Κοτζιάς: Στη Ρόδο γεφυρώνουμε τον ευρωπαϊκό με τον αραβικό χώρο

“Για πρώτη φορά μετά από πολλές δεκα­ε­τίες θα συζη­τή­σουμε για τις σχέσεις αυτών των δύο χώρων, της Νοτιο­α­να­το­λι­κής Ευρώπης και της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, χωρίς το επί­κε­ντρο της συζή­τη­σης να είναι το Ισραήλ, η Παλαι­στίνη ή η Τουρκία” επι­ση­μαί­νει ο κ. Κοτζιάς και σημειώ­νει ότι την πρω­το­βου­λία της Διά­σκε­ψης την χαι­ρέ­τη­σαν θετικά όλοι οι συμ­με­τέ­χο­ντες και ειδικά οι αρα­βι­κές χώρες από τις οποίες εκφρά­στηκε έντονο ενδια­φέ­ρον για ευρύ­τερη συμ­με­τοχή.

Ο κ. Κοτζιάς εξηγεί ότι “την ασφά­λεια δεν την ορί­ζουμε στρα­τιω­τικά”, αλλά “την εννο­ούμε και θετικά, ως τη δημιουρ­γία πολλών ειδών δικτύων- από ενέρ­γεια μέχρι υποδομές- τα οποία στα­θε­ρο­ποιούν όλη την περιοχή, ως μία πολι­τική πρω­το­βου­λιών και κοινών δράσεων”.

Γι’ αυτό και μετά από τις τρι­με­ρείς συνερ­γα­σίες που έχουν επι­τευ­χθεί από την ελλη­νική διπλω­μα­τία -Αίγυπτο, Ισραήλ, Ιορ­δα­νία και Λίβανο- και κυρίως με τις δύο πρώτες, έχουν επε­κτα­θεί, εφαρ­μό­ζο­ντας ένα νέο μοντέλο, σε όλα τα επίπεδα ιεραρ­χίας του ΥΠΕΞ και πάρα πολλούς τομείς και υπουρ­γεία, η επόμενη σκέψη, όπως σημειώ­νει ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών, ήταν “αξιο­ποιώ­ντας την πείρα μας από τις τρι­γω­νι­κές σχέσεις, να φτιά­ξουμε μια θεσμική υπό­σταση -σαν και αυτή που υλο­ποιούμε στη Ρόδο- η οποία θα φέρει κοντά τις διά­φο­ρες χώρες που συμ­με­τέ­χουν στις τρι­με­ρείς και θα ήθελαν να συμ­με­τά­σχουν, σε ένα κοινό φόρουμ ασφά­λειας και στα­θε­ρό­τη­τας”.

Στόχος είναι και η θεσμο­θέ­τηση της Διά­σκε­ψης της Ρόδου. Ήδη προχωρά η θεσμο­θέ­τηση της προη­γού­με­νης πρω­το­βου­λίας του επι­κε­φα­λής της ελλη­νι­κής διπλω­μα­τίας, η τετρα­με­ρής Συνερ­γα­σία της Θεσ­σα­λο­νί­κης με τις βόρειες γει­το­νι­κές μας χώρες- Αλβανία, Βουλ­γα­ρία, ΠΓΔΜ- η οποία, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε τον περα­σμένο Απρίλιο και, όπως ανα­κοι­νώ­νει ο κ. Κοτζιάς, θα επα­να­λη­φθεί εκ νέου τον Οκτώ­βριο στη Θεσ­σα­λο­νίκη, όπως επίσης και Διά­σκεψη των Αθηνών για την Προ­στα­σία των Πολι­τι­στι­κών και Θρη­σκευ­τι­κών Κοι­νο­τή­των η οποία πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε τον περα­σμένο Οκτώ­βριο και θα επα­να­λη­φθεί το 2017.

