ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

M. Λογοθέτης: «Η Ρόδος έπαυσε να είναι ο αναντικατάστατος και ασυναγώνιστος τουριστικός προορισμός»

news room 9 λεπτά ανάγνωση
λογοθετης
Η Ρόδος έπαυσε να είναι ο αναντικατάστατος και ασυναγώνιστος τουριστικός προορισμός

M. ΛΟΓΟΘΕΤΗΣ

Ο Μιλ­τιά­δης Λογο­θέ­της γνω­ρί­ζει τον του­ρι­σμό σε βάθος, συν­δυά­ζο­ντας την επι­στη­μο­νική κατάρ­τιση, την πολυετή έρευνα με την πράξη και την εμπει­ρία. Σε μία από τις σπάνιες συνε­ντεύ­ξεις του, μιλά στη «δ» για τις σύγ­χρο­νες προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζει ο του­ρι­σμός, γι’ αυτές που κλήθηκε να δια­χει­ρι­στεί δια­χρο­νικά.

Στο μικρο­σκό­πιό του μπαίνει το του­ρι­στικό προφίλ της Ρόδου, η αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του του­ρι­στι­κού της προ­ϊ­ό­ντος. «Θα μπο­ρούσε ο του­ρι­σμός της Ρόδου να κατα­στεί πιο απο­δο­τι­κός και επο­μέ­νως αντα­γω­νι­στι­κό­τε­ρος, αν ξεπε­ρά­σει το σύν­δρομο του «τυπο­ποι­η­μέ­νου προ­ϊ­ό­ντος» δηλώνει με εύσχημο τρόπο ο κ. Λογο­θέ­της και σχο­λιά­ζει παράλ­ληλα τη μεγάλη εξάρ­τηση του προ­ο­ρι­σμού από τους tour operators.

Κύριε Λογο­θέτη, γνω­ρί­ζετε και μελε­τάτε τον του­ρι­σμό εδώ και πολλές δεκα­ε­τίες. Έχει βιώσει ποτέ στα χρονικά παρό­μοια κρίση ο του­ρι­σμός, όπως αυτή που βιώ­νουμε τώρα λόγω του κορω­νοϊού;

Είναι πράγ­ματι πρω­τό­γνωρη η κρίση που βιώνει σήμερα ο του­ρι­σμός από τις απειλές της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού. Οι ασχο­λού­με­νοι με τον του­ρι­σμό μελε­τη­τές και επι­χει­ρη­μα­τίες, γνω­ρί­ζουν ότι ο του­ρι­σμός από τη φύση του είναι εκτε­θει­μέ­νος σε διά­φο­ρες απειλές που απο­δί­δο­νται σε πολε­μι­κές συρ­ρά­ξεις, σε φυσικές κατα­στρο­φές, σε οικο­νο­μι­κές κρίσεις, σε τρο­μο­κρα­τι­κές ενέρ­γειες ή σε πολι­τι­κές και κοι­νω­νι­κές ανα­στα­τώ­σεις. Χαρα­κτη­ρι­στι­κές τέτοιου είδους απειλές που προ­κά­λε­σαν κρίση στον του­ρι­σμό ήταν ο πόλεμος του Κόλπου ή η πετρε­λαϊκή κρίση, οι τρο­μο­κρα­τι­κές ενέρ­γειες του ISIS ή η γνωστή σχετικά πρό­σφατα χρη­μα­το­πι­στω­τική κρίση και για εμάς τους Έλληνες, η δικτα­το­ρία του ’67.

