη. Το δικαίωμα στην άδεια απορρέει ευθέως από τον νόμο και, αν δεν χορηγηθεί μέσα στο ημερολογιακό έτος, μετατρέπεται αυτομάτως σε χρηματική αξίωση.
Κρίσιμο σημείο της απόφασης αποτελεί η απόρριψη του βασικού επιχειρήματος της Περιφέρειας, η οποία υποστήριζε ότι οι διατάξεις του Κώδικα Δικηγόρων για την ετήσια άδεια αφορούν μόνο τους έμμισθους δικηγόρους ιδιωτικών φορέων και όχι εκείνους του δημοσίου.
Το Εφετείο έκρινε ότι η άποψη αυτή δεν βρίσκει έρεισμα ούτε στον νόμο ούτε στην ερμηνεία του, καθώς το άρθρο 46 του Κώδικα δεν κάνει καμία τέτοια διάκριση. Μάλιστα, όπως επισημαίνεται, η Περιφέρεια δεν προσκόμισε κανένα έγγραφο που να αποδεικνύει ότι χορήγησε έστω μέρος της άδειας ή ότι κατέβαλε τις αντίστοιχες αποδοχές, συνομολογώντας έτσι έμμεσα ότι πράγματι δεν το έπραξε.
Πέρα από το συγκεκριμένο ποσό, η απόφαση έχει ενδιαφέρον για το σύνολο των έμμισθων δικηγόρων που υπηρετούν σε δήμους, περιφέρειες και νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου. Το Εφετείο ξεκαθαρίζει ότι ο Κώδικας Δικηγόρων, ως ειδικός νόμος, υπερισχύει και ότι ο Κώδικας Κατάστασης Δημοτικών Υπαλλήλων δεν είναι ευνοϊκότερος, αφού επιτρέπει τον περιορισμό ή την ανάκληση της άδειας για υπηρεσιακές ανάγκες χωρίς πρόβλεψη αποζημίωσης. Κάθε αντίθετη συμφωνία μεταξύ φορέα και δικηγόρου, όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, είναι άκυρη.
Τον εκκαλούντα εκπροσώπησε ο δικηγόρος κ. Δημήτριος Σαλαμαστράκης, ενώ την Περιφέρεια ο δικηγόρος κ. Γεώργιος Μαυρομμάτης.