«Γαλάζια Πατρίδα»: Η Αθήνα απαντά στις διαρροές της Άγκυρας με αιχμή τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό

Με σαφές μήνυμα ότι «κανένας εσω­τε­ρι­κός νομο­θέ­της δεν μπορεί να δεσμεύ­σει το διεθνές δίκαιο», η Αθήνα επι­χει­ρεί να απο­δο­μή­σει πολι­τικά και νομικά τις πλη­ρο­φο­ρίες περί επι­κεί­με­νου τουρ­κι­κού νομο­σχε­δίου για τη λεγό­μενη «Γαλάζια Πατρίδα», την ώρα που στην ελλη­νική διπλω­μα­τία παρα­κο­λου­θούν στενά τις διαρ­ροές από την Άγκυρα και αξιο­λο­γούν τις πραγ­μα­τι­κές προ­θέ­σεις της τουρ­κι­κής ηγεσίας.

Χθες από το βήμα της Βουλής, ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Γιώργος Γερα­πε­τρί­της εμφα­νί­στηκε καθη­συ­χα­στι­κός ως προς τη νομική διά­σταση του ζητή­μα­τος, αλλά ταυ­τό­χρονα προει­δο­ποί­ησε εμμέσως για τον πολι­τικό και γεω­πο­λι­τικό αντί­κτυπο μιας τέτοιας κίνησης. Όπως τόνισε, οποια­δή­ποτε μονο­με­ρής ενέρ­γεια που αφορά ΑΟΖ ή θαλάσ­σιες ζώνες «δεν φέρει καμία απο­λύ­τως έννομη συνέ­πεια», καθώς το διεθνές δίκαιο προ­βλέ­πει ρητώς ότι οι οριο­θε­τή­σεις πραγ­μα­το­ποιού­νται μόνο μέσω συμ­φω­νιών μεταξύ κρατών με αντι­κεί­με­νες ή παρα­κεί­με­νες ακτές.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, πίσω από τη δημόσια αντι­πα­ρά­θεση ανα­δει­κνύ­ε­ται η βαθύ­τερη σύγκρουση δύο δια­φο­ρε­τι­κών προ­σεγ­γί­σεων: από τη μία, η ελλη­νική θέση που επι­μέ­νει στη θεσμική κατο­χύ­ρωση μέσω του Διε­θνούς Δικαίου και των ευρω­παϊ­κών εργα­λείων και, από την άλλη, η τουρ­κική στρα­τη­γική της δημιουρ­γίας πολι­τι­κών και γεω­γρα­φι­κών τετε­λε­σμέ­νων, ακόμη και όταν αυτά δεν ανα­γνω­ρί­ζο­νται διεθνώς. Δεν είναι τυχαίο ότι στην Αθήνα παρα­πέ­μπουν διαρκώς στο παρά­δειγμα του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου ή του casus belli, τα οποία – αν και ανυ­πό­στατα νομικά – εξα­κο­λου­θούν να επι­βα­ρύ­νουν το ελλη­νο­τουρ­κικό περι­βάλ­λον ασφα­λείας.

Οι τουρ­κι­κές αντι­φά­σεις και η τακτική της «δοκιμής αντι­δρά­σεων»

Ανα­λυ­τές, πάντως, επι­ση­μαί­νουν ότι η συζή­τηση διε­ξά­γε­ται μέχρι στιγμής πάνω σε ένα εξαι­ρε­τικά ρευστό και ασαφές πεδίο, καθώς ουδείς γνω­ρί­ζει ακόμη το πραγ­μα­τικό περιε­χό­μενο του τουρ­κι­κού νομο­σχε­δίου. Είναι ενδει­κτικό ότι μέσα σε λίγα μόλις εικο­σι­τε­τρά­ωρα οι πλη­ρο­φο­ρίες που δια­κι­νού­νται στον τουρ­κικό Τύπο εμφα­νί­ζο­νται αντι­φα­τι­κές: αρχικά, στις 12 Μαΐου έγινε λόγος για ενσω­μά­τωση των λεγό­με­νων «γκρίζων ζωνών» στο νομο­θέ­τημα, δυο μέρες αργό­τερα (14/5) υπήρξαν διαρ­ροές ότι ορι­σμένα νησιά θα χαρα­κτη­ρί­ζο­νταν ευθέως «τουρ­κικά», ενώ στις 17 του μήνα άλλες πηγές υπο­στή­ρι­ξαν ότι θα πρό­κει­ται απλώς για περιο­χές «απροσ­διό­ρι­στης κυριαρ­χίας». Τελευ­ταία εκδοχή – την περα­σμένη Πέμπτη – θέλει το νομο­σχέ­διο να απο­φεύ­γει τελικά ακόμη και την αναφορά σε νησιά ή χάρτες.

