PISA 2025: Σχεδόν ένας στους δύο Έλληνες μαθητές δεν διαθέτει ούτε το βασικό επίπεδο εγγραμματισμού

Μικρή βελ­τί­ω­ση στα Μα­θη­μα­τι­κά και συ­γκρά­τη­ση της πτώ­σης στις επι­δό­σεις των Ελ­λή­νων μα­θη­τών κα­τα­γρά­φει η PISA 2025, χωρίς όμως να αλ­λά­ζει η συ­νο­λι­κή ει­κό­να.

Πά­ντως το πιο ανη­συ­χη­τι­κό εύ­ρη­μα αφορά τους Έλ­λη­νες μα­θη­τές, που δεν φτά­νουν ούτε στο βα­σι­κό επί­πε­δο λει­τουρ­γι­κού εγ­γραμ­μα­τι­σμού. Σύμ­φω­να με την ανα­κοί­νω­ση του Υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας, 40,9% των μα­θη­τών στις Φυ­σι­κές Επι­στή­μες, 43,8% στην Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου και 49,5% στα Μα­θη­μα­τι­κά ολο­κλη­ρώ­νουν την υπο­χρε­ω­τι­κή εκ­παί­δευ­ση χωρίς να έχουν κα­τα­κτή­σει το βα­σι­κό επί­πε­δο που απαι­τεί­ται για να αντα­πο­κρί­νο­νται σε στοι­χειώ­δεις απαι­τή­σεις της κα­θη­με­ρι­νής ζωής.

Η ει­κό­να αυτή είναι πιο ση­μα­ντι­κή από οποια­δή­πο­τε διε­θνή θέση κα­τά­τα­ξης. Διότι η PISA δεν εξε­τά­ζει απλώς αν ένας μα­θη­τής θυ­μά­ται έναν τύπο ή έναν ορι­σμό. Εξε­τά­ζει αν μπο­ρεί να κα­τα­νο­ή­σει πλη­ρο­φο­ρί­ες, να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει γνώ­σεις σε πραγ­μα­τι­κές κα­τα­στά­σεις, να αξιο­λο­γή­σει δε­δο­μέ­να, να σκε­φτεί κρι­τι­κά και να λύσει προ­βλή­μα­τα.

Πρό­βλη­μα, ωστό­σο, εντο­πί­ζε­ται και στην κο­ρυ­φή, καθώς την ίδια στιγ­μή, η Ελ­λά­δα έχει πολύ μικρό πο­σο­στό μα­θη­τών που φτά­νουν στα υψη­λό­τε­ρα επί­πε­δα επί­δο­σης: στις Φυ­σι­κές Επι­στή­μες μόλις πε­ρί­που 1% βρί­σκε­ται στα επί­πε­δα 5 και 6, ένα­ντι πε­ρί­που 7% στον ΟΟΣΑ. Στα Μα­θη­μα­τι­κά πε­ρί­που 2% φτά­νει στα υψη­λό­τε­ρα επί­πε­δα, ένα­ντι πε­ρί­που 8% στον ΟΟΣΑ, ενώ στην Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου το αντί­στοι­χο πο­σο­στό είναι πε­ρί­που 1%, ένα­ντι πε­ρί­που 6% στον ΟΟΣΑ. Κατά συ­νέ­πεια, το ελ­λη­νι­κό πρό­βλη­μα έχει δύο όψεις: πολύ με­γά­λη βάση χα­μη­λών επι­δό­σε­ων και πολύ μικρή κο­ρυ­φή υψη­λών επι­δό­σε­ων.

Η συ­νο­λι­κή ει­κό­να πά­ντως που προ­κύ­πτει από την PISA 2025 για την Ελ­λά­δα είναι μει­κτή: οι Έλ­λη­νες μα­θη­τές εξα­κο­λου­θούν να επι­τυγ­χά­νουν επι­δό­σεις αι­σθη­τά χα­μη­λό­τε­ρες από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στις Φυ­σι­κές Επι­στή­μες, στα Μα­θη­μα­τι­κά και στην Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου. Την ίδια στιγ­μή, όμως, η νέα μέ­τρη­ση κα­τα­γρά­φει ένα στοι­χείο που το Υπουρ­γείο Παι­δεί­ας θε­ω­ρεί ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κό: για πρώτη φορά μετά από πε­ρί­που μία δε­κα­ε­τία ανα­κό­πτε­ται η συ­νε­χής διεύ­ρυν­ση της από­στα­σης της Ελ­λά­δας από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της Ε.Ε., ενώ στα Μα­θη­μα­τι­κά εμ­φα­νί­ζε­ται τάση σύ­γκλι­σης.

Το συ­μπέ­ρα­σμα, επο­μέ­νως, δεν μπο­ρεί να είναι ούτε ότι «όλα πάνε καλά» ούτε ότι «τί­πο­τα δεν αλ­λά­ζει». Οι βαθ­μο­λο­γί­ες πα­ρα­μέ­νουν χα­μη­λές και τα διαρ­θρω­τι­κά προ­βλή­μα­τα είναι με­γά­λα. Ωστό­σο, η Ελ­λά­δα δεν ακο­λου­θεί πλέον με τον ίδιο ρυθμό την κα­θο­δι­κή πο­ρεία, που είχε κα­τα­γρα­φεί στους προη­γού­με­νους κύ­κλους. Αυτό είναι το βα­σι­κό ση­μείο, το οποίο εμπνέ­ει αι­σιο­δο­ξία, καθώς εκτι­μά­ται ότι υπάρ­χει πε­ρι­θώ­ριο να υπάρ­ξει βελ­τί­ω­ση στον επό­με­νο κύκλο της PISA, το 2029, σύμ­φω­να με το υπουρ­γείο Παι­δεί­ας.

Οι αριθ­μοί της Ελ­λά­δας

Η μέση επί­δο­ση των Ελ­λή­νων 15χρο­νων στην PISA 2025 δια­μορ­φώ­θη­κε ως εξής:

Η Ελ­λά­δα βρί­σκε­ται συ­νε­πώς κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και στα τέσ­σε­ρα πεδία που είναι δια­θέ­σι­μα στην πα­ρού­σα φάση. Ει­δι­κά στην Επί­λυ­ση Προ­βλη­μά­των σε Ψη­φια­κά Πε­ρι­βάλ­λο­ντα, η οποία αξιο­λο­γή­θη­κε για πρώτη φορά το 2025, η χώρα μας κα­τα­τάσ­σε­ται στην 47η θέση με­τα­ξύ 91 χωρών.

Στο διε­θνή δια­γνω­στι­κό δια­γω­νι­σμό PISA συμ­με­τεί­χαν πε­ρί­που 760.000 μα­θη­τές από 91 χώρες, αντι­προ­σω­πεύ­ο­ντας 33 εκα­τομ­μύ­ρια 15χρο­νους. Κε­ντρι­κό αντι­κεί­με­νο για τη συ­γκε­κρι­μέ­νη χρο­νιά (2025) ήταν οι Φυ­σι­κές Επι­στή­μες, ενώ εξε­τά­στη­καν επί­σης Μα­θη­μα­τι­κά, Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου και, για πρώτη φορά, η ικα­νό­τη­τα επί­λυ­σης σύν­θε­των προ­βλη­μά­των σε ψη­φια­κό πε­ρι­βάλ­λον.

