Χρήστος Ευστρατίου: «Στόχος μας ανθεκτικά νησιά απέναντι στην κλιματική κρίση»

Βρι­σκό­μα­στε στην έναρξη της αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου. Σε ποια κατά­σταση ετοι­μό­τη­τας κ. Ευστρα­τίου βρί­σκο­νται σήμερα τα Δωδε­κά­νησα; Υπάρ­χουν συγκε­κρι­μένα νησιά που σας προ­κα­λούν μεγα­λύ­τερη ανη­συ­χία λόγω ελλεί­ψεων σε υπο­δο­μές ή προ­σω­πικό;

Είμαστε καλύ­τερα προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι από κάθε άλλη χρονιά κα. Παμπρή, αυτό είναι δεδο­μένο. Αλλά ας είμαστε ειλι­κρι­νείς: ποτέ δεν μπορείς να πεις ότι είσαι πλήρως έτοιμος όταν έχεις να κάνεις με ακραία φαι­νό­μενα και με νησιά που υπο­δέ­χο­νται εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκε­πτών κάθε του­ρι­στική περίοδο.

Στη Ρόδο, έχουν γίνει παρεμ­βά­σεις ουσίας: καθα­ρι­σμοί, βελ­τί­ωση πρό­σβα­σης σε κρί­σι­μες περιο­χές, ενί­σχυση αντι­πυ­ρι­κών ζωνών. Το ίδιο και σε άλλα νησιά.

Όμως η πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι ότι τα Δωδε­κά­νησα δεν είναι ένας ενιαίος χώρος — είναι δεκάδες δια­φο­ρε­τι­κές περι­πτώ­σεις που απαι­τούν μόνιμη προσοχή και πόρους.

Τα νησιά μας είναι εξ ορισμού πιο ευάλωτα στην κλι­μα­τική κρίση σε σχέση με τις ηπει­ρω­τι­κές περιο­χές, καθώς συν­δυά­ζουν μια σειρά από ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά: περιο­ρι­σμέ­νους φυσι­κούς πόρους – κυρίως το νερό, έντονη εποχική πίεση λόγω του του­ρι­σμού και γεω­γρα­φική απο­μό­νωση που δυσκο­λεύει την άμεση αντι­με­τώ­πιση κρίσεων. Παράλ­ληλα, τα ακραία φαι­νό­μενα, όπως οι καύ­σω­νες, οι έντονες βρο­χο­πτώ­σεις ή οι πυρ­κα­γιές, έχουν δυσα­νά­λογο αντί­κτυπο στις μικρές νησιω­τι­κές μας κοι­νω­νίες. Μία μόνο κατα­στροφή μπορεί να επη­ρε­ά­σει συνο­λικά την οικο­νο­μία και την καθη­με­ρι­νό­τητα. Για αυτό και η ανθε­κτι­κό­τητα των νησιών δεν είναι απλώς περι­βαλ­λο­ντικό ζήτημα, αλλά ζήτημα επι­βί­ω­σης και βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης.

Και θέλω να ξεκα­θα­ρίσω κάτι: Κανένα νησί δεν είναι εκτός του ραντάρ μας. Ίσως φαί­νε­ται ότι το βάρος πέφτει κυρίως στη Ρόδο και την Κω, λόγω μεγέ­θους και αυξη­μέ­νων αναγκών, η πραγ­μα­τι­κό­τητα όμως είναι δια­φο­ρε­τική: η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου έχει ανα­πτύ­ξει ένα εκτε­τα­μένο δίκτυο παρεμ­βά­σεων σε όλα τα νησιά της Δωδε­κα­νή­σου, από τα μεγα­λύ­τερα έως τα πιο μικρά και απο­μα­κρυ­σμένα. Μέσα από μικρό­τερα αλλά κρίσιμα έργα υπο­δο­μής – όπως παρεμ­βά­σεις σε ρέματα, αντι­πλημ­μυ­ρι­κές θωρα­κί­σεις, έργα ύδρευ­σης και δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των – κανένα νησί δεν έχει μείνει εκτός σχε­δια­σμού. Αυτή η κατα­νομή δείχνει ότι η στρα­τη­γική δεν είναι συγκε­ντρω­τική, αλλά στο­χεύει στη συνο­λική ανθε­κτι­κό­τητα του νησιω­τι­κού συμπλέγ­μα­τος, ανε­ξαρ­τή­τως μεγέ­θους ή του­ρι­στι­κής δυνα­μι­κής.

