Κίνδυνος να τεθούν στο αρχείο αυτεπαγγέλτως διωκόμενα αδικήματα!

Αύριο εκπνέει η προ­θε­σμία για την υποβολή «δήλωσης» – έγκλη­σης, μετά την δημο­σί­ευση του Ν. 4619/2019 σχετικά με τα μετα­τρα­πέ­ντα από αυτε­παγ­γέλ­τως διω­κό­μενα σε κατ’ έγκληση διω­κό­μενα αδι­κή­ματα με τον νέο Ποινικό Κώδικα.

Σχετικά, με το θέμα, που έχει προ­κα­λέ­σει «πονο­κέ­φαλο» στους δικη­γό­ρους του νησιού, ο ποι­νι­κο­λό­γος κ. Μιχάλης Καντι­δε­νός έχει γνω­μο­δο­τή­σει ως εξής:

«Α) Το άρθρο 464 του νέου Ποι­νι­κού Κώδικα, ορίζει: «Εκκρε­μείς ποι­νι­κές δια­δι­κα­σίες, που έχουν ανοίξει χωρίς την υποβολή εγκλή­σεως με αντι­κεί­μενο πράξεις για την δίωξη των οποίων απαι­τεί­ται έγκληση στον παρόντα Κώδικα ενώ διώ­κο­νταν αυτε­παγ­γέλ­τως υπό το προϊ­σχύ­σαν δίκαιο, συνε­χί­ζο­νται εφόσον ο δικαιού­με­νος να υπο­βά­λει έγκληση δηλώσει εντός τεσ­σά­ρων μηνών από την έναρξη ισχύος του παρό­ντος ότι επι­θυ­μεί την πρόοδό τους».

Έτσι, για όσα αδι­κή­ματα δεν απαι­τείτο έγκληση με τον προη­γού­μενο κώδικα καθώς διώ­κο­νταν αυτε­παγ­γέλ­τως αλλά με τον νέο μετα­τρά­πη­καν σε κατ’ έγκληση διω­κό­μενα, ο δικαιού­με­νος πρέπει εντός τετρα­μή­νου αρχο­μέ­νου από την 1η Ιουλίου 2019 να υπο­βά­λει σχετική δήλωση για την πρόοδο (συνέ­χιση) κίνησης της ποι­νι­κής δια­δι­κα­σίας αυτών των αδι­κη­μά­των. Άλλως, αν παρέλ­θει άπρακτη η προ­θε­σμία των τεσ­σά­ρων μηνών (ήτοι μετά την 1η -11-2019) θα θεω­ρη­θεί ότι εξα­λεί­φε­ται το αξιό­ποινο κατ’ εφαρ­μογή του άρθρου 114 παρ. 1 Π.Κ.

Η ανωτέρω διάταξη επι­βάλ­λει μια εξαι­ρε­τικά σύντομη προ­θε­σμία, στη διάρ­κεια της οποίας, όπως γνω­ρί­ζουμε από την εμπει­ρία μας, τυγ­χά­νει λίαν αμφί­βολο ότι θα έχουν πλη­ρο­φο­ρη­θεί όλοι οι παθό­ντες των εν λόγω τελε­σθέ­ντων αδι­κη­μά­των την ανωτέρω νομο­θε­τική πρό­βλεψη και θα υπο­βά­λουν την σχετική δήλωση υπέ­χουσα θέση εγκλή­σεως. Η δήλωση για συνέ­χιση της ποι­νι­κής δια­δι­κα­σίας μπορεί να υπο­βλη­θεί είτε στο ακρο­α­τή­ριο είτε στον αρμόδιο εισαγ­γε­λέα. Μάλιστα, πρέπει να γίνει δεκτό ότι τέτοια δήλωση μπορεί να υπο­βλη­θεί και στον Άρειο Πάγο, αν η υπόθεση εκκρε­μεί σ’ αυτόν, κατ’ από­κλιση από το άρθρο 53 παρ. 2 ΚΠΔ, που κάνει λόγο για υποβολή της έγκλη­σης στο ακρο­α­τή­ριο πριν την έναρξη της απο­δει­κτι­κής δια­δι­κα­σίας, δηλ. προ­ϋ­πο­θέ­τει εκκρε­μό­τητα της υπό­θε­σης σε δικα­στή­ριο ουσίας, διότι η δήλωση του άρθρου 464 ΠΚ δεν συνιστά κατ’ ακρι­βο­λο­γία έγκληση.

Αν ο παθών από το έγκλημα είχε υπο­βά­λει έγκληση, ακόμα και υπό το προ­γε­νέ­στερο καθε­στώς της αυτε­πάγ­γελ­της δίωξης του συγκε­κρι­μέ­νου εγκλή­μα­τος, είναι αυτο­νό­ητο ότι δεν χρειά­ζε­ται να επα­να­λη­φθεί η δήλωση αυτή. Μάλιστα, αυτό ισχύει ακόμα και αν η καταγ­γε­λία του εγκλή­μα­τος από τον παθόντα είχε χαρα­κτη­ρι­στεί ως μήνυση.

