Από την 1η Ιανουαρίου 2027, τίθεται σε πλήρη εφαρμογή στη χώρα μας ένα νέο πλαίσιο ρύθμισης και προστασίας των ανήλικων από τους κινδύνους του διαδικτύου.
Μεταξύ άλλων, θα απαγορεύεται η πρόσβαση σε ανήλικους κάτω των 15 ετών, ενώ θα προβλέπονται μεγάλα πρόστιμα για τους παρόχους.
Η νομοθετική ρύθμιση, που θα ψηφιστεί στη Βουλή το καλοκαίρι, περιλαμβάνει υποχρέωση επαλήθευσης ηλικίας από τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης (social media) ώστε να μπορούν να εντοπίζουν και να αποκλείουν χρήστες κάτω των 15 ετών.
Στο πλαίσιο της εφαρμογής, οι πάροχοι του Facebook, του Instagram, του TikΤok, του Snapchat κ.ά., θα πρέπει να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του Digital Services Act της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που προβλέπει σημαντικές κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, συμπεριλαμβανομένων προστίμων ύψους έως και 6% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών τους.
Η Ελλάδα ζητεί, παράλληλα ευρωπαϊκό πλαίσιο για κοινή επαλήθευση ηλικίας και κανόνες προστασίας ανήλικων, στοχεύοντας σε ενιαίο «ψηφιακό όριο ηλικίας» εντός της Ε.Ε., ώστε να ενισχυθούν τα μέτρα πέρα από τα εθνικά σύνορα.
Στη «Βραδυνή της Κυριακής» μιλά ο κ. Γιώργος Κορμάς, υπεύθυνος της Γραμμής Βοήθειας help-line του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου.
«Τα πρώτα μηνύματα από την Αυστραλία, όπου έχουν απαγορευτεί τα κοινωνικά δίκτυα για παιδιά κάτω των 16 ετών, είναι ενθαρρυντικά.
Πάνω από 4,7 εκατ. προφίλ έχουν διαγραφεί, και τα παιδιά, όπως οι πρώτες έρευνες δείχνουν, έχουν έρθει πιο κοντά στην οικογένεια και βελτιώνονται συμπεριφορικά αλλά και μαθησιακά στο σχολείο.
Προφανώς πρέπει να διανυθεί πολύς δρόμος για την καθολική απαγόρευση, μιας και υπάρχουν ακόμα τρόποι παράκαμψης του μέτρου».
Οι εταιρίες έχουν συμμορφωθεί;
«Η καθολική απαγόρευση εξαρτάται από τις εταιρίες των κοινωνικών δικτύων αφενός, αλλά και από το πόσο αυστηρά θα είναι τα πρόστιμα αφετέρου.
Η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι οι εταιρίες αυτές δεν ενδιαφέρονται για την προστασία των παιδιών, δεν έχουν λάβει ούτε ένα μέτρο ουσιαστικό προστασίας τους, και θα προσπαθήσουν με κάθε τρόπο να δυναμιτίσουν την προσπάθεια που καταβάλλεται από τις κυβερνήσεις».
Γιατί δεν είχε δοθεί μέχρι τώρα κάποια λύση;
«Από το 2007, με την εμφάνιση των κοινωνικών δικτύων επισημάναμε τους κινδύνους στους οποίους μπορούν να εκτεθούν τα παιδιά. Η Ε.Ε. μίλησε τότε για αυτορρύθμιση, με την ελπίδα οι εταιρίες αυτές να συμμορφωθούν με το νόμο COPPA του 2009 της Αμερικής, που απαγόρευε τη διακίνηση προσωπικών δεδομένων για παιδιά 13 ετών και κάτω, χωρίς γονική συγκατάθεση. Αξίζει να τονίσουμε ότι τότε, αρκετοί εκπαιδευτικοί έδιναν μαθήματα μέσω του Facebook. Οι εταιρίες κοινωνικών δικτύων δεν εφάρμοσαν κανένα μέτρο προστασίας των παιδιών. Η Ε.Ε. άρχισε να μιλάει για συνρύθμιση, με την ελπίδα επιτέλους κάτι να κάνουν οι εταιρίες, χωρίς να υπάρχει καμία ανταπόκριση. Φτάσαμε στο 2016, όλα τα εθνικά κοινοβούλια εναρμονίστηκαν με την ευρωπαϊκή οδηγία και ψήφισαν νόμο, τον “GDPR”, που απαγόρευε την είσοδο των παιδιών κάτω από 15 ετών (στη χώρα μας ) στα κοινωνικά δίκτυα χωρίς τη συγκατάθεση των γονιών».
