Τέλος τα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών – Πώς θα εφαρμοστεί το νέο «ψηφιακό μπλόκο»

Από την 1η Ιανουα­ρίου 2027, τίθεται σε πλήρη εφαρ­μογή στη χώρα μας ένα νέο πλαίσιο ρύθ­μι­σης και προ­στα­σίας των ανή­λι­κων από τους κιν­δύ­νους του δια­δι­κτύου.

Μεταξύ άλλων, θα απα­γο­ρεύ­ε­ται η πρό­σβαση σε ανή­λι­κους κάτω των 15 ετών, ενώ θα προ­βλέ­πο­νται μεγάλα πρό­στιμα για τους παρό­χους.

Η νομο­θε­τική ρύθμιση, που θα ψηφι­στεί στη Βουλή το καλο­καίρι, περι­λαμ­βά­νει υπο­χρέ­ωση επα­λή­θευ­σης ηλικίας από τις πλατ­φόρ­μες κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης (social media) ώστε να μπορούν να εντο­πί­ζουν και να απο­κλεί­ουν χρήστες κάτω των 15 ετών.

Στο πλαίσιο της εφαρ­μο­γής, οι πάροχοι του Facebook, του Instagram, του TikΤok, του Snapchat κ.ά., θα πρέπει να συμ­μορ­φώ­νο­νται με τις απαι­τή­σεις του Digital Services Act της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, που προ­βλέ­πει σημα­ντι­κές κυρώ­σεις σε περί­πτωση μη συμ­μόρ­φω­σης, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων προ­στί­μων ύψους έως και 6% του παγκό­σμιου κύκλου εργα­σιών τους.

Η Ελλάδα ζητεί, παράλ­ληλα ευρω­παϊκό πλαίσιο για κοινή επα­λή­θευση ηλικίας και κανόνες προ­στα­σίας ανή­λι­κων, στο­χεύ­ο­ντας σε ενιαίο «ψηφιακό όριο ηλικίας» εντός της Ε.Ε., ώστε να ενι­σχυ­θούν τα μέτρα πέρα από τα εθνικά σύνορα.

Στη «Βραδυνή της Κυρια­κής» μιλά ο κ. Γιώργος Κορμάς, υπεύ­θυ­νος της Γραμμής Βοή­θειας help-line του Ελλη­νι­κού Κέντρου Ασφα­λούς Δια­δι­κτύου.

«Τα πρώτα μηνύ­ματα από την Αυστρα­λία, όπου έχουν απα­γο­ρευ­τεί τα κοι­νω­νικά δίκτυα για παιδιά κάτω των 16 ετών, είναι ενθαρ­ρυ­ντικά.

Πάνω από 4,7 εκατ. προφίλ έχουν δια­γρα­φεί, και τα παιδιά, όπως οι πρώτες έρευνες δεί­χνουν, έχουν έρθει πιο κοντά στην οικο­γέ­νεια και βελ­τιώ­νο­νται συμπε­ρι­φο­ρικά αλλά και μαθη­σιακά στο σχολείο.

Προ­φα­νώς πρέπει να δια­νυ­θεί πολύς δρόμος για την καθο­λική απα­γό­ρευση, μιας και υπάρ­χουν ακόμα τρόποι παρά­καμ­ψης του μέτρου».

Οι εται­ρίες έχουν συμ­μορ­φω­θεί;

«Η καθο­λική απα­γό­ρευση εξαρ­τά­ται από τις εται­ρίες των κοι­νω­νι­κών δικτύων αφενός, αλλά και από το πόσο αυστηρά θα είναι τα πρό­στιμα αφε­τέ­ρου.

Η μέχρι σήμερα εμπει­ρία δείχνει ότι οι εται­ρίες αυτές δεν ενδια­φέ­ρο­νται για την προ­στα­σία των παιδιών, δεν έχουν λάβει ούτε ένα μέτρο ουσια­στικό προ­στα­σίας τους, και θα προ­σπα­θή­σουν με κάθε τρόπο να δυνα­μι­τί­σουν την προ­σπά­θεια που κατα­βάλ­λε­ται από τις κυβερ­νή­σεις».