Κατά τις ίδιες εκτι­μή­σεις, η Άγκυρα φαί­νε­ται να ακο­λου­θεί μια τακτική «δοκιμής αντι­δρά­σεων», αφή­νο­ντας σκόπιμα θολό το περιε­χό­μενο της πρω­το­βου­λίας ώστε να μετρή­σει τόσο τις διε­θνείς όσο και τις εσω­τε­ρι­κές αντι­δρά­σεις, χωρίς να δεσμεύ­ε­ται πολι­τικά από ένα επίσημο κείμενο. «Σε αυτό το αόριστο μπορείς να προ­σθέ­τεις ή να αφαι­ρείς πράγ­ματα ακριβώς επειδή δεν κιν­δυ­νεύ­εις να εκτε­θείς», σημειώ­νουν χαρα­κτη­ρι­στικά πηγές με γνώση των ελλη­νο­τουρ­κι­κών ισορ­ρο­πιών.

Υπό αυτό το πρίσμα, στην Αθήνα απο­φεύ­γουν – του­λά­χι­στον προς το παρόν – κινή­σεις υψηλής έντασης, επι­μέ­νο­ντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει επίσημη αντί­δραση απέ­να­ντι σε ανε­πί­ση­μες διαρ­ροές. Ωστόσο, σύμφωνα με διπλω­μα­τι­κές πηγές, η ελλη­νική πλευρά έχει στη φαρέτρα των κινή­σεών της την ενη­μέ­ρωση συμ­μά­χων και εταίρων, μετα­φέ­ρο­ντας την ανη­συ­χία της για την πιθα­νό­τητα θεσμι­κής κατο­χύ­ρω­σης της ρητο­ρι­κής της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας».

Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαί­τερη βαρύ­τητα αποκτά η αναφορά του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών στον ελλη­νικό Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό, τον οποίο χαρα­κτή­ρισε ουσια­στικά «τα όρια της θαλάσ­σιας πατρί­δας μας». Όπως επι­ση­μαί­νε­ται, η Αθήνα επι­χει­ρεί να αντι­πα­ρα­θέ­σει στη ρητο­ρική της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» μια στρα­τη­γική θεσμι­κής κατο­χύ­ρω­σης που εδρά­ζε­ται στο ευρω­παϊκό κεκτη­μένο και στο διεθνές δίκαιο, προ­βάλ­λο­ντας παράλ­ληλα την εικόνα μιας χώρας που ασκεί στην πράξη τα κυριαρ­χικά της δικαιώ­ματα – από τις συμ­φω­νίες ΑΟΖ έως τις έρευνες υδρο­γο­ναν­θρά­κων με τη συμ­με­τοχή της Chevron.

Την ίδια ώρα, στην ελλη­νική διπλω­μα­τία εκτι­μούν ότι η συζή­τηση περί «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» δεν είναι απο­κομ­μένη από τις ευρύ­τε­ρες γεω­πο­λι­τι­κές ανα­κα­τα­τά­ξεις στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο και τη Μέση Ανατολή. Σε μια περίοδο όπου η Τουρκία επι­χει­ρεί να επα­να­το­πο­θε­τη­θεί ως περι­φε­ρεια­κός παίκτης αυξη­μέ­νης επιρ­ροής, η Αθήνα θεωρεί ότι η απά­ντηση δεν μπορεί να είναι μόνο επι­κοι­νω­νιακή, αλλά κυρίως στρα­τη­γική, με δια­τή­ρηση ισχυρών συμ­μα­χιών, ενεργή παρου­σία στο πεδίο και σταθερή προ­σή­λωση στο διεθνές δίκαιο.

Πηγή: skai.gr