Αλέξης Μητρόπουλος: «Το 400άρι δεν είναι παροχή της κυβέρνησης – Είναι χρήματα των συνταξιούχων»

Ο εργατολόγος, καθηγητής και πρόεδρος του ΕΥΠΕΚΚ κ. Αλέξης Μητρόπουλος σχολιάζει τις εξαγγελίες της κυβέρνησης στη ΔΕΘ, την ενίσχυση των συνταξιούχων, τα «δώρα» σε δημόσιους υπαλλήλους και συνταξιούχους, αλλά και την αύξηση του κατώτατου μισθού.
Ο ίδιος, κάνει λόγο για κοινωνικές αδικίες, αποκλεισμούς και «διάβρωση» των εισοδημάτων από τον πληθωρισμό και την ακρίβεια.

• Κύριε Μητρόπουλε, μετά τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, ποια είναι η δική σας εκτίμηση;
Όταν υπάρχουν παροχές προς κοινωνικές ομάδες, ασφαλώς τις αντιμετωπίζουμε θετικά. Ωστόσο, στην περίπτωση των τελευταίων εξαγγελιών υπάρχουν πολλές εξαιρέσεις, πολλές δυσαρέσκειες και κυρίως πολλοί αποκλεισμοί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ετήσια ενίσχυση των 400 ευρώ προς τους συνταξιούχους.
Η κυβέρνηση την παρουσιάζει ως μέτρο στήριξης, όμως με τα κριτήρια που έχουν τεθεί αποκλείονται εκατοντάδες χιλιάδες χαμηλοσυνταξιούχοι. Την ίδια στιγμή, η παροχή αφορά και συνταξιούχους με πολύ υψηλότερες συντάξεις και μεγαλύτερη οικονομική επιφάνεια. Αυτό δημιουργεί ένα σοβαρό ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης.
• Ωστόσο, πού εντοπίζετε συγκεκριμένα την αδικία;
Η αδικία βρίσκεται κυρίως στον ηλικιακό κόφτη. Από τη μία πλευρά, η ενίσχυση φτάνει σε ένα ποσοστό υψηλοσυνταξιούχων, ενώ από την άλλη αποκλείονται περίπου 500.000 χαμηλοσυνταξιούχοι επειδή δεν έχουν συμπληρώσει το απαιτούμενο ηλικιακό όριο.
Μιλάμε για ανθρώπους με συντάξεις της τάξης των 500, 600 ή 700 ευρώ. Ανάμεσά τους υπάρχουν ναυτεργάτες, γυναίκες με μειωμένες συντάξεις, εργαζόμενοι που απασχολήθηκαν σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, αγρότες και αγρότισσες. Είναι, δηλαδή, οι άνθρωποι που βρίσκονται πραγματικά στο χαμηλότερο εισοδηματικό επίπεδο.
Δεν θεωρώ σωστό να αποκλείονται αυτοί οι άνθρωποι με βάση αποκλειστικά την ηλικία τους, ενώ παράλληλα να εντάσσονται στους δικαιούχους συνταξιούχοι με πολύ υψηλότερα εισοδήματα. Είχαμε προτείνει εδώ και καιρό να ληφθούν υπόψη εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, ώστε η ενίσχυση να κατευθυνθεί σε εκείνους που την έχουν περισσότερο ανάγκη.
• Θεωρείτε, δηλαδή, ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να επανεξετάσει το μέτρο;
Κανονικά, πρέπει να το κάνει. Η συγκεκριμένη ρύθμιση δημιουργεί μια κατάσταση που, κατά την άποψή μου, δεν είναι ούτε δίκαιη ούτε ηθικά αποδεκτή. Δεν είναι δυνατόν να μιλάμε για κοινωνική πολιτική και να αφήνουμε εκτός εκείνους που έχουν τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Και υπάρχει ακόμη ένα σημαντικό ζήτημα: η κυβέρνηση δεν χρηματοδοτεί ουσιαστικά το συγκεκριμένο ποσό από έναν πρόσθετο κρατικό πόρο. Τα χρήματα προέρχονται από τις παρακρατήσεις των ίδιων των συνταξιούχων μέσω της εισφοράς αλληλεγγύης. Δηλαδή, ένα σημαντικό μέρος της χρηματοδότησης της παροχής προέρχεται από χρήματα που έχουν ήδη καταβάλει οι συνταξιούχοι.
