Τουρισμός, πολιτισμός και υποδομές: Το τρίπτυχο της επόμενης ημέρας

Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός εξα­κο­λου­θεί να απο­δει­κνύει την ανθε­κτι­κό­τητά του απέ­να­ντι σε δια­δο­χι­κές κρίσεις, από την παν­δη­μία έως τη σημε­ρινή γεω­πο­λι­τική αστά­θεια, όμως το επόμενο μεγάλο στοί­χημα για τη χώρα είναι η ουσια­στική ανα­βάθ­μιση του προ­ϊ­ό­ντος, η ενί­σχυση των υπο­δο­μών και η πιο στενή δια­σύν­δεση του κλάδου με τον πολι­τι­σμό.

Αυτό ήταν το κοινό νήμα που διέ­τρεξε παρεμ­βά­σεις των Ιωάννας Δρέττα, CEO της REDS, μέλους του Δ.Σ. της Ελλά­κτωρ και προ­έ­δρου του Εθνικού Αρχαιο­λο­γι­κού Μου­σείου, Αλέ­ξαν­δρου Θάνου, εντε­ταλ­μέ­νου συμ­βού­λου του ΣΕΤΕ, Κυριά­κου Ανα­στα­σιάδη, Ανώ­τε­ρου Στρα­τη­γι­κού Συμ­βού­λου της MSC Cruises στην Ελλάδα και του Θανάση Καρλή, Marketing Manager του ΟΛΠ, στο πλαίσιο του 7ου OT FORUM για τα «100 χρόνια Οικο­νο­μι­κός Ταχυ­δρό­μος».

Ο του­ρι­σμός αντέχει, αλλά χρειά­ζε­ται νέο μοντέλο

Σε ένα περι­βάλ­λον αυξη­μέ­νης αβε­βαιό­τη­τας, η κα Δρέττα υπο­γράμ­μισε ότι ο του­ρι­σμός παρα­μέ­νει ένας από τους βασι­κούς πυλώνες της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, παρά τη φύση του ως ιδιαί­τερα ευά­λω­της δρα­στη­ριό­τη­τας. Όπως σημεί­ωσε, ο κλάδος έχει περάσει πολλές κρίσεις, με κορυ­φαία αυτή του COVID-19, όμως έχει δείξει ότι δια­θέ­τει σημα­ντι­κές αντοχές και μπορεί να προ­σαρ­μό­ζε­ται σε δύσκο­λες συν­θή­κες.

Η ίδια επε­σή­μανε ότι, σε μεγάλο βαθμό, η εικόνα του κλάδου έχει απο­κα­τα­στα­θεί ακόμη και μετά τις πιο πρό­σφα­τες γεω­πο­λι­τι­κές ανα­τα­ρά­ξεις, αν και παρα­δέ­χθηκε ότι κάθε τέτοια εξέλιξη επι­βα­ρύ­νει συνο­λικά την αγορά. Η βασική της εκτί­μηση ήταν πως ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός έχει τη δυνα­τό­τητα να συνε­χί­σει να αντα­πο­κρί­νε­ται, εφόσον δια­τη­ρη­θεί η σημε­ρινή δυνα­μική και ενι­σχυ­θούν οι παρά­γο­ντες που τον κάνουν πιο ανθε­κτικό.

Από την πλευρά του, ο Αλέ­ξαν­δρος Θάνος επι­σή­μανε ότι ο του­ρι­σμός δείχνει να αντι­στέ­κε­ται και σε αυτή τη νέα γεω­πο­λι­τική κρίση, με το πρώτο τρίμηνο της χρονιάς να χαρα­κτη­ρί­ζε­ται ιδιαί­τερα ενθαρ­ρυ­ντικό. Υπο­γράμ­μισε επίσης πως η Μεσό­γειος παρα­μέ­νει ασφαλής και ελκυ­στι­κός προ­ο­ρι­σμός, ενώ η ελλη­νική αγορά έχει χτίσει μια σημα­ντική ανθε­κτι­κό­τητα μέσα από τη διεύ­ρυνση των χωρών προ­έ­λευ­σης των επι­σκε­πτών.

Την ίδια στιγμή, ο κ. Θάνος έθεσε έναν κρίσιμο προ­βλη­μα­τι­σμό: οι του­ρί­στες εξα­κο­λου­θούν να έρχο­νται, αλλά για λιγό­τε­ρες ημέρες και με μεγα­λύ­τερη φειδώ στη μέση δαπάνη τους. Αυτό σημαί­νει, όπως τόνισε, ότι η συζή­τηση δεν πρέπει να περιο­ρί­ζε­ται στις αφίξεις ή στα ρεκόρ, αλλά να αφορά την αξία που δια­χέ­ε­ται στον χρόνο και στον χώρο.