Στην Ελ­λά­δα πήραν μέρος 6.858 μα­θη­τές από 229 σχο­λεία, αντι­προ­σω­πεύ­ο­ντας 101.850 15χρο­νους, δη­λα­δή το 95% του πλη­θυ­σμού-στό­χου. Σύμ­φω­να με το Υπουρ­γείο, πρό­κει­ται για το υψη­λό­τε­ρο πο­σο­στό συμ­με­το­χής της Ελ­λά­δας από την έναρ­ξη της PISA το 2000 ενώ ιδιαί­τε­ρη ανα­φο­ρά έγινε στη με­γά­λη προ­θυ­μία των ελ­λη­νι­κών σχο­λεί­ων να συμ­με­τά­σχουν στην έρευ­να.

Επι­ση­μαί­νε­ται, επί­σης, ότι η Ελ­λά­δα συμ­με­τεί­χε στην PISA 2025 με βελ­τιω­μέ­νους ορ­γα­νω­τι­κούς και τε­χνι­κούς όρους.

Ει­δι­κό­τε­ρα, στα σχο­λεία του δείγ­μα­τος δια­τέ­θη­καν 4.500 laptops και 2.500 ακου­στι­κά, θε­σμο­θε­τή­θη­κε απο­ζη­μί­ω­ση για τους 549 εκ­παι­δευ­τι­κούς που συμ­με­τεί­χαν στη διορ­γά­νω­ση και δη­μιουρ­γή­θη­κε η πλατ­φόρ­μα Skills4Life, μία τρά­πε­ζα θε­μά­των δη­λα­δή, με θέ­μα­τα αντί­στοι­χης λο­γι­κής με την PISA, ώστε τα σχο­λεία να εξοι­κειώ­νο­νται με τον συ­γκε­κρι­μέ­νο τρόπο αξιο­λό­γη­σης, αφού οι μα­θη­τές θα μπο­ρού­σαν να αντλή­σουν θέ­μα­τα από τη συ­γκε­κρι­μέ­νη δε­ξα­με­νή και να προ­ε­τοι­μα­στούν κα­λύ­τε­ρα για τις εξε­τά­σεις.

Η διε­θνής ει­κό­να: η κρίση δεν είναι μόνο ελ­λη­νι­κή

Το πρώτο στοι­χείο που πρέ­πει να λη­φθεί υπόψη πριν από οποια­δή­πο­τε αξιο­λό­γη­ση της Ελ­λά­δας είναι ότι η PISA 2025 κα­τα­γρά­φει μια γε­νι­κευ­μέ­νη διε­θνή υπο­χώ­ρη­ση των μα­θη­σια­κών επι­δό­σε­ων. Στον ΟΟΣΑ, οι επι­δό­σεις των 15χρο­νων στα Μα­θη­μα­τι­κά και στην Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου βρί­σκο­νται στα χα­μη­λό­τε­ρα επί­πε­δα που έχουν κα­τα­γρα­φεί από την έναρ­ξη της PISA. Στην Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου η μέση επί­δο­ση του ΟΟΣΑ μειώ­θη­κε κατά 28 μο­νά­δες από το 2015 έως το 2025, ενώ στα Μα­θη­μα­τι­κά κατά 22 μο­νά­δες. Στις Φυ­σι­κές Επι­στή­μες η μέση επί­δο­ση με­τα­ξύ 2022 και 2025 πα­ρέ­μει­νε πε­ρί­που στα­θε­ρή στον ΟΟΣΑ, μετά από μα­κρό­τε­ρη πε­ρί­ο­δο πτώ­σης. Πε­ρί­που ένας στους πέντε μα­θη­τές του ΟΟΣΑ βρί­σκε­ται πλέον κάτω από το βα­σι­κό επί­πε­δο επάρ­κειας και στα τρία γνω­στι­κά πεδία, ένα­ντι 16% το 2022.

Η κρίση, επο­μέ­νως, δεν αφορά μόνο χώρες που πα­ρα­δο­σια­κά βρί­σκο­νται χα­μη­λό­τε­ρα στις διε­θνείς κα­τα­τά­ξεις. Ακόμη και εκ­παι­δευ­τι­κά συ­στή­μα­τα με πολύ ισχυ­ρή πα­ρά­δο­ση, όπως η Φιν­λαν­δία και η Εσθο­νία στην Ευ­ρώ­πη ή η Κορέα και η Σι­γκα­πού­ρη στην Ασία, εμ­φά­νι­σαν ση­μα­ντι­κές απώ­λειες, ιδιαί­τε­ρα στην Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου. Στην κο­ρυ­φή πα­ρα­μέ­νουν κυ­ρί­ως συ­στή­μα­τα της Ανα­το­λι­κής Ασίας, μαζί με την Εσθο­νία, την Ια­πω­νία, την Κορέα, τη Σι­γκα­πού­ρη, την Κι­νε­ζι­κή Ταϊ­πέι και το Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο.

Αυτό δεν αναι­ρεί το ελ­λη­νι­κό πρό­βλη­μα αλλά το το­πο­θε­τεί σε ένα ευ­ρύ­τε­ρο διε­θνές πε­ρι­βάλ­λον, όπου η παν­δη­μία, η αλ­λα­γή του τρό­που μά­θη­σης, η ψη­φια­κή διά­σπα­ση της προ­σο­χής, αλλά και η τα­χεία εί­σο­δος της τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης με­τα­βάλ­λουν συ­νο­λι­κά το σχο­λείο.

Τι έδει­ξαν τα απο­τε­λέ­σμα­τα για την Ελ­λά­δα

Η φράση ‘μι­κρό­τε­ρη πτώση, αλλά χα­μη­λή αφε­τη­ρία’ θα μπο­ρού­σε να συ­νο­ψί­ζει την ει­κό­να της Ελ­λά­δας στο δια­γω­νι­σμό PISA. Όπως γί­νε­ται γνω­στό, η χώρα μας ση­μεί­ω­σε με­τα­ξύ 2022 και 2025:

πτώση 6 μο­νά­δων στα Μα­θη­μα­τι­κά, ένα­ντι 11 μο­νά­δων στον ΟΟΣΑ-23 και 12 στην Ε.Ε.27,

πτώση 7 μο­νά­δων στις Φυ­σι­κές Επι­στή­μες, ένα­ντι 5 στον ΟΟΣΑ-23 και 5 στην Ε.Ε.27,

πτώση 16 μο­νά­δων στην Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου, ένα­ντι 16 στον ΟΟΣΑ-23 και 18 στην Ε.Ε.27.

