Πως στηρίζουμε τα παιδιά κατά τις σχολικές αλλαγές

Τα παι­διά είναι πι­θα­νό να βιώ­νουν ανά­μει­κτα συ­ναι­σθή­μα­τα για τη νέα σχο­λι­κή χρο­νιά, από τη μια πε­ριέρ­γεια και προ­σμο­νή αλλά από την άλλη αβε­βαιό­τη­τα, φόβο και stress. Έτσι, η επι­στη­μο­νι­κή ομάδα του Μαζί για το Παιδί δη­μιούρ­γη­σε τον πα­ρα­κά­τω οδηγό για να βοη­θή­σει γο­νείς και φρο­ντι­στές να υπο­στη­ρί­ξουν τα παι­διά στην επι­κεί­με­νη με­τά­βα­σή τους στην επό­με­νη σχο­λι­κή τάξη ή και εκ­παι­δευ­τι­κή βαθ­μί­δα.

Κοι­νές πηγές ανη­συ­χί­ας για τα παι­διά απο­τε­λούν η από­κτη­ση νέων φίλων και η δια­τή­ρη­ση των «πα­λιών», η αλ­λα­γή των εκ­παι­δευ­τι­κών και των δι­δα­κτέ­ων μα­θη­μά­των και η αύ­ξη­ση του όγκου του δια­βά­σμα­τος για το σπίτι. Ση­μά­δια του stress που εμείς οι ενή­λι­κες μπο­ρού­με να αντι­λη­φθού­με αυτήν την πε­ρί­ο­δο είναι διά­φο­ρες σω­μα­τι­κές ενο­χλή­σεις χωρίς βιο­λο­γι­κή αιτία (πχ. πο­νο­κέ­φα­λοι, πο­νό­κοι­λοι, αί­σθη­μα αδια­θε­σί­ας) και στο επί­πε­δο της συ­μπε­ρι­φο­ράς, η μειω­μέ­νη ομι­λη­τι­κό­τη­τα του παι­διού, οι τά­σεις από­συρ­σης, όπως και τα πιο άμεσα αι­τή­μα­τα για απο­φυ­γή του σχο­λεί­ου.

Ιδέες για το πώς να υπο­στη­ρί­ξου­με το παιδί…

Γε­νι­κές συμ­βου­λές πριν το ξε­κί­νη­μα

Η προ­ε­τοι­μα­σία είναι κομ­βι­κή. Είναι πολύ ση­μα­ντι­κό να προϊ­δε­ά­σου­με με διά­φο­ρους τρό­πους το παιδί για το πως θα μοιά­ζει ο πρώ­τος και­ρός στο σχο­λείο. Η προ­ε­τοι­μα­σία είναι που θα το βοη­θή­σει να εξοι­κειω­θεί και να προ­σχε­διά­σει μία ρου­τί­να μπρο­στά στο «άγνω­στο» με απο­τέ­λε­σμα την μεί­ω­ση του φόβου και του stress.

Βρί­σκου­με ήρε­μες στιγ­μές να ρω­τή­σου­με το παιδί μας για το πως αι­σθά­νε­ται για την επι­κεί­με­νη επι­στρο­φή στα θρα­νία. Κά­νου­με ανοι­χτές ερω­τή­σεις που δί­νουν χώρο για ανά­πτυ­ξη, (πχ. «πώς αι­σθά­νε­σαι;») αντί για κλει­στές που απα­ντώ­νται με Ναι ή Όχι (πχ «είσαι καλά;»). Οι ανοι­χτές ερω­τή­σεις βοη­θούν το παιδί να ξε­τυ­λί­ξει τις σκέ­ψεις και τα συ­ναι­σθή­μα­τά του.

Επι­κυ­ρώ­νου­με και απο­δε­χό­μα­στε τα συ­ναι­σθή­μα­τα του παι­διού, όποια κι αν είναι αυτά! Η επι­κύ­ρω­ση των συ­ναι­σθη­μά­των του παι­διού μας μπο­ρεί να έχει ως εξής: «Κα­τα­λα­βαί­νω πως λυ­πά­σαι που τε­λεί­ω­σε το κα­λο­καί­ρι» ή «Κα­τα­λα­βαί­νω πως φο­βά­σαι γιατί δεν ξέ­ρεις ακρι­βώς πως θα είναι αυτή η χρο­νιά».

