Αλέξης Μητρόπουλος: «Το 400άρι δεν είναι παροχή της κυβέρνησης – Είναι χρήματα των συνταξιούχων»

Κύριε Μητρό­πουλε, μετά τις εξαγ­γε­λίες του πρω­θυ­πουρ­γού στη Διεθνή Έκθεση Θεσ­σα­λο­νί­κης, ποια είναι η δική σας εκτί­μηση;

Όταν υπάρ­χουν παροχές προς κοι­νω­νι­κές ομάδες, ασφαλώς τις αντι­με­τω­πί­ζουμε θετικά. Ωστόσο, στην περί­πτωση των τελευ­ταίων εξαγ­γε­λιών υπάρ­χουν πολλές εξαι­ρέ­σεις, πολλές δυσα­ρέ­σκειες και κυρίως πολλοί απο­κλει­σμοί. Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα είναι η ετήσια ενί­σχυση των 400 ευρώ προς τους συντα­ξιού­χους.

Η κυβέρ­νηση την παρου­σιά­ζει ως μέτρο στή­ρι­ξης, όμως με τα κρι­τή­ρια που έχουν τεθεί απο­κλεί­ο­νται εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες χαμη­λο­συ­ντα­ξιού­χοι. Την ίδια στιγμή, η παροχή αφορά και συντα­ξιού­χους με πολύ υψη­λό­τε­ρες συντά­ξεις και μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μική επι­φά­νεια. Αυτό δημιουρ­γεί ένα σοβαρό ζήτημα κοι­νω­νι­κής δικαιο­σύ­νης.

Ωστόσο, πού εντο­πί­ζετε συγκε­κρι­μένα την αδικία;

Η αδικία βρί­σκε­ται κυρίως στον ηλι­κιακό κόφτη. Από τη μία πλευρά, η ενί­σχυση φτάνει σε ένα ποσοστό υψη­λο­συ­ντα­ξιού­χων, ενώ από την άλλη απο­κλεί­ο­νται περίπου 500.000 χαμη­λο­συ­ντα­ξιού­χοι επειδή δεν έχουν συμπλη­ρώ­σει το απαι­τού­μενο ηλι­κιακό όριο.

Μιλάμε για ανθρώ­πους με συντά­ξεις της τάξης των 500, 600 ή 700 ευρώ. Ανάμεσά τους υπάρ­χουν ναυ­τερ­γά­τες, γυναί­κες με μειω­μέ­νες συντά­ξεις, εργα­ζό­με­νοι που απα­σχο­λή­θη­καν σε βαρέα και ανθυ­γιεινά επαγ­γέλ­ματα, αγρότες και αγρό­τισ­σες. Είναι, δηλαδή, οι άνθρω­ποι που βρί­σκο­νται πραγ­μα­τικά στο χαμη­λό­τερο εισο­δη­μα­τικό επίπεδο.

Δεν θεωρώ σωστό να απο­κλεί­ο­νται αυτοί οι άνθρω­ποι με βάση απο­κλει­στικά την ηλικία τους, ενώ παράλ­ληλα να εντάσ­σο­νται στους δικαιού­χους συντα­ξιού­χοι με πολύ υψη­λό­τερα εισο­δή­ματα. Είχαμε προ­τεί­νει εδώ και καιρό να ληφθούν υπόψη εισο­δη­μα­τικά και περιου­σιακά κρι­τή­ρια, ώστε η ενί­σχυση να κατευ­θυν­θεί σε εκεί­νους που την έχουν περισ­σό­τερο ανάγκη.

Θεω­ρείτε, δηλαδή, ότι η κυβέρ­νηση θα πρέπει να επα­νε­ξε­τά­σει το μέτρο;

Κανο­νικά, πρέπει να το κάνει. Η συγκε­κρι­μένη ρύθμιση δημιουρ­γεί μια κατά­σταση που, κατά την άποψή μου, δεν είναι ούτε δίκαιη ούτε ηθικά απο­δε­κτή. Δεν είναι δυνατόν να μιλάμε για κοι­νω­νική πολι­τική και να αφή­νουμε εκτός εκεί­νους που έχουν τα χαμη­λό­τερα εισο­δή­ματα.

Και υπάρχει ακόμη ένα σημα­ντικό ζήτημα: η κυβέρ­νηση δεν χρη­μα­το­δο­τεί ουσια­στικά το συγκε­κρι­μένο ποσό από έναν πρό­σθετο κρατικό πόρο. Τα χρήματα προ­έρ­χο­νται από τις παρα­κρα­τή­σεις των ίδιων των συντα­ξιού­χων μέσω της εισφο­ράς αλλη­λεγ­γύης. Δηλαδή, ένα σημα­ντικό μέρος της χρη­μα­το­δό­τη­σης της παροχής προ­έρ­χε­ται από χρήματα που έχουν ήδη κατα­βά­λει οι συντα­ξιού­χοι.

