Σάκης Αρναούτογλου: «Η νησιωτικότητα δεν πρέπει να είναι υποσημείωση στις ευρωπαϊκές πολιτικές»

Κύριε Αρνα­ού­το­γλου, ο πρω­θυ­πουρ­γός παρου­σί­ασε στη ΔΕΘ σειρά μέτρων για την περι­φέ­ρεια, το κόστος ζωής, την ενέρ­γεια και τη στέγαση. Βλέπετε σε αυτές τις εξαγ­γε­λίες μια συνε­κτική πολι­τική για τη νησιω­τική Ελλάδα και ποιο θεω­ρείτε ότι είναι το μεγα­λύ­τερο κενό που παρα­μέ­νει;

Οι εξαγ­γε­λίες του πρω­θυ­πουρ­γού στη ΔΕΘ περι­λαμ­βά­νουν ορι­σμένα θετικά επι­μέ­ρους μέτρα, όμως απέχουν πολύ από το να συγκρο­τούν μια συνε­κτική πολι­τική για τη νησιω­τική Ελλάδα. Μετά από επτά χρόνια δια­κυ­βέρ­νη­σης, δεν αρκούν πλέον οι απο­σπα­σμα­τι­κές παρεμ­βά­σεις και οι εξαγ­γε­λίες κάθε Σεπτέμ­βριο. Χρειά­ζε­ται σχέδιο με διάρ­κεια, συγκε­κρι­μέ­νους πόρους και μετρή­σιμα απο­τε­λέ­σματα.

Το μεγα­λύ­τερο κενό είναι ότι η Κυβέρ­νηση εξα­κο­λου­θεί να αντι­με­τω­πί­ζει τη νησιω­τι­κό­τητα περισ­σό­τερο ως εξαί­ρεση που χρειά­ζε­ται κάποιες ενι­σχύ­σεις και λιγό­τερο ως μόνιμη συνθήκη που πρέπει να δια­περνά κάθε δημόσια πολι­τική.

Στα νησιά το κόστος ζωής παρα­μέ­νει υψη­λό­τερο, η στέγαση έχει εξε­λι­χθεί σε τερά­στιο πρό­βλημα, γιατροί και εκπαι­δευ­τι­κοί δυσκο­λεύ­ο­νται ακόμη και να βρουν σπίτι, ενώ οι μετα­φο­ρές, η ενέρ­γεια και η πρό­σβαση σε βασικές υπη­ρε­σίες εξα­κο­λου­θούν να κοστί­ζουν περισ­σό­τερο.

Αυτό δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται με επι­δό­ματα και προ­σω­ρι­νές λύσεις. Χρειά­ζε­ται μια πραγ­μα­τική και δεσμευ­τική «ρήτρα νησιω­τι­κό­τη­τας» σε κάθε εθνική και ευρω­παϊκή πολι­τική.

Η επι­τυ­χία μιας κυβέρ­νη­σης δεν κρί­νε­ται από το πόσα μέτρα ανα­κοι­νώ­νει στη ΔΕΘ, αλλά από το αν ένας νέος άνθρω­πος μπορεί να μείνει στο νησί του, να βρει σπίτι, δουλειά και αξιο­πρε­πείς δημό­σιες υπη­ρε­σίες. Και σε αυτό, δυστυ­χώς, η από­σταση από τις εξαγ­γε­λίες μέχρι την καθη­με­ρι­νό­τητα των νησιω­τών παρα­μέ­νει μεγάλη.

Η νησιω­τι­κό­τητα ανα­γνω­ρί­ζε­ται θεσμικά από την Ευρω­παϊκή Ένωση, όμως στην πράξη οι κάτοι­κοι των νησιών συνε­χί­ζουν να έχουν υψη­λό­τερο κόστος σε μετα­φο­ρές, ενέρ­γεια, στέγαση και βασικές υπη­ρε­σίες. Τι πρέπει να αλλάξει ώστε αυτή η ανα­γνώ­ριση να μετα­φρα­στεί σε συγκε­κρι­μένα μέτρα και μόνιμη χρη­μα­το­δό­τηση για τα νησιά;

Πρέπει να περά­σουμε από την ανα­γνώ­ριση της νησιω­τι­κό­τη­τας στη χρη­μα­το­δό­τησή της. Και αυτό απαιτεί συγκε­κρι­μέ­νες απο­φά­σεις.