Βάσει των προ­α­να­φερ­θέ­ντων, το υπουρ­γείο Παι­δεί­ας υπο­γραμ­μί­ζει ότι εμ­φα­νί­ζε­ται ανα­κο­πή της πο­λυ­ε­τούς από­κλι­σης. Ει­δι­κά στα Μα­θη­μα­τι­κά, η ελ­λη­νι­κή επί­δο­ση υπο­χώ­ρη­σε λι­γό­τε­ρο από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της Ε.Ε.27. Έτσι, ενώ ο από­λυ­τος ελ­λη­νι­κός βαθ­μός πα­ρα­μέ­νει χα­μη­λός, η σχε­τι­κή από­στα­ση από τον διε­θνή μέσο όρο πε­ριο­ρί­στη­κε. Πρα­κτι­κά, αυτό οδη­γεί σε μία ου­σια­στι­κή διά­κρι­ση: η Ελ­λά­δα δεν βελ­τιώ­θη­κε από­λυ­τα, αλλά σε ορι­σμέ­νους δεί­κτες έχασε λι­γό­τε­ρο έδα­φος από τον μέσο όρο. Αυτό είναι θε­τι­κό ως έν­δει­ξη στα­θε­ρο­ποί­η­σης, όχι όμως ακόμη ως από­δει­ξη ου­σια­στι­κής ανά­καμ­ψης.

Η σωστή ‘ανά­γνω­ση’ της PISA 2025

Για να ‘δια­βα­στεί’ σωστά η PISA 2025, χρειά­ζε­ται να κοι­τά­ξει κα­νείς προς τα πίσω. Όπως το­νί­ζουν οι ει­δι­κοί, τα στοι­χεία της PISA 2022 είχαν ήδη δεί­ξει ότι την πε­ρί­ο­δο 2012-2022 οι ελ­λη­νι­κές επι­δό­σεις είχαν μειω­θεί κατά πε­ρισ­σό­τε­ρες από 20 μο­νά­δες και στα τρία γνω­στι­κά πεδία. Η υπο­χώ­ρη­ση της πε­ριό­δου 2018-2022 δεν ήταν επο­μέ­νως ένα με­μο­νω­μέ­νο φαι­νό­με­νο, αλλά επι­βε­βαί­ω­σε μια πολύ με­γα­λύ­τε­ρη τάση.

Η PISA 2025 δεν ανα­τρέ­πει αυτή την ει­κό­να. Οι ση­με­ρι­νές επι­δό­σεις πα­ρα­μέ­νουν χα­μη­λό­τε­ρες από εκεί­νες προη­γού­με­νων κύ­κλων. Αυτό ση­μαί­νει ότι το ζη­τού­με­νο για την Ελ­λά­δα δεν είναι απλώς να «μην πέσει άλλο», αλλά να μπο­ρέ­σει να πε­ρά­σει από τη στα­θε­ρο­ποί­η­ση στην πραγ­μα­τι­κή βελ­τί­ω­ση.

Φυ­σι­κές Επι­στή­μες: το βα­σι­κό πεδίο της PISA 2025

Οι Φυ­σι­κές Επι­στή­μες ήταν το βα­σι­κό αντι­κεί­με­νο της PISA 2025. Όπως προ­α­να­φέρ­θη­κε, η Ελ­λά­δα συ­γκέ­ντρω­σε 434 μο­νά­δες, ένα­ντι 482 στον ΟΟΣΑ. Το 2022 η Ελ­λά­δα είχε 441 μο­νά­δες, άρα η φε­τι­νή επί­δο­ση είναι χα­μη­λό­τε­ρη κατά 7 μο­νά­δες. Ωστό­σο, σύμ­φω­να με τον ΟΟΣΑ, η με­τα­βο­λή αυτή δεν είναι στα­τι­στι­κά ση­μα­ντι­κή. Το ου­σια­στι­κό πρό­βλη­μα βρί­σκε­ται στο επί­πε­δο επάρ­κειας: πε­ρί­που 59% των Ελ­λή­νων μα­θη­τών φτά­νουν του­λά­χι­στον στο Level 2 – δη­λα­δή, στο επί­πε­δο του λει­τουρ­γι­κού εγ­γραμ­μα­τι­σμού – ένα­ντι πε­ρί­που 74% στον ΟΟΣΑ.

Οι μα­θη­τές που φτά­νουν στα υψη­λό­τε­ρα επί­πε­δα πα­ρα­μέ­νουν ελά­χι­στοι. Η PISA 2025 εξε­τά­ζει πλέον όχι μόνο την απο­μνη­μό­νευ­ση επι­στη­μο­νι­κής γνώ­σης, αλλά την ικα­νό­τη­τα του μα­θη­τή να χρη­σι­μο­ποιεί στοι­χεία και δε­δο­μέ­να, να αξιο­λο­γεί επι­στη­μο­νι­κούς ισχυ­ρι­σμούς και να παίρ­νει τεκ­μη­ριω­μέ­νες απο­φά­σεις. Αυτό είναι κρί­σι­μο για ένα εκ­παι­δευ­τι­κό σύ­στη­μα που θέλει να προ­ε­τοι­μά­σει πο­λί­τες σε έναν κόσμο όπου η επι­στη­μο­νι­κή πλη­ρο­φο­ρία, η πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­ση, η κλι­μα­τι­κή κρίση και η τε­χνο­λο­γία συ­νυ­πάρ­χουν κα­θη­με­ρι­νά.

Μα­θη­μα­τι­κά: η πρώτη πραγ­μα­τι­κή έν­δει­ξη σύ­γκλι­σης

Στα Μα­θη­μα­τι­κά η Ελ­λά­δα συ­γκέ­ντρω­σε 424 μο­νά­δες, ένα­ντι 463 στον ΟΟΣΑ. Η επί­δο­ση είναι χα­μη­λό­τε­ρη από το 2022, όταν είχε φτά­σει τις 430 μο­νά­δες. Ωστό­σο, η ελ­λη­νι­κή πτώση των 6 μο­νά­δων είναι σαφώς μι­κρό­τε­ρη από την πτώση του μέσου όρου του ΟΟΣΑ. Εδώ βρί­σκε­ται και το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο θε­τι­κό στοι­χείο καθώς η από­στα­ση της Ελ­λά­δας από τον ΟΟΣΑ μειώ­θη­κε. Όπως ανα­γνω­ρί­ζει και το υπουρ­γείο, δια­κρί­νε­ται σαφής τάση σύ­γκλι­σης στα Μα­θη­μα­τι­κά και ανα­κο­πή της δε­κα­ε­τούς πο­ρεί­ας από­κλι­σης. Αυτό δεν ση­μαί­νει ότι η χώρα βρί­σκε­ται κοντά στον μέσο όρο αλλά ότι για πρώτη φορά μετά από χρό­νια, η σχε­τι­κή από­στα­ση δεν διευ­ρύ­νε­ται με τον ίδιο τρόπο.

