Απορρίμματα: Επιταχύνονται τα έργα ΣΔΙΤ στα νησιά – Ποια περνούν στην επόμενη φάση

Η δια­χεί­ρι­ση των απορ­ριμ­μά­των στα νησιά περνά στα­δια­κά από τον πο­λυ­ε­τή σχε­δια­σμό σε μια πιο ώριμη φάση υλο­ποί­η­σης, καθώς σειρά με­γά­λων έργων σε Κυ­κλά­δες και Δω­δε­κά­νη­σα κι­νεί­ται πλέον προς τον αντα­γω­νι­στι­κό διά­λο­γο. Στο επί­κε­ντρο βρί­σκο­νται η Ρόδος, η Σα­ντο­ρί­νη, η Κως και η Κά­λυ­μνος, αλλά και το με­γά­λο πα­κέ­το υπο­δο­μών για Μύ­κο­νο, Πάρο, Σύρο και Τήνο, σε μια πε­ρί­ο­δο κατά την οποία η νη­σιω­τι­κό­τη­τα, η έντο­νη του­ρι­στι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα και οι πε­ριο­ρι­σμέ­νοι δια­θέ­σι­μοι χώροι κά­νουν τη δια­χεί­ρι­ση των απο­βλή­των μία από τις πιο δύ­σκο­λες πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές εξι­σώ­σεις της χώρας.

Η κι­νη­τι­κό­τη­τα είναι πλέον αι­σθη­τή. Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, για τη Σα­ντο­ρί­νη έχει ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία προ­ε­πι­λο­γής και το επό­με­νο βήμα είναι η έγκρι­ση των τευ­χών της Β1 φάσης, εξέ­λι­ξη που ανα­μέ­νε­ται μέσα στο αμέ­σως επό­με­νο διά­στη­μα και θα ανοί­ξει τον δρόμο για τον αντα­γω­νι­στι­κό διά­λο­γο. Στο ίδιο πε­ρί­που στά­διο βρί­σκε­ται το έργο Κω–Κα­λύ­μνου, ενώ αντί­στοι­χη πο­ρεία ακο­λου­θεί και το πα­κέ­το των Κυ­κλά­δων που αφορά Σύρο, Μύ­κο­νο, Τήνο και Πάρο. Για τα τε­λευ­ταία προ­βλέ­πε­ται η έγκρι­ση των τευ­χών της επό­με­νης φάσης, ενώ πα­ράλ­λη­λα επι­και­ρο­ποιού­νται οι τε­χνι­κές ανα­λύ­σεις και τα οι­κο­νο­μι­κά δε­δο­μέ­να των έργων.

Η Ρόδος βρί­σκε­ται ένα βήμα πιο μπρο­στά. Ο δια­γω­νι­σμός έχει ήδη ει­σέλ­θει στον αντα­γω­νι­στι­κό διά­λο­γο, με τη δια­δι­κα­σία να περνά πλέον στο στά­διο όπου οι υπο­ψή­φιοι απο­κτούν πρό­σβα­ση στα τε­χνι­κά δε­δο­μέ­να, υπο­βάλ­λουν πα­ρα­τη­ρή­σεις και πραγ­μα­το­ποιούν κατ’ ιδίαν συ­να­ντή­σεις με την ανα­θέ­του­σα αρχή. Προ­βλέ­πε­ται, με­τα­ξύ άλλων, η λει­τουρ­γία Virtual Data Room, στο οποίο θα αναρ­τώ­νται τα στοι­χεία του έργου, πριν ολο­κλη­ρω­θεί η επε­ξερ­γα­σία των τε­χνι­κών και συμ­βα­τι­κών κει­μέ­νων που θα οδη­γή­σει στη συ­νέ­χεια προς τις δε­σμευ­τι­κές προ­σφο­ρές. Η εκτί­μη­ση είναι ότι η Ρόδος βρί­σκε­ται πε­ρί­που ένα δί­μη­νο μπρο­στά από τα υπό­λοι­πα νη­σιω­τι­κά έργα που προ­ω­θού­νται την ίδια πε­ρί­ο­δο.

