ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Κώστας Θωκταρίδης: «Η Πολιτεία πρέπει να προωθήσει τον καταδυτικό τουρισμό και την υποβρύχια πολιτιστική κληρονομιά»

news room 9 λεπτά ανάγνωση
ΘΩΚΤΑΡΙΔΗΣ

Ο πανελ­λη­νίως γνωστός δύτης Κώστας Θωκτα­ρί­δης σε συνέ­ντευξή του στη «δημο­κρα­τική» μιλάει για τους λόγους που τον οδή­γη­σαν να ασχο­λη­θεί με το υγρό στοι­χείο και τις κατα­δύ­σεις. Ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά σε παρα­δείγ­ματα που τον ώθησαν στην μελέτη του ιστο­ρι­κού πλαι­σίου των ευρη­μά­των και των ανθρώ­πων που τα στε­λέ­χω­σαν, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι «αν γνωρίζω την ιστορία είναι σαν να προ­σθέτω σε μία ασπρό­μαυρη ταινία χρώμα και μουσική».

Ανα­φέ­ρε­ται λεπτο­με­ρώς στο υπο­βρύ­χιο «Περσεύς» από να ναυάγια που ανα­κά­λυψε και με το οποίο δέθηκε περισ­σό­τερο συναι­σθη­μα­τικά, αλλά και στα ναυάγια της Ρόδου. Επι­ση­μαί­νει την ανα­γκαιό­τητα να προ­ω­θή­σει η πολι­τεία τον κατα­δυ­τικό του­ρι­σμό και την υπο­βρύ­χια πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά. Δεν πρέπει να μεί­νουμε μόνο σε ένα ΦΕΚ. «Πρέπει, διαρκώς, να γίνο­νται ενέρ­γειες, ώστε να προ­ω­θη­θεί η ναυτική ιστορία, η οποία είναι πολύ πλούσια και συναρ­πά­ζει πάρα πολύ τόσο τους Ελληνες, όσο και τους ξένους», ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά ο «γητευ­τής της αβύσσου» όπως τον απο­κα­λούν.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ Γιάννη Μπόζιο

• Ποιος ήταν ο λόγος που σας έκανε να ασχο­λη­θείτε με το υγρό στοι­χείο και τις κατα­δύ­σεις;

Όταν ήμουνα μικρός θεω­ρούσα τον εαυτό μου βου­νί­σιο (γελάει)… δεν είχα κάποια ιδιαί­τερη έλξη για την θάλασσα, αλλά βλέ­πο­ντας μία εκπομπή στην τηλε­ό­ραση, στην οποία υπήρχε ένα αφιέ­ρωμα στους βατρα­χαν­θρώ­πους του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού μου είχε κάνει ιδιαί­τερη εντύ­πωση ότι στον επίλογο της εκπο­μπής οι δύτες άρχισαν να κατα­δύ­ο­νται, νύχτα, στην θάλασσα με τη βοήθεια προ­βο­λέων, ενώ στα­διακά το φώς χανόταν. Εμένα αυτό μου πυρο­δό­τησε την περιέρ­γεια, για το τί είδαν μετά. Στην συνέ­χεια, εγώ έψαξα τις υπό­λοι­πες εκπο­μπές για να δω τι συνέβη στην νυκτε­ρινή αυτή κατά­δυση, αλλά, εν τέλει, δεν το βρήκα κι έτσι παρέ­μεινε η απορία για το τί μπορεί να δει κάποιος νύχτα στη θάλασσα. Όντας μικρός, για μένα αυτό ήταν κάτι το εξω­πραγ­μα­τικό. Έπειτα άρχισα να διαβάζω τις εγκυ­κλο­παί­δειες του Κουστώ και να βλέπω τα ντο­κι­μα­ντέρ, όμως ο Κουστώ είχε μία πλη­ρό­τητα, δηλαδή είχε αρχή, μέση και τέλος και αυτό δεν μου διέ­γειρε τόσο πολύ τη φαντα­σία. Η εμπει­ρία μου από τις πρώτες κατα­δύ­σεις σε νεαρή ηλικία δεν ήταν θετική, δεν αισθα­νό­μουν άνετα μέσα στο νερό, για αυτό απο­φά­σισα ότι θα έπρεπε να επεν­δύσω αρκετό χρόνο, ώστε να μπορέσω να αισθανθώ άνετα. Έτσι άρχισα να κάνω πολύ συστη­μα­τικά κατα­δύ­σεις, να διαβάζω βιβλία, να πηγαίνω σε σχολεία και να ρωτάω ανθρώ­πους με εμπει­ρία, για να βελ­τιωθώ και να νιώσω ασφά­λεια μέσα στη θάλασσα.