Γε­νι­κή πτώση στην Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου

Στην Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου η Ελ­λά­δα συ­γκέ­ντρω­σε 423 μο­νά­δες, ένα­ντι 461 στον ΟΟΣΑ. Η επί­δο­ση ήταν 438 μο­νά­δες το 2022, κα­τα­γρά­φο­ντας συ­νε­πώς πτώση 15 πε­ρί­που μο­νά­δων. Το πρό­βλη­μα χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται ως ιδιαί­τε­ρα σο­βα­ρό, επει­δή η κα­τα­νό­η­ση κει­μέ­νου απο­τε­λεί θε­μέ­λιο σχε­δόν όλων των υπό­λοι­πων μα­θη­σια­κών δρα­στη­ριο­τή­των. Η διε­θνής ει­κό­να είναι εξί­σου αρ­νη­τι­κή: η μέση επί­δο­ση του ΟΟΣΑ στην ανά­γνω­ση έχει υπο­χω­ρή­σει κατά 28 μο­νά­δες από το 2015. Η ελ­λη­νι­κή ει­κό­να, συ­νε­πώς, πρέ­πει να αντι­με­τω­πι­στεί μέσα σε μια διε­θνή κρίση ανα­γνω­στι­κού γραμ­μα­τι­σμού, αλλά και με δε­δο­μέ­νο ότι η χώρα ξε­κι­νά από ήδη χα­μη­λό­τε­ρο επί­πε­δο.

Ιδιαί­τε­ρα εντυ­πω­σια­κό στοι­χείο, είναι το γε­γο­νός ότι τα κο­ρί­τσια τα πάνε κα­λύ­τε­ρα στην κα­τα­νό­η­ση κει­μέ­νου. Μά­λι­στα, όπως ανέ­φε­ρε κατά την πα­ρου­σί­α­ση των απο­τε­λε­σμά­των του δια­γω­νι­σμού PISA, ο Εθνι­κός Συ­ντο­νι­στής Κα­θη­γη­τής Κώ­στας Δη­μό­που­λος, «αν συμ­με­τεί­χαν μόνο κο­ρί­τσια στο δια­γω­νι­σμό, η πτώση στην Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου θα ήταν πε­ρί­που 5% ένα­ντι του τω­ρι­νού 16% κατά μ.ο.».

Σχε­τι­κά με τις επι­δό­σεις των μα­θη­τών στη νέα δο­κι­μα­σία – Μπο­ρούν οι μα­θη­τές να λύ­νουν προ­βλή­μα­τα στον ψη­φια­κό κόσμο;

Η PISA 2025 ει­σή­γα­γε για πρώτη φορά την Επί­λυ­ση Προ­βλη­μά­των σε Ψη­φια­κά Πε­ρι­βάλ­λο­ντα (Computational Problem Solving).

Η Ελ­λά­δα συ­γκέ­ντρω­σε 461 μο­νά­δες, ένα­ντι 500 στον ΟΟΣΑ, και κα­τα­τά­χθη­κε στην 47η θέση με­τα­ξύ 91 χωρών. Η συ­γκε­κρι­μέ­νη αξιο­λό­γη­ση δεν μετρά απλώς αν οι μα­θη­τές χρη­σι­μο­ποιούν υπο­λο­γι­στές. Εξε­τά­ζει αν μπο­ρούν να χρη­σι­μο­ποιούν ψη­φια­κά ερ­γα­λεί­α­για να διε­ρευ­νούν, να χτί­ζουν γνώση και να «σπάνε» σύν­θε­τα προ­βλή­μα­τα σε επι­μέ­ρους βή­μα­τα που μπο­ρούν να λυ­θούν.

Όπως προ­έ­κυ­ψε, η ψη­φια­κή επάρ­κεια δεν ταυ­τί­ζε­ται με την εξοι­κεί­ω­ση με μια οθόνη. Αντί­θε­τα, χρειά­ζο­νται πρώτα ισχυ­ρές βά­σεις σε Μα­θη­μα­τι­κά, Γλώσ­σα και Επι­στή­μες και στη συ­νέ­χεια η ικα­νό­τη­τα εφαρ­μο­γής τους στον ψη­φια­κό κόσμο.

Τα σχο­λεία που ξε­χω­ρί­ζουν

Η εθνι­κή ει­κό­να ανα­φο­ρι­κά με τις σχο­λι­κές επι­δό­σεις στο διε­θνή δια­γω­νι­σμό δεν είναι ομοιό­μορ­φη. Σύμ­φω­να με την ανα­κοί­νω­ση του Υπουρ­γεί­ου, πε­ρί­που 38 σχο­λεία του δείγ­μα­τος, από τα οποία 32 είναι δη­μό­σια, πέ­τυ­χαν στα επι­μέ­ρους αντι­κεί­με­να επι­δό­σεις από πολύ υψη­λό­τε­ρες έως κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Το εύ­ρη­μα είναι ση­μα­ντι­κό, αφού δεί­χνει ότι μέσα στο ίδιο εκ­παι­δευ­τι­κό σύ­στη­μα υπάρ­χουν σχο­λι­κές μο­νά­δες που μπο­ρούν να επι­τυγ­χά­νουν ση­μα­ντι­κά κα­λύ­τε­ρα απο­τε­λέ­σμα­τα.

Ποια είναι τα ση­μεία αι­σιο­δο­ξί­ας

Κω­δι­κο­ποιώ­ντας τα απο­τε­λέ­σμα­τα του PISA 2025, τα ση­μεία τα οποία ανα­δει­κνύ­ουν τις θε­τι­κές τά­σεις από τη συμ­με­το­χή των ελ­λη­νό­που­λων είναι τα ακό­λου­θα:

1. Ανα­κό­πτε­ται η από­κλι­ση με τις υπό­λοι­πες χώρες του ΟΟΣΑ: Το βα­σι­κό θε­τι­κό εύ­ρη­μα που ανα­δει­κνύ­ει το Υπουρ­γείο είναι ότι η Ελ­λά­δα στα­μα­τά, για πρώτη φορά μετά από πε­ρί­που δέκα χρό­νια, να διευ­ρύ­νει την από­στα­σή της από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και της Ε.Ε.27. Ιδιαί­τε­ρα στα Μα­θη­μα­τι­κά κα­τα­γρά­φε­ται τάση σύ­γκλι­σης. Μπο­ρεί να απο­τε­λεί μία σχε­τι­κή και όχι από­λυ­τη βελ­τί­ω­ση, αλλά δεν παύει να είναι ση­μα­ντι­κή.

2. Η Ελ­λά­δα ‘έπεσε’ λι­γό­τε­ρο από πολ­λές ισχυ­ρές χώρες: Η πτώση των ελ­λη­νι­κών επι­δό­σε­ων ήταν μι­κρό­τε­ρη από εκεί­νη αρ­κε­τών εκ­παι­δευ­τι­κών συ­στη­μά­των που πα­ρα­δο­σια­κά βρί­σκο­νται ψη­λό­τε­ρα στις διε­θνείς κα­τα­τά­ξεις, όπως η Φιν­λαν­δία, η Δανία, η Σου­η­δία και η Νορ­βη­γία. Επο­μέ­νως, η διε­θνής κρίση είναι βα­θύ­τε­ρη και ευ­ρύ­τε­ρη από την ελ­λη­νι­κή πε­ρί­πτω­ση.

3. Growth mindset: Οι Έλ­λη­νες μα­θη­τές εμ­φα­νί­ζουν σε με­γα­λύ­τε­ρο βαθμό από τον μέσο όρο την πε­ποί­θη­ση ότι οι ικα­νό­τη­τες μπο­ρούν να ανα­πτύσ­σο­νται μέσω προ­σπά­θειας, μά­θη­σης και επι­μο­νής. Το 74% εμ­φα­νί­ζει growth mindset, ένα­ντι πε­ρί­που 69% στον ΟΟΣΑ.

