Η Ρόδος που πρασινίζει μόνη της και ο Δήμος που την καμαρώνει από μακριά

• Στην καρδιά της πόλης, πάρκα και πεζο­δρό­μια θυμί­ζουν ζούγκλα εγκα­τά­λει­ψης, την ώρα που δελτία τύπου μιλούν για «το μεγα­λύ­τερο πρό­γραμμα πρα­σί­νου των τελευ­ταίων ετών» και η σύμβαση με ιδιω­τική εται­ρεία κατα­πί­νει μεγάλα ποσά

Η Ρόδος ετοι­μά­ζε­ται ξανά για έναν ακόμη του­ρι­στικό θρίαμβο. Το νησί των Ιπποτών, της ιστο­ρίας και της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, φοράει τα καλά του και περι­μέ­νει επι­σκέ­πτες που θα φωτο­γρα­φί­σουν τείχη, πλα­τείες, θάλασ­σες. Μόνο που, το 2026, υπάρχει και ένα έξτρα αξιο­θέ­ατο, χωρίς εισι­τή­ριο και χωρίς ωράριο λει­τουρ­γίας. Μια εναλ­λα­κτική περι­ή­γηση στην εγκα­τά­λειψη, με τη φύση να κάνει αυτό που ξέρει καλύ­τερα όταν κανείς δεν την φρο­ντί­ζει, να κατα­λαμ­βά­νει χώρο.

Όχι, δεν πρό­κει­ται για οικο­λο­γική παρέμ­βαση, ούτε για πείραμα βιώ­σι­μης δια­χεί­ρι­σης. Πρό­κει­ται για μια εικόνα που θυμίζει πως, όταν οι υπο­σχέ­σεις μένουν στο χαρτί, τα χόρτα δεν περι­μέ­νουν εγκρί­σεις, οι θάμνοι δεν δια­βά­ζουν δελτία τύπου και τα πεζο­δρό­μια δεν συμ­μορ­φώ­νο­νται από μόνα τους. Κι έτσι, εκεί όπου κάποτε η πόλη είχε πάρκα για δροσιά, παι­χνίδι και περί­πατο, σήμερα έχει δια­δρο­μές για όσους αγαπούν την περι­πέ­τεια.

Πάρκα για γεν­ναί­ους και για όσους δεν φοβού­νται το ένα μέτρο χορτάρι

Στα πάρκα της πόλης, εκεί όπου η εικόνα θα έπρεπε να είναι στοι­χειώ­δες δείγμα φρο­ντί­δας, η πραγ­μα­τι­κό­τητα μοιάζει να έχει παρα­δο­θεί σε έναν άτυπο δια­γω­νι­σμό επι­βί­ω­σης. Τα χόρτα ξεπερ­νούν το ένα μέτρο ύψος και σε αρκετά σημεία σχη­μα­τί­ζουν ένα πυκνό, απρο­σπέ­λα­στο στρώμα που κρύβει ό,τι βρί­σκε­ται από κάτω. Ίσως αυτό να είναι και το μόνο πλε­ο­νέ­κτημα, γιατί έτσι δεν φαί­νο­νται τόσο εύκολα οι δια­λυ­μέ­νες παι­δι­κές χαρές, τα παρα­τη­μένα σκου­πί­δια και τα σημάδια εγκα­τά­λει­ψης που κανο­νικά θα έπρεπε να προ­κα­λούν συνα­γερμό.

Για να μπει κανείς σε τέτοιους χώρους, δεν αρκεί η διάθεση για έναν περί­πατο. Χρειά­ζε­ται, κατά τα φαι­νό­μενα, εξο­πλι­σμός. Ένα αντι­κου­νου­πικό για αρχή, γιατί τα σημεία θυμί­ζουν περισ­σό­τερο βιότοπο άγριας ζωής παρά χώρο ανα­ψυ­χής. Κι αν ο επι­σκέ­πτης είναι ιδιαί­τερα τολ­μη­ρός, μια ματσέτα θα ταί­ριαζε με το κλίμα, όχι ως υπερ­βολή, αλλά ως λογική συνέ­χεια μιας πόλης που αφήνει το «πράσινο» να γίνει κυριο­λε­κτικά εμπόδιο.

Κι όλα αυτά στην καρδιά της πόλης, εκεί όπου η εικόνα δεν αφορά μόνο τους μόνι­μους κατοί­κους, αλλά και την πρώτη εντύ­πωση χιλιά­δων επι­σκε­πτών. Μια εντύ­πωση που, αντί να λέει «καλω­σο­ρί­σατε», μοιάζει να ψιθυ­ρί­ζει «προσοχή στο βήμα σας».

Πεζο­δρό­μια που δοκι­μά­ζουν ισορ­ρο­πία, νεύρα και καρό­τσια

Αν κάποιος κου­ρα­στεί από τη ζούγκλα των πάρκων και θελήσει να επι­στρέ­ψει στον πολι­τι­σμό, μπορεί να δοκι­μά­σει μια απλή βόλτα στα πεζο­δρό­μια. Εκεί το σενάριο γίνεται ακόμη πιο απο­κα­λυ­πτικό, γιατί η εγκα­τά­λειψη δεν κρύ­βε­ται πίσω από πράσινα φύλλα. Είναι πάνω στην καθη­με­ρινή δια­δρομή, στη χαρα­μάδα, στο σπα­σμένο πλακάκι, στην άκρη του δρόμου.

Αγριό­χορτα ξεφυ­τρώ­νουν από κάθε πιθανό σημείο και κλαδιά εμπο­δί­ζουν τη διέ­λευση. Σκου­πί­δια συσ­σω­ρεύ­ο­νται σε γωνίες και τα σπα­σμένα πλα­κά­κια προ­σφέ­ρουν τον δικό τους βαθμό δυσκο­λίας σε όσους δεν έχουν συνη­θί­σει να περ­πα­τούν κάνο­ντας συνε­χείς ελιγ­μούς. Για ηλι­κιω­μέ­νους, για άτομα με κινη­τικά προ­βλή­ματα, για γονείς με καρο­τσά­κια, η εμπει­ρία δεν είναι απλώς άβολη. Γίνεται εξα­ντλη­τική. Και η πόλη, αντί να διευ­κο­λύ­νει, μοιάζει να εκπαι­δεύει τους πολίτες της σε καθη­με­ρι­νές ασκή­σεις ισορ­ρο­πίας.

Η εικόνα συμπλη­ρώ­νε­ται από δρόμους με λακ­κού­βες, που μετα­τρέ­πουν ακόμη και μια σύντομη μετα­κί­νηση σε δοκι­μα­σία. Κι έτσι, το «πιο πράσινο και ποιο­τικό αστικό περι­βάλ­λον» των ανα­κοι­νώ­σεων, στην πράξη θυμίζει έναν χώρο όπου οι υπο­δο­μές έχουν αφεθεί να κάνουν μόνες τους ό,τι μπορούν. Συνήθως, αυτό σημαί­νει να φθεί­ρο­νται.

Τα δελτία τύπου ως παράλ­ληλη πραγ­μα­τι­κό­τητα του πρα­σί­νου

Κι ενώ η πόλη δίνει αυτή την εικόνα, ο Δήμος επι­λέ­γει να μιλά για μια δια­φο­ρε­τική Ρόδο. Μια Ρόδο όπου, σύμφωνα με επίσημη ανα­κοί­νωση στις 31 Οκτω­βρίου 2025 υλο­ποιεί­ται «το μεγα­λύ­τερο πρό­γραμμα συντή­ρη­σης και ανά­πλα­σης πρα­σί­νου των τελευ­ταίων ετών». Μια δράση που παρου­σιά­ζε­ται ως εκτε­τα­μένη, οργα­νω­μένη, σχεδόν ιστο­ρική. Καθα­ρι­σμοί, συντη­ρή­σεις, φυτεύ­σεις, κλα­δέ­ματα, φυτο­προ­στα­σία, νέες φυτεύ­σεις, ακόμη και «ουσια­στι­κές ανα­πλά­σεις» σε περιο­χές υψηλής επι­σκε­ψι­μό­τη­τας.

Το έργο έχει τίτλο «Συντή­ρηση Ανά­πλαση Πρα­σί­νου Δήμου Ρόδου 2025» και περι­γρά­φε­ται με λεπτο­μέ­ρειες που θυμί­ζουν κατά­λογο ιδα­νι­κής λει­τουρ­γίας. Ανα­φέ­ρε­ται έκταση περίπου 300 στρεμ­μά­των, έμφαση σε θάμνους μυρτιάς γύρω από την Παλιά Πόλη, εγκα­τά­σταση σύγ­χρο­νων συστη­μά­των αυτό­μα­του ποτί­σμα­τος, παρεμ­βά­σεις σε πάρκα, πλα­τείες, νησίδες, σχολεία, κοι­μη­τή­ρια, παι­δι­κούς σταθ­μούς, οδικό δίκτυο. Όλα σε μια αφήγηση που χτίζει την εικόνα μιας δημο­τι­κής μηχανής σε πλήρη δράση, έστω κι αν παρα­δέ­χε­ται υπο­στε­λέ­χωση.

Ακο­λου­θεί και δεύτερη ανα­κοί­νωση, στις 20 Νοεμ­βρίου 2025 με ακόμη πιο φιλό­δοξο τόνο. «Δίνουμε ζωή στα πάρκα της πόλης μετά τη χρόνια εγκα­τά­λειψή τους», λέει το μήνυμα. Περι­γρά­φο­νται παρεμ­βά­σεις σε συγκε­κρι­μένα πάρκα, αλλαγές φυτεύ­σεων, νέα παρ­τέ­ρια, εργα­σίες καθα­ρι­σμού, τοπο­θέ­τηση νέων καθι­στι­κών, ξύλινα κάγκελα, νέες δεντρο­φυ­τεύ­σεις, με έναν αριθμό περίπου 200 νέων φυτεύ­σεων να ανα­φέ­ρε­ται ως επόμενο βήμα.

Αν κάποιος δια­βά­σει μόνο τις ανα­κοι­νώ­σεις, θα πιστέ­ψει ότι μιλάμε για μια πόλη που μετα­μορ­φώ­νε­ται. Ότι το πράσινο μπαίνει σε τάξη, ότι οι κοι­νό­χρη­στοι χώροι ανα­βαθ­μί­ζο­νται, ότι η καθη­με­ρι­νό­τητα βελ­τιώ­νε­ται. Αν, όμως, κάνει μια βόλτα στα πάρκα και στα πεζο­δρό­μια, η εικόνα που θα αντι­κρί­σει θα του θυμίσει πως υπάρχει μια από­σταση, κάποιες φορές χαώδης, ανάμεσα στις λέξεις και στην πραγ­μα­τι­κό­τητα.