• Εκτός από την πρα­κτική ανα­ζή­τηση των ναυα­γίων, είστε ένας άνθρω­πος που πάντα προ­σπα­θεί να μελετά το ιστο­ρικό πλαίσιο αλλά και τη δράση των πρω­τα­γω­νι­στών που στε­λέ­χω­ναν, κάποτε, τα ευρή­ματά σας. Από πού προ­έ­κυψε αυτή η αγάπη για τη μελέτη του ιστο­ρι­κού πλαι­σίου;

Η αγάπη μου για την γνώση και πλη­ρο­φο­ρία του αντι­κει­μέ­νου, προ­έ­κυψε πάλι λόγω μιας τυχαίας συγκυ­ρίας. Ταξί­δευα από Πειραιά για Κρήτη για μία δουλειά κατα­δυ­τική και έφτασα στο λιμάνι αρκετά νωρίς και δεν μπο­ρούσα να μπω μέσα στο πλοίο, οπότε απο­φά­σισα να επι­σκε­φτώ το Ναυτικό Mουσείο Ελλάδος που είναι στον Πειραιά για να περάσω το χρόνο μου μέχρι να επι­βι­βα­στώ στο πλοίο. Μπαί­νο­ντας μέσα στο Mουσείο δια­πί­στωσα ότι ήμουν ο μόνος επι­σκέ­πτης και άρχισα να το εξε­ρευνώ. Ύστερα από λίγη ώρα και ενώ περιερ­γα­ζό­μουν τα εκθέ­ματα με την άκρη του ματιού μου έβλεπα ότι περ­πα­τούσε παράλ­ληλα με εμένα ένας ηλι­κιω­μέ­νος άνθρω­πος. Στην αρχή φαντά­στηκα ότι ήταν και αυτός ένας επι­σκέ­πτης. Καθώς περ­πα­τού­σαμε παράλ­ληλα, εγώ στα­μά­τησα και έδειξα ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον για κάποια αντι­κεί­μενα που προ­έρ­χο­νταν από το βυθό. Συγκε­κρι­μένα, έβλεπα την τορπίλη που είχε χτυ­πή­σει το κατα­δρο­μικό Έλλη στην Τήνο και άλλα αντι­κεί­μενα από γεγονότα-σταθμούς της ναυ­τι­κής ιστο­ρίας της χώρας μας. Τότε με προ­σέγ­γισε αυτός ο κύριος, ο οποίος, τελικά, απο­δεί­χθηκε πως ήταν ο πρό­ε­δρος του Μου­σείου, μία μεγάλη μορφή στο χώρο της ναυ­τι­κής ιστο­ρίας, ο ναύ­αρ­χος Παΐζης. Ο άνθρω­πος αυτός είχε αφιε­ρώ­σει τη ζωή του στη μελέτη της ναυ­τι­κής ιστο­ρίας της Ελλάδας. Και άρχισε να μου κάνει μία πολύ όμορφη και ευγε­νική ξενά­γηση. Είδαμε μαζί όλο το Μουσείο και ήταν μία συναρ­πα­στική εμπει­ρία. Στο τέλος της ιδιαί­τε­ρης αυτής ξενά­γη­σης μου πρό­τεινε, να αγοράσω ένα βιβλίο από την βιβλιο­θήκη του Μου­σείου, σχετικά με τη ναυτική ιστορία. Έτσι και έγινε. Αγόρασα ένα βιβλίο, το οποίο άρχισα να ξεφυλ­λίζω μέσα στο καράβι και πραγ­μα­τικά μαγεύ­τηκα, με απο­τέ­λε­σμα να ξενυ­χτήσω δια­βά­ζο­ντάς το. Ήταν ένα τρομερό βιβλίο του Τσου­καλά, ο οποίος ήταν ύπαρχος του υπο­βρυ­χίου Κατσώ­νης, στου οποίου έτυχε, λίγα χρόνια πριν, να συμ­με­τέχω στην ανα­κά­λυψη. Το βιβλίο αυτό με την απλό­τητα του λόγου, με χιου­μο­ρι­στι­κές πινε­λιές και με τη φοβερή περι­γραφή των προ­σω­πι­κο­τή­των που­στε­λέ­χω­ναν το υπο­βρύ­χιο, σου δημιουρ­γούσε την εντύ­πωση ότι είσαι μέλος του πλη­ρώ­μα­τος και αυτό με συγκλό­νισε και με έκανε να συλ­λο­γι­στώ ότι σαν δύτης δεν έχω δει τίποτα, γιατί όσα ναυάγια κι αν είχα δει, χωρίς τη γνώση του ιστο­ρι­κού πλαι­σίου έμοια­ζαν σαν ένα μάτσο σίδερα. Έτσι, συνει­δη­το­ποί­ησα ότι αν γνωρίζω την ιστορία είναι σαν να προ­σθέτω σε μία ασπρό­μαυρη ταινία χρώμα και μουσική. Έτσι, άρχισα να αγοράζω βιβλία και πλέον έχω πάνω από 7.000, κυρίως ναυτικά, ενώ δια­τή­ρησα την σχέση με τον ναύαρχο, ο οποίος δια­δρα­μά­τισε το ρόλο του μέντορα για μένα.