Ακο­λου­θεί η συνέ­ντευξη:

-Την Πέμπτη 8/9 και την Παρα­σκευή 9/9 θα έχουμε στην Ελλάδα, και ειδι­κό­τερα στη Ρόδο, την Διά­σκεψη για την Ασφά­λεια και τη Στα­θε­ρό­τητα στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, με αρα­βι­κές και ευρω­παϊ­κές χώρες, μία δική σας πρω­το­βου­λία. Θα θέλατε να μας πείτε σε τι απο­σκο­πεί;

-Υπάρχει ένας ιστο­ρι­κός, πολι­τι­σμι­κός και γεω­γρα­φι­κός χώρος που απο­τε­λεί­ται από την Νοτιο­α­να­το­λική Ευρώπη και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Αυτός ο χώρος έχει κοινά συμ­φέ­ρο­ντα. Πρέπει όμως να απο­κα­τα­στή­σουμε τη λει­τουρ­γι­κό­τητά του. Τα κοινά του συμ­φέ­ρο­ντα συν­δέ­ο­νται με την ιστορία και τον πολι­τι­σμό, εκτεί­νο­νται στη δημιουρ­γία υπο­δο­μών, την κατα­νομή της εργα­σίας, την ασφά­λεια και τη στα­θε­ρό­τητα. Για πρώτη φορά μετά από πολλές δεκα­ε­τίες θα συζη­τή­σουμε για τις σχέσεις αυτών των δύο χώρων, της νοτιο­α­να­το­λι­κής Ευρώπης και της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, χωρίς το επί­κε­ντρο της συζή­τη­σης να είναι το Ισραήλ, η Παλαι­στίνη ή η Τουρκία. Θα συζη­τή­σουμε για τις σχέσεις των Αρα­βι­κών κρατών με τα κράτη της Νοτιο­α­να­το­λι­κής Ευρώπης.

-Γιατί επι­λέ­ξατε τη Ρόδο;

-Το σημείο που συνδέει περισ­σό­τερο από κάθε άλλο τις δύο αυτές περιο­χές είναι η Ρόδος, γι’ αυτό και την επέλεξα. Επίσης, πρέπει να λάβετε υπόψη σας ότι η πολι­τική του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών είναι, ιδιαί­τερα όταν το επι­τρέ­πει και η εποχή, να επε­κτεί­νουμε και να απο­κε­ντρώ­νουμε την εξω­τε­ρική πολι­τική. Κάναμε τη συνά­ντηση με τον Τούρκο ομόλογό μου κ. Τσα­βού­σο­γλου στην Κρήτη, θα κάνουμε τη Διά­σκεψη των τεσ­σά­ρων Βαλ­κα­νι­κών χωρών στη Θεσ­σα­λο­νίκη τον Οκτώ­βριο και μάλιστα θα πάμε και στο Άγιο Όρος. Τώρα πραγ­μα­το­ποιούμε τη συνά­ντηση με τις αρα­βι­κές και άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες στη Ρόδο.

-Η πρω­το­βου­λία σας αυτή βρήκε πρό­σφορο έδαφος ή υπήρξαν δισταγ­μοί από τους ομο­λό­γους σας; Πως απο­δέ­χθηκε τη Διά­σκεψη η αραβική πλευρά, η ευρω­παϊκή, πως την αντι­με­τώ­πισε η σλο­βα­κική προ­ε­δρία;

-Στη Διά­σκεψη θα συμ­με­τά­σχουν η Ελλάδα, η Αλβανία, η Βουλ­γα­ρία, η Κύπρος, η Ιταλία, η Κροατία και η Σλο­βα­κία από την Ευρώπη και από τις αρα­βι­κές χώρες η Αίγυ­πτος, η Ιορ­δα­νία, ο Λίβανος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Λιβύη, το Μαρόκο και η Τυνησία. Ο αρχικός σχε­δια­σμός ήταν για 8 χώρες, 4 ευρω­παϊ­κές και 4 αρα­βι­κές, και, όπως βλέπετε, φθάσαμε στις 14. Εδώ θέλω να σημειώσω ότι παρα­κά­λε­σαν να έρθουν και άλλα κράτη, αλλά σε αυτήν την περί­πτωση η Διά­σκεψη θα απο­μα­κρυ­νό­ταν από το σκοπό για τον οποίο κάνουμε όλο αυτόν τον σχε­δια­σμό. Οι Άραβες αντι­με­τώ­πι­σαν με μεγάλο ενδια­φέ­ρον την πρω­το­βου­λία και αυτοί είναι που ήθελαν να συμ­με­τά­σχουν περισ­σό­τε­ρες χώρες. Η Σλο­βα­κική Προ­ε­δρία από την πλευρά της θεώρησε τη Διά­σκεψη μία μεγάλη ευκαι­ρία να γνω­ρί­σει μια σειρά από αραβικά κράτη.