Το στοί­χη­μα των νη­σιών

Η επι­τά­χυν­ση των δια­γω­νι­σμών απο­κτά ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία αν λη­φθεί υπόψη η ση­με­ρι­νή κα­τά­στα­ση στη δια­χεί­ρι­ση απορ­ριμ­μά­των στο Νότιο Αι­γαίο. Σύμ­φω­να με το ισχύ­ον Πε­ρι­φε­ρεια­κό Σχέ­διο Δια­χεί­ρι­σης Απο­βλή­των, το οποίο στη­ρί­ζε­ται σε κα­τα­γρα­φές της πε­ριό­δου 2019-2021, στην Πε­ρι­φέ­ρεια πα­ρά­γο­νται πε­ρί­που 285.000 τόνοι απο­βλή­των ετη­σί­ως. Από αυ­τούς, πε­ρί­που το 91% οδη­γεί­ται σε ταφή ή δε­μα­το­ποί­η­ση και μόλις το 9% ανα­κυ­κλώ­νε­ται.

Το πο­σο­στό της ταφής πα­ρα­μέ­νει εξαι­ρε­τι­κά υψηλό και απο­τυ­πώ­νει το μέ­γε­θος της από­στα­σης που πρέ­πει να κα­λυ­φθεί, την ώρα που η ίδια η Πε­ρι­φέ­ρεια επι­ση­μαί­νει ότι έως και το 91% των απο­βλή­των κα­τα­λή­γει σή­με­ρα σε υγειο­νο­μι­κή ταφή, με τις υπο­δο­μές δια­λο­γής και ανα­κύ­κλω­σης να πα­ρα­μέ­νουν πε­ριο­ρι­σμέ­νες.

Το πρό­βλη­μα γί­νε­ται ακόμη εντο­νό­τε­ρο τους θε­ρι­νούς μήνες. Σε πολλά του­ρι­στι­κά νησιά ο πραγ­μα­τι­κός πλη­θυ­σμός πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται μέσα σε λίγες εβδο­μά­δες, μαζί με τις πο­σό­τη­τες των πα­ρα­γό­με­νων απορ­ριμ­μά­των, χωρίς να αυ­ξά­νε­ται αντί­στοι­χα η δυ­να­μι­κό­τη­τα των δια­θέ­σι­μων υπο­δο­μών. Ταυ­τό­χρο­να, η έλ­λει­ψη δια­θέ­σι­μης γης πε­ριο­ρί­ζει δρα­στι­κά τις εναλ­λα­κτι­κές επι­λο­γές.

Αυτό ακρι­βώς απο­τε­λεί, σύμ­φω­να με αρ­μό­δια πηγή, ένα από τα με­γα­λύ­τε­ρα προ­βλή­μα­τα των νη­σιών, ο χώρος είναι δυ­σεύ­ρε­τος, ιδιαί­τε­ρα σε πε­ριο­χές με υψηλή του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη. Η απλή ταφή των απορ­ριμ­μά­των δεν μπο­ρεί να απο­τε­λεί μα­κρο­πρό­θε­σμη λύση, καθώς στό­χος είναι μετά την επε­ξερ­γα­σία να οδη­γεί­ται προς ταφή ένα πολύ μι­κρό­τε­ρο υπό­λειμ­μα, πα­ρα­τεί­νο­ντας ταυ­τό­χρο­να τη διάρ­κεια ζωής των ΧΥΤΥ. Η εκτί­μη­ση που δια­τυ­πώ­νε­ται είναι ότι το πρό­βλη­μα αφορά σε μι­κρό­τε­ρο ή με­γα­λύ­τε­ρο βαθμό το σύ­νο­λο των νη­σιών.