Πρώτον, στον επόμενο ευρω­παϊκό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό πρέπει να υπάρχει δια­κριτή και μόνιμη χρη­μα­το­δό­τηση για τα νησιά, με ιδιαί­τερη πρό­βλεψη για τα μικρά και απο­μα­κρυ­σμένα νησιά. Όχι να αντα­γω­νί­ζο­νται για τους ίδιους πόρους με περιο­χές που δεν έχουν το ίδιο μετα­φο­ρικό, ενερ­γειακό και λει­τουρ­γικό κόστος.

Δεύ­τε­ρον, ζητώ υπο­χρε­ω­τικό «island proofing»: πριν εγκρι­θεί μια ευρω­παϊκή νομο­θε­σία ή ένα χρη­μα­το­δο­τικό πρό­γραμμα, να εξε­τά­ζε­ται συγκε­κρι­μένα η επί­πτωσή του στα νησιά και, όπου δημιουρ­γεί­ται πρό­σθετο κόστος, να προ­βλέ­πε­ται αντι­στάθ­μιση.

Τρίτον, η κατα­νομή των ευρω­παϊ­κών πόρων δεν μπορεί να βασί­ζε­ται κυρίως στο ΑΕΠ ή στον πλη­θυ­σμό. Πρέπει να συνυ­πο­λο­γί­ζει την από­σταση από την ηπει­ρω­τική χώρα, το κόστος μετα­φο­ράς, την επο­χι­κό­τητα, την πρό­σβαση σε υγεία και εκπαί­δευση, τη λει­ψυ­δρία και το ενερ­γειακό κόστος.

Και τέταρ­τον, χρεια­ζό­μα­στε σταθερά ευρω­παϊκά εργα­λεία για ακτο­πλοϊ­κές συν­δέ­σεις, στέγαση για για­τρούς και εκπαι­δευ­τι­κούς, ενερ­γεια­κές δια­συν­δέ­σεις, αφα­λα­τώ­σεις και υπο­δο­μές νερού.

Η νησιω­τι­κό­τητα δεν πρέπει να είναι υπο­ση­μεί­ωση στις ευρω­παϊ­κές πολι­τι­κές. Πρέπει να απο­τε­λεί κρι­τή­ριο για το πού πηγαί­νουν τα χρήματα. Δια­φο­ρε­τικά, μιλάμε για εδαφική συνοχή στα χαρτιά και ανι­σό­τητα στην πράξη.

Έχετε ανα­δεί­ξει τη στε­γα­στική κρίση στα νησιά και ειδικά το πρό­βλημα που αντι­με­τω­πί­ζουν γιατροί, εκπαι­δευ­τι­κοί και δημό­σιοι λει­τουρ­γοί. Οι εξαγ­γε­λίες του πρω­θυ­πουρ­γού στη ΔΕΘ για ενί­σχυση του ενοι­κίου μπορούν να λύσουν το πρό­βλημα όταν σε πολλά νησιά το βασικό ζήτημα είναι ότι δεν υπάρ­χουν δια­θέ­σι­μες κατοι­κίες;

Όχι, γιατί όταν δεν υπάρχει σπίτι να νοι­κιά­σεις, η επι­δό­τηση του ενοι­κίου από μόνη της δεν λύνει το πρό­βλημα. Και αυτή είναι μια βασική αδυ­να­μία των εξαγ­γε­λιών του πρω­θυ­πουρ­γού: αντι­με­τω­πί­ζουν κυρίως το κόστος της στέ­γα­σης και όχι την έλλειψη δια­θέ­σι­μης στέγης.

Στα νησιά το πρό­βλημα είναι πλέον δομικό. Γιατροί, νοση­λευ­τές, εκπαι­δευ­τι­κοί, αστυ­νο­μι­κοί και άλλοι δημό­σιοι λει­τουρ­γοί διο­ρί­ζο­νται ή μετα­κι­νού­νται και είτε δεν βρί­σκουν κατοι­κία είτε βρί­σκουν μόνο για τους χει­με­ρι­νούς μήνες, επειδή το καλο­καίρι τα ακίνητα επι­στρέ­φουν στη βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση. Έτσι φτά­νουμε στο παρά­δοξο να έχουμε θέσεις γιατρών ή εκπαι­δευ­τι­κών, αλλά να δυσκο­λευό­μα­στε να τις καλύ­ψουμε επειδή δεν υπάρ­χουν κατοι­κίες για να μείνουν.