Άρα, ας υπάρξει και ουσια­στική συμ­με­τοχή του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού. Δεν μπορείς να παρου­σιά­ζεις ως μεγάλη κοι­νω­νική παροχή κάτι που σε σημα­ντικό βαθμό χρη­μα­το­δο­τεί­ται από τους ίδιους τους ανθρώ­πους στους οποίους απευ­θύ­νε­ται.

Το θέμα των λεγό­με­νων «δώρων» για τους συντα­ξιού­χους και τους δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους παρα­μέ­νει, πάντως, ανοιχτό.

Κι εδώ η κυβέρ­νηση δεν έχει κάνει το βήμα που περι­μέ­νουν εκα­τομ­μύ­ρια πολίτες. Ο 13ος και ο 14ος μισθός δεν επα­νέρ­χο­νται. Τα δώρα για τους δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους και τους συντα­ξιού­χους καταρ­γή­θη­καν το 2012 και μέχρι σήμερα δεν έχουν απο­κα­τα­στα­θεί.

Μάλιστα, η κυβέρ­νηση στη­ρί­ζε­ται και στη σχετική δικα­στική απόφαση του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας. Θεωρώ ότι πρό­κει­ται για μια εξαι­ρε­τικά προ­βλη­μα­τική εξέλιξη. Δεν μπορεί να θεω­ρεί­ται δεδο­μένο ότι ένας δημό­σιος υπάλ­λη­λος με χαμηλό μισθό μπορεί να αντα­πο­κρι­θεί αξιο­πρε­πώς στις ανάγκες της ζωής χωρίς τα δώρα, τη στιγμή που το κόστος ζωής έχει αυξηθεί σημα­ντικά.

Είχαμε, όμως, και άλλες προ­τά­σεις, όπως το ΕΚΑΣ ή ζητή­ματα ανα­δρο­μι­κών. Υπάρχει περι­θώ­ριο να ανοίξει αυτή η συζή­τηση;

Μέχρι σήμερα δεν βλέπω κάτι τέτοιο. Δεν συζη­τεί­ται ουσια­στικά ούτε η επα­να­φορά του ΕΚΑΣ, ούτε η διευ­θέ­τηση του ζητή­μα­τος των ανα­δρο­μι­κών για όσους δεν προ­σέ­φυ­γαν δικα­στικά, ούτε η κατάρ­γηση της εισφο­ράς που επι­βα­ρύ­νει τις χήρες και τους χήρους, ούτε φυσικά η επα­να­φορά των δώρων.

Η εικόνα που δημιουρ­γεί­ται είναι ότι υπάρχει μια μεγάλη στε­νό­τητα ως προς την άσκηση κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής. Και αυτό συμ­βαί­νει παρά το γεγονός ότι το κράτος εισπράτ­τει τερά­στια φορο­λο­γικά έσοδα.

Συν­δέ­ετε αυτή τη στε­νό­τητα με την πορεία της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας;

Η ανά­πτυξη δεν είναι τόσο ισχυρή όσο θα έπρεπε για να στη­ρί­ξει ένα νέο παρα­γω­γικό μοντέλο. Η οικο­νο­μία εξα­κο­λου­θεί να στη­ρί­ζε­ται σε μεγάλο βαθμό στο real estate και στη φορο­λο­γία. Όταν η ανά­πτυξη κινεί­ται σε χαμηλά επίπεδα, είναι δύσκολο να υπάρξει ουσια­στική ανα­δια­νομή του πλούτου προς τους εργα­ζό­με­νους και τους συντα­ξιού­χους.

Και την ίδια στιγμή, βλέ­πουμε το κράτος να προχωρά σε πρόωρη απο­πλη­ρωμή δανείων. Δεν λέω ότι δεν πρέπει να τηρού­νται οι δημο­σιο­νο­μι­κές υπο­χρε­ώ­σεις της χώρας. Αλλά πρέπει να υπάρχει ισορ­ρο­πία. Όταν βρί­σκεις δημο­σιο­νο­μικό χώρο για πρόωρες απο­πλη­ρω­μές, θα πρέπει να εξε­τά­ζεις αν υπάρχει χώρος και για την αξιο­πρεπή δια­βί­ωση των Ελλήνων συντα­ξιού­χων, των δημο­σίων υπαλ­λή­λων και των ενστό­λων.