Οι συνέ­πειες των απειλών αυτών που επη­ρέ­α­σαν τον του­ρι­σμό, όπως η χώρα μας και κυρίως η Ρόδος της οποίας η οικο­νο­μία εξαρ­τά­ται άμεσα και έμμεσα από τον του­ρι­σμό σε ποσοστό που φθάνει στο 80%, αντι­με­τω­πί­στη­καν με μία σειρά μέτρων που επι­βε­βαιώ­νουν ιστο­ρικά τον κανόνα ότι σε αντί­θεση με άλλους τομείς της οικο­νο­μίας, ο του­ρι­στι­κός τομέας ανα­κάμ­πτει συντο­μό­τερα συνήθως τον επόμενο χρόνο της εκδή­λω­σης της απειλής.

Η σημε­ρινή παν­δη­μία μας ξάφ­νιασε και μας βρήκε απρο­ε­τοί­μα­στους να την αντι­με­τω­πί­σουμε. Δεν υπήρξε προη­γού­μενη εμπει­ρία όπως στις άλλες απειλές κάτι που επι­βε­βαιώ­νε­ται και από τη διεθνή βιβλιο­γρα­φία, όπου σπάνια ανα­γρά­φε­ται η παν­δη­μία ως απει­λη­τι­κός παρά­γο­ντας του του­ρι­σμού. Δίχασε τις ηγεσίες του κόσμου με το δίλημμα της προ­στα­σίας της υγείας του ανθρώ­που ή της οικο­νο­μίας. Όσοι επέ­λε­ξαν να προ­τά­ξουν την οικο­νο­μία, ακλου­θώ­ντας τη θεωρία της «ανοσίας της αγέλης», το πλή­ρω­σαν ακριβά σε ανθρώ­πινα θύματα, χωρίς βέβαια να προ­στα­τεύ­ουν την οικο­νο­μία τους.

Η χώρα μας, ευτυχώς πρόταξε την υγεία των πολιτών της με τα γνωστά μέχρι τώρα απο­τε­λέ­σματα τα οποία προ­κά­λε­σαν άκρως ευνοϊκά σχόλια της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας. Οι επι­πτώ­σεις από την παν­δη­μία στον του­ρι­σμό και γενικά στην τοπική οικο­νο­μία είναι δεδο­μέ­νες για την τρέ­χουσα του­λά­χι­στον του­ρι­στική περίοδο. Ωστόσο, αν ισχύσει και στην περί­πτωση αυτή η ιστο­ρικά επι­βε­βαιω­μένη «ανα­καμ­πτική δυνα­μική» του του­ρι­σμού, υπάρ­χουν βάσιμες ελπίδες ότι (ο του­ρι­σμός) θα ανα­κάμ­ψει τον επόμενο χρόνο. Η ανά­καμψη βασί­ζε­ται και στις επι­βε­βαιώ­σεις της παγκο­σμίας επι­στη­μο­νι­κής κοι­νό­τη­τας ότι σύντομα θα κυκλο­φο­ρή­σει και ανο­σιακό εμβόλιο κατά του κορω­νοϊού που θα αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως επι­δη­μική ασθέ­νεια, όπως η γρίπη.

Πόσο πιστεύ­ετε ότι θα αλλάξει ο του­ρι­σμός λόγω της παν­δη­μίας;

Απα­ντώ­ντας στο ερώτημα αν τελικά η σημε­ρινή παν­δη­μία θα επη­ρε­ά­σει το μέλλον του του­ρι­σμού, δεν νομίζω να συμβεί κάτι τέτοιο. Οι άνθρω­ποι θα συνε­χί­σουν να ταξι­δεύ­ουν για δια­κο­πές, που μπήκαν στη ζωή τους ως «βιο­λο­γική ανάγκη» για ανα­ζω­ο­γό­νηση από τις πιέσεις του σύγ­χρο­νου τρόπου ζωής. Εκείνο το οποίο μπορεί ενδε­χο­μέ­νως να συμβεί βρα­χυ­χρό­νια, είναι να ανα­θε­ώ­ρη­σαν την αξιακή κλίμακα των κρι­τη­ρίων της επι­λο­γής του προ­ο­ρι­σμού των δια­κο­πών τους και αυτό είναι κάτι που πρέπει να προ­σέ­ξουμε.

