Fortune: Η Γερμανία πρέπει να «χαλαρώσει τα λουριά» με την Ελλάδα

του Σάιρους Σανάτι

Το μόνο που κατα­φέρ­νει ουσια­στικά η Γερ­μα­νία αυξά­νο­ντας την πίεση προς την Ελλάδα είναι να πλη­γώ­νει τον εαυτό της. Και η Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει κατα­στή­σει πιο ακριβή για τις ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες τη χρη­μα­το­δό­τησή τους, γεγονός το οποίο απλώς ενι­σχύει την ιδέα ότι η ευρω­ζώνη είναι ένα οικο­νο­μικό χάλι, ανάξιο για ξένες επεν­δύ­σεις.

Εάν η Γερ­μα­νία και τα μέλη του «πυρήνα» της ευρω­ζώ­νης θέλουν το ευρώ να συνε­χί­σει να υπάρχει, θα πρέπει να επε­ξερ­γα­στούν μια πιο βιώσιμη λύση για τα προ­βλή­ματα χρέους που μαστί­ζουν όχι μόνο την Ελλάδα, αλλά ολό­κληρη την περι­φέ­ρεια της Ευρω­ζώ­νης.Ενώ η δια­γραφή του χρέους μπορεί να μην είναι πολι­τικά εφικτή αυτή τη στιγμή, απαι­τεί­ται κάποια ελά­φρυνση του χρέους ώστε να ενι­σχυ­θεί η εμπι­στο­σύνη στο ευρώ. Οποια­δή­ποτε περαι­τέρω καθυ­στέ­ρηση θα παρα­τεί­νει την οικο­νο­μική εξα­θλί­ωση που μαστί­ζει την ευρω­ζώνη εδώ και χρόνια.

Γερ­μα­νοί αξιω­μα­τού­χοι συνα­ντή­θη­καν με εκπρο­σώ­πους της νέας αρι­στε­ρής κυβέρ­νη­σης στην Ελλάδα την Παρα­σκευή για να συζη­τή­σουν τι είδους δράση θα πρέπει να ανα­λη­φθεί σε σχέση με τις απαι­τή­σεις της νέας κυβέρ­νη­σης σε σχέση με την ελά­φρυνση του χρέους. Το επίμαχο θέμα είναι τα 240 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ που η Ελλάδα έλαβε το 2010 από τους εταί­ρους της στην ευρω­ζώνη, με επι­κε­φα­λής τη Γερ­μα­νία, καθώς και από άλλους εμπλε­κό­με­νους φορείς, όπως το ΔΝΤ. Τα χρήματα χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν για να απο­πλη­ρω­θεί το τερά­στιο «απόθεμα» κρα­τι­κών ομο­λό­γων της Ελλάδας, ένα μέρος του οποίου βρι­σκό­ταν στα χέρια ιδιωτών επεν­δυ­τών, δηλαδή άλλων ευρω­παϊ­κών τρα­πε­ζών.

Δυστυ­χώς, οι συνο­μι­λίες δεν πήγαν πολύ καλά την Παρα­σκευή. Ο Γιάννης Βαρου­φά­κης, ο νέος υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών της Ελλάδας, κάλεσε τη Γερ­μα­νία να βοη­θή­σει στον τερ­μα­τι­σμό αυτού που απο­κά­λεσε «χον­δροειδή ταπεί­νωση» της ελλη­νι­κής κρίσης χρέους. Η έκκλησή του έμεινε εν πολλοίς ανα­πά­ντητη. Οι δύο πλευρές θα συνε­χί­σουν να συζη­τούν την κατά­σταση την ερχό­μενη εβδο­μάδα.