Έκτοτε, τι συνέβη;
«Ο νόμος αυτός δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Έκτοτε, μέχρι σήμερα, τα πράγματα έγιναν πολύ χειρότερα, παρόλο που οι γονείς πλέον γνώριζαν από πρώτο χέρι τους κινδύνους. Η Ε.Ε. ευελπιστεί με νέο νομοθετικό πλαίσιο, το DSA Digital Services Act, να θεωρεί οτιδήποτε είναι παράνομο στον πραγματικό κόσμο, να είναι και παράνομο στο διαδικτυακό κόσμο.
Για να δώσουμε την πραγματική διάσταση των πραγμάτων στη χώρα μας, το 75% των παιδιών του δημοτικού βρίσκονται στα κοινωνικά δίκτυα. Αυτά τα παιδιά, αν οι εταιρίες τηρούσαν το νόμο που υπάρχει από τη σύστασή τους, έπρεπε να είχαν φροντίσει ώστε να μην ήταν χρήστες τους.
Η απαγόρευση στη χώρα μας, όπως και στη Γαλλία, την Ισπανία και ακολουθούν και άλλες χώρες, είναι μια πράξη ευθύνης, είναι μια πράξη αναγκαστική, μιας και οι εταιρίες αυτές δεν έχουν δείξει καμία κοινωνική ευθύνη. Πριν από λίγες ημέρες, στην Αμερική δικάστηκαν η META και η Google για εθιστικούς αλγόριθμους και πολιτικές των δικτύων τους.
Ουσιαστικά, η αμερικανική Δικαιοσύνη με μια απόφαση-ορόσημο, δίκασε τις συγκεκριμένες εταιρίες για δόλο όσον αφορά τη χρήση εθιστικών μεθόδων των πλατφορμών τους, με σκοπό την καθήλωση των παιδιών, την ασταμάτητη παραγωγή δεδομένων και την εκμετάλλευσή τους ως καταναλωτές με τη δημιουργία προτύπων.
Από τα στοιχεία της γραμμής βοήθειας help-line.gr, μέσα σε ένα μόνο έτος αυξήθηκαν οι κλήσεις για διαδικτυακό εκφοβισμό των παιδιών κατά 117%, καθιστώντας τον μαζί με τις εθιστικές συμπεριφορές και τη σεξουαλική παρενόχληση στους μεγαλύτερους κινδύνους που βιώνουν τα παιδιά στα κοινωνικά δίκτυα.
Αυτό όμως που δημιουργεί τεράστιο πρόβλημα στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών που μεγαλώνουν στα κοινωνικά δίκτυα είναι η επιβεβαίωση που παίρνουν ως στοιχείο της αυτοεκτίμησής τους μέσα από τους ακόλουθους και τις φωτογραφίες που ανεβάζουν.
Η τυραννία του να δείχνουν τα παιδιά πάντα στις φωτογραφίες που αναρτούν, όμορφα, χαρούμενα και επιτυχημένα, να επιζητούν την επιβράβευση, ακόμα και από άγνωστα προφίλ, και να καθορίζει αυτό τη διάθεσή τους, τα καθιστά έρμαια στον οποιονδήποτε και τα εκπαιδεύει να επενδύουν μόνο στο εύκολο χρήμα ως το μέσο που θα τους ενισχύσει την προσωπικότητά τους μέσα από αγορές ρούχων κινητών κ.λπ.
Τα παιδιά απομακρύνονται από την επιρροή της οικογένειας, του σχολείου, ακόμα και την κοινωνίας, και καθοδηγούνται από τα πρότυπα που προάγουν την κατανάλωση».
Τι άλλο πρέπει να γίνει;
«Σε όλο τον κόσμο, αλλά και στη χώρα μας, έχει παγιωθεί πλέον η άποψη ότι τα κοινωνικά δίκτυα βλάπτουν την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών. Αυτό δεν ήταν αυτονόητο, κατακτήθηκε τα τελευταία χρόνια.
