Τρεις υποθέσεις, μία απόφαση: Το Συμβούλιο της Επικρατείας θα νομολογήσει για τα κωλύματα εκλογιμότητας στον Δήμο Ρόδου

• Η Ολο­μέ­λεια εκδί­κασε χθες τις υπο­θέ­σεις Καλο­πήτα, Θωμάτου και Κόγγου, με τους δια­δί­κους να λαμ­βά­νουν προ­θε­σμία έως την Παρα­σκευή για τα υπο­μνή­ματά τους· το απο­τέ­λε­σμα θα απο­τε­λέ­σει δεδι­κα­σμένο για όλη τη χώρα

Μια συνε­δρί­αση με βαρύ­νουσα θεσμική σημασία για την τοπική αυτο­διοί­κηση διε­ξή­χθη χθες στην Ολο­μέ­λεια του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας. Οι δικα­στές της ανώ­τα­της διοι­κη­τι­κής δικαιο­σύ­νης εξέ­τα­σαν ταυ­τό­χρονα τις τρεις αναι­ρέ­σεις που αφορούν στις εκλο­γι­κές ενστά­σεις στον Δήμο Ρόδου, θέτο­ντας στο επί­κε­ντρο ένα κρίσιμο ζήτημα: πότε και υπό ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις συντρέ­χει κώλυμα εκλο­γι­μό­τη­τας για υπο­ψη­φί­ους που συν­δέ­ο­νται συμ­βα­τικά με τον οικείο δήμο.

Η απόφαση που θα εκδοθεί δεν περιο­ρί­ζε­ται στα στενά γεω­γρα­φικά όρια της Ρόδου, θα απο­τε­λέ­σει ερμη­νευ­τικό φάρο για όλη τη χώρα.

Η ακρο­α­μα­τική δια­δι­κα­σία και  οι παρα­στά­σεις

Στην υπόθεση του 43χρονου εκλε­γέ­ντος δημο­τι­κού συμ­βού­λου κ. Βάιου Καλο­πήτα, παρό­ντες στην αίθουσα ήταν ο ίδιος και οι δικη­γό­ροι του κ.κ. Ευάγ­γε­λος Βενι­ζέ­λος και Μ. Πιέρου, ενώ στην υπόθεση των κ.κ. Μιχ. Θωμάτου και Ανδρέα Κόγγου παρέστη ο συνή­γο­ρός τους κ. Μ. Παπα­δη­μη­τρίου.

Την πλευρά της κ. Κρυ­στάλ­λως Γιαν­τσί­δου, που έχει κατα­θέ­σει αναι­ρέ­σεις και στις τρεις υπο­θέ­σεις, εκπρο­σώ­πη­σαν οι νομικοί κ.κ. Λάμπρος Πάσχος και Φίλιπ­πος Σπυ­ρό­που­λος.

Οι αντί­δι­κες πλευρές έλαβαν προ­θε­σμία έως την προσεχή Παρα­σκευή για να κατα­θέ­σουν τα υπο­μνή­ματά τους, ενώ η Ολο­μέ­λεια ανα­μέ­νε­ται να δια­σκε­φθεί άμεσα. Ο ειση­γη­τής, σύμ­βου­λος Επι­κρα­τείας Βασίλης Ανδρου­λά­κης, είχε ήδη κατα­στή­σει σαφές ότι δεν τίθεται θέμα ανα­βο­λής, καθώς οι υπο­θέ­σεις έχουν προ­δι­κα­στικά ωρι­μά­σει και απαι­τεί­ται ενιαία αντι­με­τώ­πιση.

Η εισή­γηση για την  υπόθεση Γιαν­τσί­δου  – Θωμάτου

Ιδιαί­τερη βαρύ­τητα απέ­κτησε η υπόθεση Γιαν­τσί­δου Κρυ­στάλ­λως κατά Θωμάτου Μιχαήλ, για την οποία είχε προη­γη­θεί ανα­λυ­τική εισή­γηση. Σύμφωνα με αυτήν, το κρίσιμο ζήτημα εστιά­ζε­ται στην ερμη­νεία του άρθρου 10 παρ. 2 περ. στ’ και ζ΄ του νόμου 4804/2021, που προ­βλέ­πει ασυμ­βί­βα­στο για όσους συν­δέ­ο­νται με τον δήμο ή τα νομικά του πρόσωπα με σύμβαση προ­μή­θειας, έργου ή υπη­ρε­σιών άνω των 10.000 ευρώ.

Το ερώτημα που τέθηκε είναι αν η έννοια της «σύμ­βα­σης σε ισχύ» εξαρ­τά­ται από την πλήρη εξό­φλησή της ή από την ολο­κλή­ρωση της υλικής εκτέ­λε­σης. Η κρα­τή­σασα γνώμη στο Γ΄ Τμήμα θεωρεί ότι η σύμβαση παύει να ισχύει με την ορι­στική παρα­λαβή του αντι­κει­μέ­νου και όχι με την οικο­νο­μική τακτο­ποί­ηση. Ωστόσο, μειο­ψη­φία δικα­στών υπο­στή­ριξε ότι η προ­σέγ­γιση αυτή περιο­ρί­ζει δυσα­νά­λογα το δικαί­ωμα του εκλέ­γε­σθαι, καθώς τιμωρεί πρόσωπα που δεν δια­θέ­τουν απο­φα­σι­στική επιρροή στις συμ­βά­σεις των εται­ρειών στις οποίες συμ­με­τέ­χουν.

