Η μαμά από την Κάρπαθο που έμαθε την Αμερική να μαγειρεύει παραδοσιακά

• Το βι­βλίο της «Cook Like a Karpathian» έχει ήδη με­γά­λη απή­χη­ση στις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες, την Ευ­ρώ­πη, τον Κα­να­δά και την Αυ­στρα­λία!

Ολα ξε­κί­νη­σαν από την ανά­γκη μιας μη­τέ­ρας να κα­τα­γρά­ψει τις οι­κο­γε­νεια­κές συ­ντα­γές και τις γεύ­σεις με τις οποί­ες είχε με­γα­λώ­σει, ώστε να τις γνω­ρί­σουν και τα δικά της παι­διά. Σή­με­ρα, η Χρυσή Λα­γω­νι­κού έχει συ­γκε­ντρώ­σει πε­ρισ­σό­τε­ρες από 65 συ­ντα­γές στο «Cook Like a Karpathian», ένα βι­βλίο που, λί­γους μήνες μετά την κυ­κλο­φο­ρία του, έχει ήδη βρει ανα­γνώ­στες στις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες, στην Ευ­ρώ­πη, στον Κα­να­δά και στην Αυ­στρα­λία!

Για τη Χρυ­σο­βα­λά­ντου Ει­ρή­νη Λα­γω­νι­κού, τη Χρυσή όπως τη γνω­ρί­ζουν οι πε­ρισ­σό­τε­ροι, όλα συν­δέ­ο­νται με τα χρό­νια που έζησε στην Κάρ­πα­θο και με τις συ­ντα­γές που μά­θαι­νε μέσα στο σπίτι, δίπλα στη μη­τέ­ρα, τη για­γιά και τις γυ­ναί­κες της οι­κο­γέ­νειάς της.

Γεν­νή­θη­κε στο Φρί­χολντ της Νέας Ιερ­σέ­ης. Όταν ήταν εννέα ετών, οι γο­νείς της απο­φά­σι­σαν να εγκα­τα­στα­θούν με τα τέσ­σε­ρα παι­διά τους στην Κάρ­πα­θο. Η οι­κο­γέ­νεια έχει ρίζες στο Όθος και στη Βω­λά­δα και η ίδια πέ­ρα­σε ένα ση­μα­ντι­κό μέρος των παι­δι­κών και εφη­βι­κών της χρό­νων στο νησί. Όπως έχει πε­ρι­γρά­ψει, η ζωή σε ένα μικρό χωριό τής έδωσε τη δυ­να­τό­τη­τα να γνω­ρί­σει από κοντά έθιμα και συ­νή­θειες που με­τα­φέ­ρο­νταν από γενιά σε γενιά. Το μα­γεί­ρε­μα ήταν μέρος αυτής της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας. Το πα­σχα­λι­νό βυ­ζά­ντι, οι κο­πέ­λες, τα γλυκά του κου­τα­λιού και οι ώρες στην κου­ζί­να με την οι­κο­γέ­νεια βρί­σκο­νται ανά­με­σα στις ανα­μνή­σεις που η ίδια έχει ξε­χω­ρί­σει από εκεί­νη την πε­ρί­ο­δο.

Αρ­γό­τε­ρα σπού­δα­σε Αγ­γλι­κή Φι­λο­λο­γία στο Εθνι­κό και Κα­πο­δι­στρια­κό Πα­νε­πι­στή­μιο Αθη­νών και ακο­λού­θη­σε τον χώρο της εκ­παί­δευ­σης. Στις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες ερ­γά­ζε­ται ως δα­σκά­λα Δη­μο­τι­κού. Το 2012 πα­ντρεύ­τη­κε τον Θε­ό­φι­λο Λα­γω­νι­κό, επί­σης με κα­τα­γω­γή από το Όθος, και επέ­στρε­ψε μό­νι­μα στην Αμε­ρι­κή. Σή­με­ρα έχουν δύο παι­διά, την Άννα και τον Νίκο.

