Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο Καστελλόριζο, στην πρώτη γραμμή της πατρίδας, την ώρα που η Άγκυρα ανεβάζει τους τόνους

• Ο πρω­θυ­πουρ­γός επι­λέ­γει το ανα­το­λι­κό­τε­ρο άκρο της ελ­λη­νι­κής επι­κρά­τειας για ένα τρι­ή­με­ρο με ισχυ­ρό εθνι­κό και πο­λι­τι­κό συμ­βο­λι­σμό, λίγες ημέ­ρες μετά τις νέες απει­λές Ερ­ντο­γάν και εν μέσω πα­ρα­λη­ρή­μα­τος από τα τουρ­κι­κά μέσα ενη­μέ­ρω­σης. Η κυ­βέρ­νη­ση δεν μπαί­νει σε χαρ­το­πό­λε­μο ανα­κοι­νώ­σε­ων, οχυ­ρώ­νει τη χώρα και δεί­χνει με πρά­ξεις ότι καμία γωνιά της Ελ­λά­δας δεν μένει πίσω

Υπάρ­χουν στιγ­μές στην πο­λι­τι­κή που η ει­κό­να λέει πε­ρισ­σό­τε­ρα από οποια­δή­πο­τε δή­λω­ση. Η με­τά­βα­ση του Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο, είναι μία από αυτές. Ο Έλ­λη­νας πρω­θυ­πουρ­γός δεν πη­γαί­νει σε ένα οποιο­δή­πο­τε νησί. Πη­γαί­νει στο ση­μείο του χάρτη που η τουρ­κι­κή ρη­το­ρι­κή επι­χει­ρεί εδώ και εβδο­μά­δες να με­τα­τρέ­ψει σε πεδίο αμ­φι­σβή­τη­σης, στο νο­τιο­α­να­το­λι­κό­τε­ρο άκρο της χώρας, εκεί όπου η από­στα­ση από τη μι­κρα­σια­τι­κή ακτή με­τριέ­ται σε ελά­χι­στα ναυ­τι­κά μίλια και η ελ­λη­νι­κή ση­μαία δεν είναι απλώς σύμ­βο­λο αλλά κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα.

Η επι­λο­γή αυτή, ανε­ξάρ­τη­τα από το πότε απο­φα­σί­στη­κε και ανε­ξάρ­τη­τα από τις προ­θέ­σεις που της απο­δί­δο­νται, απο­κτά στη συ­γκε­κρι­μέ­νη συ­γκυ­ρία τη δική της βα­ρύ­τη­τα. Και αυτή η βα­ρύ­τη­τα λει­τουρ­γεί υπέρ της Ελ­λά­δας. Ο πρω­θυ­πουρ­γός δεν χρειά­ζε­ται να εκ­φω­νή­σει κά­ποιον πύ­ρι­νο λόγο από το Κα­στελ­λό­ρι­ζο για να γίνει κα­τα­νοη­τό το μή­νυ­μα. Αρκεί το γε­γο­νός ότι βρί­σκε­ται εκεί.

Ένα τα­ξί­δι που η Άγκυ­ρα δεν μπό­ρε­σε να αγνο­ή­σει

Η αντί­δρα­ση από την απέ­να­ντι πλευ­ρά ήρθε πριν καν ο πρω­θυ­πουρ­γός πα­τή­σει το πόδι του στο νησί, και αυτό από μόνο του απο­κα­λύ­πτει πόσο εύ­στο­χη υπήρ­ξε η επι­λο­γή. Η τουρ­κι­κή εφη­με­ρί­δα Nefes κυ­κλο­φό­ρη­σε με τίτλο που μι­λού­σε για «πρό­κλη­ση», υπο­νο­ώ­ντας ότι από το Κα­στελ­λό­ρι­ζο ο Έλ­λη­νας πρω­θυ­πουρ­γός «ίσως ακού­σει κα­λύ­τε­ρα». Το TR Haber έφτα­σε στο ση­μείο να γρά­ψει ότι ο Μη­τσο­τά­κης «θα δει το Κα­στελ­λό­ρι­ζο για τε­λευ­ταία φορά», συν­δέ­ο­ντας την επί­σκε­ψη με το αμυ­ντι­κό πρό­γραμ­μα «Ασπί­δα του Αχιλ­λέα», τη συ­νερ­γα­σία Ελ­λά­δας και Ισ­ρα­ήλ και την ηλε­κτρι­κή δια­σύν­δε­ση Κρή­της και Κύ­πρου. Το HaberGlobal υπο­στή­ρι­ξε ότι «η Ελ­λά­δα εξο­πλί­ζε­ται σαν να προ­ε­τοι­μά­ζε­ται για πό­λε­μο» και ότι ο πρω­θυ­πουρ­γός με­τα­βαί­νει στο νησί «για να ορ­θώ­σει ανά­στη­μα απέ­να­ντι στην Τουρ­κία». Ακόμη και ο αντι­πρό­ε­δρος του κόμ­μα­τος της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης CHP, Γιαν­κί Μπαγ­τζί­ο­γλου, έσπευ­σε να χα­ρα­κτη­ρί­σει την επί­σκε­ψη «πρό­κλη­ση».