Η πρό­κληση της κλι­μα­τι­κής κρίσης

Η ανθε­κτι­κό­τητα του του­ρι­σμού συν­δέ­ε­ται πλέον άμεσα με την κλι­μα­τική κρίση, η οποία ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­ά­σει περισ­σό­τερο τα επόμενα χρόνια. Η Ιωάννα Δρέττα έβαλε αυτή τη διά­σταση στο επί­κε­ντρο, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι δεν αρκεί ο κλάδος να αντέχει στις εξω­γε­νείς πιέσεις, αλλά πρέπει να προ­σαρ­μο­στεί σε ένα περι­βάλ­λον που αλλάζει γρήγορα και απαιτεί νέες λύσεις.

Παράλ­ληλα, σημεί­ωσε ότι η εικόνα του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος έχει μετα­σχη­μα­τι­στεί ριζικά τα τελευ­ταία 10 έως 15 χρόνια, σε σημείο που δεν μπορεί να συγκρι­θεί με το μοντέλο της δεκα­ε­τίας του 1980. Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την ίδια, οφεί­λε­ται στη στρα­τη­γική ανά­πτυξη, στην εμπει­ρία που έχει απο­κτη­θεί και στην ιδιαί­τερη του­ρι­στική κουλ­τούρα της χώρας.

Υπο­δο­μές και παρα­γω­γικό μοντέλο

Και οι δύο παρεμ­βά­σεις ανέ­δει­ξαν ως κομβικό ζήτημα τις υπο­δο­μές. Η κα Δρέττα επε­σή­μανε ότι ο ιδιω­τι­κός τομέας έχει ανα­πτύ­ξει υπο­δο­μές σαφώς ανώ­τε­ρες από τον δημόσιο, ιδίως μετά την περίοδο της κρίσης, χωρίς αυτό να αναιρεί ότι οι δημό­σιες υπο­δο­μές παρα­μέ­νουν κρί­σι­μος παρά­γο­ντας για τη βιω­σι­μό­τητα και την περαι­τέρω ανά­πτυξη του κλάδου.

Ο Αλέ­ξαν­δρος Θάνος, από την πλευρά του, συνέ­δεσε την πορεία του του­ρι­σμού με το συνο­λικό παρα­γω­γικό μοντέλο της χώρας, επι­μέ­νο­ντας ότι για να υπάρ­ξουν πραγ­μα­τικά άλματα μπροστά πρέπει να κινη­θούν παράλ­ληλα όλες οι παρα­γω­γι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες. Ειδική αναφορά έκανε και στα logistics, λέγο­ντας ότι λείπουν οι απα­ραί­τη­τες αλυ­σί­δες για να φτάσουν περισ­σό­τερα ελλη­νικά προ­ϊ­ό­ντα στην κατα­νά­λωση από τους του­ρί­στες.

Ο ίδιος υπο­γράμ­μισε επίσης τον ρόλο των Περι­φε­ρειών, σημειώ­νο­ντας ότι συγκε­ντρώ­νουν το 90% του του­ρι­στι­κού τζίρου και άρα χρειά­ζο­νται νέα λογική δια­χεί­ρι­σης του προ­ο­ρι­σμού, κίνητρα για τις μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις και πιο ορθο­λο­γική διάχυση της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας.

Πολι­τι­σμός ως του­ρι­στικό προϊόν

Ιδιαί­τερη βαρύ­τητα είχε η τοπο­θέ­τηση της Ιωάννας Δρέττα για τη σχέση πολι­τι­σμού και του­ρι­σμού. Όπως σημεί­ωσε, η Ελλάδα έχει επεν­δύ­σει σημα­ντικά σε πολι­τι­στι­κές υπο­δο­μές, μέσα από ανα­και­νί­σεις υφι­στά­με­νων χώρων αλλά και τη δημιουρ­γία νέων. Ωστόσο, το ζητού­μενο παρα­μέ­νει η μετά­βαση από τον «πόρο» στο «προϊόν».

