Ορια στον δανεισμό και νέες εισφορές φέρνει για τον Δήμο Ρόδου ο πίνακας συντελεστών του ΥΠΕΣ

• Ανώτατο όριο στο ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης δανείων και νέα βάση υπολογισμού των υποχρεωτικών εισφορών καθορίζουν οι αποφάσεις του Υπουργείου Εσωτερικών που δημοσιεύθηκαν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, σε εφαρμογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης • Για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου το ανώτατο ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης των δανείων της διαμορφώνεται στο 20% επί του 14, δηλαδή στο 280% των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων που της αποδόθηκαν! 

Σε πλήρη εφαρμογή τίθεται ο νέος μηχανισμός δημοσιονομικής πειθαρχίας για τους 332 δήμους και τις 13 περιφέρειες της χώρας, μετά τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, στις 21 Ιουλίου 2026, δύο υπουργικών αποφάσεων που εκδόθηκαν κατ εξουσιοδότηση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος αποτελεί νόμο του κράτους από τις 26 Ιουνίου 2026.
Πρόκειται για την υπ αριθμόν 40287 απόφαση της 17ης Ιουλίου 2026, που καθορίζει το ανώτατο ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης της δημόσιας πίστης δήμων και περιφερειών, και για την υπ’ αριθμόν 40932 απόφαση της 21ης Ιουλίου 2026, που μεταβάλλει τη βάση υπολογισμού των εισφορών οι οποίες επιβάλλονται στους δήμους με ειδικούς νόμους. Κοινός παρονομαστής και των δύο είναι ένας πίνακας συντελεστών ανά δήμο, στον οποίο ο Δήμος Ρόδου κατατάσσεται με 4,5 και ο Δήμος Κω με 5, στις υψηλότερες θέσεις πανελλαδικά. Αντίθετα με ό,τι θα μπορούσε να υποτεθεί εκ πρώτης όψεως, οι ρυθμίσεις δεν διευρύνουν τη δανειοληπτική ευχέρεια των ΟΤΑ.
Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας και αποδίδονται σε ανώτερη πηγή του Υπουργείου Εσωτερικών, πρόκειται για την ενεργοποίηση ενός διπλού φρένου χρέους γερμανικού τύπου, με ρητό στόχο να μην ξεπεράσει κανένας δήμος ή περιφέρεια ένα ορισμένο όριο δανεισμού, ιδίως μετά το 2028, οπότε προβλέπεται να κλείσει η στρόφιγγα των υφιστάμενων επενδυτικών προγραμμάτων, όπως το «Αντώνης Τρίτσης».
Το διπλό φρένο χρέους
Το πρώτο σκέλος του μηχανισμού αφορά στο ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης των δανείων που συνομολογούν οι δήμοι με αναγνωρισμένα πιστωτικά ιδρύματα ή χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς της Ελλάδας και του εξωτερικού, περιλαμβανομένου του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων. Το κόστος αυτό δεν μπορεί να υπερβαίνει το 20% επί του συντελεστή που αντιστοιχεί σε κάθε δήμο, εφαρμοζόμενο επί των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων που του αποδόθηκαν για την κάλυψη λειτουργικών και λοιπών γενικών δαπανών την προηγούμενη χρήση. Η ουσιώδης μεταβολή σε σχέση με το προϊσχύσαν καθεστώς είναι η βάση υπολογισμού. Μέχρι σήμερα το αντίστοιχο όριο υπολογιζόταν ως ποσοστό 20% επί των τακτικών εσόδων κάθε δήμου, δηλαδή επί του συνόλου των επαναλαμβανόμενων εσόδων του, ενώ πλέον υπολογίζεται αποκλειστικά επί της κρατικής χρηματοδότησης, σταθμισμένης με τον συντελεστή. Το δεύτερο σκέλος, που λειτουργεί σωρευτικά με το πρώτο, ορίζει ότι το συνολικό χρέος κάθε ΟΤΑ δεν μπορεί να υπερβαίνει το 60% των συνολικών ετήσιων εσόδων του. Ο περιορισμός αυτός δεν είναι νέος, καθώς ίσχυε για τους δήμους από τον Ιούλιο του 2010 και για τις περιφέρειες από τον Ιούνιο του 2012, ωστόσο επικαιροποιείται με νεότερες ρήτρες, μεταξύ των οποίων η εξαίρεση από το συνολικό χρέος των δανειακών υποχρεώσεων που εξυπηρετούνται από άλλον φορέα.