Αλλά το ζήτημα του χρέους είναι μόνο ένα από τα οικο­νο­μικά προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει η νέα ελλη­νική κυβέρ­νηση. Μια πανι­κό­βλητη φυγή από τις τρά­πε­ζες, σενάριο που διαιω­νι­ζό­ταν από την αβε­βαιό­τητα που περιέ­βαλλε τις εκλογές, ήρθε πιο κοντά αυτή την εβδο­μάδα αφότου η ΕΚΤ ψήφισε να στα­μα­τή­σει να δίνει φτηνά δάνεια στις ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες που παλεύ­ουν να σωθούν. Η πιστω­τική γραμμή, η οποία ήταν μέρος του σχεδίου διά­σω­σης του 2010, επέ­τρεψε στις ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν δημόσιο χρέος επι­πέ­δου junk ως ενέχυρο στην ΕΚΤ για να δανει­στούν μετρητά με χαμηλό επι­τό­κιο ύψους 0,05%. Τώρα, οι ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες πρέπει να δανει­στούν από την Τράπεζα της Ελλάδα, η οποία, μέσα από τη δική της πιστω­τική γραμμή με την ΕΚΤ, μπορεί να λαμ­βά­νει δάνεια με επι­τό­κιο της τάξης του 1,55%, δηλαδή περίπου 31 φορές υψη­λό­τερο από το αρχικό επι­τό­κιο.

Έτσι, γιατί η ΕΚΤ προ­χώ­ρησε με το σχέδιο αυτό σε μια περίοδο όπου οι ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες αντι­με­τω­πί­ζουν μια φυγή κατα­θέ­σεων; Το πιθα­νό­τερο είναι ότι η ΕΚΤ θέλησε να στείλει ένα μήνυμα προς τη νέα ελλη­νική κυβέρ­νηση ότι έχει το πάνω χέρι στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις και ότι οι Έλληνες καλό θα ήταν να απο­δε­χθούν οποιον­δή­ποτε όρο τους προ­σφερ­θεί.

Η νέα ελλη­νική κυβέρ­νηση ψηφί­στηκε βάσει μιας πλατ­φόρ­μας αλλαγής. Αυτή περιε­λάμ­βανε την πραγ­μα­το­ποί­ηση αλλαγών στους όρους της συμ­φω­νίας διά­σω­σης το 2010. Από τότε που ορκί­στη­καν το περα­σμένο Σαβ­βα­το­κύ­ριακο, οι νέοι ηγέτες της Ελλάδας ταξι­δεύ­ουν σε όλη την Ευρώπη προ­σπα­θώ­ντας να κερ­δί­σουν υπο­στή­ριξη για την ατζέντα τους, η οποία εν τέλει είναι να μειωθεί τελικά το βάρος του χρέους της χώρας, έτσι ώστε αυτή κάποια στιγμή να μπο­ρέ­σει μια μέρα να επι­τύ­χει κάποιο ψήγμα οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης.

Η ΕΚΤ μπορεί να καθο­δη­γεί­ται από έναν Ιταλό και διευ­θύ­νε­ται από ένα πολυ­ε­θνικό συμ­βού­λιο διοι­κη­τών, αλλά η Γερ­μα­νία κινεί πραγ­μα­τικά τα νήματα στη Φραν­κφούρτη. Οι συντη­ρη­τι­κοί Γερ­μα­νοί νοιώ­θουν απο­τρο­πια­σμό για την επι­θυ­μία της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης να αλλάξει τους όρους της διά­σω­σης, και θέλουν οι Έλληνες να «αντα­πο­κρι­θούν» στις δεσμεύ­σεις τους. Πιστεύ­ουν ότι αν υπο­χω­ρή­σουν στις ελλη­νι­κές απαι­τή­σεις, τότε άλλα κράτη-μέλη της ευρω­ζώ­νης στην περι­φέ­ρεια, όπως η Πορ­το­γα­λία και η Ιρλαν­δία, θα προ­σπα­θή­σουν να επα­να­δια­πραγ­μα­τευ­θούν τους όρους της διά­σω­σης τους, δημιουρ­γώ­ντας ένα είδος ηθικού κιν­δύ­νου στον οποίο ο γερ­μα­νός φορο­λο­γού­με­νος θα κατα­λή­ξει να πλη­ρώ­νει το λογα­ρια­σμό. Έτσι, υιο­θέ­τη­σαν μια στάση «σκληρής γραμμής» στο ελλη­νικό πρό­βλημα και ώθησαν την ΕΚΤ να στείλει την πρώτη προει­δο­ποι­η­τική βολή.

