Ελληνικός τουρισμός: Οι τρεις προειδοποιητικές «ρωγμές» και η πίεση για αναθεώρηση στρατηγικής

Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός μπορεί να διανύει μια ακόμη ισχυρή χρονιά, ωστόσο τα δεδο­μένα που παρου­σιά­στη­καν στο συνέ­δριο Reimagine Tourism 2025 φωτί­ζουν, αυτή τη στιγμή, τρεις απειλές που επη­ρε­ά­ζουν ευθέως τη βιω­σι­μό­τητα του μοντέ­λου. Σε τούτο το σημείο να τονι­στεί ότι οι απειλές αυτές δεν αφορούν απλώς επι­μέ­ρους τάσεις, αλλά δομικές εξαρ­τή­σεις που αν συνε­χι­στούν αναλ­λοί­ω­τες θα περιο­ρί­σουν την ανθε­κτι­κό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Η πρώτη εξάρ­τηση αφορά τη μονο­καλ­λιέρ­γεια των πέντε κυρί­αρ­χων αγορών προ­έ­λευ­σης. Η Γερ­μα­νία, το Ηνωμένο Βασί­λειο, η Γαλλία, η Ιταλία και οι ΗΠΑ παρά­γουν σήμερα σχεδόν το 43% των αφίξεων και πάνω από το 53% των συνο­λι­κών εισπρά­ξεων. Η οικο­νο­μική επι­βρά­δυνση σε μία μόνο από αυτές μπορεί να επη­ρε­ά­σει άμεσα τη ροή επι­σκε­πτών και τα του­ρι­στικά έσοδα σε εθνικό επίπεδο. Η αναφορά του Brexit ως παρά­γο­ντα που ανα­προ­σάρ­μοσε τα ταξι­διω­τικά μεγέθη των Βρε­τα­νών απο­τε­λεί χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα. Παράλ­ληλα η Τουρκία και η Ισπανία εντεί­νουν τον αντα­γω­νι­σμό για το ίδιο πελα­το­λό­γιο, πιέ­ζο­ντας τις τιμές και ανα­δια­νέ­μο­ντας μερίδια αγοράς.

Η δεύτερη απειλή αφορά τη σχεδόν πλήρη εξάρ­τηση από τους μεγά­λους tour operators, οι οποίοι εξα­κο­λου­θούν να ελέγ­χουν κρίσιμα τμήματα της αλυ­σί­δας αξίας. Οι πτω­χεύ­σεις της FTI και της ευρω­παϊ­κής θυγα­τρι­κής της TUI το 2024 υπεν­θυ­μί­ζουν ότι ένα σοκ σε επίπεδο δια­με­σο­λά­βη­σης μπορεί να συμπα­ρα­σύ­ρει προ­ο­ρι­σμούς που στη­ρί­ζο­νται υπέρ­με­τρα σε πακέτα. Ενδει­κτικά, η Κεντρική Τράπεζα της Ελλάδας υπο­λο­γί­ζει ότι οι απώ­λειες που προ­κλή­θη­καν από την κατάρ­ρευση της FTI ξεπέ­ρα­σαν ήδη τα 80 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Μάλιστα η τοπική οικο­νο­μία σε αρκε­τούς προ­ο­ρι­σμούς βρέθηκε εκτε­θει­μένη χωρίς άμεση δυνα­τό­τητα ανα­πλή­ρω­σης των ροών.

Πίεση στις υπο­δο­μές

Την ίδια στιγμή κατα­γρά­φε­ται μια ακόμη πιο ανη­συ­χη­τική τάση που σχε­τί­ζε­ται με την υπερ­βο­λική πίεση στις υπο­δο­μές. Η ανα­λο­γία του­ρι­στών ανά κάτοικο το 2024 ανήλθε σε 98,9 στη Σαντο­ρίνη, 48,1 στη Μύκονο και 46,8 στην Κέρκυρα. Οι μικροί προ­ο­ρι­σμοί παρου­σιά­ζουν αντί­στοιχη υπερ­συ­γκέ­ντρωση, γεγονός που τρο­φο­δο­τεί το φαι­νό­μενο του coolocation, δηλαδή τη μαζική προ­τί­μηση συγκε­κρι­μέ­νων σημείων μέχρι κορε­σμού. Η εικόνα αυτή, προς επίρ­ρωση τούτου, επι­βα­ρύ­νει τη φέρουσα ικα­νό­τητα και δημιουρ­γεί κοι­νω­νι­κές πιέσεις που δυσχε­ραί­νουν τη λει­τουρ­γία του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων.

Η κλι­μα­τική αλλαγή

Η τρίτη απειλή αγγίζει πλέον ορι­ζό­ντια το σύνολο του κλάδου: η κλι­μα­τική αλλαγή αλλάζει τη ζήτηση και τις προ­τι­μή­σεις των επι­σκε­πτών. Σύμφωνα με τα στοι­χεία που παρου­σιά­στη­καν, το 28% των Ευρω­παίων ταξι­διω­τών επι­λέ­γουν πλέον ψυχρό­τε­ρους προ­ο­ρι­σμούς για τους καλο­και­ρι­νούς μήνες. Το φαι­νό­μενο heat fatigue που κατα­γρά­φε­ται σε Ισπανία, Ιταλία και Τουρκία θα ενταθεί στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, ιδίως μετά το 2030, με επι­πτώ­σεις στην επο­χι­κό­τητα και στα έσοδα.

Στον αντί­ποδα όλων αυτών, κορυ­φαίο επι­χει­ρη­σιακό ζήτημα παρα­μέ­νει η έλλειψη εργα­τι­κού δυνα­μι­κού. Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι μέχρι το 2035 ο κλάδος θα αντι­με­τω­πί­ζει έλλειψη 200.000 εργα­ζο­μέ­νων, παρά τις αυξα­νό­με­νες ανάγκες. Η δυσκο­λία κάλυψης θέσεων δημιουρ­γεί λει­τουρ­γικά κενά, επη­ρε­ά­ζο­ντας την ποιό­τητα υπη­ρε­σιών ακόμη και σε ώριμους προ­ο­ρι­σμούς.

Το ελλη­νικό του­ρι­στικό προϊόν βρί­σκε­ται σήμερα σε ένα κρίσιμο σταυ­ρο­δρόμι. Η ανα­θε­ώ­ρηση της στρα­τη­γι­κής προ­σέλ­κυ­σης αγορών, η δια­φο­ρο­ποί­ηση από τους μεγά­λους tour operators, η προ­σαρ­μογή στις κλι­μα­τι­κές προ­κλή­σεις και η ενί­σχυση του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού δεν απο­τε­λούν απλώς επι­θυ­μη­τές κινή­σεις, αλλά ανα­γκαίες προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τη δια­τή­ρηση της χώρας σε τροχιά διε­θνούς αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας. Συνε­χί­ζε­ται, συνεπώς, μια συζή­τηση που θα καθο­ρί­σει τη φυσιο­γνω­μία του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού για την επόμενη δεκα­ε­τία.

Πηγή: tornosnews.gr