Προ ημερών παρα­βρε­θή­κατε στην υποδοχή των ενα­έ­ριων μέσων στο αερο­δρό­μιο. Είναι επαρκή τα δια­θέ­σιμα πυρο­σβε­στικά μέσα για τις αυξη­μέ­νες ανάγκες της θερινής περιό­δου;

Η έγκαιρη άφιξη των ενα­έ­ριων μέσων είναι πάντα η πρώτη μεγάλη «ανάσα» για την επι­χει­ρη­σιακή μας ετοι­μό­τητα. Φέτος, τα μέσα είναι σαφώς περισ­σό­τερα και με καλύ­τερο συντο­νι­σμό. Για την αντι­πυ­ρική περίοδο του 2026, έχουμε μόνιμα σταθ­μευ­μένα στη Ρόδο τρία αερο­πλάνα τύπου Air Tractor και ένα ελι­κό­πτερο. Αυτό αλλάζει τελείως τα δεδο­μένα στην πρώτη αντα­πό­κριση.

Ωστόσο, η φύση των νησιών μας – η δια­σπορά, η γεω­μορ­φο­λο­γία και οι ισχυροί άνεμοι – επι­βάλ­λουν διαρκή επα­γρύ­πνηση. Γι’ αυτό και επεν­δύ­ουμε όχι μόνο στην κατα­στολή, αλλά κυρίως στην πρόληψη και την έγκαιρη παρέμ­βαση. Πολύ σημα­ντική παρά­με­τρος είναι ο συντο­νι­σμός των δυνά­μεων που επι­χει­ρούν σε κάθε περι­στα­τικό. Και αυτή η παρά­με­τρος έχει βελ­τιω­θεί μέσα από ασκή­σεις και καλ­λιέρ­γεια της συνερ­γα­σίας μεταξύ των Φορέων. Παράλ­ληλα, αξιο­ποιού­νται νέα εργα­λεία παρα­κο­λού­θη­σης και έγκαι­ρης ειδο­ποί­η­σης, που μειώ­νουν τον χρόνο αντί­δρα­σης». Στα νησιά, ο χρόνος είναι εχθρός. Αν χαθεί η πρώτη ώρα, η μάχη γίνεται άνιση.

Τα τελευ­ταία χρόνια βλέ­πουμε συχνό­τε­ρες πλημ­μύ­ρες, θυελ­λώ­δεις ανέμους και παρα­τε­τα­μέ­νους καύ­σω­νες. Είναι τα Δωδε­κά­νησα προ­ε­τοι­μα­σμένα για αυτή τη νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα και πού εξε­λίσ­σο­νται ακόμη έργα αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας;

Σήμερα δεν μπορείς να μιλάς για Πολι­τική Προ­στα­σία απο­κομ­μένη από το περι­βάλ­λον, τη βιώσιμη ανά­πτυξη και το του­ρι­στικό φορτίο του καλο­και­ριού. Όλα είναι μια αλυσίδα.

Πάρτε τη λει­ψυ­δρία: Είναι ίσως η μεγα­λύ­τερη απειλή μας. Αυτό δεν σημαί­νει όμως ότι στε­κό­μα­στε άπραγοι και περι­μέ­νουμε το θαύμα. Υπάρ­χουν λύσεις για τους δήμους που μπορούν να ενερ­γο­ποι­η­θούν με σχέδιο και δουλειά και εμείς συνερ­γα­ζό­μα­στε με Δήμους για έργα αφα­λά­τω­σης, εκσυγ­χρο­νι­σμό δικτύων και δράσεις εξοι­κο­νό­μη­σης νερού.

