Τουρισμός: Μια χρονιά γεμάτη προκλήσεις πίσω από τα αισιόδοξα στοιχεία των αφίξεων

• Λύσανδρος Τσιλίδης (Fed-HATTA): «Είναι μια πάρα πολύ δύσκολη χρονιά» • Το Νότιο Αιγαίο και η Κρήτη συνεχίζουν να αποτελούν τις σημαντικότερες τουριστικές περιοχές της χώρας

Παρά τις αισιόδοξες ανακοινώσεις για την πορεία του ελληνικού τουρισμού και τα στοιχεία που καταγράφουν οι αυξημένες αφίξεις σε αρκετούς προορισμούς της χώρας μας. η εικόνα που μεταφέρουν οι άνθρωποι της αγοράς είναι πολύ πιο σύνθετη. Η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή, το αυξημένο κόστος των αερομεταφορών, η διεθνής ακρίβεια και η συρρίκνωση της καταναλωτικής δυνατότητας των ταξιδιωτών δημιουργούν ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας.
Την ίδια στιγμή, οι επαγγελματίες του τουρισμού επισημαίνουν ότι οι αφίξεις από μόνες τους δεν αποτυπώνουν την πραγματική οικονομική απόδοση του κλάδου, καθώς η τουριστική δαπάνη παρουσιάζει αισθητή κάμψη.
Αυτή την εικόνα περιγράφει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συνδέσμων των εν Ελλάδι Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Γραφείων (Fed-HATTA), κ. Λύσανδρος Τσιλίδης, ο οποίος, μέσα από την εμπειρία του οργανωμένου τουρισμού, σκιαγραφεί μια χρονιά γεμάτη προκλήσεις για τον σημαντικότερο παραγωγικό κλάδο της χώρας.
Μια απαιτητική τουριστική περίοδος
Ο κ. Τσιλίδης δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών για την εικόνα της φετινής σεζόν. Όπως χαρακτηριστικά δηλώνει: «Δεν είναι μια χρονιά ιδιαίτερα εύκολη, μια πάρα πολύ δύσκολη χρονιά», αποδίδοντας μεγάλο μέρος των προβλημάτων στις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου και στις επιπτώσεις που είχαν στις αεροπορικές μεταφορές.
Η προσωρινή αναστολή λειτουργίας αεροδρομίων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στο Ισραήλ, αλλά και οι περιορισμοί στις αεροπορικές συνδέσεις, είχαν ως αποτέλεσμα να χαθεί ένα σημαντικό μέρος της τουριστικής κίνησης, ιδιαίτερα από αγορές υψηλής αξίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, το χαμένο αυτό διάστημα δύσκολα μπορεί να ανακτηθεί, καθώς απαιτείται ουσιαστική επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου για να καλυφθούν οι απώλειες.
Η αβεβαιότητα επηρεάζει και την ψυχολογία του ταξιδιώτη. Οι διεθνείς εξελίξεις λειτουργούν αποτρεπτικά για πολλούς υποψήφιους επισκέπτες, οι οποίοι εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί στις κρατήσεις τους και περιορίζουν τη διάρκεια ή το κόστος των διακοπών τους.
Η ακρίβεια αλλάζει τις ταξιδιωτικές συνήθειες
Καθοριστικό παράγοντα αποτελεί, σύμφωνα με τον κ. Τσιλίδη, η εκτόξευση του κόστους μεταφοράς: «Το κύριο στοιχείο του προβλήματος είναι η ακρίβεια», σημειώνει, εξηγώντας ότι η αύξηση της τιμής των καυσίμων μεταφέρεται απευθείας στα αεροπορικά εισιτήρια, επηρεάζοντας έναν προορισμό όπως η Ελλάδα, ο οποίος βασίζεται κυρίως στις αεροπορικές αφίξεις.
Ιδιαίτερα έντονες είναι οι επιπτώσεις στις αγορές μεγάλων αποστάσεων, όπως η Αυστραλία, η Ινδία και οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας. Οι ταξιδιώτες από αυτές τις περιοχές εξυπηρετούνταν κυρίως μέσω των αεροπορικών κόμβων της Μέσης Ανατολής. Η αναστάτωση στις συγκεκριμένες αεροπορικές διαδρομές αύξησε κατακόρυφα το κόστος των εισιτηρίων, καθιστώντας πολλές μετακινήσεις οικονομικά δυσβάστακτες.
Παράλληλα, ο πληθωρισμός δεν αποτελεί ελληνικό φαινόμενο. Οι πολίτες σε μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές, όπως η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες, αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος ζωής, γεγονός που περιορίζει τα διαθέσιμα χρήματα για ταξίδια.
Η μεγάλη πτώση της εγχώριας αγοράς
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η εικόνα της ελληνικής αγοράς. Ο κ. Τσιλίδης αποκαλύπτει ότι «οι πωλήσεις των Ελλήνων για ταξίδια μέσα στην Ελλάδα, έχουν πέσει στο -30% (!!!)», στοιχείο που αποτυπώνει τη δυσκολία των ελληνικών νοικοκυριών να προγραμματίσουν διακοπές.
Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει σημαντικά τα ταξιδιωτικά γραφεία και τον οργανωμένο τουρισμό, ο οποίος παραδοσιακά στηρίζεται και στην εγχώρια ζήτηση. Οι αυξημένες δαπάνες για στέγαση, ενέργεια και βασικά αγαθά περιορίζουν το διαθέσιμο εισόδημα, αφήνοντας λιγότερα περιθώρια για ταξίδια.
Οι αφίξεις δεν λένε πάντα όλη την αλήθεια
Ένα από τα βασικά σημεία της παρέμβασης του κ. Τσιλίδη, αφορά στη χρήση των στατιστικών στοιχείων. Όπως επισημαίνει, η αύξηση των αφίξεων στα αεροδρόμια δεν ταυτίζεται απαραίτητα με αύξηση του οργανωμένου τουρισμού ούτε με υψηλότερα τουριστικά έσοδα.
Στις αφίξεις περιλαμβάνονται διαφορετικές κατηγορίες ταξιδιωτών, όπως επιβάτες κρουαζιέρας, Έλληνες που επιστρέφουν στη χώρα, φοιτητές ή μεμονωμένοι επισκέπτες που δεν καταναλώνουν τουριστικές υπηρεσίες στον ίδιο βαθμό με όσους ταξιδεύουν μέσω οργανωμένων πακέτων: «Δεν θέλω να βλέπω πως μιλάνε πάντα για αφίξεις… άλλο οι αφίξεις στα αεροδρόμια και άλλο η πραγματική τουριστική κίνηση», υπογραμμίζει χαρακτηριστικά.
Η νέα πραγματικότητα των Airbnb
Ο κ. Τσιλίδης στέκεται ιδιαίτερα στην αλλαγή των καταναλωτικών προτύπων που έχει επιφέρει η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Πολλοί επισκέπτες επιλέγουν διαμερίσματα αντί ξενοδοχείων, προμηθεύονται τρόφιμα από σούπερ μάρκετ και περιορίζουν σημαντικά τις δαπάνες τους στην τοπική αγορά.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις εστίασης, οι εκδρομικές εταιρείες και τα εμπορικά καταστήματα να διαπιστώνουν μικρότερο οικονομικό όφελος, ακόμη και όταν οι αφίξεις εμφανίζονται αυξημένες.
Παράλληλα, ακόμη και όσοι επιλέγουν ξενοδοχεία all inclusive έχουν πλέον αυστηρά προκαθορισμένο προϋπολογισμό, αφήνοντας περιορισμένο περιθώριο για επιπλέον κατανάλωση κατά τη διάρκεια των διακοπών τους.
Όπως εξηγεί, ο σύγχρονος ταξιδιώτης έχει ήδη υπολογίσει με ακρίβεια το συνολικό κόστος των διακοπών του και αποφεύγει κάθε πρόσθετη δαπάνη.
Οι προορισμοί που αντέχουν και εκείνοι που δοκιμάζονται
Σε ό,τι αφορά στη γεωγραφική κατανομή της ζήτησης, οι παραδοσιακοί πρωταγωνιστές εξακολουθούν να διατηρούν την ισχυρή τους θέση.
Το Νότιο Αιγαίο και η Κρήτη συνεχίζουν να αποτελούν τις σημαντικότερες τουριστικές περιοχές της χώρας, ενώ θετικές επιδόσεις καταγράφουν τα Ιόνια Νησιά, η Χαλκιδική και οι Σποράδες.
Διαφοροποιήσεις, ωστόσο, εμφανίζονται στις Κυκλάδες. Η Πάρος και η Νάξος παρουσιάζουν ικανοποιητική κινητικότητα, η Σύρος ενισχύει σταδιακά τη θέση της, ενώ οι Μικρές Κυκλάδες προσελκύουν αυξανόμενο ενδιαφέρον.
Αντίθετα, η Σαντορίνη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες, καθώς δεν έχει ακόμη ανακτήσει πλήρως τη δυναμική προηγούμενων ετών.
Όπως υπογράμμισε πάντως, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συνδέσμων των εν Ελλάδι Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Γραφείων: «Ο ελληνικός τουρισμός παραμένει ισχυρός, αλλά χρειάζεται ψύχραιμη αξιολόγηση των δεδομένων. Η αύξηση των αφίξεων δεν αρκεί από μόνη της για να πιστοποιήσει την επιτυχία μιας τουριστικής χρονιάς. Εκείνο που τελικά καθορίζει την πραγματική εικόνα είναι το οικονομικό αποτύπωμα της τουριστικής δραστηριότητας, η κατανάλωση στους προορισμούς, η βιωσιμότητα των επιχειρήσεων και η δυνατότητα των επαγγελματιών να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους…».
Η φετινή περίοδος αναδεικνύει ότι ο ελληνικός τουρισμός εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρά πλεονεκτήματα, ωστόσο καλείται να προσαρμοστεί σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, γεωπολιτικών εντάσεων και πιεσμένων οικογενειακών προϋπολογισμών. Και ο στόχος πρέπει να είναι η μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία για την ελληνική οικονομία, τις τοπικές κοινωνίες και το σύνολο της τουριστικής αλυσίδας.