Γιατί δεν είχε δοθεί μέχρι τώρα κάποια λύση;

«Από το 2007, με την εμφά­νιση των κοι­νω­νι­κών δικτύων επι­ση­μά­ναμε τους κιν­δύ­νους στους οποίους μπορούν να εκτε­θούν τα παιδιά. Η Ε.Ε. μίλησε τότε για αυτορ­ρύθ­μιση, με την ελπίδα οι εται­ρίες αυτές να συμ­μορ­φω­θούν με το νόμο COPPA του 2009 της Αμε­ρι­κής, που απα­γό­ρευε τη δια­κί­νηση προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων για παιδιά 13 ετών και κάτω, χωρίς γονική συγκα­τά­θεση. Αξίζει να τονί­σουμε ότι τότε, αρκετοί εκπαι­δευ­τι­κοί έδιναν μαθή­ματα μέσω του Facebook. Οι εται­ρίες κοι­νω­νι­κών δικτύων δεν εφάρ­μο­σαν κανένα μέτρο προ­στα­σίας των παιδιών. Η Ε.Ε. άρχισε να μιλάει για συν­ρύθ­μιση, με την ελπίδα επι­τέ­λους κάτι να κάνουν οι εται­ρίες, χωρίς να υπάρχει καμία αντα­πό­κριση. Φτάσαμε στο 2016, όλα τα εθνικά κοι­νο­βού­λια εναρ­μο­νί­στη­καν με την ευρω­παϊκή οδηγία και ψήφισαν νόμο, τον “GDPR”, που απα­γό­ρευε την είσοδο των παιδιών κάτω από 15 ετών (στη χώρα μας ) στα κοι­νω­νικά δίκτυα χωρίς τη συγκα­τά­θεση των γονιών».

Έκτοτε, τι συνέβη;

«Ο νόμος αυτός δεν εφαρ­μό­στηκε ποτέ. Έκτοτε, μέχρι σήμερα, τα πράγ­ματα έγιναν πολύ χει­ρό­τερα, παρόλο που οι γονείς πλέον γνώ­ρι­ζαν από πρώτο χέρι τους κιν­δύ­νους. Η Ε.Ε. ευελ­πι­στεί με νέο νομο­θε­τικό πλαίσιο, το DSA Digital Services Act, να θεωρεί οτι­δή­ποτε είναι παρά­νομο στον πραγ­μα­τικό κόσμο, να είναι και παρά­νομο στο δια­δι­κτυακό κόσμο.

Για να δώσουμε την πραγ­μα­τική διά­σταση των πραγ­μά­των στη χώρα μας, το  75% των παιδιών του δημο­τι­κού βρί­σκο­νται στα κοι­νω­νικά δίκτυα. Αυτά τα παιδιά, αν οι εται­ρίες τηρού­σαν το νόμο που υπάρχει από τη σύστασή τους, έπρεπε να είχαν φρο­ντί­σει ώστε να μην ήταν χρήστες τους.

Η απα­γό­ρευση στη χώρα μας, όπως και στη Γαλλία, την Ισπανία και ακο­λου­θούν και άλλες χώρες, είναι μια πράξη ευθύνης, είναι μια πράξη ανα­γκα­στική, μιας και οι εται­ρίες αυτές δεν έχουν δείξει καμία κοι­νω­νική ευθύνη. Πριν από λίγες ημέρες, στην Αμερική δικά­στη­καν η META και η Google για εθι­στι­κούς αλγό­ριθ­μους και πολι­τι­κές των δικτύων τους.

Ουσια­στικά, η αμε­ρι­κα­νική Δικαιο­σύνη με μια απόφαση-ορόσημο, δίκασε τις συγκε­κρι­μέ­νες εται­ρίες για δόλο όσον αφορά τη χρήση εθι­στι­κών μεθόδων των πλατ­φορ­μών τους, με σκοπό την καθή­λωση των παιδιών, την αστα­μά­τητη παρα­γωγή δεδο­μέ­νων και την εκμε­τάλ­λευσή τους ως κατα­να­λω­τές με τη δημιουρ­γία προ­τύ­πων.

