Γιώργος Καββαθάς: «Η κάμψη της δυναμικής του τουρισμού στην έναρξη της περιόδου είναι ένα ζήτημα ανησυχητικό…»

Τα βλέμ­ματα όλων είναι στραμ­μένα στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και μέρα με τη μέρα, βλέ­πουμε ότι εντεί­νε­ται η παγκό­σμια οικο­νο­μική ύφεση. Πώς βλέπετε να εξε­λίσ­σε­ται η κατά­σταση -ακόμη κι αν τελειώ­σει άμεσα ο πόλεμος;

Δια­χρο­νικά οι πολε­μι­κές συγκρού­σεις στην ευαί­σθητη γεω­πο­λι­τικά Μέση Ανατολή προ­κα­λούν σοβαρές δια­τα­ρα­χές στην εφο­δια­στική αλυσίδα, στις διε­θνείς μετα­φο­ρές και στην παγκό­σμια οικο­νο­μία. Η εξάρ­τηση της παγκό­σμιας οικο­νο­μίας από τα ορυκτά καύσιμα και τα παρά­γωγα του πετρε­λαίου επη­ρε­ά­ζε­ται άμεσα από κάθε κρίση στις χώρες του Κόλπου. Πολύ περισ­σό­τερο όταν διε­ξά­γο­νται πολε­μι­κές επι­χει­ρή­σεις ή επι­θέ­σεις στο σύνολο των κρατών της περιο­χής και όταν απο­κλεί­ο­νται οι θαλάσ­σιες μετα­φο­ρές στα στενά του Ορμούζ. Η ραγδαία αύξηση της τιμής των καυ­σί­μων, η μη απο­κλι­μά­κωση στο διά­στημα της εκε­χει­ρίας και της δια­φαι­νό­με­νης πρό­θε­σης των δύο μερών να απε­μπλα­κούν από τη σύγκρουση κρα­τώ­ντας απλώς τα προ­σχή­ματα, απο­δει­κνύ­ουν ότι εισερ­χό­μα­στε σε μια περίοδο κρίσης με μακρο­χρό­νια χαρα­κτη­ρι­στικά. Βασικό πρό­βλημα είναι οι μεγάλες κατα­στρο­φές υπο­δο­μών που σχε­τί­ζο­νται με την εξόρυξη πετρε­λαίου και τα παρά­γωγά του. Το πρό­βλημα επο­μέ­νως της παγκό­σμιας οικο­νο­μίας και κατ΄ ανα­λο­γία της ελλη­νι­κής δεν είναι μόνο οι τιμές καυ­σί­μων και η επάρ­κειά τους, αλλά είναι και οι τιμές πλα­στι­κών, οι τιμές οικο­δο­μι­κών υλικών, η επάρ­κεια και οι τιμές λιπα­σμά­των κτλ. Απο­κα­λύ­πτε­ται συνεπώς μια κρίση σύνθετη, πολ­λα­πλή και διαρκής που χρήζει πολλών και δια­φο­ρε­τι­κού επι­πέ­δου παρεμ­βά­σεων άμβλυν­σης των συνε­πειών της. Στην Ελλάδα έχουμε το πρό­σθετο αρνη­τικό χαρα­κτη­ρι­στικό ότι από το 2010 βρι­σκό­μα­στε σε μια διαρκή κρίση, επο­μέ­νως δεν υπάρ­χουν πλέον περι­θώ­ρια για τη συντρι­πτική πλειο­ψη­φία νοι­κο­κυ­ριών και επι­χει­ρή­σεων. Η ακρί­βεια θα συνε­χι­στεί με πιο έντο­νους ρυθμούς, ενώ λόγω της εγγύ­τη­τας στη Μέση Ανατολή προ­βλέ­πε­ται ότι θα επη­ρε­α­στεί ο του­ρι­σμός, ιδίως κατόπιν και της επι­χει­ρη­σια­κής ανα­διάρ­θρω­σης των αερο­πο­ρι­κών εται­ριών προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τευ­τούν από την εκτί­ναξη του κόστους καυ­σί­μων. Ανε­ξάρ­τητα με το αν και με τι όρους θα τερ­μα­τι­στεί ο πόλεμος, η κατά­σταση είναι ανη­συ­χη­τική αφού ακόμα δεν έχουν απο­κα­λυ­φθεί πλήρως οι συνέ­πειες του.