Το έργο των 194,9 εκατ. ευρώ σε Μύ­κο­νο, Πάρο, Σύρο και Τήνο

Ένα από τα με­γα­λύ­τε­ρα κομ­μά­τια του νέου σχε­δια­σμού αφορά τις υπο­δο­μές σε Μύ­κο­νο, Πάρο, Σύρο και Τήνο. Το έργο δη­μο­πρα­τή­θη­κε στις αρχές του 2026, με εκτι­μώ­με­νη αξία 194,92 εκατ. ευρώ, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου ΦΠΑ, και προ­βλέ­πει τη με­λέ­τη, χρη­μα­το­δό­τη­ση, κα­τα­σκευή, συ­ντή­ρη­ση, τε­χνι­κή δια­χεί­ρι­ση και λει­τουρ­γία των εγκα­τα­στά­σε­ων για χρο­νι­κό διά­στη­μα έως 27 έτη. Η Δι­υ­πουρ­γι­κή Επι­τρο­πή ΣΔΙΤ είχε εγκρί­νει προη­γου­μέ­νως το έργο με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 157,2 εκατ. ευρώ χωρίς την αντί­στοι­χη επι­βά­ρυν­ση ΦΠΑ.

Στον πυ­ρή­να του σχε­δια­σμού βρί­σκο­νται τρεις Μο­νά­δες Ανά­κτη­σης και Ανα­κύ­κλω­σης Απο­βλή­των σε Μύ­κο­νο, Πάρο και Σύρο και ένας Σταθ­μός Με­τα­φόρ­τω­σης Απορ­ριμ­μά­των στην Τήνο. Η συ­νο­λι­κή δυ­να­μι­κό­τη­τα των υπο­δο­μών φτά­νει τους 61.000 τό­νους ετη­σί­ως.

Η με­γα­λύ­τε­ρη από τις τρεις μο­νά­δες προ­βλέ­πε­ται στη Μύ­κο­νο, με δυ­να­μι­κό­τη­τα 23.000 τόνων τον χρόνο. Ακο­λου­θεί η Σύρος με 17.000 τό­νους και η Πάρος με 15.000 τό­νους, ενώ στην Τήνο ο Σταθ­μός Με­τα­φόρ­τω­σης θα μπο­ρεί να δια­χει­ρί­ζε­ται έως 6.000 τό­νους ετη­σί­ως. Οι τρεις μο­νά­δες επε­ξερ­γα­σί­ας έχουν επο­μέ­νως συ­νο­λι­κή δυ­να­μι­κό­τη­τα 55.000 τόνων, με τους υπό­λοι­πους 6.000 τό­νους να αντι­στοι­χούν στον ΣΜΑ της Τήνου. Στις μο­νά­δες θα γί­νε­ται επε­ξερ­γα­σία σύμ­μει­κτων απο­βλή­των, ανα­κυ­κλώ­σι­μων και ορ­γα­νι­κών, ενώ προ­βλέ­πε­ται εν­σω­μα­τω­μέ­νη επε­ξερ­γα­σία βιο­α­πο­βλή­των.

Στη Β΄ φάση του δια­γω­νι­σμού έχουν πε­ρά­σει η ΑΒΑΞ, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και τα σχή­μα­τα ΗΛΕ­ΚΤΩΡ–Thalis, Metlen–Με­σό­γειος Aqua και AKTOR Πα­ρα­χω­ρή­σεις–WATT. Το επό­με­νο κρί­σι­μο βήμα είναι η έναρ­ξη του αντα­γω­νι­στι­κού δια­λό­γου, μέσα από τον οποίο θα εξει­δι­κευ­θούν οι τε­χνι­κές και οι­κο­νο­μι­κές πα­ρά­με­τροι πριν η δια­δι­κα­σία οδη­γη­θεί στις δε­σμευ­τι­κές προ­σφο­ρές.