Χρειά­ζε­ται λοιπόν ειδικό στε­γα­στικό πρό­γραμμα για τη νησιω­τική Ελλάδα: αξιο­ποί­ηση και ανα­καί­νιση δημό­σιων και δημο­τι­κών κτηρίων για κατοι­κίες προ­σω­πι­κού, χρη­μα­το­δό­τηση των δήμων για δημιουρ­γία μόνιμου απο­θέ­μα­τος κατοι­κιών και ισχυρά κίνητρα σε ιδιο­κτή­τες για μακρο­χρό­νια μίσθωση σε εργα­ζό­με­νους βασικών δημό­σιων υπη­ρε­σιών.

Και στα νησιά όπου η πίεση είναι ακραία, χρειά­ζο­νται ουσια­στι­κοί κανόνες για τη βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση.

Η Κυβέρ­νηση πρέπει να κατα­λά­βει ότι το στε­γα­στικό στα νησιά δεν είναι μόνο κοι­νω­νικό πρό­βλημα. Είναι πλέον πρό­βλημα λει­τουρ­γίας του ίδιου του κράτους. Αν δεν μπορεί να μείνει ο γιατρός ή ο δάσκα­λος, τελικά δεν μπορεί να μείνει ούτε ο μόνιμος κάτοι­κος.

Η λει­ψυ­δρία εξε­λίσ­σε­ται σε σοβαρό πρό­βλημα για πολλά νησιά του Αιγαίου. Ποια ευρω­παϊκά εργα­λεία μπορούν να αξιο­ποι­η­θούν άμεσα για αφα­λα­τώ­σεις, επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση νερού και εκσυγ­χρο­νι­σμό των δικτύων και θεω­ρείτε ότι η Ελλάδα έχει καθυ­στε­ρή­σει να προ­ε­τοι­μα­στεί;

Ναι, θεωρώ ότι η Ελλάδα έχει καθυ­στε­ρή­σει. Η λει­ψυ­δρία στα νησιά δεν εμφα­νί­στηκε ξαφνικά. Γνω­ρί­ζουμε εδώ και χρόνια ότι η κλι­μα­τική κρίση, η αύξηση της του­ρι­στι­κής ζήτησης και τα πεπα­λαιω­μένα δίκτυα δημιουρ­γούν μια εξαι­ρε­τικά επι­κίν­δυνη πίεση στους υδα­τι­κούς πόρους. Δεν μπο­ρούμε λοιπόν κάθε καλο­καίρι να ανα­κα­λύ­πτουμε ξανά το ίδιο πρό­βλημα και να τρέ­χουμε με έκτα­κτες λύσεις.

Ευρω­παϊκά εργα­λεία υπάρ­χουν. Το ΕΤΠΑ και το Ταμείο Συνοχής μπορούν να χρη­μα­το­δο­τή­σουν σύγ­χρο­νες μονάδες αφα­λά­τω­σης, δίκτυα ύδρευ­σης, δεξα­με­νές και έργα περιο­ρι­σμού των διαρ­ροών. Το Ταμείο Ανά­καμ­ψης μπορεί επίσης να στη­ρί­ξει επεν­δύ­σεις στη δια­χεί­ριση των υδάτων, ενώ μέσω του LIFE μπορούν να ανα­πτυ­χθούν και­νο­τό­μες λύσεις εξοι­κο­νό­μη­σης και επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­σης νερού.

Το κρίσιμο όμως είναι να υπάρχει έτοιμος εθνικός σχε­δια­σμός και ώριμα έργα. Πρέπει να γνω­ρί­ζουμε σήμερα, νησί προς νησί, ποιες θα είναι οι ανάγκες σε πέντε και δέκα χρόνια.

Χρειά­ζο­νται αφα­λα­τώ­σεις με όσο το δυνατόν μεγα­λύ­τερη χρήση ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας, επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση επε­ξερ­γα­σμέ­νων υδάτων για άρδευση, έξυπνα δίκτυα και δρα­στι­κός περιο­ρι­σμός των διαρ­ροών.

Η Κυβέρ­νηση είχε και χρόνο και ευρω­παϊ­κούς πόρους για να κινηθεί ταχύ­τερα. Το νερό στα νησιά δεν μπορεί να αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως εποχικό πρό­βλημα. Είναι πλέον ζήτημα ασφά­λειας, δημό­σιας υγείας και επι­βί­ω­σης των τοπικών κοι­νω­νιών.