• Πόσα ναυάγια υπάρ­χουν στην Ελλάδα; Είναι δυνατή η πρό­σβαση σε όλα;

Εγώ έχω μία βάση δεδο­μέ­νων πάρα πολύ ενη­με­ρω­μένη. Υπάρ­χουν πάνω από 1.500 σύγ­χρονα ναυάγια, δεν ανα­φέ­ρο­μαι στα αρχαία, καθώς τα θεωρώ μία δια­φο­ρε­τική κατη­γο­ρία, η οποία συμπε­ρι­λαμ­βά­νει την επι­στήμη της αρχαιο­λο­γίας. Εγώ προ­σω­πικά ασχο­λού­μαι περισ­σό­τερο με τα σύγ­χρονα ναυάγια, τα σιδε­ρέ­νια πλοία, για να γίνω πιο κατα­νοη­τός. Στην κατη­γο­ρία αυτή έχω πάνω από 1.500 ναυάγια στο αρχείο μου. Πολλά από αυτά είναι σε μεγάλα βάθη και αυτό τα καθιστά δυσπρό­σιτα. Κάποια ναυάγια έχουν πολύ σημα­ντική ιστορία, ενώ κάποια άλλα ισο­σταθ­μί­ζουν την έλλειψη σημα­ντι­κού ιστο­ρι­κού υπο­βά­θρου με την πολύ ωραία εικόνα που προ­σφέ­ρουν. Οπότε κάθε ναυάγιο έχει κάτι ενδια­φέ­ρον να παρου­σιά­σει. Για μένα όλη αυτή η δια­δι­κα­σία είναι σαν ένα παζλ, που σιγά-σιγά το ολο­κλη­ρώνω. Βρίσκω νέα στοι­χεία, νέες πλη­ρο­φο­ρίες και ενη­με­ρώνω, διαρκώς, το ήδη υπάρχον αρχείο.

• Ποιο, θεω­ρείτε, είναι το σπου­δαιό­τερο ναυάγιο που έχετε ανα­κα­λύ­ψει;