Ποια είναι η άποψή σας για την του­ρι­στική ανά­πτυξη της Ρόδου, η οποία έφθασε τα 2,5 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες;

Έχω υπο­στη­ρί­ζει ότι το ανα­πτυ­ξιακό πρότυπο του του­ρι­σμού της Ρόδου που στη­ρί­ζε­ται στον ήλιο και στη θάλασσα, απο­κλει­στικά δηλαδή στον του­ρι­σμό των θερινών δια­κο­πών, έχει εξα­ντλή­σει τη δυνα­μική του, όπως προ­κύ­πτει και από τις εξε­λί­ξεις των αφίξεων των τελευ­ταίως ετών. Χρειά­ζε­ται να βελ­τιω­θεί το σημε­ρινό πρότυπο με την παράλ­ληλη ανά­πτυξη των ειδικών μορφών του­ρι­σμού, που θα προσ­δώ­σουν στο του­ρι­στικό μας προϊόν μία νέα δυνα­μική, καθώς οι μορφές αυτές είναι ανθε­κτι­κό­τε­ρες στις διε­θνείς συγκυ­ρίες και δρα­στη­ριο­ποιού­νται στους εκτός της συνή­θους του­ρι­στι­κής περιό­δου μήνες, συμ­βάλ­λο­ντας στην επι­μή­κυνση της, που συν­δέ­ε­ται άμεσα με τη βιω­σι­μό­τητα των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων.

Παρά το γεγονός ότι τα τελευ­ταία χρόνια όλοι οι αρμό­διοι και μη μιλούν για την ανά­πτυξη των εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού, που ασφαλώς θα συμ­βά­λουν στη βελ­τί­ωση του του­ρι­στι­κού μας προ­ϊ­ό­ντος, δεν φρο­ντί­ζουν να δημιουρ­γη­θούν οι ανα­γκαίες ειδικές υπο­δο­μές και οι κατάλ­λη­λες οργα­νω­τι­κές δομές που θα προ­ω­θούν στην αγορά τα νέα αυτά προ­ϊ­ό­ντα.

Χαρα­κτη­ρι­στική περί­πτωση ο του­ρι­σμός κρουα­ζιέ­ρας. Θέλουμε να κατα­στή­σουμε το λιμάνι της Ρόδου home port, δηλαδή να είναι δυνατή η επι­βί­βαση και απο­βί­βαση του­ρι­στών πολυ­ή­με­ρης παρα­μο­νής, χωρίς να δια­θέ­τουμε τις ανα­γκαίες χερ­σαίες λιμε­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις και την οργα­νω­τική δομή που θα προωθεί τη δυνα­μική αυτή μορφή του­ρι­σμού στα διάφορα διεθνή forum της κρουα­ζιέ­ρας. Να σημειώ­σουμε ότι η Ρόδος δεχόταν τους περισ­σό­τε­ρους μετά τον Πειραιά επι­σκέ­πτες κρουα­ζιέ­ρας. Σήμερα, το λιμάνι της Ρόδου από τη δεύτερη, κατέ­βηκε στην έκτη θέση με τη μείωση των επι­σκε­πτών να ξεπερνά το 50%. Ανάλογη είναι και η κατά­σταση και στις άλλες μορφές του­ρι­σμού που φιλο­δο­ξούμε να ανα­πτύ­ξουμε, τον συνε­δριακό, τον αθλη­τικό (περί­πτωση Γκολφ), τον πολι­τι­στικό, τον θερα­πευ­τικό και άλλες μορφές που κατά καιρούς έχουν προ­τα­θεί για ανά­πτυξη.