Οι επαγ­γελ­μα­τίες αλιείς στα νησιά βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­ποι με αυξα­νό­μενο κόστος, περιο­ρι­σμούς και νέες περι­βαλ­λο­ντι­κές υπο­χρε­ώ­σεις. Πώς μπορεί να προ­στα­τευ­θεί η μικρή παρά­κτια αλιεία χωρίς να επι­βα­ρυν­θούν ακόμη περισ­σό­τερο οι άνθρω­ποι που ζουν από αυτήν;

Η μικρή παρά­κτια αλιεία χρειά­ζε­ται πλέον ειδική πολι­τική και όχι απλώς γενικές ανα­φο­ρές στη στήριξη του κλάδου. Δεν μπορεί ένας αλιέας με ένα μικρό οικο­γε­νειακό σκάφος να αντι­με­τω­πί­ζε­ται με την ίδια λογική και τις ίδιες υπο­χρε­ώ­σεις με τη μεγάλη βιο­μη­χα­νική αλιεία.

Πρώτον, χρειά­ζε­ται ειδικό καθε­στώς για τη μικρή παρά­κτια αλιεία, με απλού­στε­ρες δια­δι­κα­σίες, λιγό­τερη γρα­φειο­κρα­τία και δια­φο­ρο­ποί­ηση των υπο­χρε­ώ­σεων ανάλογα με το μέγεθος και το περι­βαλ­λο­ντικό απο­τύ­πωμα του σκάφους.

Δεύ­τε­ρον, πρέπει να δημιουρ­γη­θεί ένα πραγ­μα­τικά εύχρη­στο χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο μέσω του ΕΤΘΑΥ, με αυξη­μένη χρη­μα­το­δό­τηση για ενερ­γειακή ανα­βάθ­μιση, ασφα­λέ­στερο εξο­πλι­σμό, επι­λε­κτι­κό­τερα αλιευ­τικά εργα­λεία και νέες τεχνο­λο­γίες που μειώ­νουν το κόστος.

Τρίτον, όταν επι­βάλ­λο­νται προ­σω­ρι­νές απα­γο­ρεύ­σεις ή νέοι περι­βαλ­λο­ντι­κοί περιο­ρι­σμοί που στερούν εισό­δημα, πρέπει να ενερ­γο­ποιού­νται γρή­γο­ρες και δίκαιες απο­ζη­μιώ­σεις.

Τέταρ­τον, χρειά­ζο­νται κίνητρα για νέους ανθρώ­πους να μπουν στο επάγ­γελμα, γιατί ο αλιευ­τι­κός πλη­θυ­σμός γερνά και πολλά μικρά νησιά κιν­δυ­νεύ­ουν να χάσουν τους αλιείς τους.

Και πέμπτον, απαι­τού­νται αυστη­ρό­τε­ροι έλεγχοι στην παρά­νομη αλιεία και πραγ­μα­τική ιχνη­λα­σι­μό­τητα των εισα­γό­με­νων αλιευ­μά­των.

Η πράσινη μετά­βαση είναι ανα­γκαία, αλλά πρέπει να είναι και δίκαιη. Δεν μπο­ρούμε να προ­στα­τεύ­σουμε τη θάλασσα εξα­φα­νί­ζο­ντας εκεί­νους που ζουν από αυτήν και έχουν κάθε συμ­φέ­ρον να την παρα­δώ­σουν ζωντανή στην επόμενη γενιά.

Στο Αιγαίο υπάρ­χουν συχνές καταγ­γε­λίες Ελλήνων αλιέων για παρου­σία και δρα­στη­ριό­τητα τουρ­κι­κών αλιευ­τι­κών σκαφών σε περιο­χές ελλη­νι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος. Ποια δυνα­τό­τητα παρέμ­βα­σης έχει η Ευρω­παϊκή Ένωση και θεω­ρείτε ότι μέχρι σήμερα έχει υπάρξει επαρκής ευρω­παϊκή αντί­δραση;

Η Ευρω­παϊκή Ένωση έχει δυνα­τό­τη­τες παρέμ­βα­σης. Αυτό που, κατά τη γνώμη μου, έχει λείψει μέχρι σήμερα είναι η πολι­τική απο­φα­σι­στι­κό­τητα να τις χρη­σι­μο­ποι­ή­σει απο­τε­λε­σμα­τικά.