Την ίδια ώρα ο εκ­πρό­σω­πος του κυ­βερ­νώ­ντος AKP, Ομέρ Τσε­λίκ, εξα­πέ­λυ­σε νέα προ­σω­πι­κή επί­θε­ση κατά του Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη με αφορ­μή τη συ­νερ­γα­σία της Αθή­νας με το Ισ­ρα­ήλ, ισχυ­ρι­ζό­με­νος ότι η Ελ­λά­δα επι­διώ­κει να «πε­ρι­κυ­κλώ­σει» την Τουρ­κία μέσω συμ­μα­χιών και προει­δο­ποιώ­ντας ότι μια τέ­τοια στάση «θα προ­κα­λού­σε με­γά­λη ζημιά στην ίδια την Ελ­λά­δα».

Όλα αυτά μαζί συν­θέ­τουν μια ει­κό­να εκνευ­ρι­σμού που δύ­σκο­λα κρύ­βε­ται. Όταν μια απλή επί­σκε­ψη ενός πρω­θυ­πουρ­γού σε έδα­φος της δικής του χώρας προ­κα­λεί τί­τλους σε πρώ­τες σε­λί­δες, τη­λε­ο­πτι­κά πάνελ και δη­λώ­σεις κομ­μα­τι­κών στε­λε­χών από κυ­βέρ­νη­ση και αντι­πο­λί­τευ­ση της γεί­το­νος, τότε το μή­νυ­μα έχει ήδη φτά­σει στον πα­ρα­λή­πτη του. Και έφτα­σε χωρίς η Αθήνα να χρεια­στεί να πει ούτε μία λέξη πα­ρα­πά­νω.

Το πλαί­σιο των τε­λευ­ταί­ων εβδο­μά­δων

Η επί­σκε­ψη δεν πραγ­μα­το­ποιεί­ται σε ου­δέ­τε­ρο πε­ρι­βάλ­λον. Στις αρχές Σε­πτεμ­βρί­ου ο Ρε­τζέπ Ταγίπ Ερ­ντο­γάν επα­νέ­φε­ρε με έντα­ση το ζή­τη­μα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νη­σιών, ζη­τώ­ντας από την Ελ­λά­δα να εγκα­τα­λεί­ψει, όπως υπο­στή­ρι­ξε, τη στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σή τους και προει­δο­ποιώ­ντας ότι η Τουρ­κία θα κάνει «ό,τι χρειά­ζε­ται». Λίγες ημέ­ρες αρ­γό­τε­ρα, μι­λώ­ντας για την Κας, την ακτή που απέ­χει ελά­χι­στα από το Κα­στελ­λό­ρι­ζο, εκτό­ξευ­σε έμ­με­ση απει­λή λέ­γο­ντας ότι «αν μπο­ρού­σα­με απλώς να υψώ­σου­με τη φωνή μας από το Κας, στην Ελ­λά­δα, θα μας άκου­γαν».

Πα­ράλ­λη­λα, η Άγκυ­ρα ανα­κή­ρυ­ξε θα­λάσ­σιο πάρκο στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο το οποίο επί της ου­σί­ας επι­χει­ρεί να απο­κό­ψει το Κα­στελ­λό­ρι­ζο από τον υπό­λοι­πο νη­σιω­τι­κό κορμό της χώρας, ενώ στις αρχές του μήνα εξέ­δω­σε πα­ρά­νο­μη NAVTEX για το ερευ­νη­τι­κό TUBITAK MARMARA σε θα­λάσ­σια πε­ριο­χή νο­τί­ως του νη­σιού. Η Αθήνα απά­ντη­σε άμεσα με δική της NAVTEX, ξε­κα­θα­ρί­ζο­ντας ότι η πε­ριο­χή βρί­σκε­ται εντός ελ­λη­νι­κής δι­καιο­δο­σί­ας και εντός της ελ­λη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας.