4. Στο­χο­θε­σία και προ­γραμ­μα­τι­σμός: παρά τις γε­νι­κό­τε­ρα πιο αρ­νη­τι­κές στά­σεις απέ­να­ντι στη μά­θη­ση, οι Έλ­λη­νες μα­θη­τές εμ­φα­νί­ζουν κα­λύ­τε­ρη στο­χο­θε­σία και πιο συ­νε­πή προ­γραμ­μα­τι­σμό της προ­σπά­θειάς τους από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

5. Το αί­σθη­μα ασφά­λειας και του ανή­κειν βελ­τιώ­νε­ται: όπως επι­ση­μαί­νει το υπουρ­γείο, κα­τα­γρά­φε­ται βελ­τί­ω­ση σε σχέση με το 2022 στο αί­σθη­μα ασφά­λειας και στο αί­σθη­μα ότι οι μα­θη­τές ανή­κουν στο σχο­λείο. Συ­νο­λι­κά, πε­ρί­που 79% των Ελ­λή­νων μα­θη­τών δη­λώ­νουν αί­σθη­μα σχο­λι­κού ανή­κειν, ένα­ντι πε­ρί­που 76% στον ΟΟΣΑ.

6. Κα­λύ­τε­ρες ψη­φια­κές υπο­δο­μές: Πα­ρό­τι η Ελ­λά­δα εξα­κο­λου­θεί να υπο­λεί­πε­ται του ΟΟΣΑ σε υλι­κο­τε­χνι­κές και ψη­φια­κές υπο­δο­μές, το Υπουρ­γείο επι­ση­μαί­νει ση­μα­ντι­κή βελ­τί­ω­ση μετά το 2018. Ο δια­θέ­σι­μος αριθ­μός ηλε­κτρο­νι­κών υπο­λο­γι­στών για εκ­παι­δευ­τι­κή χρήση ανά μα­θη­τή αυ­ξή­θη­κε την πε­ρί­ο­δο 2018-2025 με ρυθμό σχε­δόν δι­πλά­σιο από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

7. Υψη­λές εκ­παι­δευ­τι­κές και επαγ­γελ­μα­τι­κές προσ­δο­κί­ες: Οι Έλ­λη­νες μα­θη­τές εμ­φα­νί­ζουν υψη­λό­τε­ρες εκ­παι­δευ­τι­κές και επαγ­γελ­μα­τι­κές προσ­δο­κί­ες για το μέλ­λον σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Αυτό απο­τε­λεί χωρίς αμ­φι­βο­λία ένα θε­τι­κό εύ­ρη­μα, αν και οι προσ­δο­κί­ες δια­φο­ρο­ποιού­νται έντο­να ανά­λο­γα με το κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κό υπό­βα­θρο, τη με­τα­να­στευ­τι­κή προ­έ­λευ­ση και τον τύπο σχο­λεί­ου.

8. Η οι­κο­γέ­νεια πα­ρα­μέ­νει ση­μα­ντι­κό στή­ριγ­μα: Οι μα­θη­τές στην Ελ­λά­δα δη­λώ­νουν ισχυ­ρό­τε­ρη οι­κο­γε­νεια­κή υπο­στή­ρι­ξη από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ και αφιε­ρώ­νουν πε­ρισ­σό­τε­ρο χρόνο στη με­λέ­τη και στην εξω­σχο­λι­κή υπο­στή­ρι­ξη.

Πε­ριέρ­γεια και επι­μο­νή – το «πα­ρά­δο­ξο» της ελ­λη­νι­κής ει­κό­νας

Οι Έλ­λη­νες μα­θη­τές εμ­φα­νί­ζουν γε­νι­κά λι­γό­τε­ρο θε­τι­κές στά­σεις απέ­να­ντι στη μά­θη­ση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ιδιαί­τε­ρα ως προς την πε­ριέρ­γεια, την επι­μο­νή, την αυ­τορ­ρύθ­μι­ση και τη γνω­στι­κή προ­σαρ­μο­στι­κό­τη­τα. Ταυ­τό­χρο­να, όμως, δια­θέ­τουν σχε­τι­κά ισχυ­ρή πε­ποί­θη­ση ότι μπο­ρούν να βελ­τιώ­σουν τις ικα­νό­τη­τές τους μέσω προ­σπά­θειας. Αυτό ση­μαί­νει, πρα­κτι­κά, ότι υπάρ­χει ένα εκ­παι­δευ­τι­κό κε­φά­λαιο που μπο­ρεί να αξιο­ποι­η­θεί: οι μα­θη­τές δεν θε­ω­ρούν απα­ραί­τη­τα ότι οι ικα­νό­τη­τές τους είναι προ­κα­θο­ρι­σμέ­νες.

Το σχο­λι­κό κλίμα

Η PISA ανα­δει­κνύ­ει ένα σο­βα­ρό πρό­βλη­μα στο κα­θη­με­ρι­νό πε­ρι­βάλ­λον μά­θη­σης.

Στην Ελ­λά­δα:

37% των μα­θη­τών δη­λώ­νουν ότι δεν μπο­ρούν να ερ­γα­στούν καλά στα πε­ρισ­σό­τε­ρα ή όλα τα μα­θή­μα­τα, ένα­ντι 19% στον ΟΟΣΑ.

46% ανα­φέ­ρουν ότι ο θό­ρυ­βος και η ατα­ξία επη­ρε­ά­ζουν τα πε­ρισ­σό­τε­ρα ή όλα τα μα­θή­μα­τα Φυ­σι­κών Επι­στη­μών, ένα­ντι 31%.

45% δη­λώ­νουν ότι οι συμ­μα­θη­τές τους δεν ακούν τον εκ­παι­δευ­τι­κό, ένα­ντι 29%.

Το Υπουρ­γείο επι­ση­μαί­νει ότι οι απου­σί­ες, οι κα­θυ­στε­ρή­σεις και τα προ­βλή­μα­τα πει­θαρ­χί­ας εμ­φα­νί­ζο­νται συ­χνό­τε­ρα στην Ελ­λά­δα και έχουν επι­δει­νω­θεί την τε­λευ­ταία δε­κα­ε­τία. Αξί­ζει να ανα­φερ­θεί, όμως, μία ση­μα­ντι­κή δια­φο­ρο­ποί­η­ση: τα σο­βα­ρό­τε­ρα πε­ρι­στα­τι­κά πα­ρα­βα­τι­κό­τη­τας πα­ρα­μέ­νουν χα­μη­λό­τε­ρα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ενώ ο σχο­λι­κός εκ­φο­βι­σμός κι­νεί­ται πε­ρί­που στα επί­πε­δα του διε­θνούς μέσου όρου.

