Eσβησε το «ηφαίστειο» της χωματερής της Καλύμνου…

• «Η Κάλυ­μνος στάθηκε πολύ τυχερή, διότι ένας άνθρω­πος που λέγεται Γιώργος Χατζη­μάρ­κος υιο­θέ­τησε το νησί» δηλώνει ο δήμαρ­χος Γιάννης Μαστρο­κού­κος

Για δεκα­ε­τίες ήταν εκεί. Στα Γιαν­νο­χώ­ραφα. Μια πληγή στο τοπίο της Καλύ­μνου, που δεν έμενε κρυφή ούτε όταν κανείς προ­σπα­θούσε να την αφήσει πίσω του. Έκαιγε σχεδόν αδιά­κοπα, κάπνιζε, ανέδιδε δυσο­σμία και υπεν­θύ­μιζε στους κατοί­κους και στους επι­σκέ­πτες ότι ένα από τα πιο όμορφα νησιά του Αιγαίου κου­βα­λούσε ένα πρό­βλημα που έμοιαζε για χρόνια αδύνατο να λυθεί. Σε ημέρες με κατάλ­λη­λες και­ρι­κές συν­θή­κες, οι καπνοί από τη χωμα­τερή ήταν ορατοί ακόμη και από τις ακτές της Κω. Η εικόνα παρέ­πε­μπε περισ­σό­τερο σε ενεργό ηφαί­στειο παρά σε χώρο από­θε­σης απορ­ριμ­μά­των.

Τώρα, όμως, το «ηφαί­στειο» έσβησε. Η χωμα­τερή των Γιαν­νο­χω­ρά­φων δεν απο­τε­λεί πλέον τον ενεργό χώρο όπου για δεκα­ε­τίες κατέ­λη­γαν τα απορ­ρίμ­ματα της Καλύ­μνου. Η λει­τουρ­γία του Σταθμού Μετα­φόρ­τω­σης Απορ­ριμ­μά­των έχει ολο­κλη­ρω­θεί και τα απορ­ρίμ­ματα μετα­φέ­ρο­νται πλέον στον πλη­σιέ­στερο αδειο­δο­τη­μένο ΧΥΤΑ, στην Κω. Για τον δήμαρχο Καλύ­μνου Γιάννη Μαστρο­κούκο, η στιγμή έχει έναν ιδιαί­τερο συμ­βο­λι­σμό. Δεν πανη­γυ­ρί­ζει απλώς για το τέλος μιας εγκα­τά­στα­σης. Μιλά για το τέλος μιας ολό­κλη­ρης εποχής.