Το νομικό αντι­κεί­μενο και τα πραγ­μα­τικά περι­στα­τικά

Η ένσταση αφο­ρούσε τον 50χρονο εκλε­γέ­ντα δημο­τικό σύμ­βουλο Καμεί­ρου, ο οποίος δια­τε­λούσε αντι­πρό­ε­δρος εται­ρείας με ενεργές συμ­βά­σεις με τον Δήμο Ρόδου. Το πρω­το­βάθ­μιο δικα­στή­ριο είχε απορ­ρί­ψει την ένσταση, κρί­νο­ντας ότι μία από τις συμ­βά­σεις είχε ολο­κλη­ρω­θεί πριν από την κρίσιμη ημε­ρο­μη­νία της 1ης Ιανουα­ρίου 2023, ακόμη και αν η πληρωμή έγινε αργό­τερα. Η πλευρά της αναι­ρε­σεί­ου­σας επι­μέ­νει ότι το κρι­τή­ριο θα πρέπει να είναι η οικο­νο­μική εξό­φληση και όχι η παρα­λαβή, θέτο­ντας ταυ­τό­χρονα ζήτημα αν οι συμ­βά­σεις πρέπει να αθροί­ζο­νται ανά έτος ή συνο­λικά.

Η υπόθεση Καλο­πήτα και η απόφαση 615/2025

Η υπόθεση του 43χρονου Καλο­πήτα απο­τέ­λεσε την αφε­τη­ρία της νομο­λο­για­κής αλυ­σί­δας που οδήγησε στην Ολο­μέ­λεια. Το Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου είχε δεχθεί ένσταση ενα­ντίον του, θεω­ρώ­ντας ότι είχε κώλυμα εκλο­γι­μό­τη­τας λόγω συμ­με­το­χής σε εται­ρεία με ενεργές συμ­βά­σεις άνω των 10.000 ευρώ. Το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας, με την απόφαση 615/2025, ανέ­δειξε τέσ­σε­ρις θεμε­λιώ­δεις άξονες: το συνταγ­μα­τικό πλαίσιο των κωλυ­μά­των, τον χρόνο κρίσης της νομι­μό­τη­τας, την έννοια της ενεργής σύμ­βα­σης και την ανα­λο­γι­κό­τητα του ορίου.

Η απόφαση αυτή θεω­ρή­θηκε σταθμός, καθώς συν­δύ­ασε την ανάγκη δια­φά­νειας με την κατο­χύ­ρωση των πολι­τι­κών δικαιω­μά­των. Επι­κα­λέ­στηκε ρητά το άρθρο 5 του Συντάγ­μα­τος, που προ­στα­τεύει το δικαί­ωμα συμ­με­το­χής στην πολι­τική ζωή, και το άρθρο 52, που εγγυά­ται τη γνήσια έκφραση της λαϊκής βού­λη­σης, τονί­ζο­ντας ότι κάθε περιο­ρι­σμός πρέπει να εξυ­πη­ρε­τεί θεμιτό σκοπό και να τηρεί την αρχή της ανα­λο­γι­κό­τη­τας.

Η υπόθεση Κόγγου και η παρα­πο­μπή στην Ολο­μέ­λεια

Αντί­στοιχο ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει η υπόθεση Κόγγου, εκλε­γέ­ντος συμ­βού­λου στην Ιαλυσό, ο οποίος έχασε την έδρα του μετά από απόφαση του Διοι­κη­τι­κού Πρω­το­δι­κείου Ρόδου (337/2024) που δέχθηκε ένσταση εις βάρος του. Το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας, με την απόφαση 1086/2025, έκρινε ότι η υπόθεση εγείρει ζητή­ματα υπέρ­τε­ρης θεσμι­κής σημα­σίας και την παρέ­πεμψε στην Ολο­μέ­λεια για ορι­στική κρίση.

Η παρα­πο­μπή αυτή σημα­το­δό­τησε την πρόθεση του ανώ­τα­του δικα­στη­ρίου να δια­μορ­φώ­σει ενιαία νομο­λο­γία, ικανή να καθο­δη­γή­σει όλα τα διοι­κη­τικά δικα­στή­ρια της χώρας.

Το δια­κύ­βευμα και οι θεσμι­κές προ­ε­κτά­σεις

Η χθεσινή συνε­δρί­αση της Ολο­μέ­λειας του ΣτΕ δεν αφορά απλώς τη Ρόδο ή τους τρεις εκλε­γέ­ντες συμ­βού­λους· απο­τε­λεί ένα κρίσιμο σταυ­ρο­δρόμι για την έννοια της πολι­τι­κής αμε­ρο­λη­ψίας και της ισό­τη­τας των ευκαι­ριών στις εκλογές. Το Δικα­στή­ριο καλεί­ται να απα­ντή­σει πώς μπορεί να δια­σφα­λι­στεί η δια­φά­νεια και η ακε­ραιό­τητα της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης χωρίς να κατα­λύ­ε­ται το δικαί­ωμα κάθε πολίτη να συμ­με­τέ­χει στην εκλο­γική δια­δι­κα­σία.

Η επι­κεί­μενη απόφαση ανα­μέ­νε­ται να λει­τουρ­γή­σει ως νομο­λο­για­κός οδηγός για τις επό­με­νες δημο­τι­κές και περι­φε­ρεια­κές εκλογές, καθο­ρί­ζο­ντας με σαφή­νεια την εφαρ­μογή του άρθρου 10 του ν. 4804/2021. Παράλ­ληλα, θα επα­να­προσ­διο­ρί­σει τα όρια του θεμιτού περιο­ρι­σμού των πολι­τι­κών δικαιω­μά­των υπό το πρίσμα του Συντάγ­μα­τος και της αρχής της ανα­λο­γι­κό­τη­τας.