Άρα, ας υπάρξει και ουσιαστική συμμετοχή του κρατικού προϋπολογισμού. Δεν μπορείς να παρουσιάζεις ως μεγάλη κοινωνική παροχή κάτι που σε σημαντικό βαθμό χρηματοδοτείται από τους ίδιους τους ανθρώπους στους οποίους απευθύνεται.

• Το θέμα των λεγόμενων «δώρων» για τους συνταξιούχους και τους δημοσίους υπαλλήλους παραμένει, πάντως, ανοιχτό.
Κι εδώ η κυβέρνηση δεν έχει κάνει το βήμα που περιμένουν εκατομμύρια πολίτες. Ο 13ος και ο 14ος μισθός δεν επανέρχονται. Τα δώρα για τους δημοσίους υπαλλήλους και τους συνταξιούχους καταργήθηκαν το 2012 και μέχρι σήμερα δεν έχουν αποκατασταθεί.
Μάλιστα, η κυβέρνηση στηρίζεται και στη σχετική δικαστική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Θεωρώ ότι πρόκειται για μια εξαιρετικά προβληματική εξέλιξη. Δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο ότι ένας δημόσιος υπάλληλος με χαμηλό μισθό μπορεί να ανταποκριθεί αξιοπρεπώς στις ανάγκες της ζωής χωρίς τα δώρα, τη στιγμή που το κόστος ζωής έχει αυξηθεί σημαντικά.
• Είχαμε, όμως, και άλλες προτάσεις, όπως το ΕΚΑΣ ή ζητήματα αναδρομικών. Υπάρχει περιθώριο να ανοίξει αυτή η συζήτηση;
Μέχρι σήμερα δεν βλέπω κάτι τέτοιο. Δεν συζητείται ουσιαστικά ούτε η επαναφορά του ΕΚΑΣ, ούτε η διευθέτηση του ζητήματος των αναδρομικών για όσους δεν προσέφυγαν δικαστικά, ούτε η κατάργηση της εισφοράς που επιβαρύνει τις χήρες και τους χήρους, ούτε φυσικά η επαναφορά των δώρων.
Η εικόνα που δημιουργείται είναι ότι υπάρχει μια μεγάλη στενότητα ως προς την άσκηση κοινωνικής πολιτικής. Και αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι το κράτος εισπράττει τεράστια φορολογικά έσοδα.
• Συνδέετε αυτή τη στενότητα με την πορεία της ελληνικής οικονομίας;
Η ανάπτυξη δεν είναι τόσο ισχυρή όσο θα έπρεπε για να στηρίξει ένα νέο παραγωγικό μοντέλο. Η οικονομία εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο real estate και στη φορολογία. Όταν η ανάπτυξη κινείται σε χαμηλά επίπεδα, είναι δύσκολο να υπάρξει ουσιαστική αναδιανομή του πλούτου προς τους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους.
Και την ίδια στιγμή, βλέπουμε το κράτος να προχωρά σε πρόωρη αποπληρωμή δανείων. Δεν λέω ότι δεν πρέπει να τηρούνται οι δημοσιονομικές υποχρεώσεις της χώρας. Αλλά πρέπει να υπάρχει ισορροπία. Όταν βρίσκεις δημοσιονομικό χώρο για πρόωρες αποπληρωμές, θα πρέπει να εξετάζεις αν υπάρχει χώρος και για την αξιοπρεπή διαβίωση των Ελλήνων συνταξιούχων, των δημοσίων υπαλλήλων και των ενστόλων.