Οι απου­σί­ες και οι κα­θυ­στε­ρή­σεις

Το ζή­τη­μα της μα­θη­τι­κής πα­ρου­σί­ας κα­τα­γρά­φε­ται ως ση­μα­ντι­κό. Συ­γκε­κρι­μέ­να, πε­ρί­που:

31% των Ελ­λή­νων μα­θη­τών δή­λω­σαν ότι απου­σί­α­σαν του­λά­χι­στον μία ημέρα από το σχο­λείο τις δύο προη­γού­με­νες εβδο­μά­δες, ένα­ντι 22% στον ΟΟΣΑ.

49% δή­λω­σαν ότι έχα­σαν του­λά­χι­στον ένα μά­θη­μα, ένα­ντι 24%.

62% δή­λω­σαν ότι έφτα­σαν αρ­γο­πο­ρη­μέ­νοι στο σχο­λείο, ένα­ντι 50%.

Τα ανω­τέ­ρω απο­τε­λέ­σμα­τα υπο­γραμ­μί­ζε­ται, ότι πρέ­πει να λη­φθούν σο­βα­ρά υπόψη καθώς η εμπλο­κή του μα­θη­τή στη μα­θη­σια­κή δια­δι­κα­σία, δεν είναι μόνο ζή­τη­μα δι­δα­κτι­κών με­θό­δων αλλά συ­νο­λι­κά και ζή­τη­μα πα­ρου­σί­ας, πει­θαρ­χί­ας και σχέ­σης με το σχο­λείο.

Σχε­τι­κά με τους εκ­παι­δευ­τι­κούς

Το Υπουρ­γείο ανα­γνω­ρί­ζει ότι οι διευ­θυ­ντές εξα­κο­λου­θούν να ανα­φέ­ρουν ελ­λεί­ψεις προ­σω­πι­κού με­γα­λύ­τε­ρες από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ιδιαί­τε­ρα σε κοι­νω­νι­κά ευά­λω­τες και πε­ρι­φε­ρεια­κές σχο­λι­κές μο­νά­δες. Υπάρ­χει όμως μια ακόμη ση­μα­ντι­κή διά­στα­ση στο ζή­τη­μα, που πρέ­πει να ανα­δει­χθεί: επει­δή η Ελ­λά­δα έχει χα­μη­λό­τε­ρη ανα­λο­γία μα­θη­τών ανά εκ­παι­δευ­τι­κό και μι­κρό­τε­ρο μέ­γε­θος τάξης από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, το πρό­βλη­μα, φαί­νε­ται πως αφορά κυ­ρί­ως την κα­τα­νο­μή, τη δια­χεί­ρι­ση και την αξιο­ποί­η­ση του προ­σω­πι­κού και λι­γό­τε­ρο τον συ­νο­λι­κό αριθ­μό εκ­παι­δευ­τι­κών. Για το λόγο αυτό, η νέα πλατ­φόρ­μα του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας, EduPlan, ανα­μέ­νε­ται να φανεί ιδιαί­τε­ρα χρή­σι­μη κα­τα­γρά­φο­ντας άμεσα τις ανά­γκες σε εκ­παι­δευ­τι­κούς – πού χρειά­ζο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρο, με ποιες ει­δι­κό­τη­τες κλπ.

Ανα­φο­ρι­κά με την υπο­στή­ρι­ξη μέσα στην τάξη, οι μα­θη­τές πε­ρι­γρά­φουν ένα λι­γό­τε­ρο υπο­στη­ρι­κτι­κό μα­θη­σια­κό πε­ρι­βάλ­λον από εκεί­νο του μέσου όρου του ΟΟΣΑ. Μόλις 49% δη­λώ­νουν ότι ο εκ­παι­δευ­τι­κός δεί­χνει εν­δια­φέ­ρον για τη μά­θη­ση κάθε μα­θη­τή στα πε­ρισ­σό­τε­ρα μα­θή­μα­τα Φυ­σι­κών Επι­στη­μών, ένα­ντι 69% στον ΟΟΣΑ. Το 53% δη­λώ­νει ότι ο εκ­παι­δευ­τι­κός συ­νε­χί­ζει μέχρι να κα­τα­λά­βουν οι μα­θη­τές, ένα­ντι 66%, ενώ 61% ανα­φέ­ρει ότι ο εκ­παι­δευ­τι­κός προ­σφέ­ρει πρό­σθε­τη βο­ή­θεια όταν χρειά­ζε­ται, ένα­ντι 73%.

Κι­νη­τά, οθό­νες και τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη

Ένα από τα νέα και πιο επί­και­ρα στοι­χεία της PISA 2025 αφορά τη σχέση μα­θη­τών και ψη­φια­κής τε­χνο­λο­γί­ας. Στην Ελ­λά­δα οι μα­θη­τές χρη­σι­μο­ποιούν ψη­φια­κές συ­σκευ­ές στο σχο­λείο για μα­θη­σια­κούς σκο­πούς πε­ρί­που 1,1 ώρα την ημέρα, ένα­ντι 1,7 ώρας στον ΟΟΣΑ. Για ψυ­χα­γω­γία η χρήση είναι πε­ρί­που 1,2 ώρα, πε­ρί­που στα επί­πε­δα του ΟΟΣΑ. Ταυ­τό­χρο­να, 33% των Ελ­λή­νων μα­θη­τών δη­λώ­νουν ότι οι συμ­μα­θη­τές τους απο­σπώ­νται από ψη­φια­κές συ­σκευ­ές στα πε­ρισ­σό­τε­ρα ή όλα τα μα­θή­μα­τα Φυ­σι­κών Επι­στη­μών, ένα­ντι 28% στον ΟΟΣΑ. Και στην Ελ­λά­δα η δια­φο­ρά επί­δο­σης είναι ιδιαί­τε­ρα έντο­νη: οι μα­θη­τές που ανα­φέ­ρουν ψη­φια­κή διά­σπα­ση προ­σο­χής από συμ­μα­θη­τές εμ­φα­νί­ζουν πε­ρί­που 30 μο­νά­δες χα­μη­λό­τε­ρη επί­δο­ση στις Φυ­σι­κές Επι­στή­μες.

Όσο για την απα­γό­ρευ­ση των κι­νη­τών, το Υπουρ­γείο Παι­δεί­ας ανα­γνω­ρί­ζει ότι υπάρ­χει ένα σαφές θε­τι­κό απο­τέ­λε­σμα. Σύμ­φω­να με τις δη­λώ­σεις των μα­θη­τών, το μέτρο απα­γό­ρευ­σης της χρή­σης κι­νη­τών στα σχο­λεία έχει λει­τουρ­γή­σει, καθώς σε σχέση με το 2022 έχει αυ­ξη­θεί ση­μα­ντι­κά το πο­σο­στό όσων δη­λώ­νουν ότι δεν χρη­σι­μο­ποιούν κα­θό­λου ή χρη­σι­μο­ποιούν πολύ λίγο το κι­νη­τό στο σχο­λείο. Εν­δει­κτι­κά, 98% των Ελ­λή­νων μα­θη­τών φοι­τούν σε σχο­λεία όπου υπάρ­χει απα­γό­ρευ­ση κι­νη­τών, ένα­ντι πε­ρί­που 49% στον ΟΟΣΑ.

