Το νέο πολιτικό παζλ και το στοίχημα της κυβερνησιμότητας προς τις εκλογές

• Ανακατατάξεις, νέα κόμματα και πρόσωπα που αλλάζουν τα δεδομένα • Στη «δ» μιλούν: Παναγιώτης Εγγλέζος, Μιχάλης Λουλούς, Μιχάλης Μπαριανάκης, Βασίλης Καρνάβας, Σπύρος Σπυρόπουλος, Θανάσης Βυρίνης και Γιώργος Καταξενός

Με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να επαναλαμβάνει μέσα από το 16ο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας ότι η κυβέρνηση θα εξαντλήσει την τετραετία και τη χώρα να οδηγείται σε εκλογές την άνοιξη του 2027, το πολιτικό σκηνικό εισέρχεται ήδη σε μια μακρά προεκλογική περίοδο με έντονες διεργασίες, ανακατατάξεις και νέα δεδομένα. Η ΝΔ επιμένει στο αίτημα της αυτοδυναμίας ως εγγύηση σταθερότητας, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο του ως βασικός εκφραστής της Κεντροαριστεράς, ενώ στον ΣΥΡΙΖΑ οι συζητήσεις γύρω από την επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα και το rebranding μέσα από τη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα από τον πρώην πρωθυπουργό, διαμορφώνουν ένα σύνθετο και ρευστό πολιτικό τοπίο.
Την ίδια ώρα, το υπό διαμόρφωση κόμμα της Μαρία Καρυστιανού, μετά και την ιδρυτική διακήρυξη, σε συνδυασμό με τη διαρκή παρουσία μικρότερων προσωποκεντρικών κομμάτων, ενισχύουν την εικόνα ενός κατακερματισμένου πολιτικού χάρτη. Το ερώτημα που κυριαρχεί είναι αν αυτή η πολυδιάσπαση μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες πολιτικής αστάθειας ή αν αποτελεί μια φυσιολογική έκφραση της δημοκρατικής πολυφωνίας.
Στη «δ» μιλούν πολιτικά στελέχη και πρόσωπα της δημόσιας ζωής, καταθέτουν τις απόψεις τους για το ενδεχόμενο ακυβερνησίας, τη δυναμική των συνεργασιών, αλλά και το κατά πόσο η κοινωνία αναζητά πλέον νέα πολιτικά πρόσωπα και διαφορετικές μορφές εκπροσώπησης.
Στο ερώτημα: «Η Νέα Δημοκρατία ζητά ισχυρή εντολή για αυτοδυναμία για να μην οπισθοχωρήσει η χώρα, το ΠΑΣΟΚ διεκδικεί την πρωτοκαθεδρία υποστηρίζοντας ότι έχει συγκροτημένη προγραμματική πρόταση, ο ΣΥΡΙΖΑ ταλανίζεται από το φαινόμενο Τσίπρα που είναι προ των πυλών, όπως και της Μαρίας Καρυστιανού και τα μικρότερα προσωπογενή κόμματα (Κωνσταντοπούλου, Βελόπουλος, Λατινοπούλου, Κασσελάκης) ποσοστό στις εκλογές. Σας ανησυχεί ο πολυκερματισμός ή δεν υπάρχουν αδιέξοδα στην δημοκρατία;» απαντούν οι: Παναγιώτης Εγγλέζος, Μιχάλης Λουλούς, Μιχάλης Μπαριανάκης, Βασίλης Καρνάβας, Σπύρος Σπυρόπουλος, Θανάσης Βυρίνης και Γιώργος Καταξενός.

Παναγιώτης Εγγλέζος, πρόεδρος Εργατικού Κέντρου Ρόδου
Ο Παναγιώτης Εγγλέζος, πρόεδρος Εργατικού Κέντρου Ρόδου, τονίζει ότι «η δημοκρατία δεν φοβάται τις πολλές φωνές. Φοβάται την απαξίωση, την απογοήτευση και την αίσθηση του κόσμου ότι κανείς δεν τον ακούει πραγματικά. Ο πολυκερματισμός που βλέπουμε σήμερα δεν έπεσε από τον ουρανό. Είναι αποτέλεσμα μιας κοινωνίας που κουράστηκε από υποσχέσεις, από πολιτικά παιχνίδια και από κόμματα που πολλές φορές θυμούνται την καθημερινότητα του πολίτη μόνο πριν τις εκλογές.