Το ανα­πτυ­ξιακό του­ρι­στικό πρότυπο της Ρόδου θα πρέπει να έχει του­ρι­στική στρα­τη­γική την ποιό­τητα και όχι την ποσό­τητα, η οποία άλλωστε δεν φαί­νε­ται να απορ­ρο­φά­ται από τη ζήτηση. Έχει παρα­τη­ρη­θεί ότι η δημιουρ­γία νέων ξενο­δο­χείων συνο­δεύ­ε­ται με το κλεί­σιμο ή την αλλαγή χρήσης παλαιών, που σημαί­νει ότι απο­κα­θί­στα­ται κατά κάποιο τρόπο η ισορ­ρο­πία ανάμεσα στην προ­σφορά και στη ζήτηση. Τα μέσα φιλο­ξε­νίας του­ρι­στών έφθασαν τον αριθμό του μόνιμου πλη­θυ­σμού του νησιού κι φαί­νε­ται αυτή η μεγέ­θυνση να εξα­ντλεί τη «φέρουσα ικα­νό­τητα» του τόπου και την αντοχή του ντόπιου πλη­θυ­σμού κάτι που δεν μπο­ρούμε να αγνο­ή­σουμε. Η αντοχή και η ανοχή του τόπου δοκι­μά­ζε­ται τους μήνες αιχμής από τις συχνές δια­κο­πές της ηλε­κτρο­δό­τη­σης, την υπερ­κα­τα­νά­λωση του νερού (οι επι­σκέ­πτες κατα­να­λώ­νουν διπλά­σια ποσό­τητα νερού από τους ντό­πιους), την κυκλο­φο­ριακή συμ­φό­ρηση, τις ουρές στις στάσεις των λεω­φο­ρείων, τους θορύβων, τα συμ­φό­ρηση και των παρα­λιών που απο­τε­λούν ενδεί­ξεις ότι η του­ρι­στική μεγέ­θυνση έφθασε στα όριά της.

Πόσο αντα­γω­νι­στικό είναι τελικά το του­ρι­στικό προϊόν της Ρόδου; Τι είναι αυτό που καθο­ρί­ζει τον παρά­γο­ντα «αντα­γω­νι­στι­κό­τητα»;

Η Ρόδος έπαυσε να είναι ο ανα­ντι­κα­τά­στα­τος και ασυ­να­γώ­νι­στος του­ρι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός όπως τον γνω­ρί­ζαμε τις προη­γού­με­νες δεκα­ε­τίες. Έχουν δημιουρ­γη­θεί νέοι προ­ο­ρι­σμοί στο Μεσο­γειακό και ελλη­νικό χώρο, που προ­σφέ­ρουν το ίδιο του­ρι­στικό προϊόν και επο­μέ­νως ο του­ρί­στας επι­λέ­γει τον τόπο των δια­κο­πών του με κύριο κρι­τή­ριο την τιμή που αξιώνει να αντα­πο­κρί­νε­ται στις προ­σφε­ρό­με­νες υπη­ρε­σίες με βάση τον κανόνα value for money, με άλλα λόγια να απο­λαμ­βά­νει αυτά που πλη­ρώ­νει. Επο­μέ­νως η τιμή και η ποιό­τητα των προ­σφε­ρό­με­νων υπη­ρε­σιών δια­μορ­φώ­νουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα το του­ρι­σμού. Ποια όμως τιμή; Αυτή που γίνεται απο­δε­κτή από τον του­ρί­στα και εξα­σφα­λί­ζει ένα ικα­νο­ποι­η­τικό κέρδος σε αυτόν που προ­σφέ­ρει τις του­ρι­στι­κές υπη­ρε­σίες, δια­φο­ρε­τικά αν δεν συντρέ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις αυτές το του­ρι­στικό προϊόν δεν είναι αντα­γω­νι­στικό.