Η τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη στο σχο­λείο

Η PISA 2025 είναι η πρώτη με­γά­λη διε­θνής μέ­τρη­ση που απο­τυ­πώ­νει τόσο κα­θα­ρά την πα­ρου­σία της τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης στη μα­θη­τι­κή κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα. Στην Ελ­λά­δα πε­ρί­που 34% των μα­θη­τών χρη­σι­μο­ποιούν του­λά­χι­στον εβδο­μα­διαία AI chatbots για να βοη­θη­θούν στη μά­θη­ση, ένα­ντι 46% στον ΟΟΣΑ.

Ο ΟΟΣΑ δια­πι­στώ­νει ότι μα­θη­τές που χρη­σι­μο­ποιούν AI για συ­γκε­κρι­μέ­νες σχο­λι­κές ερ­γα­σί­ες, όπως πε­ρί­λη­ψη, σύ­ντα­ξη κει­μέ­νου ή έρευ­να, εμ­φα­νί­ζουν κατά μέσο όρο χα­μη­λό­τε­ρες επι­δό­σεις. Αντί­θε­τα, η χρήση AI για μα­θη­σια­κή υπο­στή­ρι­ξη, όταν συ­νο­δεύ­ε­ται από εκ­παί­δευ­ση στην αξιο­λό­γη­ση της ποιό­τη­τας των απα­ντή­σε­ων που πα­ρά­γει η τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη, συν­δέ­ε­ται με κα­λύ­τε­ρες επι­δό­σεις με­τα­ξύ συ­χνών χρη­στών.

Οι κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες

Η επί­δρα­ση του κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κού πα­ρά­γο­ντα στις επι­δό­σεις στην Ελ­λά­δα εμ­φα­νί­ζε­ται σχε­τι­κά μι­κρό­τε­ρη από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Στις Φυ­σι­κές Επι­στή­μες το κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κό υπό­βα­θρο εξη­γεί πε­ρί­που 10% της δια­κύ­μαν­σης των επι­δό­σε­ων στην Ελ­λά­δα, ένα­ντι πε­ρί­που 12% στον ΟΟΣΑ. Η δια­φο­ρά με­τα­ξύ του ανώ­τε­ρου και του κα­τώ­τε­ρου κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κού τε­ταρ­τη­μο­ρί­ου είναι πε­ρί­που 76 μο­νά­δες, ένα­ντι πε­ρί­που 84-85 στον ΟΟΣΑ. Αυτό, όμως, δεν ση­μαί­νει ότι η κοι­νω­νι­κή ανι­σό­τη­τα δεν απο­τε­λεί πρό­βλη­μα. Το ίδιο το Υπουρ­γείο επι­ση­μαί­νει ότι η σχε­τι­κά μι­κρό­τε­ρη επί­δρα­ση οφεί­λε­ται εν μέρει στο γε­γο­νός ότι οι ελ­λη­νι­κές επι­δό­σεις είναι συ­νο­λι­κά συ­μπιε­σμέ­νες σε χα­μη­λό­τε­ρα επί­πε­δα. Πα­ράλ­λη­λα, οι μα­θη­τές με­τα­να­στευ­τι­κού υπό­βα­θρου αντι­με­τω­πί­ζουν πρό­σθε­τες δυ­σκο­λί­ες: συχνά προ­έρ­χο­νται από χα­μη­λό­τε­ρα κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα και πάνω από τους μι­σούς δεν μι­λούν ελ­λη­νι­κά στο σπίτι.

Τα με­γά­λα προ­βλή­μα­τα πα­ρα­μέ­νουν

Η ει­κό­να της PISA 2025 δεν επι­τρέ­πει εφη­συ­χα­σμό. Η πρώτη με­γά­λη πρό­κλη­ση, είναι οι βα­σι­κές δε­ξιό­τη­τες: σχε­δόν οι μισοί μα­θη­τές στα Μα­θη­μα­τι­κά δεν φτά­νουν το βα­σι­κό επί­πε­δο. Επι­πλέ­ον, στην Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου, η πτώση είναι ιδιαί­τε­ρα έντο­νη και σε έναν κόσμο υπερ­πλη­ρο­φό­ρη­σης η αδυ­να­μία κα­τα­νό­η­σης και αξιο­λό­γη­σης ενός κει­μέ­νου είναι κρί­σι­μη – όχι μόνο για μα­θή­μα­τα γλώσ­σας αλλά συ­νο­λι­κά για όλα τα μα­θή­μα­τα. Ως πρό­βλη­μα ανα­δει­κνύ­ε­ται και το γε­γο­νός, ότι η Ελ­λά­δα έχει πολύ μικρό πο­σο­στό μα­θη­τών υψη­λών επι­δό­σε­ων. Με αρ­νη­τι­κό πρό­ση­μο, ξε­χω­ρί­ζει και το ζή­τη­μα του μα­θη­σια­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος: πει­θαρ­χία, απου­σί­ες, κα­θυ­στε­ρή­σεις και διά­σπα­ση προ­σο­χής επη­ρε­ά­ζουν την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα του σχο­λεί­ου. Σε αυτά, θα πρέ­πει να προ­στε­θεί το θέμα της υπο­στή­ρι­ξης από τους εκ­παι­δευ­τι­κούς – η σχέση εκ­παι­δευ­τι­κού-μα­θη­τή και η χρήση ενερ­γη­τι­κών δι­δα­κτι­κών πρα­κτι­κών πα­ρα­μέ­νουν πεδία που χρειά­ζο­νται ενί­σχυ­ση. Σχε­τι­κά με την αξιο­ποί­η­ση της τε­χνο­λο­γί­ας, αν και η Ελ­λά­δα έχει βελ­τιώ­σει τις υπο­δο­μές, η χρήση ψη­φια­κών ερ­γα­λεί­ων και τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης πρέ­πει να γίνει πε­ρισ­σό­τε­ρο παι­δα­γω­γι­κή και λι­γό­τε­ρο απλώς τε­χνι­κή. Τέλος, κρί­νε­ται απα­ραί­τη­τη η στο­χευ­μέ­νη στή­ρι­ξη των ευά­λω­των ομά­δων: το με­τα­να­στευ­τι­κό υπό­βα­θρο, η κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κή θέση, ο τύπος σχο­λεί­ου και η γε­ω­γρα­φι­κή πε­ριο­χή εξα­κο­λου­θούν να επη­ρε­ά­ζουν τις ευ­και­ρί­ες των μα­θη­τών.

