Κτηματογράφηση Σύμης: Νέα αποτυχία του Δημοσίου να αποδείξει δημόσιο χαρακτήρα ακινήτου 3.661 τ.μ.

• Το Εφετείο Δωδεκανήσου απέρριψε την έφεση του Ελληνικού Δημοσίου για ακίνητο που διεκδικούσε ως δασική έκταση, χωρίς να αποδείξει κανένα δικαίωμά του

Μια σημαντική δικαστική νίκη για τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα ιδιωτών στα Δωδεκάνησα καταγράφηκε με απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Δωδεκανήσου. Με την απόφασή του, το δικαστήριο απέρριψε στο σύνολό της την έφεση του Ελληνικού Δημοσίου κατά της πρωτόδικης απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ρόδου, επικυρώνοντας την κυριότητα ιδιώτη επί ακινήτου 3.661,24 τ.μ. στη νήσο Σύμη, το οποίο είχε καταγραφεί κατά πλήρη κυριότητα στο Ελληνικό Δημόσιο κατά την κτηματογράφηση της περιοχής.
Το ιστορικό της υπόθεσης
Η ιστορία του επίδικου ακινήτου ανατρέχει στο 1979. Τότε η δικαιοπάροχος της ενάγουσας απέκτησε δυνάμει συμβολαίου δωρεάς αγρό στη θέση «Εμποριός ή Νημποριός» Σύμης, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία του Υποθηκοφυλακείου Σύμης. Ακολούθησε το 1987 διορθωτική πράξη, με την οποία η έκταση αποτυπώθηκε στα 5.877,25 τ.μ. Με συμβολαιογραφικές πράξεις δωρεάς και πώλησης του 2005, η εφεσίβλητη, κάτοικος Η.Π.Α., απέκτησε το σύνολο του ακινήτου κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή, το οποίο νεμόταν πάντοτε διανοία κυρίου.
Κατά την κτηματογράφηση της περιοχής, στην ενάγουσα αποδόθηκε μόνο τμήμα 974,37 τ.μ. Το υπολειπόμενο τμήμα 3.661,24 τ.μ., εκτός των ορίων οικισμού, καταχωρήθηκε στο Ελληνικό Δημόσιο ως «δασική έκταση» με βάση τον κυρωμένο δασικό χάρτη που φέρει ένδειξη «Δ-Δ».Η εφεσίβλητη, εκπροσωπούμενη από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της κ. Γεώργιο Λαμπαδάκη, άσκησε αγωγή τον Φεβρουάριο του 2024 ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ρόδου, ζητώντας αναγνώριση της κυριότητάς της επί του επίδικου τμήματος και τη διόρθωση της ανακριβούς πρώτης εγγραφής. Το Πρωτοδικείο Ρόδου εξέδωσε τον Ιούνιο του 2025 οριστική απόφαση που έκανε δεκτή την αγωγή στο σύνολό της.
Η έφεση του Δημοσίου και οι νομικοί ισχυρισμοί
Το Ελληνικό Δημόσιο, προσέφυγε στο Εφετείο τον Σεπτέμβριο του 2025, επικαλούμενο εσφαλμένη ερμηνεία του νόμου και πλημμελή εκτίμηση των αποδείξεων. Ο κεντρικός ισχυρισμός του ήταν ότι το ακίνητο αποτελούσε δημόσια γαία «αρζί μιρί» κατά το Οθωμανικό δίκαιο, που περιήλθε στην κυριότητά του κατά διαδοχή από το Οθωμανικό και Ιταλικό κράτος, με την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα μέσω της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων του 1947. Πρόσθετα επικαλέστηκε ότι η κυρωμένη δασική ένδειξη στον χάρτη τεκμαίρει αυτοδικαίως την κυριότητά του. Για να υποστηρίξει τη θέση αυτή, προσκόμισε έγγραφο της Κτηματικής Υπηρεσίας Δωδεκανήσων και βεβαίωση της Διεύθυνσης Δασών, χωρίς όμως να επικαλεστεί κανένα τίτλο ιδιοκτησίας, πράξη μίσθωσης, παραχώρησης ή άλλου είδους αξιοποίησης του ακινήτου ως δημοσίου.
Η απόφαση του Εφετείου
Το Μονομελές Εφετείο Δωδεκανήσου, εξέτασε εκτενώς το ιστορικό ιδιοκτησιακό καθεστώς των νήσων της Δωδεκανήσου, με ιδιαίτερη βαρύτητα στο γεγονός ότι η Σύμη ανήκει στις «μη δορυάλωτες» νήσους, δηλαδή εκείνες που δεν κατακτήθηκαν με τα όπλα από τον Τούρκο Σουλτάνο Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή το 1522. Σε αντίθεση με τη Ρόδο και την Κω, στις νήσους αυτές ο κατακτητής όχι μόνο δεν δήμευσε τη γη, αλλά παραχώρησε δικαιώματα στους κατοίκους, με αποτέλεσμα τα κτήματα που νέμονταν και εξουσίαζαν να ανήκουν στην ιδιοκτησία τους ως «γαίες μουλκ».
Το δικαστήριο επεσήμανε ότι το ίδιο το Δημόσιο είχε καταχωρήσει το ακίνητο ως «αστικό» στα βιβλία Δημοσίων Κτημάτων, γεγονός που ενισχύει την κρίση ότι επρόκειτο ανέκαθεν για ιδιωτική ιδιοκτησία. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι ο χαρακτηρισμός μιας έκτασης ως δασικής δεν ταυτίζεται με την κυριότητα επί αυτής, ιδίως στη Δωδεκάνησο εκτός Ρόδου και Κω, όπου το τεκμήριο κυριότητας υπέρ του Δημοσίου επί δασών ρητά δεν ισχύει βάσει του άρθρου 62 Νόμου 998/1979. Ως προς τη Συνθήκη των Παρισίων, το δικαστήριο διευκρίνισε ότι η «πλήρης κυριαρχία» που εκχωρήθηκε στην Ελλάδα δεν ταυτίζεται εννοιολογικά με «ιδιοκτησία», καθώς η κυριαρχία αφορά την εξουσία του κράτους να είναι εξωτερικά ανεξάρτητο, χωρίς να συνεπάγεται αναγκαστικά εμπράγματο δικαίωμα επί ολόκληρης της νήσου.