Εξη­γού­με πως είναι φυ­σιο­λο­γι­κό να ανη­συ­χεί σχε­τι­κά με την όποια αλ­λα­γή και μοι­ρα­ζό­μα­στε μια κα­τάλ­λη­λη δική μας εμπει­ρία. Για πα­ρά­δειγ­μα, «θυ­μά­μαι όταν ήμουν στην ηλι­κία σου, ένιω­σα φόβο στην αρχή κι ήθελα το χρόνο μου μέχρι να συ­νη­θί­σω». Ένα κα­τάλ­λη­λο σύ­ντο­μο μοί­ρα­σμα από εμάς τους ενή­λι­κες δεί­χνει στο παιδί πως κι εκεί­νο μπο­ρεί να μι­λή­σει για ό,τι το απα­σχο­λεί. Επι­πλέ­ον, μπο­ρού­με να ανα­τρέ­ξου­με μαζί με το παιδί μας και σε μία προη­γού­με­νη αλ­λα­γή στην οποία αντα­πε­ξήλ­θε και από την οποία μπο­ρεί να αντλή­σει αυ­το­πε­ποί­θη­ση.

Ανα­λο­γι­ζό­μα­στε το δικό μας stress και τις δικές μας προσ­δο­κί­ες. Είναι φυ­σι­κό να βιώ­νου­με οι ίδιοι stress για τη προ­σαρ­μο­γή του παι­διού σε τέ­τοιες πε­ριό­δους αλ­λα­γής. Ωστό­σο, πολ­λές φορές η αγω­νία «ανή­κει» πε­ρισ­σό­τε­ρο σε εμάς τους γο­νείς διότι έχου­με μη ρε­α­λι­στι­κές προσ­δο­κί­ες για την από­δο­σή τους. Δεν είναι ρε­α­λι­στι­κό να πε­ρι­μέ­νου­με από ένα παιδί να κάνει τα πάντα από τις πρώ­τες εβδο­μά­δες! Το παιδί χρειά­ζε­ται τη δική μας ψυ­χραι­μία, την εμπι­στο­σύ­νη στην αν­θε­κτι­κό­τη­τα του, την εν­θάρ­ρυν­ση και ανα­γνώ­ρι­ση των προ­σπα­θειών του.

Τέλος, είναι βοη­θη­τι­κό να ανα­φε­ρό­μα­στε και στις θε­τι­κές και «ανά­λα­φρες» πτυ­χές του σχο­λεί­ου, όπως το ότι στο σχο­λείο θα βλέ­πει τους συμ­μα­θη­τές και την παρέα του, ότι θα γί­νο­νται εκ­δρο­μές, ότι θα έχει πάρτι μέσα στη χρο­νιά κλπ.

Την εβδο­μά­δα πριν την έναρ­ξη του σχο­λι­κού έτους

Πε­ρι­γρά­φου­με όσο πιο ρε­α­λι­στι­κά γί­νε­ται το πως θα μοιά­ζουν οι πρώ­τες ημέ­ρες στο σχο­λείο. Πολύ βοη­θη­τι­κή είναι και η δη­μιουρ­γία ενός οπτι­κο­ποι­η­μέ­νου προ­γράμ­μα­τος, το οποίο θα βρί­σκε­ται σε εμ­φα­νές ση­μείο για να ανα­τρέ­χει το παιδί σε αυτό. Εάν δεν έχου­με όλες τις λε­πτο­μέ­ρειες των δρα­στη­ριο­τή­των του παι­διού, το οπτι­κό πρό­γραμ­μα καλό είναι να πε­ρι­λαμ­βά­νει σε αδρές γραμ­μές το τί θα κάνει το παιδί το πρωί ως το με­ση­μέ­ρι και το από­γευ­μα ως το βράδυ. Επί­σης, περ­πα­τά­με / οδη­γού­με παρέα με το παιδί μας προς και από το σχο­λείο του μια – δυο φορές, καθώς η δια­δρο­μή αυτή είναι ένα ση­μα­ντι­κό κομ­μά­τι του πως θα κυ­λούν οι ημέ­ρες του.

