Με ποιά έργα θα αντιμετωπιστούν λειψυδρία και black – out στα ελληνικά νησιά

Για τα ελληνικά νησιά, ένα καλοκαιρινό black-out ή μια άδεια δεξαμενή νερού δεν αποτελεί μόνο ταλαιπωρία για κατοίκους και τουρίστες. Μπορεί να διακόψε πλήρως τη λειτουργία ξενοδοχείων, καταστημάτων και μονάδων εστίασης ακριβώς όταν η θερινή ζήτηση κορυφώνεται. Επάνω σε αυτή τη διπλή πίεση, ενεργειακή και υδατική, επιχειρεί να παρέμβει το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων με ένα «πακέτο» έργων ονομαστικής αξίας 2,3 δισ. ευρώ.

Ας τα πάρουμε από την αρχή. Οι πόροι του Ταμείου δεν θα δοθούν μέσω μίας ενιαίας επιχορήγησης. Το ΥΠΕΝ (Υπουργείο Ενέργειας) υποβάλλει στην ΕΤΕπ (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων) αναλυτικούς φακέλους έργων και προγραμμάτων, τους οποίους η Τράπεζα αξιολογεί πριν διενεργήσει τις εκταμιεύσεις. Οι πόροι προβλέπεται να κατευθυνθούν σε φορείς υλοποίησης υποδομών, όπως ο ΑΔΜΗΕ, και, μέσω ξεχωριστών προσκλήσεων, σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς. Γι’ αυτό το πακέτο δεν αποτελεί ενιαίο χαρτοφυλάκιο έτοιμων έργων. Άλλες επενδύσεις έχουν ήδη αναδόχους, ενώ άλλες παραμένουν σε στάδιο σχεδιασμού. Οι διαθέσιμοι πόροι υπολογίζονται σήμερα κοντά στα 2 δισ. ευρώ, καθώς εξαρτώνται μαθηματικά από την τιμή των δικαιωμάτων εκπομπών.

Πώς κατανέμονται ονομαστικά τα 2,3 δισ. ευρώ του πακέτου

Επισήμως, το εγκεκριμένο επενδυτικό πρόγραμμα αναλύεται σε 1,1 δισ. ευρώ για ηλεκτρικές διασυνδέσεις και συναφείς ενεργειακές υποδομές σε Δωδεκάνησα, Κυκλάδες και Βορειοανατολικό Αιγαίο, 977 εκατ. ευρώ για ΑΠΕ με αποθήκευση, με έμφαση στα φωτοβολταϊκά αυτοκατανάλωσης, 200 εκατ. ευρώ για φράγματα και ταμιευτήρες πολλαπλού σκοπού και 56 εκατ. ευρώ για υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων. Τα επιμέρους ποσά αθροίζονται ονομαστικά σε 2,333 δισ. ευρώ.

Στο σκέλος της αυτοκατανάλωσης περιλαμβάνονται κατοικίες, ξενοδοχεία, επιχειρήσεις εστίασης, καταστήματα, γραφεία, νοσοκομεία, σχολεία, δημόσια κτίρια και αγροτικές εγκαταστάσεις. Οι μηχανισμοί αποθήκευσης καλούνται να απορροφούν την παραγωγή όταν η ζήτηση είναι χαμηλή και να στηρίζουν το δίκτυο σε ώρες αιχμής ή κατά τη διάρκεια διακοπών.

Οι ώριμες διασυνδέσεις και οι εκκρεμείς συμβάσεις

Το πιο προχωρημένο έργο που συνδέεται τεκμηριωμένα με το πακέτο είναι η διασύνδεση Κορίνθου–Κω. Η ΕΤΕπ υπέγραψε τον Φεβρουάριο του 2026 δάνειο 600 εκατ. ευρώ προς τον ΑΔΜΗΕ για την ευρύτερη διασύνδεση Δωδεκανήσων, έργο συνολικού κόστους περίπου 2,55 δισ. ευρώ. Τον Αύγουστο του 2026 η Hellenic Cables, μέσω της Fulgor, ανακηρύχθηκε ανάδοχος του καλωδιακού συστήματος, αξίας περίπου 1,5 δισ. ευρώ, αλλά η υπογραφή τελεί υπό θεσμικές εγκρίσεις. Ξεχωριστά, ο διαγωνισμός του ΑΔΜΗΕ για τους σταθμούς μετατροπής Κορίνθου και Κω, προϋπολογισμού 809,1 εκατ. ευρώ, έχει προκηρυχθεί χωρίς δημοσιοποιημένο οριστικό ανάδοχο.