Σε αυτό το τοπίο, η φυ­σι­κή πα­ρου­σία του Έλ­λη­να πρω­θυ­πουρ­γού στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο δεν είναι απλώς μια ακόμη εγ­γρα­φή στο πρό­γραμ­μά του. Είναι η έμπρα­κτη επι­βε­βαί­ω­ση ότι το νησί είναι, ήταν και θα πα­ρα­μεί­νει ανα­πό­σπα­στο και ζω­ντα­νό κομ­μά­τι της ελ­λη­νι­κής επι­κρά­τειας, με κα­τοί­κους, υπο­δο­μές, ανά­πτυ­ξη και ασφά­λεια.

Ψυ­χραι­μία απέ­να­ντι στις κραυ­γές

Αυτό που αξί­ζει να υπο­γραμ­μι­στεί είναι ο τρό­πος με τον οποίο η κυ­βέρ­νη­ση δια­χει­ρί­ζε­ται την κλι­μά­κω­ση. Ο Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης απά­ντη­σε ήδη στον Ερ­ντο­γάν με σα­φή­νεια, ξε­κα­θα­ρί­ζο­ντας ότι η Ελ­λά­δα δεν θα δε­χθεί υπο­δεί­ξεις για το πώς θα ενι­σχύ­σει την άμυνά της. Δεν επέ­λε­ξε όμως τον δρόμο της ατέρ­μο­νης λε­κτι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης. Σύμ­φω­να με στε­νούς συ­νερ­γά­τες του, ο πρω­θυ­πουρ­γός δεν πρό­κει­ται να μπει σε χαρ­το­πό­λε­μο ανα­κοι­νώ­σε­ων με την τουρ­κι­κή πλευ­ρά.

Ο κυ­βερ­νη­τι­κός εκ­πρό­σω­πος Παύ­λος Μα­ρι­νά­κης δια­τύ­πω­σε τη γραμ­μή αυτή με τρόπο που δεν αφή­νει πε­ρι­θώ­ρια πα­ρερ­μη­νεί­ας. Η Ελ­λά­δα θα συ­νε­χί­σει να στη­ρί­ζει την εξω­τε­ρι­κή της πο­λι­τι­κή στο Διε­θνές Δί­καιο, επι­διώ­κο­ντας την ει­ρη­νι­κή συ­νύ­παρ­ξη «χωρίς να υπο­χω­ρεί» και χωρίς να συ­ζη­τά τις κόκ­κι­νες γραμ­μές της. Ο διά­λο­γος με την Τουρ­κία πα­ρα­μέ­νει, όπως είπε, ο κα­λύ­τε­ρος τρό­πος διεκ­δί­κη­σης των ελ­λη­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων, αλλά διά­λο­γος δεν ση­μαί­νει υπο­χώ­ρη­ση και σε καμία πε­ρί­πτω­ση δεν ση­μαί­νει δια­πραγ­μά­τευ­ση επί της κυ­ριαρ­χί­ας.

Η ίδια ψυ­χραι­μία δια­περ­νά και τη δι­πλω­μα­τι­κή ανά­γνω­ση της κα­τά­στα­σης. Δι­πλω­μα­τι­κές πηγές εκτι­μούν ότι δεν υπάρ­χει κίν­δυ­νος σύ­γκρου­σης στο πεδίο, καθώς η Τουρ­κία δεν επι­θυ­μεί να βρε­θεί προ τε­τε­λε­σμέ­νων, ενώ στο υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών πα­ρα­τη­ρούν ότι η ρη­το­ρι­κή των τουρ­κι­κών μέσων ενη­μέ­ρω­σης «έχει ξε­φύ­γει» τους τε­λευ­ταί­ους μήνες, με άμεση επί­πτω­ση στη στάση κυ­βερ­νη­τι­κών στε­λε­χών της γεί­το­νος. Η Αθήνα, όπως προ­κύ­πτει, επι­λέ­γει να μην αντα­πο­δώ­σει τις κραυ­γές με κραυ­γές. Επι­λέ­γει να συ­νε­χί­σει τη δου­λειά της.