Στο πλαί­σιο της προ­ε­τοι­μα­σί­ας για τη σχο­λι­κή ρου­τί­να, είναι εξαι­ρε­τι­κά ση­μα­ντι­κό να αρ­χί­σου­με να με­τα­φέ­ρου­με το πρω­ι­νό ξύ­πνη­μα του παι­διού στα­δια­κά όλο και πιο νωρίς – όσο πιο κοντά γί­νε­ται στην ώρα έγερ­σης για το σχο­λείο. Πα­ρό­τι τα πε­ρισ­σό­τε­ρα παι­διά κοι­μού­νται και ξυ­πνούν αρ­γό­τε­ρα το κα­λο­καί­ρι, με­τα­φέ­ρο­ντας την ώρα έγερ­σης νω­ρί­τε­ρα, το σώμα μπο­ρεί να προ­σαρ­μο­στεί με επι­τυ­χία μέσα σε λίγες ημέ­ρες.

Επι­πλέ­ον, το παιδί καλό είναι να έχει επι­λέ­ξει την τσά­ντα του πριν την έναρ­ξη του σχο­λεί­ου, και να την έχει εξο­πλί­σει και με κά­ποια βα­σι­κά αντι­κεί­με­να (τε­τρά­δια, εξο­πλι­σμέ­νη κα­σε­τί­να) με το όνομά του πάνω. Η επι­λο­γή και ετοι­μα­σία της τσά­ντας απο­τε­λεί και μια τε­λε­τουρ­γία που ση­μα­το­δο­τεί τη νέα αρχή. Προ­σκα­λού­με – χωρίς επι­μο­νή – το παιδί να σκε­φτεί αν υπάρ­χει και κά­ποιος άλλος τρό­πος που το ίδιο θα ήθελε να ση­μα­το­δο­τή­σει αυτή τη νέα αρχή (πχ. δη­μιουρ­γία κολάζ, γρά­ψι­μο σε ημε­ρο­λό­γιο, οι­κο­γε­νεια­κή δρα­στη­ριό­τη­τα κλπ.).

Εν­θαρ­ρύ­νου­με τις συ­να­ντή­σεις και τις συ­νο­μι­λί­ες με τους φί­λους και συ­νο­μη­λί­κους! Οι ευ­χά­ρι­στες αλ­λη­λε­πι­δρά­σεις ενι­σχύ­ουν τόσο τη διά­θε­ση όσο και το αί­σθη­μα του ανή­κειν.

Τέλος, αν το παιδί μας εκ­φρά­σει συ­γκε­κρι­μέ­νες ανη­συ­χί­ες (πχ. Μήπως αρ­γή­σει, δεν βρει την τάξη του ή δεν ξέρει με κά­ποιον να κά­τσει μαζί) τότε συν­δια­μορ­φώ­νου­με μαζί του ένα σχέ­διο. Ακού­με ή μπο­ρού­με και να γρά­ψου­με μαζί την ανη­συ­χία του και να εξε­τά­σου­με μαζί διά­φο­ρες πι­θα­νές λύ­σεις. Στη συ­νέ­χεια, προ­σκα­λού­με το παιδί να επι­λέ­ξει ποια λύση του ται­ριά­ζει πε­ρισ­σό­τε­ρο για να τη δο­κι­μά­σει.

Το βράδυ πριν την 1η ημέρα του σχο­λεί­ου

Ρυθ­μί­ζου­με τα ξυ­πνη­τή­ρια μας 15 – 20 λεπτά νω­ρί­τε­ρα από όσο υπο­λο­γί­ζου­με ότι αρκεί. Οποια­δή­πο­τε πίεση χρό­νου επι­τεί­νει το stress του παι­διού και το δικό μας και μπο­ρεί να δη­μιουρ­γή­σει αρ­νη­τι­κή διά­θε­ση, προ­στρι­βές και αρ­γο­πο­ρί­ες. Συ­νε­πώς, με αυτά τα 15 – 20 λεπτά που φαι­νο­με­νι­κά θυ­σιά­ζου­με, έχου­με πολλά να «κερ­δί­σου­με» τόσο συ­ναι­σθη­μα­τι­κά όσο και πρα­κτι­κά.

Αφή­νου­με το ίδιο το παιδί να επι­λέ­ξει ρούχα (κα­τάλ­λη­λα για τον καιρό) για την πρώτη του μέρα από το προη­γού­με­νο βράδυ και όχι το πρωί που μάλ­λον θα εί­μα­στε όλοι πιο αγ­χω­μέ­νοι.