«Μου δημιουρ­γού­νται αντι­φα­τικά συναι­σθή­ματα, δηλαδή της στε­να­χώ­ριας και της χαράς. Η στε­να­χώ­ρια, όπως εξηγεί, αφορά κυρίως το γεγονός ότι ένας τόπος με την ιστορία και τις θυσίες των ανθρώ­πων της Καλύ­μνου έφτασε να συμ­βιώ­νει επί δεκα­ε­τίες με μια ενεργή χωμα­τερή. Στε­να­χώ­ριες γιατί δεν μας αξίζει η Κάλυ­μνος, είναι ένας τόπος ο οποίος έχει γράψει τη δική του ιστορία σε πέτρινα χρόνια και για να επι­βιώ­σουν αυτοί οι άνθρω­ποι πήγαι­ναν στα 70 και στα 80 μέτρα βάθος που δεν τολ­μούσε κανείς να το κάνει.» Και μετά έρχεται η εικόνα της χωμα­τε­ρής: «Και καλά κρατούν οι φωτιές, οι καπνοί, η δυσο­σμία, η επι­βά­ρυνση του περι­βάλ­λο­ντος που δεν αξίζει τέτοια δρα­στη­ριό­τητα αυτός ο λαός. Από τις φωτιές και τον καπνό, στο τέλος μιας εποχής. Το πρό­βλημα δεν ήταν μόνο αισθη­τικό. Ήταν περι­βαλ­λο­ντικό, κοι­νω­νικό και, τελικά, ζήτημα ποιό­τη­τας ζωής. Η χωμα­τερή απο­τέ­λεσε για χρόνια ένα μόνιμο σημείο ανα­φο­ράς για την Κάλυμνο, με τις φωτιές και τους καπνούς να απο­τε­λούν επα­να­λαμ­βα­νό­μενο φαι­νό­μενο. Κάθε νέα πυρ­κα­γιά επα­νέ­φερε στην επι­και­ρό­τητα το ίδιο ερώτημα, πότε θα τελειώ­σει αυτή η κατά­σταση; Η απά­ντηση ήρθε με τη δημιουρ­γία του ΣΜΑ και τη μετά­βαση στη μετα­φορά των απορ­ριμ­μά­των εκτός Καλύ­μνου. Όλο αυτό το κόστος το περι­βαλ­λο­ντικό, όλο αυτό το κόστος το κοι­νω­νικό, όλο αυτό το κόστος, η ποιό­τητα ζωής, όλη αυτή η κακή εικόνα, όπως την περι­γρά­ψαμε, τέλος. Η εικόνα, βέβαια, δεν εξα­φα­νί­ζε­ται από τη μια ημέρα στην άλλη. Τα κατά­λοιπα της παλιάς χωμα­τε­ρής παρα­μέ­νουν και θα χρεια­στεί χρόνος και παρεμ­βά­σεις για την πλήρη απο­κα­τά­σταση του χώρου. Γιατί για μας αυτό δεν είναι ένα απλό τεχνικό έργο. Είναι ένα ιστο­ρικό βήμα. Είναι ίσως από τα σημα­ντι­κό­τερα έργα της σύγ­χρο­νης Καλύ­μνου. Το κλεί­σιμο της χωμα­τε­ρής δεν σημαί­νει ότι η Κάλυ­μνος έχει φτάσει ακόμη στην ορι­στική λύση του προ­βλή­μα­τος των απορ­ριμ­μά­των. Η μετα­φορά τους στην Κω απο­τε­λεί την ενδιά­μεση λύση. Ο τελικός σχε­δια­σμός προ­βλέ­πει δύο μονάδες, μία στην Κάλυμνο και μία στην Κω, οι οποίες θα υλο­ποι­η­θούν μέσω ΣΔΙΤ, δηλαδή Συμπρά­ξεων Δημό­σιου και Ιδιω­τι­κού Τομέα. Αυτή είναι η λεγό­μενη ενδιά­μεση λύση και είναι τέτοια όπως το λέει η λέξη. Είναι ενδιά­μεση προ­σω­ρινή λύση η οποία θα διαρ­κέ­σει έως ότου γίνει η μόνιμη που είναι αυτή της δημιουρ­γίας των δύο εργο­στα­σίων. Ένα στην Κω και ένα στην Κάλυμνο. Σύμφωνα με τον περι­φε­ρειάρχη έχουν δεσμευ­τεί 130 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ για τις δύο μονάδες, ποσό που αφορά όχι μόνο την κατα­σκευή αλλά και τη λει­τουρ­γία τους. Η δια­δι­κα­σία έχει ήδη περάσει από την πρώτη φάση, ενώ, όπως ανα­φέ­ρει ο κ. Μαστρο­κού­κος, ενδια­φέ­ρον έχουν εκδη­λώ­σει πέντε από τις μεγα­λύ­τε­ρες εται­ρείες της χώρας. Ακο­λου­θεί η δεύτερη φάση, πριν από την προ­ε­τοι­μα­σία της δημο­πρά­τη­σης. Το ζητού­μενο, όπως υπο­γραμ­μί­ζει, δεν είναι απλώς να κατα­σκευα­στούν εγκα­τα­στά­σεις. Δεν είναι μόνο να κάνεις κάτι ή ένα έργο. Όχι βεβαίως. Το the day after είναι, που έχει εξίσου δια­σφα­λί­σει ο περι­φε­ρειάρ­χης» το

νίζει ο δήμαρ­χος.

