Οριστική απόφαση από το Ελεγκτικό Συνέδριο για τον καταλογισμό «μαμούθ» στον πρώην Δήμο Ροδίων

• Το Δεύτερο Τμήμα του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου απέρ­ριψε την έφεση του πρώην δημο­τι­κού ταμία και της πρώην προϊ­στα­μέ­νης του Λογι­στι­κού Τμή­μα­τος του Δήμου Ροδίων, έκρινε ότι η αξίωση δεν είχε παρα­γρα­φεί και ότι η εξό­φληση 5 χρη­μα­τι­κών ενταλ­μά­των του Δεκεμ­βρίου 2006, συνο­λι­κού ύψους 1.327.567,27 ευρώ, χωρίς θεώρηση από τον επί­τροπο δεν ήταν απλό δια­δι­κα­στικό σφάλμα

Με την υπ’ αριθμ. 816/2026 απόφασή του, το Δεύτερο Τμήμα του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου έβαλε την τελευ­ταία σφρα­γίδα σε μία από τις πιο πολυ­συ­ζη­τη­μέ­νες υπο­θέ­σεις δημο­σιο­νο­μι­κού ελέγχου στην ιστορία της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης της Ρόδου.

Η έφεση που είχαν ασκήσει στις 22 Σεπτεμ­βρίου 2022 δύο πρώην υπάλ­λη­λοι του πρώην καπο­δι­στρια­κού Δήμου Ροδίων, ο πρώην δημο­τι­κός ταμίας, κάτοι­κος Ιαλυσού, και η πρώην προϊ­στα­μένη του Λογι­στι­κού Τμή­μα­τος, κάτοι­κος Ρόδου, κατά της κατα­λο­γι­στι­κής πράξης του Α΄ Κλι­μα­κίου απορ­ρί­φθηκε στο σύνολό της.

Οι δύο εκκα­λού­ντες παρα­μέ­νουν έτσι υπό­χρεοι, αλλη­λεγ­γύως και εις ολό­κλη­ρον, για το ποσό των 15.000 ευρώ υπέρ του Δήμου Ρόδου, το οποίο είχε κατα­λο­γι­στεί σε βάρος τους στις 20 Μαΐου 2022 ως έλλειμμα της χρη­μα­τι­κής δια­χεί­ρι­σης του οικο­νο­μι­κού έτους 2006.

Τα 5 εντάλ­ματα του Δεκεμ­βρίου 2006 που δεν πέρασαν από τον επί­τροπο

Στον πυρήνα της υπό­θε­σης βρί­σκο­νται 5 χρη­μα­τικά εντάλ­ματα του οικο­νο­μι­κού έτους 2006, τα οποία εξο­φλή­θη­καν από το Ταμείο του Δήμου Ροδίων χωρίς να έχουν προη­γου­μέ­νως θεω­ρη­θεί από τον επί­τροπο του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου στη Δωδε­κά­νησο. Όπως προ­κύ­πτει από την απόφαση, καθ’ όλη τη διάρ­κεια του 2006 τα εντάλ­ματα του Δήμου Ροδίων υπο­βάλ­λο­νταν κανο­νικά σε αυτόν τον έλεγχο, με εξαί­ρεση τα 5 επίμαχα, τα οποία εκδό­θη­καν και εξο­φλή­θη­καν μέσα στις τελευ­ταίες ημέρες του έτους, ακριβώς πριν από την αλλαγή δημο­τι­κής αρχής.