Η Νέα Δημοκρατία ζητά αυτοδυναμία στο όνομα της σταθερότητας. Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να εμφανιστεί ως η σοβαρή εναλλακτική πρόταση. Ο ΣΥΡΙΖΑ ακόμα ψάχνει τα πατήματά του μέσα στις εσωτερικές του αντιφάσεις και τις συζητήσεις γύρω από τον Τσίπρα. Την ίδια ώρα, πρόσωπα και μικρότερα κόμματα εκφράζουν ένα κομμάτι της κοινωνικής δυσαρέσκειας, είτε συμφωνεί κανείς είτε διαφωνεί μαζί τους.
Το ζήτημα όμως δεν είναι πόσα κόμματα υπάρχουν. Το ζήτημα είναι αν υπάρχει πολιτικό σύστημα που μπορεί να δώσει λύσεις. Γιατί όταν ο εργαζόμενος δεν βγάζει τον μήνα, όταν ο νέος δεν βλέπει προοπτική και όταν η περιφέρεια αισθάνεται ξεχασμένη, τότε ο κόσμος θα ψάξει να βρει άλλες εκφράσεις και άλλες φωνές.
Αδιέξοδα στη δημοκρατία δεν υπάρχουν. Υπάρχουν όμως αδιέξοδες πολιτικές. Και αυτές είναι που γεννούν την οργή, την αποχή και τον κατακερματισμό. Η απάντηση λοιπόν δεν είναι ο φόβος απέναντι στις διαφορετικές επιλογές. Η απάντηση είναι περισσότερη σοβαρότητα, περισσότερη αξιοπιστία και πραγματική επαφή με την κοινωνία».

Μιχάλης Λουλούς, συντονιστής Αγροτικής Πολιτικής Νήσων ΝΔ
Ο Μιχάλης Λουλούς, πρόεδρος του Περιφερειακού Φυτωρίου Νοτίου Αιγαίου, συντονιστής Αγροτικής Πολιτικής Νήσων Νέας Δημοκρατίας της γραμματείας αγροτικών φορέων και υπεύθυνος του Τομέα Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της ΔΕΕΠ Δωδεκανήσου της ΝΔ, δηλώνει: «Δεν με ανησυχεί ο πολυκερματισμός, γιατί στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Οι πολίτες αποφασίζουν και δίνουν πάντα τις λύσεις. Η Νέα Δημοκρατία ζητά ισχυρή εντολή αυτοδυναμίας και πιστεύω ότι θα πάρει ξανά την εντολή διακυβέρνησης της χώρας, γιατί απέδειξε όλα αυτά τα χρόνια ότι μπορεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικά σε όλα τα επίπεδα, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
Το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής δεν μπορεί να μιλά για πρωτοκαθεδρία, όταν οι εξελίξεις γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα δημιουργούν νέα δεδομένα στην Κεντροαριστερά και οδηγούν τον ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία σε εσωτερικές διαδικασίες και νέο κατακερματισμό.
Τα μικρότερα προσωποκεντρικά κόμματα και πρόσωπα εκφράζουν κυρίως μια καθαρά αντιπολιτευτική στάση, χωρίς ολοκληρωμένη πρόταση διακυβέρνησης. Σε κάθε περίπτωση, δεν θεωρώ ότι υπάρχει λόγος ανησυχίας για τη σταθερότητα της χώρας ή της δημοκρατίας», σημειώνει καταλήγοντας.

Μιχάλης Μπαριανάκης, μέλος ΝΔ
Ο Μιχάλης Μπαριανάκης, στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας και πρώην αυτοδιοικητικός, τονίζει από την πλευρά του ότι: «αν και έχουμε ακόμα χρόνο σύμφωνα με τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού, ότι οι εκλογές θα γίνουν στο τέλος της τετραετίας! Μπορεί ίσως να αλλάξουν τα ποσοστά που δίνουν οι δημοσκοπήσεις.