Η αποδεικτική ήττα του Δημοσίου
Κομβικό σημείο της απόφασης είναι η διαπίστωση ότι το Ελληνικό Δημόσιο δεν ανταποκρίθηκε στο βάρος απόδειξης που φέρει ως διάδικος. Το δικαστήριο κατέληξε ότι τα έγγραφα που προσκομίστηκαν δεν αποδεικνύουν τον ισχυριζόμενο δημόσιο χαρακτήρα του ακινήτου. Σημειώνεται δε χαρακτηριστικά ότι το Δημόσιο δεν ανέδειξε αποδεικτικά μέσα για διακατοχικές πράξεις επί του ακινήτου, δεν εξέδωσε ποτέ πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής σε βάρος των ιδιωτών, δεν υπέβαλε έγκληση για αυτογνώμονα κατάληψη δημοσίου κτήματος και δεν άσκησε καμία εμπράγματη αγωγή στο παρελθόν.
Από την άλλη πλευρά, αποδείχθηκε ότι η εφεσίβλητη και η δικαιοπάροχός της νέμονταν και κατείχαν αδιαλείπτως το ακίνητο τουλάχιστον από το 1979, προβαίνοντας σε όλες τις αρμόζουσες πράξεις νομής, καλλιεργώντας, καθαρίζοντας και συντηρώντας την περίφραξη, χωρίς ποτέ κανείς να αμφισβητήσει την κατοχή τους.
Το Εφετείο απέρριψε στο σύνολό της την έφεση, επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση που αναγνώρισε το δικαίωμα αποκλειστικής κυριότητας της εφεσίβλητης και διέταξε τη διόρθωση της πρώτης εγγραφής στο Κτηματολόγιο, ώστε το ακίνητο να ενωθεί με την ιδιοκτησία της και να αναγραφεί κυρία ενιαίου ακινήτου 4.635,61 τ.μ. Καταδίκασε επίσης το Ελληνικό Δημόσιο σε δικαστικά έξοδα της εφεσίβλητης για τον δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας, ύψους 300 ευρώ.