Το ίδιο και στα απορ­ρίμ­ματα, όπου γίνο­νται σοβαρά βήματα με σύγ­χρο­νες μονάδες επε­ξερ­γα­σίας και ανα­κύ­κλωση, ειδικά στις του­ρι­στι­κές περιο­χές. Στόχος είναι ένας: Νησιά που αντέ­χουν.

Δεν μιλάμε λοιπόν για μεμο­νω­μένα έργα αλλά για μια ολι­στική προ­σέγ­γιση προ­σαρ­μο­γής και θωρά­κι­σης που συν­δυά­ζει μελέτες, καθα­ρι­σμούς, μεγάλα τεχνικά έργα, υδραυ­λικά και περι­βαλ­λο­ντικά έργα. Στη Ρόδο μόνο, μέσα σε λίγα χρόνια, τρέχουν παρεμ­βά­σεις άνω των 15 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ – από τις επεί­γου­σες αντι­πλημ­μυ­ρι­κές εργα­σίες μετά τις πυρ­κα­γιές, τους ετή­σιους καθα­ρι­σμούς μέχρι μεγάλα αντι­πλημ­μυ­ρικά έργα, όπως στον Αρχάγ­γελο, στην Λάρδο. Αυτήν την εβδο­μάδα δημο­πρα­τή­σαμε το έργο της αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας των Απολ­λώ­νων. Το ίδιο μοντέλο επε­κτεί­νε­ται σε όλα τα νησιά, από το μεγα­λύ­τερο έως το μικρό­τερο.

Το μεγάλο στοί­χημα όμως δεν είναι αν γίνο­νται έργα, αλλά το πόσο γρήγορα γίνο­νται. Η κλι­μα­τική κρίση τρέχει κι όλοι οι φορείς της Δημό­σιας Διοί­κη­σης και της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης πρέπει να ανε­βά­σουμε ταχύ­τητα. Η Πολι­τική Προ­στα­σία είναι σαν μια ορχή­στρα: Δεν αρκεί να παίζει ένας μόνο σωστά τον ρυθμό για να βγει το κομμάτι. Πρέπει ο καθένας να κάνει τη δουλειά του, σωστά και στον χρόνο του. Παράλ­ληλα, θα πρέπει να στε­λε­χω­θούν οι Υπη­ρε­σίες με κατάλ­ληλο προ­σω­πικό και να γίνουν νομο­θε­τι­κές ρυθ­μί­σεις για την επι­τά­χυνση των δια­δι­κα­σιών στα έργα υπο­δο­μών ώστε να μην χάνεται κρί­σι­μος χρόνος.

Αντι­λαμ­βά­νο­μαι ότι τα ενα­πο­μεί­να­ντα δασικά τμήματα που θεω­ρού­νται πλέον περιο­χές υψηλού κιν­δύ­νου, παρα­κο­λου­θού­νται στενά;

Τα δασικά οικο­συ­στή­ματα στα Δωδε­κά­νησα είναι περιο­ρι­σμένα και ιδιαί­τερα ευάλωτα. Για τον λόγο αυτό εφαρ­μό­ζε­ται συνεχής επι­τή­ρηση, τόσο με φυσική παρου­σία πυρο­σβε­στών και εθε­λο­ντι­κών ομάδων όσο και με τεχνο­λο­γικά μέσα. Φέτος, επι­στρα­τεύ­ουμε και την τεχνο­λο­γία: Έχουμε ήδη στον αέρα drones με θερ­μι­κές κάμερες –δύο στη Ρόδο και ένα στην Κω– που περι­πο­λούν πάνω από τους δασι­κούς όγκους. Μπορούν να «πιάσουν» καπνό ή εστία στα πρώτα κρίσιμα λεπτά και να στεί­λουν αμέσως σήμα στην Πυρο­σβε­στική.