-Έχετε ανα­πτύ­ξει μία ιδιαί­τερα καλή σχέση με τον Αιγύ­πτιο ομόλογό σας τον κ. Σούκρι, στον οποίο είχατε προ­τεί­νει κατά την επί­σκεψή σας στο Κάιρο τον περα­σμένο Φεβρουά­ριο, τη Διά­σκεψη αυτή. Υπήρξε συνερ­γα­σία των δυο ΥΠΕΞ;

-Ναι, τα κείμενα για τη Διά­σκεψη τα στεί­λαμε πρώτα στην Αίγυπτο, τα συμ­φω­νή­σαμε και μετά τα μοι­ρά­σαμε στους υπο­λοί­πους. Έχουμε μια ειδική σχέση με την Αίγυπτο, η οποία συν­δέ­ε­ται με μία ιστο­ρική σχέση με τον αραβικό κόσμο. Εγώ πάντα λαμβάνω υπόψη μου ότι στις αρχές του εικο­στού αιώνα η Αίγυ­πτος ήταν η χώρα που παρή­γαγε τον αραβικό πολι­τι­σμό της νεω­τε­ρι­κό­τη­τας, στην Αίγυπτο πρω­το­ξε­κί­νησε ο αρα­βι­κός κινη­μα­το­γρά­φος, εκεί ανα­δεί­χθη­καν σημα­ντι­κοί Άραβες ποιητές και μεγάλοι τρα­γου­δι­στές, οργα­νώ­θη­καν μεγάλα αραβικά πανε­πι­στή­μια και οι μεταρ­ρυθ­μι­στι­κές σχολές του Ισλάμ.

-Έχετε μιλήσει επα­νει­λημ­μένα για το τρίγωνο αστά­θειας στην περιοχή μας. Τι είδους συνερ­γα­σίες θα πρέπει να ανα­πτύ­ξουν οι χώρες της περιο­χής για την ασφά­λεια και τη στα­θε­ρό­τητα;

-Για να αντι­με­τω­πι­στεί το τρίγωνο της αστά­θειας εμείς έχουμε κάνει σειρά από τρι­με­ρείς συνερ­γα­σίες. Έχουμε κάνει τρι­με­ρείς με την Αίγυπτο, το Ισραήλ, την Ιορ­δα­νία και τον Λίβανο και θα κάνουμε και με την Παλαι­στίνη. Δεν έχουμε όμως επε­κτεί­νει μόνο σε σειρά κρατών τις τρι­με­ρείς, το σημα­ντι­κό­τερο είναι ότι στο Ισραήλ και την Αίγυπτο έχουμε εφαρ­μό­σει ένα νέο μοντέλο, οι τρι­με­ρείς να αφορούν όλα τα επίπεδα της ιεραρ­χίας του ΥΠΕΞ: γενικές διευ­θύν­σεις, γενι­κούς γραμ­μα­τείς, υπουρ­γούς, προ­έ­δρους, πρω­θυ­πουρ­γούς. Η συνερ­γα­σία θα αφορά πάρα πολλούς τομείς, επί παρα­δείγ­ματι με την Αίγυπτο συνερ­γά­ζε­ται και το υπουρ­γείο Γεωρ­γίας, το Υπουρ­γείο Του­ρι­σμού και το υπουρ­γείο Μετα­φο­ρών.

Σκε­φτείτε αυτή την τρι­γω­νική σχέση σαν μια σφαίρα, η οποία είναι πολυ­ε­πί­πεδη, πολύ­πλευρη και ανα­φέ­ρε­ται σε όλη τη θεμα­το­λο­γία. Η σκέψη μας με τους Αιγύ­πτιους ήταν, αξιο­ποιώ­ντας την πείρα μας από τις τρι­γω­νι­κές σχέσεις, να φτιά­ξουμε μια θεσμική υπό­σταση, σαν και αυτή που υλο­ποιούμε στη Ρόδο, η οποία θα φέρει κοντά τις διά­φο­ρες χώρες που συμ­με­τέ­χουν στις τρι­με­ρείς και θα ήθελαν να συμ­με­τά­σχουν σε ένα κοινό φόρουμ ασφά­λειας και στα­θε­ρό­τη­τας. Την ασφά­λεια δεν την ορί­ζουμε στρα­τιω­τικά, δεν την ορί­ζουμε μόνο σε σχέση με την τρο­μο­κρα­τία, τις προ­κλή­σεις και τις κατα­στρο­φές, αλλά την εννο­ούμε και θετικά. Την εννο­ούμε ως τη δημιουρ­γία πολλών δικτύων -από την ενέρ­γεια μέχρι τις υποδομές- τα οποία στα­θε­ρο­ποιούν όλη την περιοχή, ως μία πολι­τική πρω­το­βου­λιών και κοινών δράσεων.