Η θέση του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας σχε­τι­κά με το τι πρέ­πει να αλ­λά­ξει

Η κε­ντρι­κή εκτί­μη­ση του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας με βάση τα απο­τε­λέ­σμα­τα του δια­γω­νι­σμού PISA, είναι ότι οι επό­με­νες πα­ρεμ­βά­σεις πρέ­πει να αφο­ρούν πε­ρισ­σό­τε­ρο την απο­τε­λε­σμα­τι­κή αξιο­ποί­η­ση των δια­θέ­σι­μων πόρων. Συ­γκε­κρι­μέ­να, ανα­φέ­ρο­νται σε κα­λύ­τε­ρη κα­τα­νο­μή του εκ­παι­δευ­τι­κού προ­σω­πι­κού, ενί­σχυ­ση της ποιό­τη­τας της δι­δα­σκα­λί­ας, με­γα­λύ­τε­ρη γνω­στι­κή ενερ­γο­ποί­η­ση των μα­θη­τών, ου­σια­στι­κό­τε­ρη αξιο­ποί­η­ση ψη­φια­κών τε­χνο­λο­γιών και τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης, βελ­τί­ω­ση της πει­θαρ­χί­ας και της μα­θη­τι­κής εμπλο­κής, στο­χευ­μέ­νη στή­ρι­ξη μα­θη­τών με­τα­να­στευ­τι­κού και κοι­νω­νι­κά ευά­λω­του υπό­βα­θρου.

Πιο απλά, η με­γά­λη πρό­κλη­ση με­τα­το­πί­ζε­ται από το «πόσα έχου­με» στο «τι κά­νου­με με αυτά που έχου­με».

Πώς επη­ρε­ά­ζουν τα απο­τε­λέ­σμα­τα το μέλ­λον: Νέα Προ­γράμ­μα­τα Σπου­δών, Πολ­λα­πλό Βι­βλίο και Εθνι­κό Απο­λυ­τή­ριο

Το Υπουρ­γείο συν­δέ­ει την επό­με­νη φάση με μια σειρά με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων: το Εθνι­κό Απο­λυ­τή­ριο, τα νέα Προ­γράμ­μα­τα Σπου­δών, το σύ­στη­μα του Πολ­λα­πλού Βι­βλί­ου, την πε­ραι­τέ­ρω ψη­φια­κή σύ­γκλι­ση και κυ­ρί­ως στην εν­σω­μά­τω­ση της «λο­γι­κής PISA» στην κα­θη­με­ρι­νή λει­τουρ­γία του ελ­λη­νι­κού εκ­παι­δευ­τι­κού συ­στή­μα­τος.

Αυτό ση­μαί­νει ότι η PISA δεν πρέ­πει να αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως μια εξέ­τα­ση που γί­νε­ται κάθε τρία χρό­νια και απλώς πα­ρά­γει έναν πί­να­κα κα­τά­τα­ξης. Η φι­λο­σο­φία της είναι να με­τα­φέ­ρει το εν­δια­φέ­ρον από την απο­στή­θι­ση στην κα­τα­νό­η­ση, εφαρ­μο­γή, επί­λυ­ση προ­βλη­μά­των, κρι­τι­κή σκέψη και χρήση της γνώ­σης σε πραγ­μα­τι­κές κα­τα­στά­σεις. Αν αυτή η λο­γι­κή πε­ρά­σει στην κα­θη­με­ρι­νή δι­δα­σκα­λία, τότε η PISA μπο­ρεί να λει­τουρ­γή­σει όχι ως «στό­χος βαθ­μο­λο­γί­ας», αλλά ως ερ­γα­λείο αλ­λα­γής της ίδιας της μα­θη­σια­κής εμπει­ρί­ας.

Η Ελ­λά­δα του 2029

Σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας, οι πρώ­τες εν­δεί­ξεις στα­θε­ρο­ποί­η­σης που κα­τα­γρά­φη­καν το 2025 μπο­ρούν να γί­νουν πε­ρισ­σό­τε­ρο ορα­τές στον επό­με­νο κύκλο, το 2029, εφό­σον συ­νε­χι­στούν οι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις. Ωστό­σο, για να αρ­χί­σει πραγ­μα­τι­κά η Ελ­λά­δα να ακο­λου­θεί μία ανο­δι­κή πο­ρεία, δεν είναι προ­φα­νώς αρ­κε­τή η σχε­τι­κή σύ­γκλι­ση στα Μα­θη­μα­τι­κά, που εντο­πί­ζε­ται σή­με­ρα αλλά χρειά­ζε­ται να μειω­θεί δρα­στι­κά το πο­σο­στό των μα­θη­τών που δεν δια­θέ­τουν βα­σι­κές δε­ξιό­τη­τες, να ενι­σχυ­θεί η Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου, να αυ­ξη­θεί η κο­ρυ­φή των υψη­λών επι­δό­σε­ων και να βελ­τιω­θεί το κα­θη­με­ρι­νό μα­θη­σια­κό πε­ρι­βάλ­λον. Αλλά και τα σχο­λεία που σή­με­ρα ξε­χω­ρί­ζουν, θα έπρε­πε να αξιο­ποι­η­θούν ως πηγή καλών πρα­κτι­κών για ολό­κλη­ρο το εκ­παι­δευ­τι­κό σύ­στη­μα.

Τα συ­μπε­ρά­σμα­τα του PISA 2025

Όπως προ­κύ­πτει από τα απο­τε­λέ­σμα­τα του PISA 2025, η Ελ­λά­δα εξα­κο­λου­θεί να βρί­σκε­ται ση­μα­ντι­κά κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Οι επι­δό­σεις πα­ρα­μέ­νουν χα­μη­λές και σχε­δόν ένας στους δύο μα­θη­τές δεν κα­τα­κτά το βα­σι­κό επί­πε­δο στα Μα­θη­μα­τι­κά. Η Κα­τα­νό­η­ση Κει­μέ­νου απο­τε­λεί ιδιαί­τε­ρη πηγή ανη­συ­χί­ας, ενώ η χώρα δυ­σκο­λεύ­ε­ται να δη­μιουρ­γή­σει μια με­γά­λη ομάδα μα­θη­τών υψη­λών επι­δό­σε­ων.

Από την άλλη πλευ­ρά, η PISA 2025 δίνει και ορι­σμέ­να ση­μεία που δεν πρέ­πει να αγνοη­θούν: η Ελ­λά­δα φαί­νε­ται να ανα­κό­πτει την πο­λυ­ε­τή από­κλι­ση από τον ΟΟΣΑ, στα Μα­θη­μα­τι­κά εμ­φα­νί­ζε­ται τάση σύ­γκλι­σης, οι ψη­φια­κές υπο­δο­μές έχουν βελ­τιω­θεί, το αί­σθη­μα ασφά­λειας και του ανή­κειν ενι­σχύ­ε­ται, οι μα­θη­τές εμ­φα­νί­ζουν ισχυ­ρό­τε­ρες εκ­παι­δευ­τι­κές και επαγ­γελ­μα­τι­κές προσ­δο­κί­ες και υπάρ­χουν σχο­λεία –στην πλειο­νό­τη­τά τους δη­μό­σια– που κα­τα­φέρ­νουν να πλη­σιά­σουν ή ακόμη και να ξε­πε­ρά­σουν ση­μα­ντι­κά τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Στό­χος της εκ­παι­δευ­τι­κής πο­λι­τι­κής πλέον, είναι αυτές οι μι­κρές αλλά υπαρ­κτές εν­δεί­ξεις στα­θε­ρο­ποί­η­σης να με­τα­τρα­πούν σε πραγ­μα­τι­κή μα­θη­σια­κή ανά­καμ­ψη.

Πηγή: protothema.gr