Την 1η ημέρα του σχο­λεί­ου

Εάν είναι εφι­κτό, κα­θό­μα­στε να φάμε μαζί πρω­ι­νό και κου­βε­ντιά­ζου­με μαζί του καθώς ετοι­μα­ζό­μα­στε, επα­να­δια­τυ­πώ­νου­με το πρό­γραμ­μα της 1ης ημέ­ρας και επα­να­λαμ­βά­νου­με το πότε θα βρε­θού­με ξανά μαζί του.

Όταν επι­στρέ­ψει το παιδί από το σχο­λείο είναι ση­μα­ντι­κό να του δώ­σου­με χώρο ώστε να μοι­ρα­στεί μόνο του όσα θέλει και χρειά­ζε­ται. Το να το ρω­τή­σου­με «πως ήταν τε­λι­κά η μέρα σου;» αρκεί. Αν δούμε ότι είναι προ­βλη­μα­τι­σμέ­νο ή στε­να­χω­ρη­μέ­νο είναι απα­ραί­τη­το να μεί­νου­με ψύ­χραι­μοι και να μην βομ­βαρ­δί­σου­με το παιδί με ερω­τή­σεις. Μπο­ρού­με να ρω­τή­σου­με ήρεμα και ήπια αν είναι όλα καλά. Αν το παιδί δεν αντα­πο­κρι­θεί δη­λώ­νου­με απλά την δια­θε­σι­μό­τη­τα μας πχ. «Α εντά­ξει, μου φά­νη­κες λίγο πε­σμέ­νος/η. Αν κά­ποια στιγ­μή θες να συ­ζη­τή­σου­με κάτι εγώ είμαι εδώ.».

Με την κα­τάλ­λη­λη υπο­στή­ρι­ξη, όλα τα παι­διά έχουν την ικα­νό­τη­τα να δια­χει­ρι­στούν με επι­τυ­χία τη με­τά­βα­ση πίσω στο σχο­λείο. Ωστό­σο, εάν οι γο­νείς – φρο­ντι­στές πα­ρα­τη­ρού­με επί­μο­νες αλ­λα­γές κι ενο­χλή­σεις όπως πχ. έντο­νο κοι­λια­κό άλγος, συ­νε­χό­με­νες αϋ­πνί­ες και μεί­ω­ση ορέ­ξε­ως, τότε καλό είναι να διε­ρευ­νή­σου­με αυτά τα πρώ­ι­μα ση­μά­δια έντο­νου stress με έναν ει­δι­κό ψυ­χι­κής υγεί­ας.

Μην δι­στά­σε­τε να απευ­θυν­θεί­τε στη Τη­λε­φω­νι­κή Γραμ­μή 11525 του Μαζί για το Παιδί, η οποία προ­σφέ­ρει δω­ρε­άν συμ­βου­λευ­τι­κή Δευ­τέ­ρα έως Πα­ρα­σκευή 09:00 – 19:00.

Λίγα λόγια για τη Γραμ­μή 115 25 & το Συμ­βου­λευ­τι­κό Κέ­ντρο του Μαζί για το Παιδί

Η Συμ­βου­λευ­τι­κή Γραμ­μή 115 25 του Μαζί για το Παιδί λει­τουρ­γεί από το 2009 και βρί­σκε­ται δίπλα σε γο­νείς, εκ­παι­δευ­τι­κούς και εφή­βους, πα­ρέ­χο­ντας δω­ρε­άν συμ­βου­λευ­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη. Στό­χος της λει­τουρ­γί­ας της Γραμ­μής είναι η ψυ­χο­λο­γι­κή στή­ρι­ξη και η εν­δυ­νά­μω­ση γο­νέ­ων, εκ­παι­δευ­τι­κών και εφή­βων σχε­τι­κά με προ­βλη­μα­τι­σμούς και δυ­σκο­λί­ες που αντι­με­τω­πί­ζουν στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τά τους και η ενί­σχυ­ση των ευ­ρύ­τε­ρων οι­κο­γε­νεια­κών και υπο­στη­ρι­κτι­κών πλαι­σί­ων των παι­διών και των εφή­βων. Η υπο­στή­ρι­ξη προς τους ωφε­λού­με­νους πε­ρι­λαμ­βά­νει έως και 10 τη­λε­φω­νι­κές συ­νε­δρί­ες, καθώς και έως 8 δια­δι­κτυα­κές ή δια ζώσης συ­νε­δρί­ες.

Η Γραμ­μή 115 25 στε­λε­χώ­νε­ται από έμπει­ρη επι­στη­μο­νι­κή ομάδα, με συ­νε­χή κλι­νι­κή επο­πτεία. Τη­ρεί­ται αυ­στη­ρά το απόρ­ρη­το: όλες οι κλή­σεις είναι επώ­νυ­μες, εμπι­στευ­τι­κές και δεν ηχο­γρα­φού­νται. Οι κλή­σεις είναι δω­ρε­άν από οποιο­δή­πο­τε πά­ρο­χο στα­θε­ρής/κι­νη­τής τη­λε­φω­νί­ας.

Πέρα από τις τη­λε­φω­νι­κές συ­νε­δρί­ες, η Γραμ­μή 115 25 συ­μπλη­ρώ­νε­ται από το Συμ­βου­λευ­τι­κό Κέ­ντρο, όπου προ­σφέ­ρο­νται δια­δι­κτυα­κά ή με φυ­σι­κή πα­ρου­σία:

• Ολο­κλη­ρω­μέ­νος κύ­κλος συμ­βου­λευ­τι­κών συ­νε­δριών

• Ομά­δες στή­ρι­ξης γο­νέ­ων

• Ψυχο-εκ­παι­δευ­τι­κά σε­μι­νά­ρια συ­γκε­κρι­μέ­νης θε­μα­το­λο­γί­ας σε γο­νείς/ εκ­παι­δευ­τι­κούς /εφή­βους

Όλες οι ανω­τέ­ρω υπη­ρε­σί­ες προ­σφέ­ρο­νται ΔΩ­ΡΕ­ΑΝ ΠΑ­ΝΕΛ­ΛΑ­ΔΙ­ΚΑ.

Οι κλή­σεις στη Γραμ­μή 11525 από οποιο­δή­πο­τε πά­ρο­χο κι­νη­τής/στα­θε­ρής τη­λε­φω­νί­ας είναι ατε­λείς.

Ωρά­ριο λει­τουρ­γί­ας και επι­κοι­νω­νία

Η πα­νελ­λα­δι­κή «Γραμ­μή 115 25» του Μαζί για το Παιδί λει­τουρ­γεί, από Δευ­τέ­ρα έως Πα­ρα­σκευή από Δευ­τέ­ρα έως Πα­ρα­σκευή 9:00-19:00.

Τη­λέ­φω­νο επι­κοι­νω­νί­ας: 11525, email: [email protected]

Λίγα λόγια για το Μαζί για το Παιδί:

Το Μαζί για το Παιδί ερ­γά­ζε­ται εδώ και 30 χρό­νια για την προ­στα­σία χι­λιά­δων παι­διών στη χώρα μας. Προ­σφέ­ρει ένα ευρύ φάσμα υπη­ρε­σιών με στόχο κάθε παιδί σε κάθε γωνιά της Ελ­λά­δας να έχει πρό­σβα­ση σε βιώ­σι­μες συν­θή­κες δια­βί­ω­σης και σε ίσες ευ­και­ρί­ες.

Το έργο του Μαζί για το Παιδί επι­κε­ντρώ­νε­ται στην κα­τα­πο­λέ­μη­ση της φτώ­χειας, στην υγεία και την ψυ­χι­κή υγεία, στην εκ­παί­δευ­ση, καθώς και την υπο­στή­ρι­ξη πλη­θυ­σμών που έχουν πλη­γεί από φυ­σι­κές κα­τα­στρο­φές.

Είναι Αστι­κή Μη Κερ­δο­σκο­πι­κή Εται­ρεία (ΑΜΚΕ), που στη­ρί­ζε­ται σε πό­ρους από χο­ρη­γί­ες εται­ρειών, δω­ρε­ές ιδιω­τών και από τη διορ­γά­νω­ση πο­λι­τι­στι­κών, αθλη­τι­κών και άλλων εκ­δη­λώ­σε­ων στην Ελ­λά­δα και το εξω­τε­ρι­κό. Πε­ρισ­σό­τε­ρα www.mazigiatopaidi.gr

Αγ. Θωμά 14, Αθήνα 115 27 | Τηλ.: 210 7482690 | E-mail: [email protected]|www.mazigiatopaidi.gr| Facebook •Instagram• Linkedin: @mazigiatopaidi