Η επι­στρο­φή στις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες ήταν και η πε­ρί­ο­δος κατά την οποία άρ­χι­σε να μα­γει­ρεύ­ει πιο συ­στη­μα­τι­κά για τη δική της οι­κο­γέ­νεια. Μαζί με τις συ­ντα­γές επέ­στρε­φαν και οι μνή­μες από τη ζωή στην Κάρ­πα­θο. Τότε άρ­χι­σε να κα­τα­γρά­φει όσα γνώ­ρι­ζε, αρ­χι­κά για προ­σω­πι­κή χρήση. Από αυτή τη δια­δι­κα­σία προ­έ­κυ­ψε στα­δια­κά το «Cook Like a Karpathian».

Η πρώτη του μορφή ήταν ψη­φια­κή. Μέσα από την ιστο­σε­λί­δα και αρ­γό­τε­ρα από τα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης, η Χρυσή Λα­γω­νι­κού άρ­χι­σε να δη­μο­σιεύ­ει καρ­πά­θι­κες συ­ντα­γές, μαζί με πιο σύγ­χρο­νες προ­τά­σεις. Από την αρχή είχε στο μυαλό της και τους Καρ­πά­θιους που ζουν μα­κριά από το νησί. Σε πα­λαιό­τε­ρη συ­νέ­ντευ­ξή της είχε εξη­γή­σει ότι ήθελε να μοι­ρα­στεί τις πα­ρα­δο­σια­κές συ­ντα­γές «ει­δι­κά για μας, τους ξε­νι­τε­μέ­νους» και για τη νε­ό­τε­ρη γενιά που θέλει να μάθει να μα­γει­ρεύ­ει καρ­πά­θι­κα.

Η ιδέα του βι­βλί­ου ήρθε αρ­γό­τε­ρα και συν­δέ­θη­κε άμεσα με τη γέν­νη­ση της κόρης της. Το 2019, όταν η Άννα ήταν μόλις δύο μηνών, άρ­χι­σε να συ­γκε­ντρώ­νει και να ορ­γα­νώ­νει συ­στη­μα­τι­κά το υλικό. Η ίδια έχει πει ότι τότε αι­σθάν­θη­κε πιο έντο­να την ανά­γκη να δια­τη­ρή­σει τις οι­κο­γε­νεια­κές συ­ντα­γές και να τις αφή­σει στα παι­διά της. Η κα­τα­γρα­φή είχε τη δική της δυ­σκο­λία, καθώς πολ­λές συ­ντα­γές είχαν πε­ρά­σει από γενιά σε γενιά χωρίς ακρι­βείς πο­σό­τη­τες ή γρα­πτές οδη­γί­ες. Χρειά­στη­κε λοι­πόν να τις ξα­να­δου­λέ­ψει και να τις απο­δώ­σει με τρόπο που να μπο­ρεί να τις ακο­λου­θή­σει και κά­ποιος που δεν έχει με­γα­λώ­σει μέσα στην καρ­πά­θι­κη κου­ζί­να.

Η δου­λειά αυτή κρά­τη­σε επτά χρό­νια. Το «Cook Like a Karpathian» κυ­κλο­φό­ρη­σε επί­ση­μα στις 26 Μαρ­τί­ου 2026 και πε­ρι­λαμ­βά­νει πε­ρισ­σό­τε­ρες από 65 συ­ντα­γές. Στις σε­λί­δες του βρί­σκο­νται πα­ρα­δο­σια­κά πιάτα, πίτες, γλυκά, με­ζέ­δες και συ­ντα­γές που πα­ρα­πέ­μπουν άμεσα στο κα­θη­με­ρι­νό και εορ­τα­στι­κό τρα­πέ­ζι της Καρ­πά­θου. Πα­ράλ­λη­λα, η ιστο­σε­λί­δα που προη­γή­θη­κε του βι­βλί­ου εξα­κο­λου­θεί να λει­τουρ­γεί ως αρ­χείο συ­ντα­γών, με πα­ρα­δο­σια­κές επι­λο­γές όπως τα που­γκιά, οι λα­χα­νό­πι­τες και άλλα πιάτα που η ίδια έχει προ­σαρ­μό­σει σε σα­φείς οδη­γί­ες και με­τρή­σεις.

