Με αφορμή την οικονομική κρίση στην οποία έχει εισέλθει η παγκόσμια οικονομία λόγω της πολεμικής ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή, ο πρόεδρος της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδας, κ. Γιώργος Καββαθάς, μιλάει στην ‘δ’ για όλες τις εξελίξεις καθώς και για την κατάσταση όπως αυτή διαμορφώνεται στον επισιτισμό – τουρισμό, αλλά και στις ΜμΕ.
• Τα βλέμματα όλων είναι στραμμένα στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και μέρα με τη μέρα, βλέπουμε ότι εντείνεται η παγκόσμια οικονομική ύφεση. Πώς βλέπετε να εξελίσσεται η κατάσταση -ακόμη κι αν τελειώσει άμεσα ο πόλεμος;
Διαχρονικά οι πολεμικές συγκρούσεις στην ευαίσθητη γεωπολιτικά Μέση Ανατολή προκαλούν σοβαρές διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, στις διεθνείς μεταφορές και στην παγκόσμια οικονομία. Η εξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας από τα ορυκτά καύσιμα και τα παράγωγα του πετρελαίου επηρεάζεται άμεσα από κάθε κρίση στις χώρες του Κόλπου. Πολύ περισσότερο όταν διεξάγονται πολεμικές επιχειρήσεις ή επιθέσεις στο σύνολο των κρατών της περιοχής και όταν αποκλείονται οι θαλάσσιες μεταφορές στα στενά του Ορμούζ. Η ραγδαία αύξηση της τιμής των καυσίμων, η μη αποκλιμάκωση στο διάστημα της εκεχειρίας και της διαφαινόμενης πρόθεσης των δύο μερών να απεμπλακούν από τη σύγκρουση κρατώντας απλώς τα προσχήματα, αποδεικνύουν ότι εισερχόμαστε σε μια περίοδο κρίσης με μακροχρόνια χαρακτηριστικά. Βασικό πρόβλημα είναι οι μεγάλες καταστροφές υποδομών που σχετίζονται με την εξόρυξη πετρελαίου και τα παράγωγά του. Το πρόβλημα επομένως της παγκόσμιας οικονομίας και κατ΄ αναλογία της ελληνικής δεν είναι μόνο οι τιμές καυσίμων και η επάρκειά τους, αλλά είναι και οι τιμές πλαστικών, οι τιμές οικοδομικών υλικών, η επάρκεια και οι τιμές λιπασμάτων κτλ. Αποκαλύπτεται συνεπώς μια κρίση σύνθετη, πολλαπλή και διαρκής που χρήζει πολλών και διαφορετικού επιπέδου παρεμβάσεων άμβλυνσης των συνεπειών της. Στην Ελλάδα έχουμε το πρόσθετο αρνητικό χαρακτηριστικό ότι από το 2010 βρισκόμαστε σε μια διαρκή κρίση, επομένως δεν υπάρχουν πλέον περιθώρια για τη συντριπτική πλειοψηφία νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η ακρίβεια θα συνεχιστεί με πιο έντονους ρυθμούς, ενώ λόγω της εγγύτητας στη Μέση Ανατολή προβλέπεται ότι θα επηρεαστεί ο τουρισμός, ιδίως κατόπιν και της επιχειρησιακής αναδιάρθρωσης των αεροπορικών εταιριών προκειμένου να προστατευτούν από την εκτίναξη του κόστους καυσίμων. Ανεξάρτητα με το αν και με τι όρους θα τερματιστεί ο πόλεμος, η κατάσταση είναι ανησυχητική αφού ακόμα δεν έχουν αποκαλυφθεί πλήρως οι συνέπειες του.