Η πο­λι­τι­κή της «οχύ­ρω­σης» ως απά­ντη­ση

Και η δου­λειά αυτή έχει συ­γκε­κρι­μέ­νο πε­ριε­χό­με­νο. Η κυ­βέρ­νη­ση πα­ρου­σιά­ζει την εξω­τε­ρι­κή της πο­λι­τι­κή όχι ως διαρ­κή δια­μά­χη με την Άγκυ­ρα, αλλά ως συ­στη­μα­τι­κή συσ­σώ­ρευ­ση ισχύ­ος. Οι συμ­φω­νί­ες οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ με την Ιτα­λία και την Αί­γυ­πτο, ο Θα­λάσ­σιος Χω­ρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός, η επέ­κτα­ση των χω­ρι­κών υδά­των στο Ιόνιο και η αμυ­ντι­κή θω­ρά­κι­ση της χώρας με Rafale, φρε­γά­τες Belharra, F-35 και ανα­βαθ­μι­σμέ­να F-16 συν­θέ­τουν αυτό που η κυ­βέρ­νη­ση πε­ρι­γρά­φει ως «οχύ­ρω­ση» της Ελ­λά­δας.

Εν­δει­κτι­κό της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας αυτής της πο­λι­τι­κής είναι ότι την ανα­γνω­ρί­ζουν ακόμη και φωνές από την άλλη πλευ­ρά του Αι­γαί­ου. Τούρ­κος από­στρα­τος υπο­πτέ­ραρ­χος, ο Χου­σε­ΐν Φαζλά, πα­ρα­δέ­χθη­κε σε τη­λε­ο­πτι­κή συ­ζή­τη­ση ότι «ως Τουρ­κία έχου­με μεί­νει πίσω» στον τομέα της Πο­λε­μι­κής Αε­ρο­πο­ρί­ας, ανα­φε­ρό­με­νος στα ελ­λη­νι­κά Rafale, στην ανα­βάθ­μι­ση 84 F-16 στο επί­πε­δο Viper έως το 2027 και στην προ­ο­πτι­κή από­κτη­σης F-35 από την Ελ­λά­δα, ενώ ση­μεί­ω­σε ότι η δική του χώρα δεν έχει δει καμία εξέ­λι­ξη στις πα­ρα­δό­σεις των 40 F-16 Viper που ενέ­κρι­νε το αμε­ρι­κα­νι­κό Κο­γκρέ­σο το 2024. Όταν η υστέ­ρη­ση ομο­λο­γεί­ται από τους ίδιους τους ει­δι­κούς της γεί­το­νος, η ελ­λη­νι­κή στρα­τη­γι­κή των τε­λευ­ταί­ων ετών δι­καιώ­νε­ται με τον πιο εύ­γλωτ­το τρόπο.

Το επό­με­νο δί­μη­νο θε­ω­ρεί­ται εξάλ­λου κρί­σι­μο. Η επα­νέ­ναρ­ξη των ερευ­νών για την ηλε­κτρι­κή δια­σύν­δε­ση Ελ­λά­δας και Κύ­πρου, με τη συμ­με­το­χή του γαλ­λι­κού ομί­λου Meridiam που εμπλέ­κει άμεσα το Πα­ρί­σι, ανα­μέ­νε­ται κατά πλη­ρο­φο­ρί­ες έως το τέλος Οκτω­βρί­ου, ενώ τις προ­σε­χείς εβδο­μά­δες θα υπο­γρα­φούν και τα Προ­ε­δρι­κά Δια­τάγ­μα­τα που απο­τε­λούν το δεύ­τε­ρο ορό­ση­μο από ελ­λη­νι­κής πλευ­ράς. Η Αθήνα κι­νεί­ται με σχέ­διο και χρο­νο­διά­γραμ­μα, χωρίς να επι­τρέ­πει στην τουρ­κι­κή ρη­το­ρι­κή να κα­θο­ρί­σει τον ρυθμό της.