Θα σας πω αυτό, με το οποίο έχω δεθεί περισ­σό­τερο συναι­σθη­μα­τικά και δεν είναι άλλο από το υπο­βρύ­χιο «Περσεύς». Είναι ένα βρε­τα­νικό υπο­βρύ­χιο, το οποίο βυθί­στηκε στην Κεφα­λο­νιά, κατά τη διάρ­κεια του Δευ­τέ­ρου Παγκο­σμίου Πολέμου και στο οποίο ένας, από τους άνδρες, που στε­λέ­χω­ναν το υπο­βρύ­χιο, ένας βρε­τα­νός κατά­φερε και δια­σώ­θηκε. Αφού μπόρεσε με υπε­ράν­θρωπη προ­σπά­θεια να κολυ­μπή­σει και να βγει στο νησί, εκεί τον βρήκαν ημι­λι­πό­θυμο κάποιοι ντόπιοι, οι οποίοι είχαν πάει για ψάρεμα στην παραλία. Τον τρά­βη­ξαν έξω από το νερό, του έδωσαν το χταπόδι που είχαν πιάσει και λίγο ρούμι, αν θυμάμαι καλά, και τον έκρυψαν σε μία σπηλιά, λέγο­ντάς του, με τη χρήση νοη­μά­των φυσικά καθώς δεν ήξεραν να μιλούν αγγλικά, να περι­μέ­νει εκεί. Αυτοί γύρισαν στο χωριό και έκαναν μία μικρή σύσκεψη απο­φα­σί­ζο­ντας, εν τέλει να τον περι­θάλ­ψουν. Οι ντόπιοι, λοιπόν, γύρισαν στη σπηλιά με ένα γαϊ­δου­ράκι, για να τον μετα­φέ­ρουν στο χωριό. Έπειτα, για πάρα πολλούς μήνες τον μετέ­φε­ραν από σπίτι σε σπίτι, τον φιλο­ξε­νού­σαν, του παρεί­χαν φαγητό και φάρμακα και κανένας δεν τον κατέ­δωσε. Να σημειω­θεί ότι όλο αυτό το διά­στημα στο νησί υπήρχαν Γερ­μα­νοί και Ιταλοί. Στη συνέ­χεια, κάποιοι Έλληνες πρά­κτο­ρες που συνερ­γα­ζό­ντου­σαν με τις αγγλι­κές μυστι­κές υπη­ρε­σίες, ενη­μέ­ρω­σαν τη Μέση Ανατολή, που βρι­σκό­ταν το αγγλικό αρχη­γείο, ότι υπάρχει ένας ναυαγός από ένα υπο­βρύ­χιο. Οπότε η υπη­ρε­σία  δια­φυ­γών ανέλαβε να στείλει ένα μεγάλο καΐκι με καπε­τά­νιο τον φημι­σμένο Χούμα, έναν ήρωα της Αγγλι­κής Εθνικής Αντί­στα­σης, ο οποίος ήταν καπε­τά­νιος δια­φυ­γών, δηλαδή διέσωζε κόσμο. Ο καπε­τά­νιος έφτασε στην Κεφα­λο­νιά και μετά από ένα περι­πε­τειώ­δες ταξίδι κατά­φερε να πάρει τον επι­ζώ­ντα και να τον μετα­φέ­ρει στην Τουρκία. Εγώ όταν διάβασα αυτή την ιστορία, την οποία διη­γή­θηκα παρα­λεί­πο­ντας αρκετές ενδια­φέ­ρου­σες λεπτο­μέ­ρειες, απο­φά­σισα πως έπρεπε να βρώ αυτό το ναυάγιο. Έτσι οργα­νώ­σαμε μία απο­στολή το 1997 στην Κεφα­λο­νιά, η οποία στην αρχή δεν πήγαινε καλά. Εν τέλει, βρήκα το ναυάγιο ανήμερα των Χρι­στου­γέν­νων. Κατόπιν ταξι­δέ­ψαμε στην Αγγλία και βρήκαμε τους συγ­γε­νείς του επι­ζώ­ντος του υπο­βρυ­χίου, ο οποίος δεν ήταν πλέον στη ζωή και αντλή­σαμε και από κει πλη­ρο­φο­ρίες, τις οποίες χρη­σι­μο­ποι­ή­σαμε για να γρά­ψουμε και βιβλία σχετικά με την ιστορία του υπο­βρυ­χίου «Περσεύς».

• Υπάρ­χουν στη χώρα μας περιο­χές με μεγα­λύ­τερη πυκνό­τητα ναυα­γίων;

Υπάρ­χουν περιο­χές που έχουν μεγα­λύ­τερη πυκνό­τητα ναυα­γίων και αυτό οφεί­λε­ται στις γεω­λο­γι­κές συν­θή­κες, στον αέρα αλλά και στον κυμα­τι­σμό, για παρά­δειγμα ένα τέτοιο σημείο είναι το Κάβο Ντόρο, περιοχή στην οποία υπάρχει ένας πολύ μεγάλος αριθμός ναυα­γίων. Είναι ένα πολύ δύσκολο πέρασμα, όπως άλλωστε μαρτυρά και το όνομα του, το οποίο έχει πάνω από πενήντα ναυάγια. Επίσης, είναι και πολύ δύσκολο να ερευ­νη­θεί, γιατί έχει μεγάλα ρεύματα και εντο­νό­τερο κυμα­τι­σμό από άλλες περιο­χές. Μία άλλη τέτοια περιοχή είναι το Ικάριο, το οποίο έχει εξίσου δύσκολη θάλασσα, όπως επίσης και το Καρ­πά­θιο Πέλαγος. Γενι­κό­τερα, η θάλασσα μεταξύ Ρόδου και Καρ­πά­θου είναι πολύ ζόρικη. Μάλιστα, πριν από δύο χρόνια την είχα επι­σκε­φτεί με το σκάφος μου και είχα μείνει αρκε­τούς μήνες σε αυτά τα νερά και δου­λεύ­ο­ντας εκεί επι­βε­βαί­ωσα αυτό που γράφουν τα βιβλία για τη δυσκο­λία της συγκε­κρι­μέ­νης θάλασ­σας. Τέλος, μεταξύ Κρήτης και Αντι­κυ­θή­ρων είναι ένα ακόμα δύσκολο πέρασμα, στο οποίο υπάρ­χουν αρκετά ναυάγια. Αυτά είναι, λοιπόν, τα τέσσερα βασικά σημεία που έχουν τα περισ­σό­τερα ναυάγια στην χώρα μας, με πρω­τα­θλητή το Κάβο Ντόρο.