Το πρό­βλημα με τη λογική της Γερ­μα­νίας είναι ότι βασί­ζε­ται στην ιδέα ότι η Ελλάδα απο­δέ­χθηκε οικειο­θε­λώς τη συμ­φω­νία διά­σω­σης. Αντι­θέ­τως, οι Έλληνες λίγο-πολύ εξα­να­γκά­στη­καν να συμ­φω­νή­σουν. Αν είχαν αρνηθεί, το ευρώ θα μπο­ρούσε να έχει καταρ­ρεύ­σει. Και αυτό θεω­ρή­θηκε ως μια πολύ χει­ρό­τερη έκβαση για την Ελλάδα σε σχέση με τη συμ­φω­νία επί των όρων διά­σω­σης.

Προ­φα­νώς, δεν ήταν όλες οι δια­τά­ξεις του πακέτου διά­σω­σης κακές. Πράγ­ματι, πολλές ήταν αρκετά λογικές, όπως αυτές που ανά­γκα­ζαν την Ελλάδα να μεταρ­ρυθ­μί­σει την εξου­θε­νω­τικά ακριβή γρα­φειο­κρα­τία της, καθώς και εκείνες που απαι­τού­σαν φορο­λο­γική μεταρ­ρύθ­μιση και ιδιω­τι­κο­ποί­ηση των υπό κρατικό έλεγχο εται­ρειών. Αλλά οι όροι απο­πλη­ρω­μής στο πακέτο διά­σω­σης άφησαν την Ελλάδα με ένα ασύλ­λη­πτο όγκο χρέους, ακόμα και μετά από ένα κούρεμα ύψους 100 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ευρώ. Η ελλη­νική οικο­νο­μία, ακόμη και αν ανα­πτυσ­σό­ταν με τρελούς ρυθμούς, δεν θα μπο­ρούσε ποτέ να είναι αρκετά μεγάλη ώστε να χρη­μα­το­δο­τεί επαρκώς το κράτος και να εξυ­πη­ρε­τεί και το χρέος την ίδια στιγμή.

Οι Έλληνες γνώ­ρι­ζαν εκείνη την εποχή ότι οι αριθμοί δεν έβγαι­ναν, αλλά προ­χώ­ρη­σαν ούτως ή άλλως για το καλό του ευρώ. Αλλά δεν ήταν μόνο οι Έλληνες που γνώ­ρι­ζαν• εξίσου γνώ­ρι­ζαν και οι Γερ­μα­νοί, όπως και όλοι όσοι ήξεραν πρό­σθεση, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων του ΔΝΤ και της ΕΚΤ.

Μπο­ρείτε να αντι­λη­φθείτε την ελλη­νική διάσωση ως τίποτα περισ­σό­τερο από ένα προ­σω­ρινό μέτρο που τέθηκε σε εφαρ­μογή για να ηρε­μή­σει τις αγορές και να απο­κα­τα­στή­σει την εμπι­στο­σύνη. Εννο­είτο πάντα ότι μια μέρα όλο αυτό θα έπρεπε να απο­τε­λέ­σει αντι­κεί­μενο επα­να­δια­πραγ­μά­τευ­σης. Αυτή η μέρα έχει φτάσει.

Ας λάβουμε υπόψη ορι­σμένα στοι­χεία για την οικο­νο­μική κατά­σταση στην Ελλάδα. Η ελλη­νική οικο­νο­μία έχει συρ­ρι­κνω­θεί κατά 25% από την αρχή της κρίσης της ευρω­ζώ­νης και σήμερα έχει ποσοστό ανερ­γίας 25%. Οι Έλληνες έχουν μειώσει ραγδαία τις κρα­τι­κές δαπάνες, κι όμως ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ της χώρας έχει στην πραγ­μα­τι­κό­τητα αυξηθεί κατά 35% τα τελευ­ταία πέντε χρόνια, αγγί­ζο­ντας σήμερα το 175%.

Ήρθε η ώρα πλέον για τη Γερ­μα­νία, την ΕΚΤ, το ΔΝΤ, και την Ελλάδα να καθί­σουν και να συντά­ξουν μια εφαρ­μό­σιμη λύση στο δίλημμα του χρέους, μια για πάντα. Αυτό πρέπει να περι­λαμ­βά­νει την εύρεση λύσεων και για την Ιρλαν­δία και την Πορ­το­γα­λία, καθώς ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ τους – και των δύο κοντά στο 120% -, παρα­μέ­νει σε μεγάλο βαθμό αμε­τά­βλη­τος από τότε που δια­σώ­θη­καν για πρώτη φορά.