Στα καθ ημάς, η κυβέρ­νηση είχε ανα­κοι­νώ­σει κάποια μέτρα ενί­σχυ­σης για τους πολίτες όπως το fuel pass κ.λπ. ενώ σχε­διά­ζει και δεύτερο πακέτο μέτρων. Είναι αυτά αρκετά για να αντι­με­τω­πί­σει η Ελλάδα την κατά­σταση που βιώ­νουμε όλοι, με την ακρί­βεια και τις συνε­χείς ανα­τι­μή­σεις σε όλα;

Η κρίση ακρί­βειας στη χώρα μας προ­ϋ­πάρ­χει του πολέμου στη Μέση Ανατολή και οφεί­λε­ται κατά κύριο λόγο στην ενερ­γειακή κρίση του 2021 – 2022, στο χρονικό σημείο δηλαδή που διπλα­σιά­στη­καν οι τιμές του ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος προ­κα­λώ­ντας ανα­τι­μή­σεις στο σύνολο της αγοράς. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προ­κά­λεσε ήδη εκτό­ξευση των τιμών καυ­σί­μων, σε επίπεδα που δεν μπορούν να απορ­ρο­φη­θούν ούτε από τον πρω­το­γενή τομέα ούτε από τις επι­χει­ρή­σεις. Το fuel pass και η επι­δό­τηση του diesel στην αντλία καλύ­πτουν πολύ μικρό μέρος των πραγ­μα­τι­κών αυξή­σεων, ενώ βρι­σκό­μα­στε ήδη σε μια δια­δι­κα­σία ακραίων ανα­τι­μή­σεων στις πρώτες ύλες, στα υλικά συσκευα­σίας αλλά και στα τρόφιμα. Οι τιμές του ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος δια­τη­ρού­νται σε απα­γο­ρευ­τικά για τις επι­χει­ρή­σεις και τα νοι­κο­κυ­ριά επίπεδα παρόλο που αυξά­νε­ται η παρα­γωγή ρεύ­μα­τος από ΑΠΕ. Οι διαρ­ροές για δεύτερο πακέτο μέτρων δεν καλ­λιερ­γούν σοβαρές ελπίδες για τη συντρι­πτική πλειο­ψη­φία των επι­χει­ρή­σεων, αφού τα δημο­σιο­νο­μικά περι­θώ­ρια που απο­μέ­νουν για το 2026 είναι μόλις 200 εκατ. €, δεν επαρ­κούν επο­μέ­νως ούτε για να στα­θε­ρο­ποι­η­θεί η αγορά, πόσο μάλλον να αντι­με­τω­πί­σει τις συνέ­πειες της κρίσης, ιδίως εάν ο του­ρι­σμός κινηθεί σε χαμη­λό­τερα επίπεδα από ότι πέρυσι. Στην τρέ­χουσα συγκυ­ρία απαι­τεί­ται η άμεση ενί­σχυση της ρευ­στό­τη­τας νοι­κο­κυ­ριών και επι­χει­ρή­σεων, επο­μέ­νως μείωση των έμμεσων φόρων σε όλα τα επίπεδα και υιο­θέ­τηση της πρό­τα­σής μας για επα­να­φορά των 120 δόσεων για χρέη επι­χει­ρή­σεων ώστε να ρυθ­μί­σουν το σύνολο των σημε­ρι­νών οφειλών τους προς το δημόσιο (εφορία, ΕΦΚΑ, ΟΤΑ).

Η νέα του­ρι­στική περί­ο­δος, ξεκί­νησε -όχι και τόσο δυνα­μικά σε σχέση με προη­γού­μενα χρόνια- αλλά εξε­λίσ­σε­ται ομαλά. Ωστόσο, λείπουν πολλά εργα­τικά χέρια σε επι­σι­τι­σμό – του­ρι­σμό. Κατά την εκτί­μησή σας, οι συνε­χείς απώ­λειες σε θέσεις εργα­σίας, είναι μια κατά­σταση μη ανα­στρέ­ψιμη;