Κως και Κά­λυ­μνος

Πα­ράλ­λη­λα κι­νεί­ται το έργο της μο­νά­δας για Κω -Κά­λυ­μνο, συ­νο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού πε­ρί­που 110 εκατ. ευρώ. Το αντι­κεί­με­νο της ΣΔΙΤ πε­ρι­λαμ­βά­νει τη με­λέ­τη, χρη­μα­το­δό­τη­ση, κα­τα­σκευή, συ­ντή­ρη­ση, τε­χνι­κή δια­χεί­ρι­ση και λει­τουρ­γία των εγκα­τα­στά­σε­ων για πε­ρί­ο­δο έως 27 έτη. Στην Κω προ­βλέ­πε­ται Μο­νά­δα Ανα­κύ­κλω­σης και Ανά­κτη­σης Απο­βλή­των μαζί με Χώρο Υγειο­νο­μι­κής Ταφής Υπο­λειμ­μά­των, ενώ στην Κά­λυ­μνο προ­βλέ­πε­ται μο­νά­δα προ­ε­πε­ξερ­γα­σί­ας, ανα­κύ­κλω­σης και ανά­κτη­σης.

Οι εγκα­τα­στά­σεις σχε­διά­ζο­νται ώστε να δια­χει­ρί­ζο­νται συ­νο­λι­κά 46.238 τό­νους απο­βλή­των τον χρόνο. Από αυ­τούς, 24.738 τόνοι αφο­ρούν σύμ­μει­κτα αστι­κά από­βλη­τα, 10.000 τόνοι χω­ρι­στά συλ­λεγ­μέ­να βιο­α­πό­βλη­τα και 11.500 τόνοι ανα­κυ­κλώ­σι­μα υλικά συ­σκευα­σί­ας. Η κα­τα­σκευα­στι­κή πε­ρί­ο­δος υπο­λο­γί­ζε­ται σε δύο χρό­νια και η λει­τουρ­γία σε 25, ενώ η χρη­μα­το­δό­τη­ση της ΣΔΙΤ προ­βλέ­πει συμ­με­το­χή του Προ­γράμ­μα­τος Δη­μο­σί­ων Επεν­δύ­σε­ων σε πο­σο­στό 80%.

Στη Β΄ φάση έχουν προ­κρι­θεί η ΑΒΑΞ, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και τα σχή­μα­τα Metlen–Με­σό­γειος, ΗΛΕ­ΚΤΩΡ–Thalis και AKTOR–WATT. Σύμ­φω­να με τις τε­λευ­ταί­ες πλη­ρο­φο­ρί­ες, το έργο βρί­σκε­ται ου­σια­στι­κά στο ίδιο δια­γω­νι­στι­κό βήμα με τη Σα­ντο­ρί­νη, με τις δια­δι­κα­σί­ες να προ­χω­ρούν προς τον αντα­γω­νι­στι­κό διά­λο­γο.

Η Ρόδος ένα βήμα μπρο­στά

Πιο προ­χω­ρη­μέ­νο είναι το Ολο­κλη­ρω­μέ­νο Σύ­στη­μα Δια­χεί­ρι­σης Απορ­ριμ­μά­των της Ρόδου, εκτι­μώ­με­νης αξίας 139,5 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Ο δια­γω­νι­σμός «τρέ­χει» ήδη εδώ και αρ­κε­τά χρό­νια, με την αρ­χι­κή φάση εκ­δή­λω­σης εν­δια­φέ­ρο­ντος να έχει ολο­κλη­ρω­θεί τον Δε­κέμ­βριο του 2023, ενώ πλέον έχει πε­ρά­σει στη Β΄ φάση και στον αντα­γω­νι­στι­κό διά­λο­γο.

Στη δια­δι­κα­σία συμ­με­τέ­χουν σή­με­ρα τέσ­σε­ρα σχή­μα­τα: ΑΒΑΞ–Thalis, Metlen–Με­σό­γειος Aqua, AKTOR–WATT και ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ–ΤΕΡΝΑ Ενερ­γεια­κή Δια­χεί­ρι­ση Πα­γί­ων. Οι αλ­λα­γές σε σχέση με τα αρ­χι­κά εται­ρι­κά σχή­μα­τα συν­δέ­ο­νται και με τις ανα­κα­τα­τά­ξεις που με­σο­λά­βη­σαν στην αγορά, όπως οι εξα­γο­ρές της Thalis και της ΗΛΕ­ΚΤΩΡ από τον όμιλο Motor Oil και οι εται­ρι­κές με­τα­βο­λές γύρω από την AKTOR.