Το πρώτο ένταλμα, της 27 Δεκεμ­βρίου 2006, αφο­ρούσε ποσό 60.977,60 ευρώ που κατα­βλή­θηκε στον Δημο­τικό Οργα­νι­σμό Πρό­νοιας Δήμου Ροδίων (Δ.Ο.Π.) «έναντι επι­χο­ρή­γη­σης οικο­νο­μι­κού έτους 2006». Η δαπάνη αυτή ήταν η συνέ­χεια 51 προη­γού­με­νων ενταλ­μά­των με την ίδια ακριβώς αιτιο­λο­γία, συνο­λι­κού ετήσιου ύψους 1.951.078,76 ευρώ, τα οποία είχαν όλα θεω­ρη­θεί από τον επί­τροπο. Μόνο το τελευ­ταίο, που εξο­φλή­θηκε στις 29 Δεκεμ­βρίου 2006, δεν πέρασε από τον προ­λη­πτικό έλεγχο. Το ένταλμα έφερε τις υπο­γρα­φές του τότε δημάρ­χου Ροδίων και της προϊ­στα­μέ­νης του Λογι­στι­κού Τμή­μα­τος.

Δύο ακόμη εντάλ­ματα, της 29 Δεκεμ­βρίου 2006, ποσού 38.000 ευρώ και 725.000 ευρώ αντί­στοιχα, αφο­ρού­σαν στην κατα­βολή μέρους της αύξησης του μετο­χι­κού κεφα­λαίου της Ανα­πτυ­ξια­κής Δια­δη­μο­τι­κής Εται­ρείας Κατα­σκευών και Του­ρι­σμού Α.Δ.Ε.Κ.Τ. Α.Ε., την οποία είχε απο­φα­σί­σει ομο­φώ­νως το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο Ροδίων στις 15 Δεκεμ­βρίου 2006 με απόφαση που εγκρί­θηκε από τον γενικό γραμ­μα­τέα της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου στις 21 Δεκεμ­βρίου 2006. Η συνο­λική αύξηση ανερ­χό­ταν σε 1.020.000 ευρώ. Το ένταλμα των 38.000 ευρώ υπέ­γραψε ο τότε δήμαρ­χος και το ένταλμα των 725.000 ευρώ ο τότε αντι­δή­μαρ­χος, πάντα με συνυ­πο­γραφή της προϊ­στα­μέ­νης λογι­στη­ρίου. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι ότι το υπό­λοιπο των 257.000 ευρώ κατα­βλή­θηκε με ένταλμα της 3ης Απρι­λίου 2007, με τα ίδια ακριβώς δικαιο­λο­γη­τικά, το οποίο όμως θεω­ρή­θηκε κανο­νικά από τον επί­τροπο στις 4 Απρι­λίου 2007 και εξο­φλή­θηκε την επομένη.

Το τέταρτο ένταλμα, επίσης της 29 Δεκεμ­βρίου 2006, ποσού 297.000 ευρώ, εκδό­θηκε υπέρ του Δωδε­κα­νη­σια­κού Συλ­λό­γου Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες ως συμ­με­τοχή του Δήμου στην προ­γραμ­μα­τική σύμβαση του ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ, η οποία είχε εγκρι­θεί από το 2003 μεταξύ του Δήμου Ροδίων, του Β΄ ΠΕΣΥΠ Νοτίου Αιγαίου, της ΤΕΔΚ Δωδε­κα­νή­σου και άλλων φορέων και προ­έ­βλεπε ετήσια επι­χο­ρή­γηση 260.000 ευρώ. Το ποσό ανα­λυό­ταν σε 37.000 ευρώ ως υπό­λοιπο του 2005 και 260.000 ευρώ για το 2006 και η διάθεση της πίστω­σης είχε εγκρι­θεί με απόφαση του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου η οποία είχε ελεγ­χθεί ως προς τη νομι­μό­τητά της από την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου στις 28 Δεκεμ­βρίου 2006.

Το πέμπτο ένταλμα, της ίδιας ημέρας, ποσού 206.589,67 ευρώ, αφο­ρούσε 7 δόσεις αύξησης του μετο­χι­κού κεφα­λαίου της εται­ρείας Δημο­τι­κές Του­ρι­στι­κές Ξενο­δο­χεια­κές Επι­χει­ρή­σεις Ρόδου Α.Ε. (ΡΟΔΩΝ Α.Ε.), βάσει από­φα­σης του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου του 2004 και της εγκρι­τι­κής από­φα­σης της Περι­φέ­ρειας. Όλες οι προη­γού­με­νες δόσεις του ίδιου έτους είχαν θεω­ρη­θεί από τον Επί­τροπο.