-Η Ελλάδα επι­στρέ­φει στο χώρο των Βαλ­κα­νίων και της Μ. Ανα­το­λής με μία πρω­το­βου­λία “γεφύ­ρω­σης” των δύο κόσμων, ευρω­παϊ­κού και αρα­βι­κού, σε μία πολύ δύσκολη συγκυ­ρία. Θα μπο­ρούσε να πει κανείς ότι σημα­το­δο­τεί μία νέα σελίδα στην πολι­τική της χώρας μας στην ευρύ­τερη περιοχή;

-Πράγματι, η Ελλάδα επέ­στρεψε στα Βαλ­κά­νια. Επι­διώ­κουμε να συν­δέ­σουμε την πολι­τική που ασκού­σαμε στη δεκα­ε­τία του ΄90, δηλαδή την ανά­πτυξη δικτύων και ενδο­χώ­ρας στα Βαλ­κά­νια με την πολι­τική της τελευ­ταίας δεκα­ε­τίας, δηλαδή την ενί­σχυση του ευρω­παϊ­κού προ­σα­να­το­λι­σμού των κρατών της περιο­χής. Θέλουμε να οικο­δο­μή­σουμε μια ενδο­χώρα σε μια ευρω­παϊκά προ­σα­να­το­λι­σμένη νοτιο­α­να­το­λική Ευρώπη. Τώρα προ­σπα­θούμε να κάνουμε τη γεφύ­ρωση αυτού του χώρου με τον αραβικό.

-Φιλοδοξείτε τη θεσμο­θέ­τηση της Διά­σκε­ψης της Ρόδου, σε ετήσια βάση; Το έχετε συζη­τή­σει με τους συμ­με­τέ­χο­ντες;

-Ναι, θέλουμε να θεσμο­θε­τή­σουμε τη διά­σκεψη της Ρόδου. Επίσης, προ­χω­ρούμε και στη θεσμο­θέ­τηση της Βαλ­κα­νι­κής Συνερ­γα­σίας, αλλά και της Διά­σκε­ψης, ανά διετία όμως, για την Προ­στα­σία των Πολι­τι­στι­κών και Θρη­σκευ­τι­κών Κοι­νο­τή­των. Όπως μάλιστα είπα πρό­σφατα σε ομιλία μου στο Πανε­πι­στή­μιο στα Σκόπια, όπου ήμουν προ­σκε­κλη­μέ­νος, τον επόμενο χρόνο η πρω­το­βου­λία θα είναι δική μας, δέχθη­καν όμως να στη­ρί­ξουν την πρω­το­βου­λία και να συνερ­γα­στούν εξ’ αρχής μια αραβική χώρα και η Αυστρία.

-Πιστεύετε ότι θα μπο­ρούσε να διευ­ρυν­θεί αυτό το σχήμα της Ρόδου περισ­σό­τερο;

-Αν είναι να διευ­ρυν­θεί αυτό το σχήμα θα πρέπει να το απο­φα­σί­σουμε από κοινού με όλους τους συμ­με­τέ­χο­ντες. Όταν προ­σκά­λεσα για πρώτη φορά τη δια­συ­νο­ριακή Διά­σκεψη των τεσ­σά­ρων βαλ­κα­νι­κών χωρών είχα στο μυαλό μου, πέρα από αυτές τις τέσ­σε­ρις χώρες, να καλέ­σουμε όποιες άλλες θα θέλαμε να συμ­με­τά­σχουν. Όμως οι υπό­λοι­πες τρεις χώρες δεν επι­θυ­μού­σαν τη διεύ­ρυνση του σχή­μα­τος, ήθελαν να είναι “μαζί μας” σε μία ιδιαί­τερη θεσμική σχέση. Και έτσι παρα­μεί­ναμε στο αρχικό σχήμα, το οποίο θα επα­να­λη­φθεί φέτος τον Οκτώ­βριο στη Θεσ­σα­λο­νίκη.