Ο Χατζη­μάρ­κος και ο ΦΟΔΣΑ στο επί­κε­ντρο

Ο Γιάννης Μαστρο­κού­κος περι­γρά­φει ένα έντονο πολι­τικό παρα­σκή­νιο, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι υπήρξαν αντι­δρά­σεις στην προ­σπά­θεια να δοθεί λύση κατά τη διάρ­κεια της δικής του θητείας. «Δεν ήταν κόντρα, ήταν κόντρες σε όλα τα επίπεδα, ειδικά για τον κ. Χατζη­μάρκο». Ο δήμαρ­χος υπο­στη­ρί­ζει ότι σε τοπικό επίπεδο υπήρξαν εκείνοι που δεν επι­θυ­μού­σαν να ολο­κλη­ρω­θεί άμεσα η δια­δι­κα­σία. Δεν συμ­φέ­ρει πώς θα πάμε, με τι αφήγημα θα πάμε στις εκλογές. Για τον ίδιο, όμως, το πραγ­μα­τικό δια­κύ­βευμα δεν είναι το ποιος θα καρ­πω­θεί πολι­τικά μια επι­τυ­χία, αλλά το αν ένα πρό­βλημα δεκα­ε­τιών θα λυθεί. Πάντως το αφήγημα έχει να κάνει με την εξέλιξη της Καλύ­μνου. Αυτό έπρεπε να επι­κρα­τεί, ότι αυτά τα ζητή­ματα τα οποία ο καθένας έχει κάνει μία προ­σπά­θεια, κάποιοι πρέπει να τα φέρνουν σε αίσιο πέρας.» Ο δήμαρ­χος απο­δί­δει ιδιαί­τερη σημασία στη συνερ­γα­σία με τον περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου και πρόεδρο του ΦΟΔΣΑ, Γιώργο Χατζη­μάρκο, τον οποίο χαρα­κτη­ρί­ζει βασικό συμπα­ρα­στάτη της Καλύ­μνου στην προ­σπά­θεια να δοθεί λύση. «Η Κάλυ­μνος στάθηκε πολύ τυχερή, διότι ένας άνθρω­πος που λέγεται Γιώργος Χατζη­μάρ­κος […] έκανε ιδιαί­τε­ρους δεσμούς, υιο­θέ­τησε την Κάλυμνο, έκανε μια πολύ καλή ανθρώ­πινη και πολι­τική σχέση με τον δήμαρχο της Καλύ­μνου και προ­σπα­θούμε από κοινού να δώσουμε λύσεις σε προ­βλή­ματα τα οποία φαι­νό­ταν άλυτα όπως είναι η χωμα­τερή». Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαί­τερη βαρύ­τητα, καθώς ο κ. Χατζη­μάρ­κος είναι πρό­ε­δρος του Διοι­κη­τι­κού Συμ­βου­λίου του ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου, στο οποίο συμ­με­τέ­χει και ο ίδιος ο δήμαρ­χος Καλύ­μνου.

Η πρώτη Γενική Συνέ­λευση του ΦΟΔΣΑ στην Κάλυμνο

Η νέα σελίδα στη δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των συμπί­πτει με μια ιδιαί­τερη συγκυ­ρία για το νησί. Η Γενική Συνέ­λευση του ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου πραγ­μα­το­ποιεί­ται για πρώτη φορά στην Κάλυμνο, παρου­σία του περι­φε­ρειάρχη και προ­έ­δρου του ΦΟΔΣΑ Γιώργου Χατζη­μάρ­κου, στε­λε­χών της Περι­φέ­ρειας και δημάρ­χων των νησιών των Κυκλά­δων και των Δωδε­κα­νή­σων. Παράλ­ληλα, ο δήμαρ­χος έχει προ­α­ναγ­γεί­λει ενη­μέ­ρωση του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου για τις εξε­λί­ξεις. Ο συμ­βο­λι­σμός είναι προ­φα­νής, το νησί που για χρόνια απο­τε­λούσε χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα του προ­βλή­μα­τος της ανε­ξέ­λεγ­κτης δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των φιλο­ξε­νεί πλέον μια σημα­ντική συνε­δρί­αση του φορέα που σχε­διά­ζει την επόμενη ημέρα.