• Στα καθ ημάς, η κυβέρνηση είχε ανακοινώσει κάποια μέτρα ενίσχυσης για τους πολίτες όπως το fuel pass κ.λπ. ενώ σχεδιάζει και δεύτερο πακέτο μέτρων. Είναι αυτά αρκετά για να αντιμετωπίσει η Ελλάδα την κατάσταση που βιώνουμε όλοι, με την ακρίβεια και τις συνεχείς ανατιμήσεις σε όλα;
Η κρίση ακρίβειας στη χώρα μας προϋπάρχει του πολέμου στη Μέση Ανατολή και οφείλεται κατά κύριο λόγο στην ενεργειακή κρίση του 2021 – 2022, στο χρονικό σημείο δηλαδή που διπλασιάστηκαν οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος προκαλώντας ανατιμήσεις στο σύνολο της αγοράς. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκάλεσε ήδη εκτόξευση των τιμών καυσίμων, σε επίπεδα που δεν μπορούν να απορροφηθούν ούτε από τον πρωτογενή τομέα ούτε από τις επιχειρήσεις. Το fuel pass και η επιδότηση του diesel στην αντλία καλύπτουν πολύ μικρό μέρος των πραγματικών αυξήσεων, ενώ βρισκόμαστε ήδη σε μια διαδικασία ακραίων ανατιμήσεων στις πρώτες ύλες, στα υλικά συσκευασίας αλλά και στα τρόφιμα. Οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος διατηρούνται σε απαγορευτικά για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά επίπεδα παρόλο που αυξάνεται η παραγωγή ρεύματος από ΑΠΕ. Οι διαρροές για δεύτερο πακέτο μέτρων δεν καλλιεργούν σοβαρές ελπίδες για τη συντριπτική πλειοψηφία των επιχειρήσεων, αφού τα δημοσιονομικά περιθώρια που απομένουν για το 2026 είναι μόλις 200 εκατ. €, δεν επαρκούν επομένως ούτε για να σταθεροποιηθεί η αγορά, πόσο μάλλον να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της κρίσης, ιδίως εάν ο τουρισμός κινηθεί σε χαμηλότερα επίπεδα από ότι πέρυσι. Στην τρέχουσα συγκυρία απαιτείται η άμεση ενίσχυση της ρευστότητας νοικοκυριών και επιχειρήσεων, επομένως μείωση των έμμεσων φόρων σε όλα τα επίπεδα και υιοθέτηση της πρότασής μας για επαναφορά των 120 δόσεων για χρέη επιχειρήσεων ώστε να ρυθμίσουν το σύνολο των σημερινών οφειλών τους προς το δημόσιο (εφορία, ΕΦΚΑ, ΟΤΑ).
• Η νέα τουριστική περίοδος, ξεκίνησε -όχι και τόσο δυναμικά σε σχέση με προηγούμενα χρόνια- αλλά εξελίσσεται ομαλά. Ωστόσο, λείπουν πολλά εργατικά χέρια σε επισιτισμό – τουρισμό. Κατά την εκτίμησή σας, οι συνεχείς απώλειες σε θέσεις εργασίας, είναι μια κατάσταση μη αναστρέψιμη;
Η κάμψη της δυναμικής του τουρισμού στην έναρξη της περιόδου είναι ένα ζήτημα ανησυχητικό. Όλοι ελπίζουμε ότι ο τερματισμός του πολέμου θα επαναφέρει τη δυναμική των προηγούμενων ετών. Η έλλειψη προσωπικού ιδίως στην εστίαση, τα καταλύματα και ευρύτερα, είναι ένα πρόβλημα που η Πολιτεία αντιμετωπίζει φοβικά, αποφεύγοντας να υιοθετήσει τις προτάσεις των εργοδοτικών φορέων. Ενώ είναι δεδομένες και καταγεγραμμένες οι ανάγκες, επιλέγεται να αξιοποιηθεί ο θεσμός της μετάκλησης από τρίτες χώρες σε επίπεδα κατώτερα των αναγκών και με αδικαιολόγητους περιορισμούς σε συγκεκριμένους κλάδους όπως η εστίαση. Οφείλουμε ως χώρα να αντιληφθούμε ότι η επίδραση του δημογραφικού και οι ταυτόχρονες αυξημένες ανάγκες πολλών κλάδων της οικονομίας περιορίζουν σημαντικά την διαθεσιμότητα εργασίας σε κλάδους έντασης εργασίας.
Το πρόβλημα είναι σύνθετο και μέχρι σήμερα δεν αναπτύσσονται πολιτικές αντιμετώπισής του. Η επίλυση μπορεί να προκύψει μόνο μέσα από ένα πλήρες και ρεαλιστικό σχέδιο περιφερειακής ανάπτυξης, το οποίο συνεπάγεται υποδομές, βελτίωση του επιπέδου ζωής για μόνιμους κατοίκους και εποχιακούς εργαζόμενους, κίνητρα για προσέλκυση ενδιαφέροντος αλλά και υποστήριξη των επιχειρήσεων για να είναι σε θέση να προσφέρουν περισσότερα σε εργαζόμενους και αναβαθμισμένες υπηρεσίες στους καταναλωτές. Η ΓΣΕΒΕΕ έχει επανειλημμένα καταθέσει τις θέσεις της για την βελτίωση της επιχειρηματικότητας, προτάσεις που εάν εφαρμοστούν θα επιτρέψουν και την αντιμετώπιση της έλλειψης εργατικών χεριών.