Το άθροι­σμα των 5 ενταλ­μά­των ανέρ­χε­ται σε 1.327.567,27 ευρώ και αυτό ήταν το ποσό που αρχικά ανα­ζη­τή­θηκε ως έλλειμμα.

Το ζήτημα της παρα­γρα­φής

Ο πρώτος και ίσως σημα­ντι­κό­τε­ρος λόγος έφεσης αφο­ρούσε στην παρα­γραφή. Οι εκκα­λού­ντες υπο­στή­ρι­ξαν ότι, εφόσον μέχρι την έναρξη ισχύος του νέου Οργα­νι­κού Νόμου του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου, στις 23 Ιουλίου 2021, δεν είχε εκδοθεί κατα­λο­γι­στική πράξη, η αξίωση ανα­πλή­ρω­σης του ελλείμ­μα­τος είχε υπο­πέ­σει στη δεκαετή παρα­γραφή. Επι­κα­λέ­στη­καν το άρθρο 152 του ν. 4820/2021, σύμφωνα με το οποίο η κοι­νο­ποί­ηση του φύλλου μετα­βο­λών και ελλεί­ψεων δεν δια­κό­πτει την παρα­γραφή, και ζήτησαν συσταλ­τική ερμη­νεία των μετα­βα­τι­κών δια­τά­ξεων.

Το δικα­στή­ριο απέρ­ριψε τον ισχυ­ρι­σμό μετά από εκτενή ανάλυση της δια­δο­χής των νομο­θε­τι­κών καθε­στώ­των. Όπως επι­ση­μαί­νε­ται στην απόφαση, το φύλλο μετα­βο­λών και ελλεί­ψεων επι­δό­θηκε στους δύο υπαλ­λή­λους στις 26 και 27 Ιουνίου 2013, δηλαδή πριν από τη συμπλή­ρωση δεκα­ε­τίας από τη λήξη του οικο­νο­μι­κού έτους 2006. Με βάση τη νομο­λο­γία της Ολο­μέ­λειας, η εμπρό­θε­σμη σύνταξη φύλλου μετα­βο­λών και ελλεί­ψεων παρέ­τεινε όχι μόνο τον χρόνο φύλαξης των δικαιο­λο­γη­τι­κών αλλά και την ίδια την παρα­γραφή της αξίωσης.

Η επι­μέ­λεια του ταμία και η σφαίρα ευθύνης της προϊ­στα­μέ­νης

Ο δεύ­τε­ρος λόγος έφεσης κινή­θηκε σε δύο επίπεδα. Ο πρώην δημο­τι­κός ταμίας υπο­στή­ριξε ότι επέ­δειξε το ανα­γκαίο μέτρο επι­μέ­λειας, καθώς τα εντάλ­ματα συνο­δεύ­ο­νταν από τα απα­ραί­τητα δικαιο­λο­γη­τικά και αφο­ρού­σαν δαπάνες όμοιες με προη­γού­με­νες, τις οποίες ο επί­τρο­πος είχε θεω­ρή­σει χωρίς αντίρ­ρηση. Προ­έ­βαλε επίσης ότι υπήρχε επι­τα­κτική ανάγκη να κατα­βλη­θούν τα ποσά στα δικαιούχα νομικά πρόσωπα ώστε να συνε­χί­σουν την εύρυθμη λει­τουρ­γία τους και ότι, όπως δια­τεί­νε­ται, είχε λάβει δια­βε­βαί­ωση από τον Επί­τροπο πως τα εντάλ­ματα θα μπο­ρού­σαν να απο­στα­λούν για θεώρηση και μετά την εξό­φλησή τους.