• Να περάσουμε στον κατώτατο μισθό. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, υποστηρίζει ότι έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια και ότι θα συνεχίσει να αυξάνεται. Είναι αρκετό αυτό;
Το πρόβλημα είναι ότι η ονομαστική αύξηση του μισθού δεν ταυτίζεται με την πραγματική βελτίωση του εισοδήματος. Αυτό είναι κάτι που διδάσκουμε και στους φοιτητές μας: υπάρχει η φορολογική και πληθωριστική διάβρωση του μισθού.
Για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος μπορεί να βλέπει έναν ονομαστικό μισθό της τάξης των 920 ευρώ. Μετά τις εισφορές και τη φορολογία, το διαθέσιμο ποσό είναι μικρότερο. Και στη συνέχεια έρχεται η αγορά και «ροκανίζει» ακόμη περισσότερο την αγοραστική του δύναμη.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι ο εργαζόμενος πηγαίνει στο σούπερ μάρκετ, πληρώνει πολύ υψηλές τιμές για τρόφιμα, καύσιμα, ενοίκιο και βασικές ανάγκες και διαπιστώνει ότι ο μισθός του δεν επαρκεί. Επομένως, άλλο είναι η αύξηση του ονομαστικού μισθού και άλλο η πραγματική αγοραστική δύναμη.
• Άρα, κατά την άποψή σας, ο κατώτατος μισθός δεν αρκεί από μόνος του για να αντιμετωπιστεί η ακρίβεια;
Αναμφισβήτητα. Δεν μπορεί η κυβέρνηση να πανηγυρίζει μόνο για την αύξηση του ονομαστικού μισθού, χωρίς να μας λέει τι πραγματικά μπορεί να αγοράσει ο εργαζόμενος με αυτόν τον μισθό.
Αν ο μισθός αυξάνεται, αλλά ταυτόχρονα αυξάνονται τα τρόφιμα, τα καύσιμα, τα ενοίκια και οι βασικές υπηρεσίες, τότε η πραγματική αύξηση του εισοδήματος περιορίζεται ή ακόμη και εξαφανίζεται.
Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα της εποχής μας: η διάβρωση της αγοραστικής δύναμης. Ο εργαζόμενος δεν ζει με τον αριθμό που αναγράφεται στη μισθοδοσία του. Ζει με όσα χρήματα του απομένουν και, κυρίως, με όσα μπορεί να αγοράσει με αυτά.
• Επομένως, ποιο θα έπρεπε να είναι το επόμενο βήμα της οικονομικής πολιτικής κατά την εκτίμησή σας;
Χρειάζεται ένα διαφορετικό παραγωγικό και κοινωνικό μοντέλο. Δεν αρκεί να αυξάνουμε ονομαστικά τους μισθούς. Πρέπει να μειωθεί η φορολογική επιβάρυνση, να αντιμετωπιστεί η ακρίβεια και να ενισχυθεί η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων και των συνταξιούχων.
Η ανάπτυξη πρέπει να μεταφράζεται σε πραγματική βελτίωση της ζωής των πολιτών. Αν ένας εργαζόμενος παίρνει περισσότερα ευρώ αλλά μπορεί να αγοράσει λιγότερα προϊόντα και να πληρώσει λιγότερες ανάγκες, τότε η αύξηση είναι σε μεγάλο βαθμό εικονική.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι απλώς να αυξηθεί ο αριθμός στον μισθό. Είναι να αυξηθεί η πραγματική αξία του μισθού. Και αυτό θα φανεί όχι στις κυβερνητικές ανακοινώσεις, αλλά στο σούπερ μάρκετ, στο ενοίκιο, στον λογαριασμό του ρεύματος και στην καθημερινότητα του εργαζόμενου και του συνταξιούχου.