Με άλλα λόγια, το θέμα δεν είναι μόνο να υπάρχει πολι­τι­στικό απόθεμα, αλλά να ενσω­μα­τω­θεί ουσια­στικά στο του­ρι­στικό προϊόν της χώρας και να γίνει μέρος της εμπει­ρίας του επι­σκέ­πτη. Η ίδια έδωσε στον ιδιω­τικό τομέα σημα­ντικό ρόλο σε αυτή τη δια­δι­κα­σία, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι πρέπει να ανα­πτυ­χθεί ένας νέος «κώδικας επι­κοι­νω­νίας» ανάμεσα στον πολι­τι­σμό και στον του­ρι­σμό.

Η κα Δρέττα στάθηκε και στη σχέση της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας με τα μουσεία, σημειώ­νο­ντας ότι αν οι ίδιοι οι Έλληνες δεν επι­σκέ­πτο­νται τους πολι­τι­στι­κούς χώρους, δεν μπορεί να θεω­ρεί­ται αυτο­νό­ητο ότι θα το κάνουν οι ξένοι επι­σκέ­πτες.

Κρουα­ζιέρα και νέοι προ­ο­ρι­σμοί

Σε ότι αφορά στον θαλάσ­σιο του­ρι­σμό και την κρουα­ζιέρα, ο Κυριά­κος Ανα­στα­σιά­δης της MSC Cruises και ο Θανάσης Καρλής του ΟΛΠ ανέ­δει­ξαν τη σημασία των υπο­δο­μών για την ανά­πτυξη του κλάδου. Όπως επι­ση­μάν­θηκε, στην κρουα­ζιέρα δεν αρκεί ένα λιμάνι, αλλά απαι­τεί­ται συνο­λικό οικο­σύ­στημα, από μετα­φο­ρικά μέσα και ξενα­γούς μέχρι σωστό προ­γραμ­μα­τι­σμό και συντο­νι­σμό φορέων.

Ο κ. Ανα­στα­σιά­δης υπο­γράμ­μισε ότι το 55% των επι­σκέ­ψεων κρουα­ζιέ­ρας κατευ­θύ­νε­ται σήμερα σε Πειραιά, Σαντο­ρίνη και Μύκονο, κάτι που χαρα­κτή­ρισε αδια­νό­ητο αν ληφθεί υπόψη ότι η Ελλάδα δια­θέ­τει 142 θαλάσ­σιους προ­ο­ρι­σμούς. Αυτό, σύμφωνα με τη λογική της παρέμ­βα­σης, δείχνει πόσο μεγάλη είναι η ανάγκη για γεω­γρα­φική διεύ­ρυνση του προ­ϊ­ό­ντος.

Παράλ­ληλα, ο ίδιος γνω­στο­ποί­ησε ότι η MSC Cruises επεν­δύει στην Ελλάδα, συμ­με­τέ­χο­ντας σε δια­γω­νι­σμούς για την από­κτηση δύο λιμα­νιών και σχε­διά­ζο­ντας την ανά­πτυξη νέων προ­ο­ρι­σμών, με ειδική αναφορά στη Σύρο. Από την πλευρά του, ο κ. Καρλής ανέφερε ότι ο ΟΛΠ προ­ε­τοι­μά­ζει με ορί­ζο­ντα τριε­τίας δύο νέες θέσεις για κρουα­ζιε­ρό­πλοια υψηλής αξίας, άνω των 400 μέτρων.

Η επόμενη μέρα

Κοινός παρο­νο­μα­στής όλων των παρεμ­βά­σεων ήταν ότι ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός έχει απο­δεί­ξει πως αντέχει, αλλά δεν μπορεί να επα­να­παυ­θεί. Η νέα γεω­πο­λι­τική πραγ­μα­τι­κό­τητα, η κλι­μα­τική πίεση, οι ελλεί­ψεις σε υπο­δο­μές και η ανάγκη για καλύ­τερη αξιο­ποί­ηση του πολι­τι­στι­κού πλούτου δημιουρ­γούν ένα σύνθετο αλλά και γεμάτο ευκαι­ρίες περι­βάλ­λον.

Η πρό­κληση για τη χώρα είναι πλέον να περάσει από την απλή ανθε­κτι­κό­τητα στη στρα­τη­γική ανα­βάθ­μιση. Και αυτό, όπως προ­κύ­πτει από το σύνολο των παρεμ­βά­σεων στο OT FORUM, περνά μέσα από επεν­δύ­σεις, συντο­νι­σμό, συνερ­γα­σία δημό­σιου και ιδιω­τι­κού τομέα και μια πιο ώριμη σχέση του του­ρι­σμού με τον πολι­τι­σμό και το παρα­γω­γικό μοντέλο της χώρας.

Πηγή: ot.gr