Η κάμψη της δυνα­μι­κής του του­ρι­σμού στην έναρξη της περιό­δου είναι ένα ζήτημα ανη­συ­χη­τικό. Όλοι ελπί­ζουμε ότι ο τερ­μα­τι­σμός του πολέμου θα επα­να­φέ­ρει τη δυνα­μική των προη­γού­με­νων ετών. Η έλλειψη προ­σω­πι­κού ιδίως στην εστίαση, τα κατα­λύ­ματα και ευρύ­τερα, είναι ένα πρό­βλημα που η Πολι­τεία αντι­με­τω­πί­ζει φοβικά, απο­φεύ­γο­ντας να υιο­θε­τή­σει τις προ­τά­σεις των εργο­δο­τι­κών φορέων. Ενώ είναι δεδο­μέ­νες και κατα­γε­γραμ­μέ­νες οι ανάγκες, επι­λέ­γε­ται να αξιο­ποι­η­θεί ο θεσμός της μετά­κλη­σης από τρίτες χώρες σε επίπεδα κατώ­τερα των αναγκών και με αδι­καιο­λό­γη­τους περιο­ρι­σμούς σε συγκε­κρι­μέ­νους κλάδους όπως η εστίαση. Οφεί­λουμε ως χώρα να αντι­λη­φθούμε ότι η επί­δραση του δημο­γρα­φι­κού και οι ταυ­τό­χρο­νες αυξη­μέ­νες ανάγκες πολλών κλάδων της οικο­νο­μίας περιο­ρί­ζουν σημα­ντικά την δια­θε­σι­μό­τητα εργα­σίας σε κλάδους έντασης εργα­σίας.

Το πρό­βλημα είναι σύνθετο και μέχρι σήμερα δεν ανα­πτύσ­σο­νται πολι­τι­κές αντι­με­τώ­πι­σής του. Η επίλυση μπορεί να προ­κύ­ψει μόνο μέσα από ένα πλήρες και ρεα­λι­στικό σχέδιο περι­φε­ρεια­κής ανά­πτυ­ξης, το οποίο συνε­πά­γε­ται υπο­δο­μές, βελ­τί­ωση του επι­πέ­δου ζωής για μόνι­μους κατοί­κους και επο­χια­κούς εργα­ζό­με­νους, κίνητρα για προ­σέλ­κυση ενδια­φέ­ρο­ντος αλλά και υπο­στή­ριξη των επι­χει­ρή­σεων για να είναι σε θέση να προ­σφέ­ρουν περισ­σό­τερα σε εργα­ζό­με­νους και ανα­βαθ­μι­σμέ­νες υπη­ρε­σίες στους κατα­να­λω­τές. Η ΓΣΕΒΕΕ έχει επα­νει­λημ­μένα κατα­θέ­σει τις θέσεις της για την βελ­τί­ωση της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, προ­τά­σεις που εάν εφαρ­μο­στούν θα επι­τρέ­ψουν και την αντι­με­τώ­πιση της έλλει­ψης εργα­τι­κών χεριών.

Μετά τα μνη­μό­νια, οι συνε­χείς κρίσεις έχουν χτυ­πή­σει τις μικρές και πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις που βλέπουν να βυθί­ζο­νται στην ύφεση χωρίς πολλά περι­θώ­ρια ανά­πτυ­ξης, Πώς θα πρέπει να ενερ­γή­σει η κυβέρ­νηση για να τις ενι­σχύ­σει;

Η κυβέρ­νηση και συνο­λικά ο πολι­τι­κός κόσμος οφεί­λουν να αντι­λη­φθούν ότι χωρίς τις πολύ μικρές και μικρές επι­χει­ρή­σεις δεν υφί­στα­ται οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα στη χώρα, δεν υπάρχει ανά­πτυξη, δεν μπορούν να δια­τη­ρη­θούν ή να αυξη­θούν οι δια­θέ­σι­μες θέσεις εργα­σίας και οι αμοιβές στον ιδιω­τικό τομέα. Βρι­σκό­μα­στε ήδη στο 17 έτος δια­δο­χι­κών κρίσεων με το 99% των επι­χει­ρή­σεων που χαρα­κτη­ρί­ζο­νται πολύ μικρές και μικρές να παρα­μέ­νουν αντι­μέ­τω­πες με υπερ­φο­ρο­λό­γηση, μείωση κερ­δο­φο­ρίας, διαρκή αύξηση διοι­κη­τι­κού βάρους, υπερ­βο­λι­κές τρα­πε­ζι­κές επι­βα­ρύν­σεις αλλά και διαρκώς αυξη­μένο λει­τουρ­γικό και βιο­πο­ρι­στικό κόστος. Μεγάλο μέρος των επι­χει­ρή­σεων είναι υπερ­χρε­ω­μέ­νες, χάνουν διαρκώς τις ρυθ­μί­σεις χρεών ιδίως προς το δημόσιο, η κρίση ρευ­στό­τη­τας και οι αυξη­μέ­νες λει­τουρ­γι­κές τους ανάγκες απει­λούν τη βιω­σι­μό­τητά τους. Επι­πρό­σθετα του­λά­χι­στον 400.000 επι­χει­ρή­σεις φορο­λο­γού­νται για ανύ­παρ­κτα εισο­δή­ματα λόγω του τεκ­μαρ­τού φόρου, ενώ τα μέτρα ελά­φρυν­σης του περα­σμέ­νου Σεπτεμ­βρίου δεν θα έχουν κανένα αντί­κτυπο όταν εφαρ­μο­στούν στους ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες το καλο­καίρι του 2027 αφού προη­γου­μέ­νως θα έχουν προ­κύ­ψει ακόμα μεγα­λύ­τε­ρες επι­βα­ρύν­σεις και μειω­μένα κέρδη λόγω των συνε­πειών του πολέμου. Οι προ­τά­σεις της ΓΣΕΒΕΕ έχουν κατα­τε­θεί στην κυβέρ­νηση και στο δημόσιο διάλογο. Απο­τε­λούν μείγμα παρεμ­βά­σεων που χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από λογική και υπευ­θυ­νό­τητα καθώς θα έχουν θετικό απο­τύ­πωμα στο σύνολο της χώρας, στα νοι­κο­κυ­ριά, στις επι­χει­ρή­σεις αλλά και στα δημόσια ταμεία. Συγκε­κρι­μένα προ­τεί­νουμε:

*Κατάρ­γηση του τεκ­μαρ­τού προσ­διο­ρι­σμού φορο­λο­γη­τέου εισο­δή­μα­τος και τέλους επι­τη­δεύ­μα­τος, φορο­λό­γηση μόνο των κερδών και όχι της δρα­στη­ριό­τη­τας, φορο­λο­γική ανα­γνώ­ριση ότι κάθε επι­χεί­ρηση πραγ­μα­το­ποιεί έξοδα για να λει­τουρ­γή­σει και ενδέ­χε­ται να κατα­γρά­ψει ζημιές σε μια κακή χρονιά, ιδίως σε συν­θή­κες κρίσεων

*Επα­να­φορά ρυθ­μί­σεων 120 δόσεων για όλα τα χρέη προς το δημόσιο για να βελ­τιω­θεί η εισπρα­ξι­μό­τητα του κράτους αλλά και να υπο­στη­ρι­χθεί η ρευ­στό­τητα των επι­χει­ρή­σεων

*Μείωση των έμμεσων φόρων για περιο­ρι­σμό της ακρί­βειας και μείωση του λει­τουρ­γι­κού κόστους.

*Εξορ­θο­λο­γι­σμός, απλο­ποί­ηση και μείωση τρα­πε­ζι­κών χρε­ώ­σεων και προ­μη­θειών για να αυξηθεί το χρήμα που παρα­μέ­νει και αξιο­ποιεί­ται στην αγορά

*Επα­να­φορά των χρε­ώ­σεων ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος στα επίπεδα των αρχών του 2021 με περιο­ρι­σμό των κερδών της αλυ­σί­δας παρα­γω­γής και διά­θε­σης ρεύ­μα­τος.

Πρό­κει­ται για προ­τά­σεις μέτρων χωρίς κιν­δύ­νους για τη δημο­σιο­νο­μική πορεία της χώρας. Ενι­σχύ­ουν την οικο­νο­μική θέση της συντρι­πτι­κής πλειο­ψη­φίας του επι­χει­ρη­μα­τι­κού κόσμου γεγονός που θα επι­τρέ­ψει αύξηση των παρα­γω­γι­κών επεν­δύ­σεων. Περιο­ρί­ζουν σίγουρα τα περι­θώ­ρια κερ­δο­φο­ρίας τρα­πε­ζών και επι­χει­ρή­σεων ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας, κλάδοι όμως με ρεκόρ κερδών και πολλές δυνα­τό­τη­τες βιώ­σι­μης επέ­κτα­σης. Δια­σφα­λί­ζουν τα έσοδα του κράτους καθώς αυτά θα είναι ανάλογα της πραγ­μα­τι­κής οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης και όχι απο­τέ­λε­σμα του πλη­θω­ρι­στι­κού πολ­λα­πλα­σια­σμού που ισχύει σήμερα. Η χώρα χρειά­ζε­ται λογική και δικαιο­σύνη επο­μέ­νως κανόνες ανά­πτυ­ξης όλων των κλάδων και όχι διαιώ­νιση μιας κατά­στα­σης αδιε­ξό­δου για την πλειο­ψη­φία προς εξυ­πη­ρέ­τηση δύο μόνο οικο­νο­μι­κών κλάδων και των κρα­τι­κών εσόδων.