Έχω ήδη θέσει το ζήτημα στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, ζητώ­ντας συγκε­κρι­μένα στοι­χεία για δρα­στη­ριό­τη­τες σκαφών τρίτων χωρών, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων Τουρ­κι­κών, καθώς και αυστη­ρό­τε­ρους μηχα­νι­σμούς επι­τή­ρη­σης και ελέγχου.

Η ευθύνη ελέγχου μέσα στα Ελλη­νικά χωρικά ύδατα ανήκει πρω­τί­στως στις Ελλη­νι­κές αρχές. Αυτό όμως δεν σημαί­νει ότι η Ευρώπη μπορεί να δηλώνει απλώς παρα­τη­ρη­τής. Υπάρχει ο ευρω­παϊ­κός μηχα­νι­σμός κατά της παρά­νο­μης, λαθραίας και άναρχης αλιείας, υπάρχει η Ευρω­παϊκή Υπη­ρε­σία Ελέγχου της Αλιείας και υπάρ­χουν δυνα­τό­τη­τες δορυ­φο­ρι­κής και ενα­έ­ριας επι­τή­ρη­σης και συνερ­γα­σίας στο πλαίσιο της Γενικής Επι­τρο­πής Αλιείας για τη Μεσό­γειο.

Ζητώ τρία συγκε­κρι­μένα πράγ­ματα: συστη­μα­τική ευρω­παϊκή κατα­γραφή και δημο­σιο­ποί­ηση των περι­στα­τι­κών, ενι­σχυ­μένη επι­τή­ρηση στις περιο­χές όπου υπάρ­χουν επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες καταγ­γε­λίες και ενερ­γο­ποί­ηση των δια­δι­κα­σιών του κανο­νι­σμού ΠΛΑ (Παρά­νομη Λαθραία και Άναρχη Αλιεία) όταν υπάρ­χουν τεκ­μη­ριω­μέ­νες και επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες παρα­βά­σεις.

Και πρέπει να εξε­τά­ζο­νται συνέ­πειες και στο εμπόριο αλιευ­τι­κών προ­ϊ­ό­ντων όταν μια τρίτη χώρα δεν δια­σφα­λί­ζει ότι ο στόλος της τηρεί τους διε­θνείς κανόνες.

Δεν είναι δίκαιο να επι­βάλ­λουμε ολοένα αυστη­ρό­τε­ρους κανόνες στον Έλληνα αλιέα και απέ­να­ντι σε φαι­νό­μενα παρά­νο­μης αλιείας από τρίτες χώρες η Ευρώπη να περιο­ρί­ζε­ται σε συστά­σεις. Η ίδια αυστη­ρό­τητα πρέπει να ισχύει για όλους.

Τα ελλη­νο­τουρ­κικά παρα­μέ­νουν καθο­ρι­στικό ζήτημα για το Αιγαίο και ιδιαί­τερα για τα ακρι­τικά νησιά. Πώς βλέπετε σήμερα την ευρω­παϊκή στάση απέ­να­ντι στις τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις και ποια όρια πρέπει να θέτει η Ευρω­παϊκή Ένωση στις σχέσεις της με την Άγκυρα;

Η Ευρώπη οφείλει να απο­φα­σί­σει τι σχέση θέλει πραγ­μα­τικά με την Τουρκία. Δεν μπορεί από τη μία να μιλά για ευρω­παϊκή αλλη­λεγ­γύη και σεβασμό του διε­θνούς δικαίου και από την άλλη να αντι­με­τω­πί­ζει τις Τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις στο Αιγαίο ως μια διμερή διαφορά που αφορά μόνο την Αθήνα και την Άγκυρα.

Όταν αμφι­σβη­τού­νται κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα ενός κράτους-μέλους, όταν παρα­μέ­νει σε ισχύ το casus belli και όταν προ­βάλ­λο­νται ανα­θε­ω­ρη­τι­κές θεωρίες όπως η «Γαλάζια Πατρίδα», το ζήτημα είναι ευρω­παϊκό.

Εμείς θέλουμε τον διάλογο και την ειρήνη. Δεν θέλουμε μια Ελλάδα φοβική ούτε μια Ελλάδα απο­μο­νω­μένη. Αλλά ο διά­λο­γος χρειά­ζε­ται κανόνες και κόκ­κι­νες γραμμές. Και εδώ θεωρώ ότι και η Ελλη­νική Κυβέρ­νηση πρέπει να είναι πιο απαι­τη­τική. Δεν αρκεί να δηλώνει ότι οι Ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις βρί­σκο­νται σε «ήρεμα νερά». Το ερώτημα είναι τι συμ­βαί­νει κάτω από αυτά τα νερά και ποιες διεκ­δι­κή­σεις εξα­κο­λου­θούν να παρα­μέ­νουν στο τραπέζι.

