Η μαμά από την Κάρπαθο που έμαθε την Αμερική να μαγειρεύει παραδοσιακά

• Το βιβλίο της «Cook Like a Karpathian» έχει ήδη μεγάλη απήχηση στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη, τον Καναδά και την Αυστραλία!

Ολα ξεκίνησαν από την ανάγκη μιας μητέρας να καταγράψει τις οικογενειακές συνταγές και τις γεύσεις με τις οποίες είχε μεγαλώσει, ώστε να τις γνωρίσουν και τα δικά της παιδιά. Σήμερα, η Χρυσή Λαγωνικού έχει συγκεντρώσει περισσότερες από 65 συνταγές στο «Cook Like a Karpathian», ένα βιβλίο που, λίγους μήνες μετά την κυκλοφορία του, έχει ήδη βρει αναγνώστες στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Ευρώπη, στον Καναδά και στην Αυστραλία!
Για τη Χρυσοβαλάντου Ειρήνη Λαγωνικού, τη Χρυσή όπως τη γνωρίζουν οι περισσότεροι, όλα συνδέονται με τα χρόνια που έζησε στην Κάρπαθο και με τις συνταγές που μάθαινε μέσα στο σπίτι, δίπλα στη μητέρα, τη γιαγιά και τις γυναίκες της οικογένειάς της.
Γεννήθηκε στο Φρίχολντ της Νέας Ιερσέης. Όταν ήταν εννέα ετών, οι γονείς της αποφάσισαν να εγκατασταθούν με τα τέσσερα παιδιά τους στην Κάρπαθο. Η οικογένεια έχει ρίζες στο Όθος και στη Βωλάδα και η ίδια πέρασε ένα σημαντικό μέρος των παιδικών και εφηβικών της χρόνων στο νησί. Όπως έχει περιγράψει, η ζωή σε ένα μικρό χωριό τής έδωσε τη δυνατότητα να γνωρίσει από κοντά έθιμα και συνήθειες που μεταφέρονταν από γενιά σε γενιά. Το μαγείρεμα ήταν μέρος αυτής της καθημερινότητας. Το πασχαλινό βυζάντι, οι κοπέλες, τα γλυκά του κουταλιού και οι ώρες στην κουζίνα με την οικογένεια βρίσκονται ανάμεσα στις αναμνήσεις που η ίδια έχει ξεχωρίσει από εκείνη την περίοδο.
Αργότερα σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και ακολούθησε τον χώρο της εκπαίδευσης. Στις Ηνωμένες Πολιτείες εργάζεται ως δασκάλα Δημοτικού. Το 2012 παντρεύτηκε τον Θεόφιλο Λαγωνικό, επίσης με καταγωγή από το Όθος, και επέστρεψε μόνιμα στην Αμερική. Σήμερα έχουν δύο παιδιά, την Άννα και τον Νίκο.
Η επιστροφή στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν και η περίοδος κατά την οποία άρχισε να μαγειρεύει πιο συστηματικά για τη δική της οικογένεια. Μαζί με τις συνταγές επέστρεφαν και οι μνήμες από τη ζωή στην Κάρπαθο. Τότε άρχισε να καταγράφει όσα γνώριζε, αρχικά για προσωπική χρήση. Από αυτή τη διαδικασία προέκυψε σταδιακά το «Cook Like a Karpathian».
Η πρώτη του μορφή ήταν ψηφιακή. Μέσα από την ιστοσελίδα και αργότερα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η Χρυσή Λαγωνικού άρχισε να δημοσιεύει καρπάθικες συνταγές, μαζί με πιο σύγχρονες προτάσεις. Από την αρχή είχε στο μυαλό της και τους Καρπάθιους που ζουν μακριά από το νησί. Σε παλαιότερη συνέντευξή της είχε εξηγήσει ότι ήθελε να μοιραστεί τις παραδοσιακές συνταγές «ειδικά για μας, τους ξενιτεμένους» και για τη νεότερη γενιά που θέλει να μάθει να μαγειρεύει καρπάθικα.
Η ιδέα του βιβλίου ήρθε αργότερα και συνδέθηκε άμεσα με τη γέννηση της κόρης της. Το 2019, όταν η Άννα ήταν μόλις δύο μηνών, άρχισε να συγκεντρώνει και να οργανώνει συστηματικά το υλικό. Η ίδια έχει πει ότι τότε αισθάνθηκε πιο έντονα την ανάγκη να διατηρήσει τις οικογενειακές συνταγές και να τις αφήσει στα παιδιά της. Η καταγραφή είχε τη δική της δυσκολία, καθώς πολλές συνταγές είχαν περάσει από γενιά σε γενιά χωρίς ακριβείς ποσότητες ή γραπτές οδηγίες. Χρειάστηκε λοιπόν να τις ξαναδουλέψει και να τις αποδώσει με τρόπο που να μπορεί να τις ακολουθήσει και κάποιος που δεν έχει μεγαλώσει μέσα στην καρπάθικη κουζίνα.