Οι γονείς, που λειτουργούσαν αποτρεπτικά για τα κοινωνικά δίκτυα και δέχονταν μεγάλη πίεση από τα παιδιά τους, τα οποία μιλούσαν για αποκλεισμό από τους συνομηλίκους τους, τώρα πλέον έχουν κάθε λόγο να κρατήσουν τη στάση αυτή. Δίνεται, πλέον, ένα όπλο στα χέρια των γονέων να απαλλάξουν τα παιδιά τους από τον εγκλωβισμό των κοινωνικών δικτύων. Η μόνιμη έκκληση σε όλες τις ομιλίες μας ήταν τι κάνει η πολιτεία.
Τώρα, λοιπόν, που η πολιτεία τόλμησε και έκανε το χρέος της σε αυτό το θέμα, οι γονείς οφείλουν να πάρουν μέτρα. Βέβαια, με τους κινδύνους του διαδικτύου δεν έχουμε τελειώσει.
Η πορνογραφία, η ανεξέλεγκτη χρήση των games, o τζόγος, είναι θέματα που χρειάζονται σημαντικές παρεμβάσεις. Μετά την απαγόρευση οφείλουμε να δημιουργήσουμε συνθήκες τέτοιες ώστε τα παιδιά να έχουν δυνατότητες δραστηριοτήτων στον πολιτισμό, τον αθλητισμό και τις τέχνες.
Εδώ είναι μια πρόκληση για τους γονείς να αποδείξουν με τη στάση τους ότι τα παιδιά τους δεν τα είχαν “παρκαρισμένα” στα κοινωνικά δίκτυα».
Και… ψηφιακοί φύλακες
Στο πλαίσιο του νέου καθεστώτος, οι μεγάλες πλατφόρμες, όπως το Facebook, το Instagram, το TikTok και το Snapchat, θα κληθούν να προχωρήσουν σε επανεπαλήθευση ηλικίας όλων των λογαριασμών που συνδέονται με χρήστες στην Ελλάδα.
Η διαδικασία θα αφορά ακόμη και χρήστες που έχουν ήδη πραγματοποιήσει ταυτοποίηση στο παρελθόν, καθώς οι πλατφόρμες ενδέχεται να ζητήσουν εκ νέου επιβεβαίωση στοιχείων.
Παράλληλα, εξετάζεται η χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που θα λειτουργούν ως «ψηφιακοί φύλακες», αναλύοντας σε πραγματικό χρόνο τη συμπεριφορά των χρηστών και εντοπίζοντας μοτίβα που παραπέμπουν σε ανήλικους, όπως συγκεκριμένες λέξεις, φράσεις ή προτιμήσεις σε περιεχόμενο.
Κεντρικό εργαλείο του νέου πλαισίου θα αποτελέσει η εφαρμογή Kids Wallet, η οποία θα λειτουργεί ως εθνικός μηχανισμός επαλήθευσης ηλικίας.
Μέσω αυτής, οι χρήστες θα πρέπει να πιστοποιούν την ηλικία τους κατά τη δημιουργία λογαριασμού, ενώ για τους ήδη υπάρχοντες λογαριασμούς θα προβλέπεται προθεσμία επανεπιβεβαίωσης, μετά την οποία οι λογαριασμοί ενδέχεται να «κλειδώνουν» εφόσον δεν ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Για τους ανήλικους ηλικίας από 15 έως 18 ετών προβλέπεται ξεχωριστό πλαίσιο προστασίας.
Μετά την επαλήθευση ηλικίας θα ενεργοποιούνται ειδικές ρυθμίσεις «Teen Account Settings», οι οποίες θα περιορίζουν την επαφή με αγνώστους, θα απενεργοποιούν την προσωποποιημένη διαφήμιση και θα μπλοκάρουν ιδιωτικά μηνύματα από μη επαληθευμένους χρήστες.
Παράλληλα εξετάζεται και περιορισμός της νυχτερινής χρήσης των social media από τα μεσάνυχτα έως τις 6 το πρωί, με στόχο την αντιμετώπιση του εθισμού στο λεγόμενο «doom scrolling» και την προστασία της σωματικής και ψυχικής υγείας των ανηλίκων.
Πηγή: vradini.gr