Η δεύτερη απόφαση μεταφέρει την ίδια λογική στις υποχρεωτικές εισφορές των δήμων. Οι εισφορές που προβλέπονται από νομοθετικές διατάξεις και κανονιστικές πράξεις και υπολογίζονταν έως τώρα ως ποσοστό επί των τακτικών εσόδων, θα υπολογίζονται εφεξής με το ίδιο ανά είδος ποσοστό, πολλαπλασιαζόμενο όμως με τον συντελεστή κάθε δήμου και εφαρμοζόμενο επί των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων της προηγούμενης κλεισμένης χρήσης. Για τις Περιφέρειες διαπιστώνεται ότι δεν υφίστανται πλέον αντίστοιχες ετήσιες εισφορές επί των τακτικών εσόδων.
Τι σημαίνει ο συντελεστής 4,5 για τη Ρόδο
Ο συντελεστής κάθε δήμου δεν συνιστά επιβράβευση ούτε αυτοτελές προνόμιο. Λειτουργεί ως σταθμιστής που προσαρμόζει το ενιαίο ποσοστό 20% στα πραγματικά οικονομικά μεγέθη κάθε δήμου, αντανακλώντας κατά βάση τη σχέση των ιδίων εσόδων του προς την κρατική επιχορήγηση. Δεν είναι τυχαίο ότι τις υψηλότερες τιμές του πίνακα εμφανίζουν κατεξοχήν τουριστικοί δήμοι με ισχυρά ίδια έσοδα: η Μύκονος με 7, η Θήρα και ο Ασπρόπυργος με 5,5, η Κηφισιά, η Κασσάνδρα, η Χερσόνησος και η Κως με 5, ενώ με 4,5 ακολουθούν η Ρόδος, το Μαρούσι, η Πάρος και τα Σπάτα Αρτέμιδα. Στο άλλο άκρο, με συντελεστή 1, βρίσκονται μικροί νησιωτικοί δήμοι όπως η Ανάφη, η Γαύδος, η Σίκινος και ο Άγιος Ευστράτιος.
Για τον Δήμο Ρόδου, το 4,5 σημαίνει ότι το ανώτατο ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης δανείων του διαμορφώνεται στο 90% των ΚΑΠ λειτουργικών δαπανών της προηγούμενης χρήσης. Το αν το όριο αυτό είναι στην πράξη ευρύτερο ή στενότερο από το προηγούμενο, που υπολογιζόταν επί των τακτικών εσόδων, εξαρτάται από τα πραγματικά οικονομικά μεγέθη του δήμου και συγκεκριμένα από το αν τα τακτικά έσοδά του υπερβαίνουν ή υπολείπονται του 4,5πλασίου των ΚΑΠ του, στοιχείο που δεν προκύπτει από τα κείμενα των αποφάσεων.
Βέβαιο είναι, πάντως, ότι ο ίδιος συντελεστής λειτουργεί ταυτόχρονα και ως πολλαπλασιαστής στον υπολογισμό των υποχρεωτικών εισφορών του δήμου, γεγονός που καθιστά τη διπλή λειτουργία του κρίσιμο μέγεθος για τον οικονομικό προγραμματισμό, τόσο από την πλευρά των περιθωρίων δανεισμού όσο και από την πλευρά των επιβαρύνσεων.
Η εικόνα στα υπόλοιπα Δωδεκάνησα
Στα Δωδεκάνησα η διαβάθμιση αποτυπώνει τις διαφορές οικονομικού μεγέθους μεταξύ των νησιών. Την υψηλότερη τιμή εμφανίζει η Κως με 5, που την κατατάσσει στην πρώτη πεντάδα των δήμων όλης της χώρας, και ακολουθεί η Ρόδος με 4,5. Στη συνέχεια κατατάσσεται η Λέρος με 3, ενώ με 2,5 ακολουθούν η Κάλυμνος, η Κάρπαθος, η Πάτμος και η Νίσυρος. Συντελεστή 2 λαμβάνουν η Σύμη, η Τήλος και η Αστυπάλαια και στη χαμηλότερη βαθμίδα της περιοχής, με 1,5, βρίσκονται η Ηρωική Νήσος Κάσος, οι Λειψοί, το Αγαθονήσι, η Χάλκη και η Μεγίστη. Πρακτικά, τα όρια εξυπηρέτησης δανείων των μεγάλων τουριστικών δήμων του συμπλέγματος υπολογίζονται σε πολλαπλάσιο των ΚΑΠ τους, ενώ οι μικροί νησιωτικοί δήμοι, με περιορισμένους πόρους και χαμηλό συντελεστή, θα κινούνται σε πολύ στενότερα περιθώρια, πάντοτε υπό τον πρόσθετο και κοινό για όλους περιορισμό του 60% στο συνολικό χρέος.