Το πρό­γραμ­μα στο νησί

Η επί­σκε­ψη έχει και μια πολύ συ­γκε­κρι­μέ­νη διά­στα­ση κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας, που είναι ίσως και η πιο ου­σια­στι­κή. Σή­με­ρα ο πρω­θυ­πουρ­γός θα συ­να­ντη­θεί με τον δή­μαρ­χο Με­γί­στης Νι­κό­λαο Ασβέ­στη και στη συ­νέ­χεια θα επι­σκε­φθεί έργα και υπο­δο­μές που έχουν ολο­κλη­ρω­θεί τα τε­λευ­ταία χρό­νια στο νησί, με­τα­ξύ των οποί­ων και υπο­δο­μές υγεί­ας. Την Κυ­ρια­κή 13 Σε­πτεμ­βρί­ου 2026 θα πα­ρα­στεί στις εκ­δη­λώ­σεις για την ογδοη­κο­στή τρίτη επέ­τειο της απε­λευ­θέ­ρω­σης του Κα­στελ­λό­ρι­ζου, σε ένα πραγ­μα­τι­κό ρα­ντε­βού με την Ιστο­ρία. Πλη­ρο­φο­ρί­ες ανα­φέ­ρουν ότι δεν απο­κλεί­ε­ται να επι­σκε­φθεί και τη Ρω και τη Στρογ­γύ­λη.

Το μή­νυ­μα εδώ είναι διπλό. Από τη μία, ότι η κυ­βέρ­νη­ση με­ρι­μνά για κάθε γωνιά της πα­τρί­δας και ότι καμία πε­ριο­χή δεν μένει πίσω, όσο απο­μα­κρυ­σμέ­νη κι αν είναι. Από την άλλη, ότι το Κα­στελ­λό­ρι­ζο δεν είναι ένας βρά­χος που μνη­μο­νεύ­ε­ται μόνο σε δι­πλω­μα­τι­κές δια­κοι­νώ­σεις. Είναι ένας τόπος με σχο­λείο, με κέ­ντρο υγεί­ας, με λι­μά­νι, με αν­θρώ­πους που ζουν και ερ­γά­ζο­νται εκεί, και η πο­λι­τεία τούς αντι­με­τω­πί­ζει ως ισό­τι­μους πο­λί­τες με όλους τους υπό­λοι­πους Έλ­λη­νες. Απέ­να­ντι σε μια τουρ­κι­κή αφή­γη­ση που βλέ­πει στο νησί μόνο στρα­τιω­τι­κό κα­θε­στώς και γε­ω­πο­λι­τι­κές διεκ­δι­κή­σεις, η Αθήνα αντι­πα­ρα­θέ­τει την ει­κό­να ενός ζω­ντα­νού ελ­λη­νι­κού τόπου.

Ο δεύ­τε­ρος συμ­βο­λι­σμός

Υπάρ­χει και μια ακόμη διά­στα­ση που δίνει στο τρι­ή­με­ρο ιδιαί­τε­ρο βάθος. Το Κα­στελ­λό­ρι­ζο συν­δέ­θη­κε στη συλ­λο­γι­κή μνήμη με την έναρ­ξη της μνη­μο­νια­κής πε­ρι­πέ­τειας της χώρας, με τις δύ­σκο­λες μέρες της κρί­σης και της χρε­ο­κο­πί­ας. Ο Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης, σύμ­φω­να με τους συ­νερ­γά­τες του, θέλει με την πα­ρου­σία του να ση­μα­το­δο­τή­σει το ορι­στι­κό κλεί­σι­μο εκεί­νου του κύ­κλου και να υπεν­θυ­μί­σει ότι η ελευ­θε­ρία και η ανε­ξαρ­τη­σία μιας χώρας δεν κρί­νο­νται μόνο στα εθνι­κά θέ­μα­τα αλλά και στην οι­κο­νο­μι­κή της ισχύ, καθώς το χρέος και τα μνη­μό­νια συ­νι­στούν επί της ου­σί­ας πε­ριο­ρι­σμό της ανε­ξαρ­τη­σί­ας.

Το ίδιο νησί που κά­πο­τε έγινε σύμ­βο­λο μιας Ελ­λά­δας υπό επι­τρο­πεία, γί­νε­ται σή­με­ρα σύμ­βο­λο μιας Ελ­λά­δας που εξο­πλί­ζε­ται, που υπο­γρά­φει συμ­φω­νί­ες οριο­θέ­τη­σης, που επε­κτεί­νει τα χω­ρι­κά της ύδατα, που συν­δέ­ει ενερ­γεια­κά την Κύπρο με την Ευ­ρώ­πη και που ο πρω­θυ­πουρ­γός της επι­σκέ­πτε­ται το ανα­το­λι­κό­τε­ρο άκρο της χωρίς να χρειά­ζε­ται καμία ιδιαί­τε­ρη προ­ερ­γα­σία, όπως θα έκανε σε οποιο­δή­πο­τε άλλο ση­μείο της επι­κρά­τειας.