• Πώς εξε­λίσ­σε­ται η δια­δι­κα­σία εξε­ρεύ­νη­σης του βυθού; Τι ρόλο δια­δρα­μα­τί­ζει η νέα τεχνο­λο­γία;

Κοι­τάξτε, η κατά­δυση είναι ένα είδος ανα­ψυ­χής και σε καμία περί­πτωση δεν απο­τε­λεί το μέλλον. Το μέλλον βρί­σκε­ται στην υψηλή τεχνο­λο­γία, δηλαδή στα ρομπο­τικά συστή­ματα, τα οποία ρυθ­μί­ζει και ελέγχει ο άνθρω­πος. Πλέον, οι περισ­σό­τε­ρες σοβαρές έρευνες γίνο­νται από υπο­βρύ­χια οχήματα που λέγο­νται ROV, με τα οποία ασχο­λού­μαι και εγώ αρκετά χρόνια, και επίσης, με τα AUV, τα οποία είναι αυτό­νομα υπο­βρύ­χια οχήματα που προ­γραμ­μα­τί­ζο­νται από πρίν και εκτε­λούν, από μόνα τους, τις υπο­βρύ­χιες δια­δρο­μές χωρίς να έχουν καμία σύνδεση με την επι­φά­νεια μέσω καλω­δίου. Στην Ελλάδα αυτό το πράγμα δεν έχει ακόμη εξε­λι­χθεί, σε σχέση με το εξω­τε­ρικό που διαρκώς ανα­πτύσ­σε­ται, λόγω του μεγάλου κόστους.

• Με πρό­σφατη πρω­το­βου­λία του υπουρ­γείου πολι­τι­σμού και αθλη­τι­σμού 91 ελλη­νικά ναυάγια θα γίνουν υπο­θα­λάσ­σια μουσεία κατα­δύ­σεων. Πιστεύ­ετε, ότι η ενέρ­γεια αυτή κινεί­ται στη σωστή κατεύ­θυνση;

Σίγουρα, είναι μία καλή ενέρ­γεια, αλλά θα πρέπει να έχει και συνέ­χεια, δηλαδή να υπάρχει ένα συνεχές ενδια­φέ­ρον από την πολι­τεία, ώστε να προωθεί τον κατα­δυ­τικό του­ρι­σμό και την υπο­βρύ­χια πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά. Δεν πρέπει να μεί­νουμε μόνο σε ένα ΦΕΚ. Πρέπει, διαρκώς, να γίνο­νται ενέρ­γειες, ώστε να προ­ω­θη­θεί η ναυτική ιστορία, η οποία είναι πολύ πλούσια και συναρ­πά­ζει πάρα πολύ τόσο τους Ελληνες, όσο και τους ξένους.

• Στις θάλασ­σες της Ρόδου υπάρ­χουν ναυάγια;

Στη Ρόδο υπάρ­χουν τρία ναυάγια, τα οποία είναι πολύ συναρ­πα­στικά. Το ένα είναι το «Πυθέας» που βρί­σκε­ται στη βόρεια πλευρά της Ρόδου, κοντά στην Κάμειρο και έχει τερά­στιο ιστο­ρικό βάρος, γιατί είναι το μονα­δικό ελλη­νικό Liberty, το τονίζω αυτό, καθώς το «Ελλάς» που έχουμε, σαν μουσείο στον Πειραιά δεν είναι ελλη­νικό Liberty αλλά αμε­ρι­κά­νικο, δηλαδή δεν ήταν ένα από τα 100 που είχαμε σαν βοήθεια. Είναι ένα από τα ωραιό­τερα και ιστο­ρι­κό­τερα ναυάγια Liberty, τα οποία έπαιξαν σημα­ντικό ρόλο στην ανοι­κο­δό­μηση της Ελλη­νι­κής Ναυ­τι­λίας. Το δεύτερο είναι το «donizetti», για το οποίο έχω κάνει πολύ μεγάλη έρευνα. Είναι ένα πλοίο το οποίο βυθί­στηκε,  με πάρα πολλούς Ιταλούς μέσα, φεύ­γο­ντας από τη Ρόδο, για να πάει στον Πειραιά. Και ,φυσικά, το πιο σύγ­χρονο, αλλά από τα ωραιό­τερα ναυάγια στην Ελλάδα, όντας εντυ­πω­σιακό σε εικόνα και πολύ βολικό σε βάθος είναι το ναυάγιο «giannoula cava» που βρί­σκε­ται στο Πλημ­μύρι και απο­τε­λεί πόλο έλξης για τους ξένους.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.