Στην περί­πτωση της Ρόδου, η αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του του­ρι­σμού της είναι οριακή. Και εξα­σφα­λί­ζε­ται με τις συγκρι­τικά χαμηλές τιμές που προ­σφέ­ρει ο κλάδος της φιλο­ξε­νίας υπό την πίεση των μεσα­ζό­ντων οργα­νω­τών ταξι­διών. Θα μπο­ρούσε ο του­ρι­σμός της Ρόδου να κατα­στεί πιο απο­δο­τι­κός και επο­μέ­νως αντα­γω­νι­στι­κό­τε­ρος, αν ξεπε­ρά­σει το σύν­δρομο του «τυπο­ποι­η­μέ­νου προ­ϊ­ό­ντος» με βελ­τιώ­σεις και πρό­σφο­ρες ποι­η­τι­κό­τε­ρου χαρα­κτήρα και συμπί­εση του κόστους των προ­σφε­ρό­με­νων υπη­ρε­σιών, που μπορεί να προ­έλ­θει και από την αύξηση της προ­στι­θέ­με­νης αξίας του του­ρι­στι­κού τομέα που βρί­σκε­ται σε πολύ χαμηλά επίπεδα. ‘Έτσι θα μπο­ρέ­σουμε να αυξή­σουμε και τις τιμές των υπη­ρε­σιών μας.

Είναι γεγονός η μεγάλη εξάρ­τηση της Ρόδου από τους τουρ οπε­ρέι­τορς. Μπορεί ο προ­ο­ρι­σμός να… απα­γκι­στρω­θεί από το tour operating ώστε να μην χρεια­στεί να αντι­με­τω­πί­σει ξανά φαι­νό­μενα όπως η πτώ­χευση του Thomas Cook αλλά και να είναι περισ­σό­τερο αυτάρ­κης ο προ­ο­ρι­σμός;

Είναι γεγονός ότι ένα μεγάλο ποσοστό του διε­θνούς του­ρι­σμού που φθάνει στο 80%, δια­κι­νεί­ται μέσω των tour operators οι οποίοι με τις απορ­ρο­φή­σεις των μικρών γρα­φείων και τις συγ­χω­νεύ­σεις μεγα­λύ­τε­ρων αλλά και με την καθε­το­ποί­ηση τω κυριό­τε­ρων υπη­ρε­σιών του του­ρι­στι­κού κυκλώ­μα­τος, έχουν δημιουρ­γή­σει ένα καθε­στώς το οποίο έχει όλα τα χαρα­κτη­ρι­στικά του ολι­γο­πω­λίου με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται.

Απο­τε­λούν το ισχυρό μέρος στις σχέσεις τους με τους άλλους συναλ­λασ­σό­με­νους, κυρίως τους ξενο­δό­χους στους οποίους επι­βάλ­λουν την πολι­τική τους και σε συν­δυα­σμό με το χαμη­λό­τερο δια­χει­ρι­στικό κόστος που πετυ­χαί­νουν ως επι­χει­ρή­σεις, προ­σφέ­ρουν στην αγορά ιδιαί­τερα δελε­α­στικά από άποψη τιμής «πακέτα» οργα­νω­μένα ομα­δι­κού του­ρι­σμού, που δεν είναι δυνατό να προ­σφέ­ρουν άλλες μορφές μεσο­λα­βη­τών. Οι εκτός operators ταξι­δεύ­ο­ντες είναι λίγοι και ανήκουν σ’ εκεί­νους που είναι δια­τε­θει­μέ­νοι να πλη­ρώ­σουν περισ­σό­τερα, για να απο­φύ­γουν τη δια­βί­ωση της «του­ρι­στι­κής αγέλης».

Το συμπέ­ρα­σμα είναι ότι δεν μπο­ρούμε από τα πράγ­ματα να αντι­κα­τα­στή­σουμε τους σημε­ρι­νούς μεσά­ζο­ντες του του­ρι­σμού και να απο­φύ­γουμε φαι­νό­μενα πτώ­χευ­σης όπως αυτή του Thomas Cook. Εκείνο που μπο­ρούμε να κάνουμε, είναι να είμαστε πιο προ­σε­κτι­κοί στην επιλογή των συνερ­γα­τών μας-μεσαζόντων και να απο­φεύ­γουμε τις απο­κλει­στι­κό­τη­τες ακλου­θώ­ντας μία τακτική «δια­σπο­ράς» συνερ­γα­τών και αγορών που ασφαλώς περιο­ρί­ζουν τους κιν­δύ­νους από τις συχνές πτω­χεύ­σεις.