Το Τμήμα έκρινε τον ισχυ­ρι­σμό αλυ­σι­τελή και νόμω αβάσιμο. Όπως ανα­φέ­ρε­ται στην απόφαση, τίποτα από αυτά δεν αναιρεί την ευθύνη του δημο­τι­κού ταμία να εξοφλεί μόνο εντάλ­ματα που έχουν ταυ­τό­χρονα τα νόμιμα δικαιο­λο­γη­τικά και τη θεώρηση του επι­τρό­που. Η εξό­φληση χωρίς τον προ­λη­πτικό έλεγχο συνιστά ανοί­κεια πληρωμή που δημιουρ­γεί ισόποσο έλλειμμα, ανε­ξάρ­τητα από τους λόγους που την υπα­γό­ρευ­σαν.

Η πρώην προϊ­στα­μένη του Λογι­στι­κού Τμή­μα­τος ακο­λού­θησε δια­φο­ρε­τική γραμμή. Υπο­στή­ριξε ότι η εξό­φληση των ενταλ­μά­των ήταν αυτο­τε­λής δια­χει­ρι­στική ενέρ­γεια που εκφεύ­γει της δικής της σφαίρας ευθύνης, δεδο­μέ­νου ότι η αρμο­διό­τητά της περιο­ρι­ζό­ταν στη συνυ­πο­γραφή των ενταλ­μά­των με τον δήμαρχο ή τον εξου­σιο­δο­τη­μένο αντι­δή­μαρχο, τα δε εντάλ­ματα αφο­ρού­σαν νόμιμες δαπάνες.

Το δικα­στή­ριο κατέ­ληξε ότι αρμό­διος για την απο­στολή των ενταλ­μά­των στην Υπη­ρε­σία Επι­τρό­που ήταν ο προϊ­στά­με­νος του Τμή­μα­τος Λογι­στι­κής Εσόδων Εξόδων, υπό τη διεύ­θυνση του οποίου λει­τουρ­γού­σαν τόσο το Γραφείο Ελέγχου Δαπανών όσο και το Γραφείο Λογι­στη­ρίου. Η προϊ­στα­μένη όφειλε να στείλει τα εντάλ­ματα για θεώρηση πριν τα δια­βι­βά­σει στο Τμήμα Ταμείου για εξό­φληση και η παρά­λειψη αυτή συν­δέ­ε­ται αιτιω­δώς με το έλλειμμα.

Το επι­χεί­ρημα του «δια­δι­κα­στι­κού ελατ­τώ­μα­τος» και η αθω­ω­τική απόφαση του Εφε­τείου

Με τον τρίτο λόγο έφεσης οι δύο πρώην υπάλ­λη­λοι υπο­στή­ρι­ξαν ότι η παρά­λειψη υπο­βο­λής των ενταλ­μά­των σε προ­λη­πτικό έλεγχο και η επα­κό­λουθη εξό­φλησή τους απο­τε­λούν δια­δι­κα­στικό σφάλμα, μη ικανό να οδη­γή­σει σε βλα­πτικό απο­τέ­λε­σμα, το οποίο άλλωστε ουδέ­ποτε επήλθε. Το Τμήμα απέρ­ριψε τον λόγο ως αβάσιμο με ιδιαί­τερα αυστηρή δια­τύ­πωση.