Από τα στοι­χεία της γραμμής βοή­θειας help-line.gr, μέσα σε ένα μόνο έτος αυξή­θη­καν οι κλήσεις για δια­δι­κτυακό εκφο­βι­σμό των παιδιών κατά 117%, καθι­στώ­ντας τον μαζί με τις εθι­στι­κές συμπε­ρι­φο­ρές και τη σεξουα­λική παρε­νό­χληση στους μεγα­λύ­τε­ρους κιν­δύ­νους που βιώνουν τα παιδιά στα κοι­νω­νικά δίκτυα.

Αυτό όμως που δημιουρ­γεί τερά­στιο πρό­βλημα στην ψυχο­κοι­νω­νική ανά­πτυξη των παιδιών που μεγα­λώ­νουν στα κοι­νω­νικά δίκτυα είναι η επι­βε­βαί­ωση που παίρ­νουν ως στοι­χείο της αυτο­ε­κτί­μη­σής τους μέσα από τους ακό­λου­θους και τις φωτο­γρα­φίες που ανε­βά­ζουν.

Η τυραν­νία του να δεί­χνουν τα παιδιά πάντα στις φωτο­γρα­φίες που αναρ­τούν, όμορφα, χαρού­μενα και επι­τυ­χη­μένα, να επι­ζη­τούν την επι­βρά­βευση, ακόμα και από άγνωστα προφίλ, και να καθο­ρί­ζει αυτό τη διάθεσή τους, τα καθιστά έρμαια στον οποιον­δή­ποτε και τα εκπαι­δεύει να επεν­δύ­ουν μόνο στο εύκολο χρήμα ως το μέσο που θα τους ενι­σχύ­σει την προ­σω­πι­κό­τητά τους μέσα από αγορές ρούχων κινητών κ.λπ.

Τα παιδιά απο­μα­κρύ­νο­νται από την επιρροή της οικο­γέ­νειας, του σχο­λείου, ακόμα και την κοι­νω­νίας, και καθο­δη­γού­νται από τα πρότυπα που προ­ά­γουν την κατα­νά­λωση».

Τι άλλο πρέπει να γίνει;

«Σε όλο τον κόσμο, αλλά και στη χώρα μας, έχει παγιω­θεί πλέον η άποψη ότι τα κοι­νω­νικά δίκτυα βλά­πτουν την ψυχο­κοι­νω­νική ανά­πτυξη των παιδιών. Αυτό δεν ήταν αυτο­νό­ητο, κατα­κτή­θηκε τα τελευ­ταία χρόνια.

Οι γονείς, που λει­τουρ­γού­σαν απο­τρε­πτικά για τα κοι­νω­νικά δίκτυα και δέχο­νταν μεγάλη πίεση από τα παιδιά τους, τα οποία μιλού­σαν για απο­κλει­σμό από τους συνο­μη­λί­κους τους, τώρα πλέον έχουν κάθε λόγο να κρα­τή­σουν τη στάση αυτή. Δίνεται, πλέον, ένα όπλο στα χέρια των γονέων να απαλ­λά­ξουν τα παιδιά τους από τον εγκλω­βι­σμό των κοι­νω­νι­κών δικτύων. Η μόνιμη έκκληση σε όλες τις ομιλίες μας ήταν τι κάνει η πολι­τεία.

Τώρα, λοιπόν, που η πολι­τεία τόλμησε και έκανε το χρέος της σε αυτό το θέμα, οι γονείς οφεί­λουν να πάρουν μέτρα. Βέβαια, με τους κιν­δύ­νους του δια­δι­κτύου δεν έχουμε τελειώ­σει.