Όσον αφορά το Βορειοανατολικό Αιγαίο, η ΕΤΕπ υπέγραψε τον Δεκέμβριο του 2025 δάνειο 490 εκατ. ευρώ για δίκτυο που θα συνδέσει Λήμνο, Λέσβο, Χίο, Σάμο και Σκύρο με τη Νέα Σάντα, το Αλιβέρι και την Κω. Στο κοινό πλαίσιο προμηθειών του ΑΔΜΗΕ, η Hellenic Cables/Fulgor ανέλαβε τον Ιούνιο του 2026 τέσσερις διασυνδέσεις —Θράκη–Λήμνος, Κως–Ρόδος, Λέσβος–Λήμνος και Λέσβος–Χίος— συνολικής αξίας περίπου 1,15 δισ. ευρώ. Και εδώ, η υπογραφή και οι εντολές έναρξης εξαρτώνται από τις προβλεπόμενες εγκρίσεις.

ΑΠΕ, νερό και φορτιστές περιμένουν διαγωνισμούς

Όσον αφορά τα υπόλοιπα 1,233 δισ. ευρώ, η εικόνα είναι λιγότερο ξεκάθαρη. Παλαιότεροι σχεδιασμοί προέβλεπαν υβριδικά έργα σε Ρόδο, Κω, Κάλυμνο, Σάμο, Χίο και Λέσβο, χωρίς να εντοπίζεται μέχρι σήμερα οριστική δημοπράτηση κάποιου νέου σχήματος.

Για τα 200 εκατ. ευρώ των υδατικών έργων έχουν συζητηθεί τα έργα Σέτα–Μανίκια στην Εύβοια, Τσικνιάς στη Λέσβο, Βαλσαμιώτης και Ταυρωνίτης στην Κρήτη. Ο Ταυρωνίτης έχει αυτοτελή, ώριμη διαγωνιστική διαδικασία ΣΔΙΤ, όχι όμως δημοσιευμένη απόφαση που να δεσμεύει συγκεκριμένο ποσό από το Ταμείο. Οι αναφορές στα άλλα έργα σε προπαρασκευαστικά σχέδια ή μελέτες δεν ισοδυναμούν με εγκεκριμένο φάκελο χρηματοδότησης. Για τους ηλεκτρικούς φορτιστές, για τους οποίους προβλέπονται 56 εκατ. ευρώ, δεν έχει επιβεβαιωθεί προς το παρόν κάποιος διαγωνισμός.

Η στόχευση απαντά σε πραγματικό επιχειρησιακό πρόβλημα. Μη διασυνδεδεμένα νησιά εξακολουθούν να εξαρτώνται από πετρελαϊκές μονάδες, ενώ βλάβες, καύσωνες και η θερινή αιχμή αυξάνουν τον κίνδυνο black-out.  Την ίδια περίοδο ο τουρισμός εκτινάσσει την κατανάλωση ρεύματος και νερού, οξύνοντας τη λειψυδρία. Η Eurostat μετρά την «τουριστική ένταση» ως διανυκτερεύσεις σε καταλύματα ανά μόνιμο κάτοικο. Το 2024 το Νότιο Αιγαίο ήταν πρώτο στην ΕΕ με 127,2 και τα Ιόνια Νησιά δεύτερα με 102,6. Το πραγματικό στοίχημα, επομένως, δεν βρίσκεται στο ύψος των εγκρίσεων, αλλά στην ταχύτητα με την οποία καλώδια, συστήματα αποθήκευσης και ταμιευτήρες θα περάσουν από τον σχεδιασμό στην καθημερινή ζωή.

Πηγή: .thetotalbusiness.com