Στο ίδιο πλαίσιο απορ­ρί­φθηκε και ο ισχυ­ρι­σμός ότι με τις πλη­ρω­μές εκπλη­ρώ­θηκε δημό­σιος σκοπός, όπως είχε δεχθεί η υπ’ αριθμ. 123/2015 απόφαση του Τρι­με­λούς Εφε­τείου Κακουρ­γη­μά­των Δωδε­κα­νή­σου. Με την απόφαση εκείνη, οι δύο υπάλ­λη­λοι είχαν κηρυ­χθεί αθώοι για τις κατη­γο­ρίες της πλα­στο­γρα­φίας με χρήση, της υπε­ξαί­ρε­σης και της απι­στίας στην υπη­ρε­σία σε βαθμό κακουρ­γή­μα­τος, καθώς και της ηθικής αυτουρ­γίας στις πράξεις αυτές. Το ποινικό δικα­στή­ριο είχε κρίνει ότι το ποσό των 763.000 ευρώ κατα­βλή­θηκε νομίμως στην Α.Δ.Ε.Κ.Τ. Α.Ε. και χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε για την κάλυψη λει­τουρ­γι­κών αναγκών της εται­ρείας και ότι το ποσό των 297.000 ευρώ απο­δεί­χθηκε πως πράγ­ματι κατα­βλή­θηκε στον Δωδε­κα­νη­σιακό Σύλλογο Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες. Το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο όμως έκρινε ότι ο ισχυ­ρι­σμός ερεί­δε­ται σε εσφαλ­μένη προ­ϋ­πό­θεση, καθώς για τη στοι­χειο­θέ­τηση ελλείμ­μα­τος από παρά­λειψη προ­λη­πτι­κού ελέγχου δεν απαι­τεί­ται η πληρωμή να έχει γίνει επί ζημία του Δήμου.

Η νομι­μο­ποι­η­τική διάταξη του 2009 και η ανα­λο­γι­κό­τητα

Οι εκκα­λού­ντες επι­κα­λέ­στη­καν ακόμη το άρθρο 34 του ν. 3801/2009, που προ­βλέ­πει την ανα­δρο­μική νομι­μο­ποί­ηση δαπανών των ΟΤΑ με μη ουσιώ­δεις πλημ­μέ­λειες. Το Τμήμα απέρ­ριψε και αυτόν τον λόγο, κρί­νο­ντας ότι η διάταξη δεν εφαρ­μό­ζε­ται όταν οι δαπάνες εξο­φλή­θη­καν χωρίς τον ουσιώδη τύπο του προ­λη­πτι­κού ελέγχου και ότι, σε κάθε περί­πτωση, οι επί­μα­χες δαπάνες δεν εμπί­πτουν ούτε στα χρονικά όρια της ρύθ­μι­σης.

Ο τελευ­ταίος λόγος έφεσης αφο­ρούσε στην αρχή της ανα­λο­γι­κό­τη­τας και το άρθρο 1 του Πρώτου Πρό­σθε­του Πρω­το­κόλ­λου της ΕΣΔΑ. Οι εκκα­λού­ντες υπο­στή­ρι­ξαν ότι το ποσό των 15.000 ευρώ είναι δυσα­νά­λογο προς τις πραγ­μα­τι­κές οικο­νο­μι­κές τους συν­θή­κες. Κανένας από τους δύο όμως, όπως σημειώ­νει το δικα­στή­ριο, δεν προ­σκό­μισε στοι­χεία για την περιου­σιακή του κατά­σταση ή το ύψος των κατα­θέ­σεών του.

Το Τμήμα υπεν­θύ­μισε ότι το Α΄ Κλι­μά­κιο είχε ήδη συνε­κτι­μή­σει τη σοβα­ρό­τητα της παρά­βα­σης, τη βαρεία αμέλεια των δύο υπαλ­λή­λων, τη σαφή­νεια του νομικού πλαι­σίου, τη μη πρό­κληση περιου­σια­κής ζημίας στον Δήμο και το συνο­λικό ύψος του αρχικού ποσού και είχε μειώσει τον κατα­λο­γι­σμό κατά 98,87%, από 1.327.567,27 ευρώ σε 15.000 ευρώ. Με δεδο­μένη αυτή τη μείωση, το γεγονός ότι το ποσό κατα­λο­γί­στηκε εις ολό­κλη­ρον και την έλλειψη πρό­σφο­ρων στοι­χείων για την περιου­σιακή κατά­σταση των εκκα­λού­ντων, το δικα­στή­ριο έκρινε ότι δεν συντρέ­χει περί­πτωση περαι­τέρω μείωσης.