Η αντα­πό­κρι­ση στους πρώ­τους μήνες της κυ­κλο­φο­ρί­ας έδει­ξε ότι το εν­δια­φέ­ρον ξε­πέ­ρα­σε τα όρια της καρ­πά­θι­κης κοι­νό­τη­τας στις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες. Σε συ­νέ­ντευ­ξή της τον Μάιο, η Χρυσή Λα­γω­νι­κού ανέ­φε­ρε ότι το βι­βλίο είχε ήδη πω­λή­σεις μέσω Amazon όχι μόνο στην Αμε­ρι­κή, αλλά και στη Γερ­μα­νία, την Αυ­στρα­λία, την Ιτα­λία και τον Κα­να­δά. Η ίδια στά­θη­κε ιδιαί­τε­ρα στο γε­γο­νός ότι άν­θρω­ποι με σχέση ή εν­δια­φέ­ρον για την Κάρ­πα­θο βρί­σκο­νται σε δια­φο­ρε­τι­κά μέρη του κό­σμου.

Ανά­λο­γη είναι και η ει­κό­να που έχει δια­μορ­φω­θεί στα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης. Γύρω από το «Cook Like a Karpathian» έχει δη­μιουρ­γη­θεί μια κοι­νό­τη­τα που πα­ρα­κο­λου­θεί τις συ­ντα­γές, σχο­λιά­ζει και μοι­ρά­ζε­ται εμπει­ρί­ες γύρω από το καρ­πά­θι­κο φα­γη­τό. Στις αναρ­τή­σεις για το βι­βλίο κα­τα­γρά­φο­νται πολλά συγ­χα­ρη­τή­ρια και θε­τι­κά σχό­λια, κυ­ρί­ως από αν­θρώ­πους της ομο­γέ­νειας και από όσους δια­τη­ρούν δε­σμούς με το νησί. Η αντα­πό­κρι­ση αυτή έχει ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία για ένα εγ­χεί­ρη­μα που ξε­κί­νη­σε με πολύ συ­γκε­κρι­μέ­νο σκοπό: να συ­γκε­ντρώ­σει σε ένα μέρος συ­ντα­γές που μέχρι τότε υπήρ­χαν κυ­ρί­ως μέσα στις οι­κο­γέ­νειες.

Η Χρυσή Λα­γω­νι­κού εξα­κο­λου­θεί πα­ράλ­λη­λα να ερ­γά­ζε­ται στην εκ­παί­δευ­ση και να με­γα­λώ­νει τα δύο παι­διά της. Το βι­βλίο γρά­φτη­κε μέσα σε αυτή την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα, σε διά­στη­μα ετών, και απο­τε­λεί ου­σια­στι­κά τη συ­νέ­χεια μιας προ­σπά­θειας που είχε ξε­κι­νή­σει online αρ­κε­τά νω­ρί­τε­ρα.

Σή­με­ρα το «Cook Like a Karpathian» έχει ήδη πε­ρά­σει από την προ­σω­πι­κή κα­τα­γρα­φή στη δη­μό­σια κυ­κλο­φο­ρία και από την Αμε­ρι­κή σε ανα­γνώ­στες άλλων χωρών. Στο κέ­ντρο του πα­ρα­μέ­νει η ίδια αφε­τη­ρία: οι συ­ντα­γές που η Χρυσή Λα­γω­νι­κού έμαθε με­γα­λώ­νο­ντας στην Κάρ­πα­θο και απο­φά­σι­σε αρ­γό­τε­ρα να κα­τα­γρά­ψει με τρόπο που να μπο­ρούν να τις βρουν και οι επό­με­νες γε­νιές.