Εκτιμώ ότι δύσκολα θα έχει αυτοδυναμία στις εκλογές η Νέα Δημοκρατία. Αν τα ποσοστά της Νέας Δημοκρατίας είναι πολύ κοντά με την αυτοδυναμία ο Μητσοτάκης θα πάει με σιγουριά σε δεύτερες εκλογές. Πιστεύω ήταν μεγάλο λάθος του ΠΑΣΟΚ να πάρει απόφαση στο συνέδριό του ότι δεν θα συνεργαστεί με την Νέα Δημοκρατία! Γιατί θεωρώ ότι όταν ανακοινωθούν τα κόμματα που θα πάρουν μέρος στις εκλογές και με τις δημοσκοπήσεις που έχουμε σίγουρα θα υπάρξουν συνεργασίες γιατί δεν πρόκειται να μείνει ακυβέρνητη η χώρα.
Όσα νέα κόμματα θα συμμετέχουν στις εκλογές δεν θα μπορέσουν να πάρουν τέτοια ποσοστά που θα εκλέξουν τόσους βουλευτές που θα μπορούσε να συγκυβερνήσουν 2 κόμματα για να υπάρξει το σύνολο των 151 βουλευτών. Οπότε θα υπάρξει Κυβέρνηση συνεργασίας με 3-4 κόμματα! Και με το δεδομένο ότι από 1η Ιουλίου 2027 η Ελλάδα αναλαμβάνει την Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα είναι μονόδρομος η Κυβέρνηση συνεργασίας», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Βασίλης Καρνάβας, μέλος της ΝΟΕΣ νότιου συγκροτήματος ΠΑΣΟΚ
Ο Βασίλης Καρνάβας, μέλος της γραμματείας ΝΟΕΣ νότιου συγκροτήματος του ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει μιλώντας στη «δ» ότι: «ο πολυκερματισμός που παρατηρείται στην πολιτική σκηνή δεν είναι τίποτα περισσότερο από την πλέον τρανή απόδειξη ότι η ΝΔ και η κυβέρνηση αυτή με την αποτυχημένη πολιτική της δίνουν πολύ χώρο σε νέα κόμματα αλλά και σε πολιτικούς που απέτυχαν στο παρελθόν να θέλουν να έχουν ρόλο στην βέβαιη πλέον επόμενη μέρα των εκλογών …αυτή είναι η δική μου πρώτη εκτίμηση αλλά το πρόβλημα είναι πολύ βαθύτερο και σίγουρα δεν γίνεται μέσα σε ένα σύντομο άρθρο να αναλυθεί… υπογραμμίζω μόνο την πολιτική σιωπή του μεγάλου ποσοστού των ψηφοφόρων που σίγουρα οι διάφορες σφυγμομετρήσεις που φτάνουν στο φως της δημοσιότητας δεν τον εκπροσωπούν. ….Κυρία Παμπρή πλησιάζουμε προς την αρχή της προεκλογικής περιόδου και οι εκλογές αυτές θα δώσουν φωνή και στους πολίτες αυτής της χώρας να εκφράσουν την δυσμένειά τους σε μια πολύ κακή κυβέρνηση που έχει αποτύχει σχεδόν σε όλα αλλά κυρίως στην καθημερινότητα του πολίτη. Και για να απαντήσω και στην ερώτηση σας συμφωνώ στην δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα… Στο ΠΑΣΟΚ επενδύσαμε στην σοβαρότητα με θέσεις που θα δώσουν λύσεις στον δοκιμαζόμενο πολίτη, είμαστε πολύ προσεκτικοί όταν αναφερόμαστε σε σχήματα και σε πρόσωπα διότι όλοι κρινόμαστε από τους πολίτες …και στο τέλος αυτοί αποφασίζουν. Εμείς θα συνεχίσουμε με στελέχη μας να δίνουμε απαντήσεις στις προκλήσεις της ΝΔ και των υπολοίπων και είμαστε σίγουροι ότι μετά την δεύτερη Κυριακή το ΠΑΣΟΚ θα είναι κυβέρνηση.