Η εικόνα για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου
Στο Παράρτημα 2 της ΥΑ 40287, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου λαμβάνει συντελεστή 14. Αυτό σημαίνει ότι το ανώτατο ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης των δανείων της διαμορφώνεται στο 20% επί του 14, δηλαδή στο 280% των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων που της αποδόθηκαν για λειτουργικές και λοιπές γενικές δαπάνες την προηγούμενη χρήση. Οι υψηλοί συντελεστές των Περιφερειών σε σχέση με τους δήμους εξηγούνται από το ότι οι ΚΑΠ λειτουργικών δαπανών των Περιφερειών είναι πολύ μικρό μέγεθος σε σχέση με τα συνολικά τους έσοδα, οπότε ο σταθμιστής αναπληρώνει τη διαφορά βάσης.
Η θέση της στον πίνακα των 13 Περιφερειών είναι μεσαία προς χαμηλή. Το εύρος κινείται από το 8 του Βορείου Αιγαίου έως το 33 της Θεσσαλίας, με τη Δυτική Ελλάδα στο 28, τη Στερεά Ελλάδα στο 21, την Πελοπόννησο και την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη στο 20, την Κεντρική Μακεδονία στο 18, την Ήπειρο στο 17, το Νότιο Αιγαίο στο 14, την Αττική, τα Ιόνια Νησιά και την Κρήτη στο 12 και τη Δυτική Μακεδονία στο 10. Δηλαδή το Νότιο Αιγαίο έχει τον τέταρτο χαμηλότερο συντελεστή της χώρας, εικόνα αντεστραμμένη σε σχέση με τους δήμους του, όπου Ρόδος και Κως βρίσκονται στην κορυφή.
Κατά τα λοιπά, για την Περιφέρεια ισχύει ό,τι και για τους δήμους από τον νέο Κώδικα: το δεύτερο φρένο του 60% στο συνολικό χρέος επί των συνολικών εσόδων, που για τις Περιφέρειες προϋπήρχε από τον Ιούνιο του 2012 και επικαιροποιείται, καθώς και το νέο πλαίσιο επιτρεπόμενων σκοπών δανεισμού. Αντίθετα, η δεύτερη απόφαση, η ΥΑ 40932 για τις εισφορές, δεν την αγγίζει πρακτικά, αφού το άρθρο 2 διαπιστώνει ρητά ότι δεν προβλέπονται πλέον ετήσιες εισφορές Περιφερειών υπολογιζόμενες επί των τακτικών εσόδων. Αν θέλεις, εντάσσω τα στοιχεία αυτά ως πρόσθετη ενότητα στο άρθρο.
Το θεσμικό πλαίσιο και οι σκοποί δανεισμού
Παράλληλα με το διπλό φρένο, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης οριοθετεί εκ νέου και τους επιτρεπόμενους σκοπούς δανεισμού. Οι δήμοι και οι Περιφέρειες μπορούν να συνομολογούν δάνεια για την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους και τις δράσεις που απορρέουν από αυτές, με το νέο πλαίσιο να επεκτείνει, σύμφωνα με τα ίδια δημοσιεύματα, τις δυνατότητες χρηματοδότησης επενδύσεων, ενεργειακής αναβάθμισης, ψηφιακού μετασχηματισμού και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η φιλοσοφία του συστήματος είναι διπλή: από τη μία διευκολύνεται ο αναπτυξιακός δανεισμός, από την άλλη τίθενται σαφή και μετρήσιμα όρια ώστε να αποτραπεί η υπερχρέωση των ΟΤΑ σε μια περίοδο που η χρηματοδότηση μέσω επενδυτικών προγραμμάτων βαίνει προς ολοκλήρωση.