Το ευρώ έχει χάσει 15% της αξίας του κατά τους τελευ­ταί­ους μήνες, εν μέρει λόγω των ανα­πά­ντη­των ερω­τη­μά­των σχετικά με το δημόσιο χρέος. Οποια­δή­ποτε περαι­τέρω αβε­βαιό­τητα θα συνε­χί­σει να ροκα­νί­ζει την αξία του ευρώ, η οποία θα μπο­ρούσε να κατα­λή­ξει να κατα­στρέ­ψει επεν­δυ­τές και απο­τα­μιευ­τές, ιδιαί­τερα εκεί­νους στη Γερ­μα­νία, δεδο­μέ­νου ότι τείνουν να τοπο­θε­τούν τα μετρητά τους σε επεν­δύ­σεις με χαμηλό επι­τό­κιο.

Ποια είναι η λύση; Η ελλη­νική κυβέρ­νηση έχει εγκα­τα­λεί­ψει τις εκκλή­σεις της για ελά­φρυνση του χρέους και αντ’ αυτής υπο­στη­ρί­ζει τη σύνδεση των πλη­ρω­μών του χρέους με το ΑΕΠ. Το κράτος προ­τεί­νει να ανταλ­λα­χθούν τα ευρω­παϊκά δάνεια διά­σω­σης που έλαβε στα πλαίσια του πακέτου διά­σω­σης με «ομόλογα συν­δε­δε­μένα με το ΑΕΠ», όπου η απο­πλη­ρωμή συν­δέ­ε­ται με το πόσο καλά απο­δί­δει η ελλη­νική οικο­νο­μία. Αν τα πάει καλά, η Ελλάδα θα πλη­ρώ­νει περισ­σό­τερο• αν δεν τα πάει τόσο καλά, θα πλη­ρώ­νει λιγό­τερο. Και κατά πιθα­νό­τητα η ΕΚΤ έχει το καθήκον να καλύψει τα κενά, αν και όταν η Ελλάδα κατα­λή­ξει να πλη­ρώ­νει λιγό­τερο από ό,τι απαι­τεί­ται.

Ο μόνος τρόπος που αυτό το σύστημα θα μπο­ρούσε να λει­τουρ­γή­σει είναι αν το ελά­χι­στο όριο ανά­πτυ­ξης του ΑΕΠ προ­βλε­φθεί αρκετά υψηλά έτσι ώστε η Ελλάδα να πλη­ρώ­σει ελά­χι­στα έως τίποτα κατά τα πρώτα έτη της συμ­φω­νίας. Αλλά αυτό δεν σημαί­νει ότι η Ελλάδα μπορεί να επι­στρέ­ψει στην ημέρες της ασύ­δο­της δημιουρ­γίας νέου χρέους. Η χώρα θα πρέπει να συνε­χί­σει να ζει με τα μέσα που δια­θέ­τει, καθώς όλο το χρέος θα παρα­μεί­νει εγγε­γραμ­μένο στα βιβλία, γεγονός που θα απο­τρέ­ψει τη χώρα απ’ το να είναι σε θέση να δανει­στεί υπερ­βο­λικά. Η Ελλάδα είχε πλε­ό­να­σμα στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό το περα­σμένο έτος, που σημαί­νει ότι δεν χρειά­ζε­ται πολύ χρέος για να τρο­φο­δο­τή­σει μια αξιο­πρεπή ανά­καμψη. Μια μεσαίου μεγέ­θους προ­σφορά ομο­λό­γων μπορεί να είναι το μόνο που χρειά­ζε­ται για να τονωθεί η οικο­νο­μία.

Η Γερ­μα­νία έχει φανεί διστα­κτική να δεχθεί το σχέδιο της Ελλάδας, αλλά δεν έχει πει ορι­στικά «όχι» σε αυτό. Αυτό σημαί­νει ότι μπορεί να υπάρ­χουν κάποια περι­θώ­ρια για αισιο­δο­ξία. Ας ελπί­σουμε ότι οι ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες θα είναι σε θέση να μείνουν όρθιες για αρκετά μεγάλο χρονικό διά­στημα.

fortunegreece.com