Η δουλειά αυτή κράτησε επτά χρόνια. Το «Cook Like a Karpathian» κυκλοφόρησε επίσημα στις 26 Μαρτίου 2026 και περιλαμβάνει περισσότερες από 65 συνταγές. Στις σελίδες του βρίσκονται παραδοσιακά πιάτα, πίτες, γλυκά, μεζέδες και συνταγές που παραπέμπουν άμεσα στο καθημερινό και εορταστικό τραπέζι της Καρπάθου. Παράλληλα, η ιστοσελίδα που προηγήθηκε του βιβλίου εξακολουθεί να λειτουργεί ως αρχείο συνταγών, με παραδοσιακές επιλογές όπως τα πουγκιά, οι λαχανόπιτες και άλλα πιάτα που η ίδια έχει προσαρμόσει σε σαφείς οδηγίες και μετρήσεις.
Η ανταπόκριση στους πρώτους μήνες της κυκλοφορίας έδειξε ότι το ενδιαφέρον ξεπέρασε τα όρια της καρπάθικης κοινότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε συνέντευξή της τον Μάιο, η Χρυσή Λαγωνικού ανέφερε ότι το βιβλίο είχε ήδη πωλήσεις μέσω Amazon όχι μόνο στην Αμερική, αλλά και στη Γερμανία, την Αυστραλία, την Ιταλία και τον Καναδά. Η ίδια στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι άνθρωποι με σχέση ή ενδιαφέρον για την Κάρπαθο βρίσκονται σε διαφορετικά μέρη του κόσμου.
Ανάλογη είναι και η εικόνα που έχει διαμορφωθεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Γύρω από το «Cook Like a Karpathian» έχει δημιουργηθεί μια κοινότητα που παρακολουθεί τις συνταγές, σχολιάζει και μοιράζεται εμπειρίες γύρω από το καρπάθικο φαγητό. Στις αναρτήσεις για το βιβλίο καταγράφονται πολλά συγχαρητήρια και θετικά σχόλια, κυρίως από ανθρώπους της ομογένειας και από όσους διατηρούν δεσμούς με το νησί. Η ανταπόκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για ένα εγχείρημα που ξεκίνησε με πολύ συγκεκριμένο σκοπό: να συγκεντρώσει σε ένα μέρος συνταγές που μέχρι τότε υπήρχαν κυρίως μέσα στις οικογένειες.
Η Χρυσή Λαγωνικού εξακολουθεί παράλληλα να εργάζεται στην εκπαίδευση και να μεγαλώνει τα δύο παιδιά της. Το βιβλίο γράφτηκε μέσα σε αυτή την καθημερινότητα, σε διάστημα ετών, και αποτελεί ουσιαστικά τη συνέχεια μιας προσπάθειας που είχε ξεκινήσει online αρκετά νωρίτερα.
Σήμερα το «Cook Like a Karpathian» έχει ήδη περάσει από την προσωπική καταγραφή στη δημόσια κυκλοφορία και από την Αμερική σε αναγνώστες άλλων χωρών. Στο κέντρο του παραμένει η ίδια αφετηρία: οι συνταγές που η Χρυσή Λαγωνικού έμαθε μεγαλώνοντας στην Κάρπαθο και αποφάσισε αργότερα να καταγράψει με τρόπο που να μπορούν να τις βρουν και οι επόμενες γενιές.