Να περά­σουμε στον κατώ­τατο μισθό. Η κυβέρ­νηση του Κυριά­κου Μητσο­τάκη, υπο­στη­ρί­ζει ότι έχει αυξηθεί σημα­ντικά τα τελευ­ταία χρόνια και ότι θα συνε­χί­σει να αυξά­νε­ται. Είναι αρκετό αυτό;

Το πρό­βλημα είναι ότι η ονο­μα­στική αύξηση του μισθού δεν ταυ­τί­ζε­ται με την πραγ­μα­τική βελ­τί­ωση του εισο­δή­μα­τος. Αυτό είναι κάτι που διδά­σκουμε και στους φοι­τη­τές μας: υπάρχει η φορο­λο­γική και πλη­θω­ρι­στική διά­βρωση του μισθού.

Για παρά­δειγμα, ένας εργα­ζό­με­νος μπορεί να βλέπει έναν ονο­μα­στικό μισθό της τάξης των 920 ευρώ. Μετά τις εισφο­ρές και τη φορο­λο­γία, το δια­θέ­σιμο ποσό είναι μικρό­τερο. Και στη συνέ­χεια έρχεται η αγορά και «ροκα­νί­ζει» ακόμη περισ­σό­τερο την αγο­ρα­στική του δύναμη.

Τι σημαί­νει αυτό στην πράξη; Ότι ο εργα­ζό­με­νος πηγαί­νει στο σούπερ μάρκετ, πλη­ρώ­νει πολύ υψηλές τιμές για τρόφιμα, καύσιμα, ενοίκιο και βασικές ανάγκες και δια­πι­στώ­νει ότι ο μισθός του δεν επαρκεί. Επο­μέ­νως, άλλο είναι η αύξηση του ονο­μα­στι­κού μισθού και άλλο η πραγ­μα­τική αγο­ρα­στική δύναμη.

Άρα, κατά την άποψή σας, ο κατώ­τα­τος μισθός δεν αρκεί από μόνος του για να αντι­με­τω­πι­στεί η ακρί­βεια;

Αναμ­φι­σβή­τητα. Δεν μπορεί η κυβέρ­νηση να πανη­γυ­ρί­ζει μόνο για την αύξηση του ονο­μα­στι­κού μισθού, χωρίς να μας λέει τι πραγ­μα­τικά μπορεί να αγο­ρά­σει ο εργα­ζό­με­νος με αυτόν τον μισθό.

Αν ο μισθός αυξά­νε­ται, αλλά ταυ­τό­χρονα αυξά­νο­νται τα τρόφιμα, τα καύσιμα, τα ενοίκια και οι βασικές υπη­ρε­σίες, τότε η πραγ­μα­τική αύξηση του εισο­δή­μα­τος περιο­ρί­ζε­ται ή ακόμη και εξα­φα­νί­ζε­ται.

Αυτό είναι το μεγάλο πρό­βλημα της εποχής μας: η διά­βρωση της αγο­ρα­στι­κής δύναμης. Ο εργα­ζό­με­νος δεν ζει με τον αριθμό που ανα­γρά­φε­ται στη μισθο­δο­σία του. Ζει με όσα χρήματα του απο­μέ­νουν και, κυρίως, με όσα μπορεί να αγο­ρά­σει με αυτά.

Επο­μέ­νως, ποιο θα έπρεπε να είναι το επόμενο βήμα της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής κατά την εκτί­μησή σας;

Χρειά­ζε­ται ένα δια­φο­ρε­τικό παρα­γω­γικό και κοι­νω­νικό μοντέλο. Δεν αρκεί να αυξά­νουμε ονο­μα­στικά τους μισθούς. Πρέπει να μειωθεί η φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση, να αντι­με­τω­πι­στεί η ακρί­βεια και να ενι­σχυ­θεί η αγο­ρα­στική δύναμη των εργα­ζο­μέ­νων και των συντα­ξιού­χων.

Η ανά­πτυξη πρέπει να μετα­φρά­ζε­ται σε πραγ­μα­τική βελ­τί­ωση της ζωής των πολιτών. Αν ένας εργα­ζό­με­νος παίρνει περισ­σό­τερα ευρώ αλλά μπορεί να αγο­ρά­σει λιγό­τερα προ­ϊ­ό­ντα και να πλη­ρώ­σει λιγό­τε­ρες ανάγκες, τότε η αύξηση είναι σε μεγάλο βαθμό εικο­νική.

Το ζητού­μενο, λοιπόν, δεν είναι απλώς να αυξηθεί ο αριθμός στον μισθό. Είναι να αυξηθεί η πραγ­μα­τική αξία του μισθού. Και αυτό θα φανεί όχι στις κυβερ­νη­τι­κές ανα­κοι­νώ­σεις, αλλά στο σούπερ μάρκετ, στο ενοίκιο, στον λογα­ρια­σμό του ρεύ­μα­τος και στην καθη­με­ρι­νό­τητα του εργα­ζό­με­νου και του συντα­ξιού­χου.