Η πορ­νο­γρα­φία, η ανε­ξέ­λεγ­κτη χρήση των games, o τζόγος, είναι θέματα που χρειά­ζο­νται σημα­ντι­κές παρεμ­βά­σεις. Μετά την απα­γό­ρευση οφεί­λουμε να δημιουρ­γή­σουμε συν­θή­κες τέτοιες ώστε τα παιδιά να έχουν δυνα­τό­τη­τες δρα­στη­ριο­τή­των στον πολι­τι­σμό, τον αθλη­τι­σμό και τις τέχνες.

Εδώ είναι μια πρό­κληση για τους γονείς να απο­δεί­ξουν με τη στάση τους ότι τα παιδιά τους δεν τα είχαν “παρ­κα­ρι­σμένα” στα κοι­νω­νικά δίκτυα».

Και… ψηφια­κοί φύλακες

Στο πλαίσιο του νέου καθε­στώ­τος, οι μεγάλες πλατ­φόρ­μες, όπως το Facebook, το Instagram, το TikTok και το Snapchat, θα κληθούν να προ­χω­ρή­σουν σε επα­νε­πα­λή­θευση ηλικίας όλων των λογα­ρια­σμών που συν­δέ­ο­νται με χρήστες στην Ελλάδα.

Η δια­δι­κα­σία θα αφορά ακόμη και χρήστες που έχουν ήδη πραγ­μα­το­ποι­ή­σει ταυ­το­ποί­ηση στο παρελ­θόν, καθώς οι πλατ­φόρ­μες ενδέ­χε­ται να ζητή­σουν εκ νέου επι­βε­βαί­ωση στοι­χείων.

Παράλ­ληλα, εξε­τά­ζε­ται η χρήση συστη­μά­των τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης που θα λει­τουρ­γούν ως «ψηφια­κοί φύλακες», ανα­λύ­ο­ντας σε πραγ­μα­τικό χρόνο τη συμπε­ρι­φορά των χρηστών και εντο­πί­ζο­ντας μοτίβα που παρα­πέ­μπουν σε ανή­λι­κους, όπως συγκε­κρι­μέ­νες λέξεις, φράσεις ή προ­τι­μή­σεις σε περιε­χό­μενο.

Κεντρικό εργα­λείο του νέου πλαι­σίου θα απο­τε­λέ­σει η εφαρ­μογή Kids Wallet, η οποία θα λει­τουρ­γεί ως εθνικός μηχα­νι­σμός επα­λή­θευ­σης ηλικίας.

Μέσω αυτής, οι χρήστες θα πρέπει να πιστο­ποιούν την ηλικία τους κατά τη δημιουρ­γία λογα­ρια­σμού, ενώ για τους ήδη υπάρ­χο­ντες λογα­ρια­σμούς θα προ­βλέ­πε­ται προ­θε­σμία επα­νε­πι­βε­βαί­ω­σης, μετά την οποία οι λογα­ρια­σμοί ενδέ­χε­ται να «κλει­δώ­νουν» εφόσον δεν ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία.

Για τους ανή­λι­κους ηλικίας από 15 έως 18 ετών προ­βλέ­πε­ται ξεχω­ρι­στό πλαίσιο προ­στα­σίας.

Μετά την επα­λή­θευση ηλικίας θα ενερ­γο­ποιού­νται ειδικές ρυθ­μί­σεις «Teen Account Settings», οι οποίες θα περιο­ρί­ζουν την επαφή με αγνώ­στους, θα απε­νερ­γο­ποιούν την προ­σω­πο­ποι­η­μένη δια­φή­μιση και θα μπλο­κά­ρουν ιδιω­τικά μηνύ­ματα από μη επα­λη­θευ­μέ­νους χρήστες.

Παράλ­ληλα εξε­τά­ζε­ται και περιο­ρι­σμός της νυχτε­ρι­νής χρήσης των social media από τα μεσά­νυ­χτα έως τις 6 το πρωί, με στόχο την αντι­με­τώ­πιση του εθισμού στο λεγό­μενο «doom scrolling» και την προ­στα­σία της σωμα­τι­κής και ψυχικής υγείας των ανη­λί­κων.

Πηγή: vradini.gr