Μιλτιάδης Λογοθέτης: «Η γέννηση, η πορεία του τουριστικού φαινομένου και το τουριστικό μέλλον της Ρόδου»

Κύριε Λογο­θέτη θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε την κου­βέ­ντα μας από το νέο σας βιβλίο με τον τίτλο «Το του­ρι­στικό Κύκλωμα». Τι ακριβώς πραγ­μα­τεύ­ε­ται;

Ήθελα να κλείσω τον κύκλο των συγ­γρα­φι­κών μου δρα­στη­ριο­τή­των γύρω από τον του­ρι­σμό, με ένα βιβλίο στο οποίο προ­σπά­θησα να μετα­φέρω την εμπει­ρία μου από την ενεργό συμ­με­τοχή μου στα του­ρι­στικά δρώμενα για περισ­σό­τερα από 60 χρόνια.

Ο Φρί­ντριχ Ένγκελς είχε πει ότι κανένας δεν πεθαί­νει εάν δεν ολο­κλη­ρώ­σει το έργο του. Δεν ξέρω αν με αυτό το βιβλίο κλείνει ο συγ­γρα­φι­κός μου κύκλος γενι­κό­τερα αφού εκτός από τον του­ρι­σμό ασχο­λού­μαι τον τελευ­ταίο καιρό και με την ιστορία.

Όταν κυκλο­φό­ρησε το πρώτο μου βιβλίο το 1961 με τίτλο «Ο Του­ρι­σμός της Ρόδου», βρα­βευ­μένο από την Εθνική τράπεζα, θεω­ρή­θηκε σημα­ντικό πόνημα επειδή ήταν πρω­το­πο­ριακό και σε επίπεδο επι­στη­μο­νικό παρου­σί­αζε τις δυνα­τό­τη­τες και τις προ­ο­πτι­κές του του­ρι­σμού που τότε βρι­σκό­ταν στα σπάρ­γανα. Αργό­τερα, το 1963 έγραψα ένα ακόμη βιβλίο με θέμα την προ­σαρ­μογή του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού στις συν­θή­κες της ΕΟΚ, εξίσου πρω­το­πο­ριακό για τα δεδο­μένα εκείνης της εποχής. Το να γράφεις για τον του­ρι­σμό στη δεκα­ε­τία του ’60 δεν ήταν κάτι σύνηθες.

Ξεκεί­νησα να περι­γράψω την εξέλιξη του του­ρι­σμού, πώς ξεκί­νησε το φαι­νό­μενο, τους παρά­γο­ντες που συνέ­βα­λαν στην ανά­πτυξή του.

Το νέο μου βιβλίο απο­τε­λεί μία συνο­πτική παρου­σί­αση του του­ρι­στι­κού φαι­νο­μέ­νου σε όλες τις εκφάν­σεις του του­ρι­στι­κού κυκλώ­μα­τος. Ξεκινά από την ιστο­ρική εξέλιξη του φαι­νο­μέ­νου, αναλύει την του­ρι­στική εξέλιξη σε ότι αφορά σε όλες τις επι­μέ­ρους πτυχές, εξε­τά­ζει το του­ρι­στικό ταξίδι στην ιστο­ρική του δια­δρομή, τα χαρα­κτη­ρι­στικά των του­ρι­στι­κών ρευ­μά­των. Διε­ρευνά τον του­ρι­στικό προ­ο­ρι­σμό από χωρική και ποσο­τική πλευρά, τη δια­δι­κα­σία χάραξης του­ρι­στι­κής πολι­τι­κής και τις οργα­νω­τι­κές δομές του του­ρι­σμού. Μελετά το του­ρι­στικό μάρ­κε­τινγκ στις επι­μέ­ρους λει­τουρ­γίες του.

Δεν ξέρω κατά πόσο κατά­φερα σε ένα σχετικά μικρής έκτασης βιβλίο να απο­τυ­πώσω όλα αυτά τα θέματα… Πρό­κει­ται σε κάθε περί­πτωση για τη συνο­πτική απο­τύ­πωση μίας μακρό­χρο­νης δια­δρο­μής. Ελπίζω να είναι χρήσιμο στους ανα­γνώ­στες και στους ερευ­νη­τές.

Έχετε μελε­τή­σει και κατα­γρά­ψει την πορεία του ροδια­κού του­ρι­σμού από το ξεκί­νημα μέχρι σήμερα. Πώς ξεκί­νη­σαν όλα και πώς εξε­λί­χθη­καν;

Στη Ρόδο υπήρχε κάποια υποδομή ώστε να ανθίσει το του­ρι­στικό φαι­νό­μενο. Οι Ιταλοί άφησαν 4-5 ξενο­δο­χεία και κτήρια που δια­μόρ­φω­σαν την εικόνα του νησιού. Οι χρο­νο­γρά­φοι των αθη­ναϊ­κών εφη­με­ρί­δων, ο Παύλος Παλαιο­λό­γος του Βήματος και ο Ι. Ν. Πανα­γιω­τό­που­λος της Ελευ­θε­ρίας, εκθειά­ζουν τη Ρόδο. Τους είχε κάνει εξαι­ρε­τική εντύ­πωση που ήταν τόσο καθαρή και τόσο ωραία.

Τα τελευ­ταία χρόνια τα πράγ­ματα έχουν αλλάξει και η εικόνα της σημε­ρι­νής Ρόδου δεν θυμίζει σε τίποτε την παλιά εποχή. Το λάθος ήταν που δεν κηρύ­χθηκε όλη η νέα πόλη από το Μόντε Σμιθ μέχρι το Νιοχώρι και το Ενυ­δρείο, δια­τη­ρη­τέα. Στο εξω­τε­ρικό, το ιστο­ρικό κέντρο κάθε πόλης προ­στα­τεύ­ε­ται.