Η Τουρκία επι­διώ­κει στε­νό­τερη οικο­νο­μική, εμπο­ρική και πολι­τική σχέση με την Ευρω­παϊκή Ένωση. Αυτή η σχέση δεν μπορεί να ανα­βαθ­μί­ζε­ται χωρίς συγκε­κρι­μέ­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Σεβα­σμός στο διεθνές δίκαιο, εγκα­τά­λειψη της απειλής πολέμου και σεβα­σμός της κυριαρ­χίας και των κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των Ελλάδας και Κύπρου.

Η ευρω­παϊκή αλλη­λεγ­γύη δεν μπορεί να ενερ­γο­ποιεί­ται μόνο όταν ξεσπά μια κρίση. Πρέπει να λει­τουρ­γεί απο­τρε­πτικά πριν από την κρίση.

Αν έπρεπε σήμερα να διεκ­δι­κή­σετε τρεις συγκε­κρι­μέ­νες ευρω­παϊ­κές απο­φά­σεις για τα ελλη­νικά νησιά, ποιες θα ήταν και ποια από αυτές θεω­ρείτε ότι μπορεί να προ­χω­ρή­σει μέσα στην τρέ­χουσα ευρω­παϊκή θητεία;

Αν έπρεπε να επιλέξω τρεις απο­φά­σεις, θα ήταν πολύ συγκε­κρι­μέ­νες. Πρώτον, ένα πραγ­μα­τικό «νησιω­τικό κρι­τή­ριο» στον νέο ευρω­παϊκό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 2028–2034, με δεσμευ­μένη χρη­μα­το­δό­τηση για τα νησιά και ιδιαί­τερα για τα μικρά και απο­μα­κρυ­σμένα. Δεν μπορεί η νησιω­τι­κό­τητα να ανα­γνω­ρί­ζε­ται στις Συν­θή­κες αλλά να μην απο­τυ­πώ­νε­ται στην κατα­νομή των πόρων.

Δεύ­τε­ρον, υπο­χρε­ω­τικό «island proofing»: κάθε νέα ευρω­παϊκή νομο­θε­σία για ενέρ­γεια, μετα­φο­ρές, περι­βάλ­λον ή κρα­τι­κές ενι­σχύ­σεις να αξιο­λο­γεί­ται εκ των προ­τέ­ρων ως προς το πρό­σθετο κόστος που δημιουρ­γεί στους νησιώ­τες. Όπου υπάρχει επι­βά­ρυνση λόγω νησιω­τι­κό­τη­τας, να προ­βλέ­πε­ται αντι­στάθ­μιση.

Τρίτον, ένα ευρω­παϊκό πακέτο βασικών υπη­ρε­σιών για τα μικρά νησιά: χρη­μα­το­δό­τηση για στέγαση γιατρών και εκπαι­δευ­τι­κών, ύδρευση και αφα­λά­τωση, ενερ­γειακή αυτο­νο­μία και αξιό­πι­στες ακτο­πλοϊ­κές και αερο­πο­ρι­κές συν­δέ­σεις όλο τον χρόνο.

Ποιο μπορεί να προ­χω­ρή­σει σε αυτή τη θητεία; Το πρώτο. Τώρα δια­μορ­φώ­νε­ται το νέο ευρω­παϊκό δημο­σιο­νο­μικό πλαίσιο και τώρα πρέπει να κλει­δώ­σουμε τους πόρους.

Η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή παρου­σί­ασε φέτος για πρώτη φορά ειδική Στρα­τη­γική για τα Νησιά. Είναι θετικό βήμα, αλλά μια στρα­τη­γική χωρίς εξα­σφα­λι­σμένη χρη­μα­το­δό­τηση κιν­δυ­νεύει να μείνει ευχο­λό­γιο. Η μάχη αυτής της θητείας, λοιπόν, είναι μία: η νησιω­τι­κό­τητα να απο­κτή­σει επι­τέ­λους δικό της, μετρή­σιμο απο­τύ­πωμα στον ευρω­παϊκό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό.