«Η πορεία του ελληνικού τουρισμού θα είναι απρόβλεπτη μέχρι το τέλος της τουριστικής περιόδου»

Ο Δρ. Κώστας Τσου­μά­νης, εργά­ζε­ται στο Υπουρ­γείο Του­ρι­σμού, στην Περι­φε­ρειακή Διεύ­θυνση Ιονίων Νήσων. Εργά­στηκε στον χώρο της εκπαί­δευ­σης ως διδά­σκων καθη­γη­τής στο Ιόνιο Πανε­πι­στή­μιο για την Σχολή Ξεναγών, στα ΤΕΙ Ηπείρου, στη Σχολή Ξεναγών Κέρ­κυ­ρας – ΕΟΤ και σε Κέντρα Επαγ­γελ­μα­τι­κής Κατάρ­τι­σης. Έχει διε­νερ­γή­σει 8 θεμα­τι­κές έρευνες Περι­φε­ρεια­κής Του­ρι­στι­κής Ανά­πτυ­ξης. Έχει εργα­στεί για πέντε χρόνια στον ιδιω­τικό τομέα σε διά­φο­ρες ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις. Το επι­στη­μο­νικό του έργο απο­τε­λεί­ται από έναν αριθμό δημο­σιεύ­σεων σε περιο­δικά και ανα­κοι­νώ­σεων σε διεθνή συνέ­δρια. Έχει γράψει δύο βιβλία «Η Κοι­νω­νιο­λο­γία και η Ψυχο­λο­γία του Του­ρι­σμού», (2003) και «Η Κέρκυρα μέσα από τα μάτια των περι­η­γη­τών» (2010). Το 2011 επελέγη ως εξει­δι­κευ­μέ­νος συνερ­γά­της (expert) από τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Του­ρι­σμού (ΠΟΤ) ενώ από το 2007 ερευνά τη δια­χρο­νική εξέλιξη των ταξι­διών και της φιλο­ξε­νίας στον Ελλα­δικό χώρο.

Σήμερα, μιλάει στην «δ» υπο­γραμ­μί­ζο­ντας μεταξύ άλλων ότι «Η πορεία του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού θα είναι απρό­βλε­πτη μέχρι το τέλος της του­ρι­στι­κής περιό­δου» ενώ ανα­φέ­ρε­ται στο μοντέλο του μαζικού του­ρι­σμού, το οποίο ‘δεν πρό­κει­ται να μειωθεί, αντι­θέ­τως θα αυξάνεται’ καθώς και για τον ‘κώδικα επαγ­γελ­μα­τι­κής συμπε­ρι­φο­ράς στον τουρισμό’ με τον οποίο έχει ασχο­λη­θεί προ­σω­πικά, ο ίδιος και μας εξηγεί τα χαρα­κτη­ρι­στικά του.

• Κύριε Τσου­μάνη, θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε ζητώ­ντας από εσάς μία εκτί­μηση για την πορεία του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού μέχρι τώρα που οδεύ­ουμε προς το τέλος του Αυγού­στου. Υπό τις συν­θή­κες της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού, κατά­φερε η Ελλάδα να έχει του­ρί­στες;

Η πορεία του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού θα είναι απρό­βλε­πτη μέχρι το τέλος της του­ρι­στι­κής περιό­δου.

Αυτό οφεί­λε­ται σε εξω­τε­ρι­κούς και εσω­τε­ρι­κούς παρά­γο­ντες.

Οι εξω­τε­ρι­κοί παρά­γο­ντες είναι τα περιο­ρι­στικά μέτρα που θέτουν οι χώρες προ­έ­λευ­σης προς τους ταξι­διώ­τες. Κάθε φορά που αυξά­νο­νται οι δείκτες του κορω­νοϊού. Οι εσω­τε­ρι­κοί παρά­γο­ντες είναι η μεγάλη συνά­θροιση ιδιαί­τερα της νεο­λαίας στα μεγάλα του­ρι­στικά θέρετρα της χώρας, και η πολι­τεία ανα­κοι­νώ­νει ανάλογα και αυστη­ρό­τερα μέτρα προ­στα­σίας. Έτσι, θέλει να στείλει το μήνυμα ότι η χώρα μας λαμ­βά­νει όλα τα απα­ραί­τητα μέτρα για την υγεία των επι­σκε­πτών μας. Αυτό για φέτος έχει μεγάλο οικο­νο­μικό κόστος, αλλά από την άλλη πλευρά εδραιώ­νε­ται η εικόνα της χώρας μας ότι είναι μια ασφαλής χώρα και θα επω­φε­λη­θεί για την του­ρι­στική περίοδο 2021.

• Η εμφά­νιση του κορω­νοϊού ποιες αδυ­να­μίες/προ­βλή­ματα ανέ­δειξε στη δια­χεί­ριση του μαζικού του­ρι­σμού;

Η παν­δη­μία του κορω­νοϊού έχει προ­κα­λέ­σει χιλιά­δες θανά­τους, ολέθρια οικο­νο­μικά απο­τε­λέ­σματα ανά την υφήλιο και εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι έχασαν τις εργα­σίες τους. Όσον αφορά στις χώρες που δέχο­νται μεγάλο αριθμό μαζικού του­ρι­σμού, στις οποίες συγκα­τα­λέ­γε­ται και η Ελλάδα, οι ειδικοί «κρούουν» τον κώδωνα του κιν­δύ­νου για τις δια­χρο­νι­κές συνέ­πειες που υφί­στα­νται οι περιο­χές υπο­δο­χής και ο κορω­νο­ϊός ήλθε να υπεν­θυ­μί­σει τις αδυ­να­μίες που προ­κα­λεί η υψηλή πυκνό­τητα του μαζικού του­ρι­σμού.

Συγκε­κρι­μένα:

α) Η άνιση χωρική κατα­νομή των του­ρι­στών: Το 83% των επι­σκε­πτών της χώρας φιλο­ξε­νού­νται σε πέντε περι­φέ­ρειες (Κεντρ. Μακε­δο­νία, Ν. Αιγαίο, Κρήτη, Αττική και Ιόνια Νησιά) και έτσι πλη­θυ­σμιακά η πυκνό­τητα των παρά­κτιων περιο­χών ανέρ­χε­ται σε πολύ υψηλά επίπεδα και εν προ­κει­μένω πολύ επι­κίν­δυνα για την υγεία των επι­σκε­πτών. Γι’ αυτό θα πρέπει σ’ αυτές τις περιο­χές να μελε­τη­θεί η φέρουσα του­ρι­στική ικα­νό­τητα.

β) Η χρονική κατα­νομή των του­ρι­στών / υψηλή του­ρι­στική επο­χι­κό­τητα:

Το 70-80% των του­ρι­στών επι­σκέ­πτο­νται τη χώρα μας στους τέσ­σε­ρις μήνες αιχμής (Ιούνιο, Ιούλιο, Αύγου­στο, Σεπτέμ­βριο), άρα και υψηλή του­ρι­στική πυκνό­τητα αυτή την περίοδο. Επίσης, προ­κα­λού­νται μεγάλες συνέ­πειες, όπως: κατα­πό­νηση των δημο­σίων υπο­δο­μών, του οδικού δικτύου και των κοι­νό­χρη­στων χώρων, και πολλές φορές η ανε­πάρ­κεια αυτών. Η μη επάρ­κεια ύδρευ­σης, ηλε­κτρο­δό­τη­σης, απο­χέ­τευ­σης και η περι­συλ­λογή των απορ­ριμ­μά­των. Τέλος, δεν δια­σφα­λί­ζε­ται και η βιω­σι­μό­τητα των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων.

γ) Η εξάρ­τηση από τις αερο­με­τα­φο­ρές.

Η χώρα μας, ως ένα νησιω­τικό σύμπλεγμα εξαρ­τά­ται πάρα πολύ από τις αερο­με­τα­φο­ρές. Στην Κέρκυρα π.χ. οι αλλο­δα­ποί του­ρί­στες κατά 98% φτάνουν αερο­πο­ρι­κώς, και μόνον 2% φθάνουν ατμο­πλοϊ­κώς.

δ) Η γιγά­ντωση της κρουα­ζιέ­ρας στη Μεσό­γειο.

Η κρουα­ζιέρα έχει σχεδόν κατα­στρα­φεί, όπως είχε συμβεί τη δεκα­ε­τία του ’70 με την υπερ­βο­λική αύξηση των καυ­σί­μων. Το μεγα­λύ­τερο μέρος της ανήκε σε Έλληνες εφο­πλι­στές. Η κρουα­ζιέρα σε ορι­σμένα λιμάνια της Μεσο­γείου προ­κα­λούσε έντονα το φαι­νό­μενο υπερ­του­ρι­σμού, με απο­τέ­λε­σμα να δυσφο­ρεί η τοπική κοι­νω­νία, οι επι­σκέ­πτες και να κατα­πο­νού­νται οι υπο­δο­μές του τόπου.

• Το μοντέλο του μαζικού του­ρι­σμού, επη­ρε­ά­ζει πολύ κάποιους συγκε­κρι­μέ­νους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Μπο­ρούμε να ξεφύ­γουμε από αυτό και να ανα­πτύ­ξουμε άλλα, εναλ­λα­κτικά και πιο βελ­τιω­μένα μοντέλα;

Το μοντέλο του μαζικού του­ρι­σμού, δεν πρό­κει­ται να μειωθεί, αντι­θέ­τως θα αυξά­νε­ται. Γι’ αυτό θα πρέπει οι χώρες υπο­δο­χής σε συνερ­γα­σία με τους δια­κι­νη­τές του (Tour Operators), να επι­διώ­ξουν μια ορθο­λο­γική δια­χεί­ρισή του.

Όσο για τη χώρα μας, η έλλειψη μιας μακρυ­χρό­νιας στρα­τη­γι­κής, και μια λαθε­μένη αντί­ληψη της έννοιας της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας που συν­δέ­ε­ται σχεδόν μονο­διά­στατα με τη χαμηλή τιμή, υπο­βαθ­μί­στηκε η ποιό­τητα, εκμη­δε­νί­ζο­νται τα κέρδη και η τιμή είναι ο βασικός λόγος για την επιλογή της χώρας μας ως του­ρι­στι­κού προ­ο­ρι­σμού. Έτσι, ανα­πτύσ­σε­ται ένας φαύλος κύκλος της υπο­βάθ­μι­σης, χαμηλή τιμή – χαμηλή ποιό­τητα, πιο χαμηλή τιμή – πιο χαμηλή ποιό­τητα κ.ο.κ. Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός «παγι­δεύ­τηκε» στα «ρεκόρ αφίξεων» τα τελευ­ταία χρόνια, που με αυτα­ρέ­σκεια προ­βάλ­λο­νταν από κάθε του­ρι­στική ηγεσία. Στη χώρα μας αντι­στοι­χεί μόνον το 3% του ευρω­παϊ­κού του­ρι­σμού. Σ’ ένα τέτοιο μικρό ποσοστό αντι­στοι­χίας, δεν ωφελεί να επι­διώ­κε­ται η αύξηση της ποσό­τη­τας, αλλά της ποιό­τη­τας.

• Έχετε ασχο­λη­θεί με τον κώδικα επαγ­γελ­μα­τι­κής συμπε­ρι­φο­ράς στον του­ρι­σμό. Όπως γράφετε κι εσείς, στην Ελλάδα σύμφωνα με τις έρευνες κερ­δί­ζε­ται μεγα­λύ­τε­ρος βαθμός ικα­νο­ποί­η­σης των επι­σκε­πτών μέσω του συναι­σθή­μα­τος και του φιλό­τι­μου παρά από τις υπάρ­χου­σες δομές και υπο­δο­μές. Τελικά, παίζει τόσο σημα­ντικό ρόλο η πρώτη εικόνα και η φιλο­ξε­νία μας απέ­να­ντι στους επι­σκέ­πτες μας και οφεί­λουν όσοι εμπλέ­κο­νται να την βελ­τιώ­νουν συνεχώς;

Πράγ­ματι η Ελλάδα κερ­δί­ζει συναι­σθη­μα­τικά τον επι­σκέ­πτη και όχι με τις

υπο­δο­μές της. Η φιλο­ξε­νία υπάρχει μέσα στο DNA του Έλληνα. Ο Έλληνας δια­θέ­τει ένα ισχυρό επι­κοι­νω­νιακό χάρισμα, που εκφρά­ζε­ται με το χαμό­γελο και τη «γλώσσα» του σώματος, που μ’ ένα κτύπημα στην πλάτη του επι­σκέ­πτη τον έχει κερ­δί­σει.

Τώρα, αυτό το ισχυρό επι­κοι­νω­νιακό χάρισμα, ο ιός του κορω­νοϊού το έχει καταρ­γή­σει και θα πρέπει να βρεθεί ένας άλλος τρόπος που να το ανα­πλη­ρώ­σει.

Κάθε χει­με­ρινή περίοδο, όλοι οι νεοει­σερ­χό­με­νοι επαγ­γελ­μα­τίες στον του­ρι­σμό να συμ­με­τέ­χουν σε σεμι­νά­ρια ώστε να απο­κτή­σουν την απα­ραί­τητη επαγ­γελ­μα­τική του­ρι­στική συμπε­ρι­φορά.