Επειδή πλείστα όσα αδι­κή­ματα διώ­κο­νται πλέον από 1ης-7-2019 κατ’ έγκληση ενώ πριν ερευ­νώ­ντο αυτε­παγ­γέλ­τως, είναι χρήσιμο και ανα­γκαίο να γνω­ρί­ζουμε ποιά είναι αυτά τα αδι­κή­ματα:

• 386 παρ. 1: πλημ­με­λη­μα­τική απάτη,

• 386Α παρ. 1§2: απάτη με υπο­λο­γι­στή πλημ­με­λη­μα­τική και κακουρ­γη­μα­τική,

• 387: απάτη μικρής αξίας,

• 389: απατηλή πρό­κληση βλάβης,

• 390 παρ. 1 εδ. α’: πλημ­με­λη­μα­τική απιστία,

• 394: αποδοχή και διάθεση προ­ϊ­ό­ντων εγκλή­μα­τος,

• 397: κατα­δο­λί­ευση δανει­στών,

• 404: τοκο­γλυ­φία,

• 337 παρ. 4: προ­σβολή γενε­τή­σιας αξιο­πρέ­πειας,

• 343 περ. α§β: κατά­χρηση σε γενε­τή­σια πράξη,

• 358: παρα­βί­αση υπο­χρέ­ω­σης δια­τρο­φής και •

375 παρ. 1§2: πλημ­με­λη­μα­τική και κακουρ­γη­μα­τική υπε­ξαί­ρεση.

Επο­μέ­νως, για τα ανωτέρω εγκλή­ματα πρέπει έως και την 1η Νοεμ­βρίου 2019 να υπο­βλη­θεί δήλωση από τους δικαιού­με­νους για την πρόοδο της δια­δι­κα­σίας. Σε αντί­θετη περί­πτωση τα δικα­στή­ρια θα δια­πι­στώ­νουν την εξά­λειψη του αξιο­ποί­νου. Β) Τι γίνεται όμως για τα μέχρι πρό­τι­νος αυτε­παγ­γέλ­τως διω­κό­μενα αδι­κή­ματα που κατέ­στη­σαν πλέον κατ’ έγκληση διω­κό­μενα, για τα οποία όμως δεν είχε κινηθεί η ποινική δια­δι­κα­σία;; Πρό­κει­ται για υπο­θέ­σεις που βρί­σκο­νται στην Εισαγ­γε­λία χωρίς μέχρι σήμερα να τύχουν επε­ξερ­γα­σίας και δεν είχε υπο­βλη­θεί καν μήνυση ή έγκληση από τον παθόντα. Μπορεί να υπο­βλη­θεί έγκληση ή θεω­ρεί­ται (ανα­δρο­μικά) παρα­γε­γραμ­μένο το δικαί­ωμα; Αν μπορεί να υπο­βλη­θεί έγκληση, η τρίμηνη προ­θε­σμία πότε εκπνέει (στις 30 Σεπτεμ­βρίου 2019) ή και αργό­τερα;

Στο άρθρο 53 παρ. 2 του νέου ΚΠΔ προ­βλέ­πε­ται ότι σε περί­πτωση που ασκηθεί ποινική δίωξη χωρίς έγκληση για αδίκημα που δεν διώ­κε­ται αυτε­παγ­γέλ­τως, τότε ο παθών μπορεί να υπο­βά­λει (το πρώτον) την έγκληση στο ακρο­α­τή­ριο του πρω­το­βαθ­μίου Δικα­στη­ρίου μέχρι την έναρξη της απο­δει­κτι­κής δια­δι­κα­σίας. Η εν λόγω διάταξη ως δικο­νο­μι­κού δικαίου εφαρ­μό­ζε­ται άμεσα. Από το συν­δυα­σμό των ανωτέρω δια­τά­ξεων φρονώ ότι συνά­γε­ται το εξής ερμη­νευ­τικό συμπέ­ρα­σμα: ο παθών των αδι­κη­μά­των τα οποία με τον προϊ­σχύ­σα­ντα ΠΚ διώ­κο­νταν αυτε­παγ­γέλ­τως ενώ υπό τον νέο ΠΚ διώ­κο­νται κατ’ έγκληση, έχει δικαί­ωμα να υπο­βά­λει την έγκληση : 1) στο ακρο­α­τή­ριο του πρω­το­βαθ­μίου Δικα­στη­ρίου μέχρι την έναρξη της απο­δει­κτι­κής δια­δι­κα­σίας, χωρίς προ­θε­σμία (ήτοι και πέραν των 4 μηνών από την έναρξη ισχύος του νέου ΠΚ) ή 2) εντός 4 μηνών από την έναρξη ισχύος του νέου ΠΚ (1-7-2019), ανε­ξάρ­τητα σε ποιο στάδιο ευρί­σκε­ται η ποινική δια­δι­κα­σία, ήτοι και μετά την έναρξη της απο­δει­κτι­κής δια­δι­κα­σίας στο ακρο­α­τή­ριο του πρω­το­βαθ­μίου Δικα­στη­ρίου ακόμη και στο Εφετείο(πχ στις αγο­ρεύ­σεις των συνη­γό­ρων στο ακρο­α­τή­ριο του πρω­το­βαθ­μίου Δικα­στη­ρίου ή ενώπιον του Εφε­τείου ). Βεβαίως, υπο­στη­ρί­χθηκε και η άποψη (πρό­σφατα δια­τυ­πω­θείσα στο Συνέ­δριο της Ένωσης Δικα­στών και Εισαγ­γε­λέων που έλαβε χώρα στην αίθουσα τελετών του Εφε­τείου Αθηνών στην Αθήνα 5-6/9/2019) ότι η προ­θε­σμία υπο­βο­λής εγκλή­σεως για αυτές τις περι­πτώ­σεις είναι τρίμηνη και άρχεται από της 1-7-2019 ήτοι πρέπει να υπο­βλη­θεί έγκληση μέχρι 30-9-2019. ΣΕ κάθε περί­πτωση, το ζήτημα αυτό θα κριθεί με απο­φά­σεις των δικα­στη­ρίων ουσίας και πιθα­νό­τατα του ΑΠ.

ΜΙΧΑΗΛ Ι. ΚΑΝΤΙΔΕΝΟΣ».