Το ευχά­ρι­στο είναι ότι ο του­ρι­σμός της Ρόδου πέρασε σε μία νέα γενιά. Στο συμ­βού­λιο της Ένωσης Ξενο­δό­χων και της Ένωσης Του­ρι­στι­κών Πρα­κτό­ρων συμ­με­τέ­χουν πολλοί νέοι άνθρω­ποι της τρίτης ή τέταρ­της μετα­πο­λε­μι­κής γενιάς και οι περισ­σό­τε­ροι έχουν μετα­πτυ­χια­κές σπουδές στον του­ρι­σμό. Δια­κρίνω ότι γίνο­νται αξιό­λο­γες προ­σπά­θειες από αυτούς τους νέους και πολλά υπο­σχό­με­νους επαγ­γελ­μα­τίες.

Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το στοί­χημα που θα πρέπει να κερ­δί­σει ο ροδια­κός του­ρι­σμός;

Θέτουμε πάντα ως στόχο την ποσό­τητα, ενώ θα πρέπει να εστιά­ζουμε στην ποιό­τητα. Και προ­κει­μέ­νου να ενι­σχυ­θεί η ποιό­τητα του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος και κατά συνέ­πεια του εισερ­χό­με­νου του­ρι­σμού, απαι­τεί­ται να δια­χυ­θεί η κίνηση στους μήνες εκτός αιχμής.

Η Ρόδος παλαιό­τερα είχε του­ρι­σμό από Μάρτιο έως Νοέμ­βριο. Σήμερα ο Απρί­λιος έχει σχεδόν χαθεί και τον Νοέμ­βριο ελά­χι­στα ξενο­δο­χεία παρα­μέ­νουν ανοιχτά.

Από την άλλη… Ενώ έχουμε αρκετά καλά, πεντά­στερα ξενο­δο­χεία, οι τιμές που προ­σφέ­ρουν υστε­ρούν σημα­ντικά σε σύγκριση με τις τιμές στις οποίες δια­θέ­τουν τα δωμάτιά τους τα ξενο­δο­χεία της Σαντο­ρί­νης ή της Μυκόνου. με εκείνα της Σαντο­ρί­νης, μεγάλη διαφορά στις τιμές. Προ­τι­μό­τερο είναι να έρχο­νται λιγό­τε­ροι του­ρί­στες που θα αφήνουν περισ­σό­τερα χρήματα, παρά να συμ­βαί­νει το αντί­στροφο. Πρέπει να αξιο­ποι­ή­σουμε τις εναλ­λα­κτι­κές μορφές του­ρι­σμού προ­κει­μέ­νου να επι­μη­κυν­θεί η διάρ­κεια της σεζόν και να προ­σελ­κύ­σουμε επι­σκέ­πτες με εξει­δι­κευ­μένα ενδια­φέ­ρο­ντα.

Η Ρόδος μετά τον Πειραιά ήταν ο πρώτος προ­ο­ρι­σμός κρουα­ζιέ­ρας. Σήμερα πέρασαν μπροστά το Ηρά­κλειο, η Κέρκυρα και η Σαντο­ρίνη και η Ρόδος έφτασε στην έκτη θέση. Δια­θέ­τουμε επίσης καλές επίσης υπο­δο­μές για συνε­δριακό του­ρι­σμό που μπορούν να συμ­βά­λουν στην ανά­πτυξη του συνε­δρια­κού του­ρι­σμού. Πιστεύω γενι­κό­τερα ότι με λίγη προ­σπά­θεια μπο­ρούμε να ενι­σχύ­σουμε το του­ρι­στικό μας προϊόν με μία μεγάλη ποι­κι­λία εναλ­λα­κτι­κών του­ρι­στι­κών μορφών και να καρ­πω­θούμε όλα τα οφέλη.

Πώς βλέπετε το του­ρι­στικό μέλλον της Ρόδου;

Είναι βέβαιο ότι ο κόσμος σε παγκό­σμιο επίπεδο δεν θα στα­μα­τή­σει να ταξι­δεύει… Εκτός από τις καθιε­ρω­μέ­νες αγορές, προ­κύ­πτουν συνεχώς και­νού­ριες όπως η Κίνα ή η Πολωνία που θεω­ρεί­ται σήμερα μία από τις καλύ­τε­ρες μας αγορές. Η ανάγκη για ταξίδια δεν θα στα­μα­τή­σει ποτέ να υπάρχει. Η Ελλάδα μαζί και προ­φα­νώς η Ρόδος θα βρί­σκο­νται πάντα στους βασικούς-περιζήτητους προ­ο­ρι­σμούς.

Πρέπει όμως να απαλ­λα­γούμε από το σύν­δρομο της αύξησης των αριθμών εάν θέλουμε να αντα­πο­κρι­θούμε με επάρ­κεια στις νέες του­ρι­στι­κές τάσεις. Ηδο­νι­ζό­μα­στε με την αύξηση των του­ρι­στι­κών ροών κάθε χρόνο, πρέπει όμως να έχουμε στραμ­μένο το βλέμμα στο μέλλον και στις προ­κλή­σεις που υπάρ­χουν γύρω μας. Η ισόρ­ροπη και βιώσιμη ανά­πτυξη του του­ρι­σμού, η αγαστή συνύ­παρξη ντόπιων και επι­σκε­πτών πρέπει να μας απα­σχο­λή­σουν δεόντως κατά την προ­σω­πική μου άποψη. Ο χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός είναι ένα εξίσου σοβαρό ζήτημα, πάνω από το οποίο πρέπει να ενσκή­ψουμε.