• Μετά τα μνημόνια, οι συνεχείς κρίσεις έχουν χτυπήσει τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις που βλέπουν να βυθίζονται στην ύφεση χωρίς πολλά περιθώρια ανάπτυξης, Πώς θα πρέπει να ενεργήσει η κυβέρνηση για να τις ενισχύσει;
Η κυβέρνηση και συνολικά ο πολιτικός κόσμος οφείλουν να αντιληφθούν ότι χωρίς τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις δεν υφίσταται οικονομική δραστηριότητα στη χώρα, δεν υπάρχει ανάπτυξη, δεν μπορούν να διατηρηθούν ή να αυξηθούν οι διαθέσιμες θέσεις εργασίας και οι αμοιβές στον ιδιωτικό τομέα. Βρισκόμαστε ήδη στο 17 έτος διαδοχικών κρίσεων με το 99% των επιχειρήσεων που χαρακτηρίζονται πολύ μικρές και μικρές να παραμένουν αντιμέτωπες με υπερφορολόγηση, μείωση κερδοφορίας, διαρκή αύξηση διοικητικού βάρους, υπερβολικές τραπεζικές επιβαρύνσεις αλλά και διαρκώς αυξημένο λειτουργικό και βιοποριστικό κόστος. Μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων είναι υπερχρεωμένες, χάνουν διαρκώς τις ρυθμίσεις χρεών ιδίως προς το δημόσιο, η κρίση ρευστότητας και οι αυξημένες λειτουργικές τους ανάγκες απειλούν τη βιωσιμότητά τους. Επιπρόσθετα τουλάχιστον 400.000 επιχειρήσεις φορολογούνται για ανύπαρκτα εισοδήματα λόγω του τεκμαρτού φόρου, ενώ τα μέτρα ελάφρυνσης του περασμένου Σεπτεμβρίου δεν θα έχουν κανένα αντίκτυπο όταν εφαρμοστούν στους ελεύθερους επαγγελματίες το καλοκαίρι του 2027 αφού προηγουμένως θα έχουν προκύψει ακόμα μεγαλύτερες επιβαρύνσεις και μειωμένα κέρδη λόγω των συνεπειών του πολέμου. Οι προτάσεις της ΓΣΕΒΕΕ έχουν κατατεθεί στην κυβέρνηση και στο δημόσιο διάλογο. Αποτελούν μείγμα παρεμβάσεων που χαρακτηρίζονται από λογική και υπευθυνότητα καθώς θα έχουν θετικό αποτύπωμα στο σύνολο της χώρας, στα νοικοκυριά, στις επιχειρήσεις αλλά και στα δημόσια ταμεία. Συγκεκριμένα προτείνουμε:
*Κατάργηση του τεκμαρτού προσδιορισμού φορολογητέου εισοδήματος και τέλους επιτηδεύματος, φορολόγηση μόνο των κερδών και όχι της δραστηριότητας, φορολογική αναγνώριση ότι κάθε επιχείρηση πραγματοποιεί έξοδα για να λειτουργήσει και ενδέχεται να καταγράψει ζημιές σε μια κακή χρονιά, ιδίως σε συνθήκες κρίσεων
*Επαναφορά ρυθμίσεων 120 δόσεων για όλα τα χρέη προς το δημόσιο για να βελτιωθεί η εισπραξιμότητα του κράτους αλλά και να υποστηριχθεί η ρευστότητα των επιχειρήσεων
*Μείωση των έμμεσων φόρων για περιορισμό της ακρίβειας και μείωση του λειτουργικού κόστους.
*Εξορθολογισμός, απλοποίηση και μείωση τραπεζικών χρεώσεων και προμηθειών για να αυξηθεί το χρήμα που παραμένει και αξιοποιείται στην αγορά
*Επαναφορά των χρεώσεων ηλεκτρικού ρεύματος στα επίπεδα των αρχών του 2021 με περιορισμό των κερδών της αλυσίδας παραγωγής και διάθεσης ρεύματος.
Πρόκειται για προτάσεις μέτρων χωρίς κινδύνους για τη δημοσιονομική πορεία της χώρας. Ενισχύουν την οικονομική θέση της συντριπτικής πλειοψηφίας του επιχειρηματικού κόσμου γεγονός που θα επιτρέψει αύξηση των παραγωγικών επενδύσεων. Περιορίζουν σίγουρα τα περιθώρια κερδοφορίας τραπεζών και επιχειρήσεων ηλεκτρικής ενέργειας, κλάδοι όμως με ρεκόρ κερδών και πολλές δυνατότητες βιώσιμης επέκτασης. Διασφαλίζουν τα έσοδα του κράτους καθώς αυτά θα είναι ανάλογα της πραγματικής οικονομικής ανάπτυξης και όχι αποτέλεσμα του πληθωριστικού πολλαπλασιασμού που ισχύει σήμερα. Η χώρα χρειάζεται λογική και δικαιοσύνη επομένως κανόνες ανάπτυξης όλων των κλάδων και όχι διαιώνιση μιας κατάστασης αδιεξόδου για την πλειοψηφία προς εξυπηρέτηση δύο μόνο οικονομικών κλάδων και των κρατικών εσόδων.
Γιώργος Καββαθάς: «Η κάμψη της δυναμικής του τουρισμού στην έναρξη της περιόδου είναι ένα ζήτημα ανησυχητικό…»