Το έργο κα­λύ­πτει ου­σια­στι­κά ολό­κλη­ρο τον κύκλο δια­χεί­ρι­σης των απο­βλή­των. Προ­βλέ­πει Μο­νά­δα Ανά­κτη­σης και Ανα­κύ­κλω­σης, επε­ξερ­γα­σία σύμ­μει­κτων αλλά και χω­ρι­στά συλ­λεγ­μέ­νων ρευ­μά­των, ανά­κτη­ση υλι­κών και ενέρ­γειας και τε­λι­κή διά­θε­ση μόνο του υπο­λείμ­μα­τος σε ΧΥΤΥ. Ο ιδιω­τι­κός φο­ρέ­ας θα ανα­λά­βει επί­σης την εμπο­ρι­κή αξιο­ποί­η­ση των προ­ϊ­ό­ντων που προ­κύ­πτουν από την επε­ξερ­γα­σία, όπως ανα­κυ­κλώ­σι­μα υλικά, κο­μπόστ και, όπου προ­βλέ­πε­ται, ηλε­κτρι­κή ή θερ­μι­κή ενέρ­γεια.

Το γε­γο­νός ότι η Ρόδος έχει ήδη πε­ρά­σει στον κυ­ρί­ως αντα­γω­νι­στι­κό διά­λο­γο την το­πο­θε­τεί χρο­νι­κά μπρο­στά από τα υπό­λοι­πα νη­σιω­τι­κά έργα. Το επό­με­νο διά­στη­μα θα αξιο­ποι­η­θεί για την ανταλ­λα­γή τε­χνι­κών στοι­χεί­ων με τους υπο­ψη­φί­ους, τις συ­να­ντή­σεις με την ανα­θέ­του­σα αρχή και την επε­ξερ­γα­σία των συμ­βα­τι­κών κει­μέ­νων, ώστε στη συ­νέ­χεια να δια­μορ­φω­θούν οι τε­λι­κοί όροι του δια­γω­νι­σμού.

Η Σα­ντο­ρί­νη και το επό­με­νο βήμα

Νέα κι­νη­τι­κό­τη­τα κα­τα­γρά­φε­ται και στη Σα­ντο­ρί­νη. Σύμ­φω­να με τις ίδιες πλη­ρο­φο­ρί­ες, η προ­ε­πι­λο­γή έχει πλέον ολο­κλη­ρω­θεί και το επό­με­νο βήμα είναι η έγκρι­ση των τευ­χών της Β1 φάσης, η οποία ανα­μέ­νε­ται να ανοί­ξει και τυ­πι­κά την πόρτα του αντα­γω­νι­στι­κού δια­λό­γου. Πρό­κει­ται για εξέ­λι­ξη που φέρ­νει ξανά στο προ­σκή­νιο ένα έργο το οποίο είχε μεί­νει για ση­μα­ντι­κό διά­στη­μα σε πιο αρ­γούς ρυθ­μούς.

Η κί­νη­ση αυτή έχει ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία λόγω των ει­δι­κών συν­θη­κών της Σα­ντο­ρί­νης, όπου η έντο­νη επο­χι­κό­τη­τα, η με­γά­λη του­ρι­στι­κή πίεση και η πε­ριο­ρι­σμέ­νη δια­θε­σι­μό­τη­τα χώρου κα­θι­στούν τη δια­χεί­ρι­ση των απο­βλή­των ακόμη πιο απαι­τη­τι­κή. Η λο­γι­κή του νέου σχε­δια­σμού είναι να μειω­θεί όσο το δυ­να­τόν πε­ρισ­σό­τε­ρο το υλικό που κα­τα­λή­γει σε τε­λι­κή ταφή, με­τα­φέ­ρο­ντας το βάρος προς την ανά­κτη­ση, την ανα­κύ­κλω­ση και την επε­ξερ­γα­σία ορ­γα­νι­κών απο­βλή­των.