Σπύρος Σπυρόπουλος
Ο Σπύρος Σπυρόπουλος, στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, πρώην αντιδήμαρχος και μέλος της Νέας Αρχής Ρόδου, επισημαίνει τα εξής: «Το ερώτημά σας αγγίζει τον πυρήνα της σύγχρονης πολιτικής πραγματικότητας στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Δεν με ανησυχεί ο πολυκερματισμός ως αριθμός κομμάτων, αλλά η ποιότητα του διαλόγου που τον συνοδεύει. Η Δημοκρατία δεν απειλείται από την πολυφωνία, αλλά από την αδυναμία των πολιτικών δυνάμεων να συναντηθούν πάνω στα μεγάλα εθνικά διακυβεύματα. Το στοίχημα για το επόμενο διάστημα είναι αν αυτός ο κατακερματισμός θα γεννήσει κάτι νέο και ελπιδοφόρο ή αν θα αποτελέσει το προοίμιο μιας περιόδου παρατεταμένης αστάθειας. Το πολιτικό σκηνικό, όπως περιγράφεται, αντικατοπτρίζει μια περίοδο έντονης μετάβασης και αναζήτησης νέων ισορροπιών. Ο «πολυκερματισμός» που παρατηρούμε δεν είναι απλώς ένα στατιστικό μέγεθος των δημοσκοπήσεων, αλλά η αποτύπωση μιας κοινωνικής κόπωσης και μιας κρίσης εκπροσώπησης. Ο κίνδυνος του πολυκερματισμού έγκειται στην πιθανή δυστοκία σχηματισμού σταθερών κυβερνήσεων.
Η Νέα Δημοκρατία επενδύει στο επιχείρημα της «σταθερότητας» και της «αυτοδυναμίας», φοβούμενη ότι ένας κατακερματισμένος πολιτικός χάρτης μπορεί να οδηγήσει σε ακυβερνησία ή σε ετερόκλητες συμμαχίες που θα επιβραδύνουν τις μεταρρυθμίσεις. Από την άλλη πλευρά, η ανάδυση πολλών μικρότερων προσωποπαγών κομμάτων (Βελόπουλος, Κωνσταντοπούλου, Λατινοπούλου) αναδεικνύει μια στροφή προς την «πολιτική των προσώπων» παρά των προγραμμάτων. Αυτά τα σχήματα συχνά λειτουργούν ως υποδοχείς διαμαρτυρίας, συγκεντρώνοντας πολίτες που νιώθουν ότι το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα δεν τους ακούει. Το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να επανακτήσει τον ρόλο του βασικού πόλου με προγραμματικό λόγο, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται σε μια υπαρξιακή δίνη. Η συζήτηση γύρω από πρόσωπα με ισχυρό συμβολικό φορτίο —είτε πρόκειται για την επιστροφή Τσίπρα είτε για την ηθική φόρτιση που φέρει η περίπτωση της Μαρίας Καρυστιανού— δείχνει ότι το εκλογικό σώμα αναζητά «σημαίες» και συναισθηματική ταύτιση σε μια εποχή που η στεγνή τεχνοκρατική διακυβέρνηση φαίνεται να μην επαρκεί.
Η κλασική ρήση ότι «στη Δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα» παραμένει επίκαιρη, αλλά με μια υποσημείωση: η Δημοκρατία έχει τους μηχανισμούς να παράγει λύσεις, αρκεί να υπάρχει πολιτική ωριμότητα. Ο πολυκερματισμός μπορεί να είναι «δημιουργικός» εάν οδηγήσει σε κουλτούρα συνεργασιών και συνθέσεων —κάτι που λείπει από την ελληνική πολιτική παράδοση. Αν όμως οδηγήσει σε έναν διαρκή «εμφύλιο» μικρών συμφερόντων και προσωπικών στρατηγικών, τότε η χώρα κινδυνεύει με θεσμική βαλκανιοποίηση», λέει καταλήγοντας.

Θανάσης Βυρίνης, μέλος κόμματος «Δημοκράτες»
Ο Θανάσης Βυρίνης, μέλος του κόμματος «Δημοκράτες» του Στέφανου Κασσελάκη, πρώην αντιδήμαρχος και μέλος της Νέας Αρχής Ρόδου, δηλώνει στη «δ» ότι: «Ο πολυκερματισμός δεν είναι απαραίτητα ένδειξη πολιτικής αστάθειας. Αντιθέτως, μπορεί να λειτουργήσει ως πεδίο σύνθεσης, διαλόγου και ελέγχου της εξουσίας. Σε μια εποχή όπου έχει διαρραγεί η σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους πολίτες και το πολιτικό σύστημα, η πολυκομματική Βουλή δεν αποτελεί πρόβλημα, αλλά πιθανότατα λύση. Επομένως, μπορεί να είναι και έκφραση μιας κοινωνίας που αναζητά νέες ισορροπίες, μεγαλύτερη εκπροσώπηση και ουσιαστικότερη δημοκρατική λειτουργία.