Κλεί­νο­ντας κύριε Λογο­θέτη, ποια η άποψή σας για την προβολή της Ρόδου;

Η προβολή και δια­φή­μιση της Ρόδου είναι αναμ­φι­σβή­τητα απα­ραί­τητη σε μία του­ρι­στική αγορά όπου επι­κρα­τεί έντονος αντα­γω­νι­σμός. Όπως δεν επαρ­κούν τα εργα­λεία αυτά για τη θωρά­κιση του ροδια­κού του­ρι­σμού. Χρειά­ζε­ται να επι­στρα­τευ­θούν και άλλες λει­τουρ­γίες του του­ρι­στι­κού marketing για να επι­τύ­χουμε τα προσ­δο­κώ­μενα απο­τε­λέ­σματα. Και ακόμη να εξα­σφα­λι­σθούν οι ανα­γκαίοι οικο­νο­μι­κοί πόροι να υπάρχει η κατάλ­ληλη οργα­νω­τική δομή και ένα πρό­γραμμα που θα εξυ­πη­ρε­τεί τις γενικές στρα­τη­γι­κές. Σε ποιο βαθμό συνυ­πάρ­χουν αυτές οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις;

Στη Ρόδο ασχο­λού­νται σήμερα με την του­ρι­στική προβολή η περι­φέ­ρεια, ο δήμος και ο υπό επα­να­δρα­στη­ριο­ποί­ηση ΠΡΟΤΟΥΡ, ο οποίος θα μπο­ρούσε διευ­ρυ­νό­με­νος με τη συμ­με­τοχή και της περι­φε­ρειας (σήμερα συμ­με­τέ­χουν σε αυτόν ο δήμος και οι παρα­γω­γι­κές τάξεις) και στε­λε­χω­μέ­νος με ειδικό επι­στη­μο­νικό προ­σω­πικό, να ανα­λά­βει όλες τις λει­τουρ­γίες του του­ρι­στι­κού marketing από τις έρευνες τις αγορές την προ­ώ­θηση, την προβολή, τη δια­χεί­ριση με τις δημό­σιες σχέσεις. Λει­τουρ­γίες που σήμερα ασκού­νται περι­στα­σιακά και κατά τρόπο ερα­σι­τε­χνικό, όταν δεν κατα­φεύ­γουμε σε εδικά γραφεία εκτός Ρόδου. Υπάρχει βέβαια και το σοβαρό πρό­βλημα της εξα­σφά­λι­σης των ανα­γκαίων πόρων που σήμερα είναι ελά­χι­στοι σε σχέση με το μέγεθος του αντι­κει­μέ­νου που καλεί­ται να προ­ω­θή­σει. Υπο­λο­γί­ζε­ται διεθνώς ότι για τις λει­τουρ­γίες του του­ρι­στι­κού marketing πρέπει να δια­τί­θε­ται το 1% των του­ρι­στι­κών εσόδων ενός προ­ο­ρι­σμού. Με τα δεόμενα της Ρόδου που υπο­λο­γί­ζε­ται ότι εισπράτ­τει τα τελευ­ταία χρόνια 1,5 δις. ευρώ, η Ρόδος έπρεπε να δια­θέ­τει 15 εκ. ευρώ για την προ­ώ­θηση του του­ρι­σμού της, ενώ όσα ξοδεύ­ο­νται γι’ αυτό το σκοπό δεν ξεπερ­νούν συνο­λικά τα δύο εκα­τομ­μύ­ρια.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.