Το παρα­σκή­νιο μιας υπό­θε­σης 16 ετών

Η ιστορία ξεκί­νησε στις 19 Ιουλίου 2010, όταν με έγγραφο του προ­έ­δρου του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου δια­τά­χθηκε έκτα­κτος κατα­σταλ­τι­κός έλεγχος της δια­χεί­ρι­σης του Δήμου Ροδίων για τα οικο­νο­μικά έτη 1999 έως 2006. Στα φύλλα μετα­βο­λών και ελλεί­ψεων που εκδό­θη­καν από τον πάρεδρο του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου για ολό­κληρη την περίοδο, 36 αιρετοί και 6 δημο­τι­κοί υπάλ­λη­λοι, συντα­ξιού­χοι και εν ενερ­γεία, κιν­δύ­νευαν με κατα­λο­γι­σμό συνο­λι­κού ύψους 9,2 εκατ. ευρώ. Ως παρά­τυ­πες είχαν κριθεί, μεταξύ άλλων, επι­χο­ρη­γή­σεις στην Ιερά Μητρό­πολη Ρόδου, κρα­τή­σεις σε ασφα­λι­στι­κούς οργα­νι­σμούς που δεν απο­δό­θη­καν, δαπάνες δημο­σίων σχέσεων, εξόδων παρά­στα­σης, ταξι­διών στο εξω­τε­ρικό, πριμ παρα­γω­γι­κό­τη­τας, δεξιώ­σεων, κινητών τηλε­φώ­νων, δημο­σιεύ­σεων, η επι­χο­ρή­γηση της ΡΟΔΑ, η προ­μή­θεια ειδών ατο­μι­κής προ­στα­σίας, βοη­θή­ματα σε απόρους, η ενί­σχυση του ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ και οι αυξή­σεις μετο­χι­κού κεφα­λαίου της ΡΟΔΩΝ Α.Ε. και της Α.Δ.Ε.Κ.Τ. Α.Ε.

Η δια­δι­κα­σία κατα­λο­γι­σμού είχε παγώσει επί χρόνια, καθώς παραγ­γέλ­θηκε η διε­νέρ­γεια ένορκης διοι­κη­τι­κής εξέ­τα­σης για την απώλεια παρα­στα­τι­κών, μετά από πλημ­μύρα στην αποθήκη όπου φυλάσ­σο­νταν τα στοι­χεία του Δήμου Ροδίων. Οι επι­θε­ω­ρη­τές της Οικο­νο­μι­κής Επι­θε­ώ­ρη­σης Κρήτης που ορί­στη­καν δεν ολο­κλή­ρω­σαν το έργο τους λόγω φόρτου εργα­σίας, η υπη­ρε­σία δια­λύ­θηκε με νομο­θε­τική ρύθμιση και οι αρμο­διό­τη­τες μετα­φέρ­θη­καν στο Γενικό Λογι­στή­ριο του Κράτους, το οποίο κατέ­στησε σαφές ότι ήταν αντι­κει­με­νικά αδύνατο να εκτε­λέ­σει όλες τις εκκρε­μείς παραγ­γε­λίες. Η υπη­ρε­σία του επι­τρό­που στα Δωδε­κά­νησα δεν κατόρ­θωσε να ολο­κλη­ρώ­σει εγκαί­ρως τη δια­δι­κα­σία και, με τη δημο­σί­ευση του ν. 4820/2021, προ­έ­κυψε παρα­γραφή για όλες τις χρήσεις πριν από το 2006, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των επι­χο­ρη­γή­σεων προς την Ιερά Μητρό­πολη Ρόδου.

Ο τότε δήμαρ­χος Ρόδου κ. Αντώνης Καμπου­ρά­κης και το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο είχαν τότε, με ομόφωνη απόφαση, κατα­στή­σει σαφές ότι ήταν αντί­θε­τοι στη δια­δι­κα­σία που ακο­λου­θού­νταν, ιδίως αφού οι δημό­σιοι υπό­λο­γοι είχαν αθωωθεί από το ποινικό δικα­στή­ριο.