Η λογική της «αυτοδυναμίας πάση θυσία» αποδείχθηκε τα προηγούμενα χρόνια ότι συχνά καλλιεργεί αλαζονεία και αίσθηση πολιτικής ασυλίας. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας επικαλέστηκε επανειλημμένα το περίφημο «41%» ως πολιτικό άλλοθι απέναντι σε σοβαρές κοινωνικές αντιδράσεις, θεσμικά ατοπήματα και κυβερνητικές αστοχίες. Όμως το ποσοστό αυτό, αν συνυπολογίσει κανείς την αποχή, δεν αντιστοιχεί ούτε καν στην πλειοψηφία του εκλογικού σώματος. Άρα χρειάζεται περισσότερη πολιτική ταπεινότητα και όχι μονοφωνία εξουσίας.
Πιστεύω ότι μια κυβέρνηση συνεργασίας προοδευτικών δυνάμεων, με σαφές προγραμματικό πλαίσιο, μπορεί να είναι πιο αντιπροσωπευτική των πραγματικών κοινωνικών αναγκών και πιο κοντά στην έννοια του δημοκρατικού πλουραλισμού. Οι συνεργασίες δεν είναι αδυναμία. Απεναντίας, είναι ώριμη ευρωπαϊκή πολιτική πρακτική, όταν βασίζονται σε αρχές, διαφάνεια και προγραμματικές συγκλίσεις. Το ζητούμενο σήμερα δεν είναι απλώς ποιος θα κυβερνήσει, αλλά πώς, με ποια ποιότητα δημοκρατίας, με ποιο σεβασμό στους θεσμούς, ώστε να αποκαταστήσει την «πληγωμένη» σχέση εμπιστοσύνης απέναντι στην κοινωνία. Και αυτό απαιτεί ανανέωση πολιτικού προσωπικού, λογοδοσία και κουλτούρα συνεργασιών, όχι λευκές επιταγές εξουσίας.
Ο ελληνικός λαός πρέπει να αφεθεί να εκφραστεί ελεύθερα, χωρίς εκβιαστικά διλήμματα περί «χάους» ή «ακυβερνησίας», χωρίς κλίμα φόβου και χωρίς κατασκευασμένες βεβαιότητες μέσω επικοινωνιακών μηχανισμών. Πρώτα αποφασίζει και επιλέγει απερίσπαστα η κοινωνία και στη συνέχεια προκύπτει η κυβερνησιμότητα. Άλλωστε, η δημοκρατία δεν έχει αδιέξοδα».

Γιώργος Καταξενός
Ο Γιώργος Καταξενός, ενεργός πολίτης, πρόεδρος του Φιλανθρωπικού Σωματείου «Ελεημονήτρια», δηλώνει τέλος τα εξής: «Προσωπικά πιστεύω ότι μόνο οι αυτοδύναμες κυβερνήσεις μπορούν να πετύχουν και να προχωρήσουν σημαντικές αλλαγές για τη χώρα. Θεωρώ ακράδαντα ότι οι κυβερνήσεις συνεργασίας, με τη νοοτροπία και την πολιτική πραγματικότητα που επικρατεί σήμερα στην Ελλάδα, δύσκολα μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και με σταθερότητα. Ο πολυκερματισμός του πολιτικού σκηνικού σίγουρα δημιουργεί προβληματισμό και πολλές φορές οδηγεί σε αβεβαιότητα. Ναι μεν στη Δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα όπως συνήθως λέμε, όμως προσωπικά θα προτιμούσα μία αυτοδύναμη κυβέρνηση, ώστε να υπάρχει σταθερότητα, ξεκάθαρη κατεύθυνση και δυνατότητα παραγωγικού έργου».