Στο κάδρο και το Βό­ρειο Αι­γαίο

Την ίδια στιγ­μή, σχε­δια­σμός βρί­σκε­ται σε εξέ­λι­ξη και για το Βό­ρειο Αι­γαίο. Σύμ­φω­να με την αρ­μό­δια πηγή, υπάρ­χει πρό­θε­ση να προ­ω­θη­θεί προς έγκρι­ση μέσα στον Σε­πτέμ­βριο ένα ακόμη έργο ολο­κλη­ρω­μέ­νης δια­χεί­ρι­σης, το οποίο δεν έχει μέχρι στιγ­μής λάβει την τε­λι­κή έγκρι­ση. Στη συ­ζή­τη­ση πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται ολο­κλη­ρω­μέ­νες εγκα­τα­στά­σεις με επε­ξερ­γα­σία βιο­α­πο­βλή­των και στε­ρε­ών απο­βλή­των καθώς και υπο­δο­μές τε­λι­κής διά­θε­σης, με σαφή ανα­φο­ρά στη Σάμο. Η ακρι­βής τε­λι­κή δια­μόρ­φω­ση του έργου και οι υπό­λοι­πες νη­σιω­τι­κές ενό­τη­τες δεν έχουν ακόμη ορι­στι­κο­ποι­η­θεί σε επί­πε­δο επί­ση­μης από­φα­σης και, ως εκ τού­του, πα­ρα­μέ­νουν υπό επε­ξερ­γα­σία.

Εφό­σον κλεί­σει και αυτή η εκ­κρε­μό­τη­τα, η εκτί­μη­ση είναι ότι ένα πολύ με­γά­λο μέρος του σχε­δια­σμού για τις νέες υπο­δο­μές απο­βλή­των θα έχει πλέον είτε δρο­μο­λο­γη­θεί δια­γω­νι­στι­κά είτε εντα­χθεί σε συ­γκε­κρι­μέ­νο πλάνο υλο­ποί­η­σης. Σε εθνι­κό επί­πε­δο, τα έργα δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των που προ­ω­θού­νται μέσω ΣΔΙΤ έχουν φτά­σει, σύμ­φω­να με την ίδια πηγή, τα 13, πα­ράλ­λη­λα με σειρά δη­μό­σιων έργων που κα­λύ­πτουν άλλες πε­ριο­χές της χώρας.

Το επό­με­νο διά­στη­μα είναι επο­μέ­νως κρί­σι­μο. Η με­τά­βα­ση στον αντα­γω­νι­στι­κό διά­λο­γο δεν ση­μαί­νει ότι οι μο­νά­δες βρί­σκο­νται λίγο πριν από την κα­τα­σκευή, ση­μα­το­δο­τεί όμως ένα ου­σια­στι­κό βήμα ωρί­μαν­σης: είναι η φάση κατά την οποία ο τε­χνι­κός σχε­δια­σμός, το χρη­μα­το­δο­τι­κό μο­ντέ­λο, οι συμ­βα­τι­κοί όροι και οι απαι­τή­σεις του Δη­μο­σί­ου δο­κι­μά­ζο­νται απέ­να­ντι στις πραγ­μα­τι­κές δυ­να­τό­τη­τες της αγο­ράς πριν ζη­τη­θούν δε­σμευ­τι­κές προ­σφο­ρές. Για τα νησιά, όπου κάθε θε­ρι­νή πε­ρί­ο­δος επα­να­φέ­ρει με με­γα­λύ­τε­ρη έντα­ση το ζή­τη­μα της δια­χεί­ρι­σης των απορ­ριμ­μά­των, η ολο­κλή­ρω­ση αυτής της δια­δι­κα­σί­ας απο­τε­λεί την ανα­γκαία προ­ϋ­πό­θε­ση ώστε οι σχε­δια­σμοί των τε­λευ­ταί­ων ετών να αρ­χί­σουν τε­λι­κά να με­τα­τρέ­πο­νται σε πραγ­μα­τι­κές υπο­δο­μές.

Πηγή: energygame.gr