Και πάντα, το μεγάλο μας όπλο είναι οι άνθρω­ποί μας. Έχουμε πλέον περισ­σό­τε­ρες πιστο­ποι­η­μέ­νες εθε­λο­ντι­κές ομάδες πολι­τι­κής προ­στα­σίας κατα­γε­γραμ­μέ­νες στο Εθνικό Μητρώο Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας και έχουμε ως στόχο να μην υπάρχει νησί της Δωδε­κα­νή­σου που να μην έχει του­λά­χι­στον μία ομάδα πολι­τι­κής προ­στα­σίας. Συνε­χί­ζουμε να παρέ­χουμε μέσα και εξο­πλι­σμό στις πιστο­ποι­η­μέ­νες ομάδες μας και να συν­δρά­μουμε στην εκπαί­δευσή τους. Δια­τη­ρούμε επι­και­ρο­ποι­η­μένο το μητρώο των μηχα­νη­μά­των έργου που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στα νησιά μας και είμαστε σε αναμονή παρα­λα­βής εξο­πλι­σμού από το εθνικό πρό­γραμμα Αιγίς για τις ανάγκες της πολι­τι­κής προ­στα­σίας.

Ξέρετε η προ­στα­σία των δασικών οικο­συ­στη­μά­των μας δεν αφορά μόνο στη μείωση κιν­δύ­νου πυρ­κα­γιάς, αλλά και τη συνο­λική οικο­λο­γική ισορ­ρο­πία των νησιών.

Αν είχατε τη δυνα­τό­τητα να ζητή­σετε σήμερα τρεις παρεμ­βά­σεις από την κεντρική κυβέρ­νηση, ποιες θα ήταν;

Θα σταθώ σε τρεις άξονες:

1. Ενί­σχυση ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού, ειδικά σε νησιω­τι­κές περιο­χές όπου οι ανάγκες είναι αυξη­μέ­νες.

2. Μόνιμες υπο­δο­μές και εξο­πλι­σμός, προ­σαρ­μο­σμέ­νος στις ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες του Νοτίου Αιγαίου.

3. Την τρίτη παρέμ­βαση θα την ζητούσα από τους Δήμους: Επι­τά­χυνση έργων περι­βαλ­λο­ντι­κής υπο­δο­μής, κυρίως για το νερό και τη δια­χεί­ριση πόρων. Να ανε­βά­σουν ρυθμούς οι δημο­τι­κές αρχές στην απορ­ρό­φηση των κον­δυ­λίων και στην υλο­ποί­ηση των κρί­σι­μων περι­βαλ­λο­ντι­κών υπο­δο­μών, ειδικά για το νερό και τη δια­χεί­ριση του περι­βάλ­λο­ντος. Οι πόροι υπάρ­χουν, οι δια­δι­κα­σίες πρέπει να τρέξουν χωρίς καθυ­στε­ρή­σεις.

• Ποια είναι η μεγα­λύ­τερη αδυ­να­μία του συστή­μα­τος πολι­τι­κής προ­στα­σίας που εξα­κο­λου­θεί να σας προ­βλη­μα­τί­ζει;

Έχουν γίνει σημα­ντικά βήματα, όμως η βασική πρό­κληση παρα­μέ­νει η ταχύ­τητα και τα αντα­να­κλα­στικά του συστή­μα­τος. Δεν έχουμε την πολυ­τέ­λεια να τρέ­χουμε πίσω από τις κρίσεις. Πρέπει να είμαστε ένα βήμα μπροστά. Στα Δωδε­κά­νησα, λόγω της γεω­γρα­φίας μας, η από­σταση μετριέ­ται σε χρόνο. Χρεια­ζό­μα­στε περισ­σό­τερα απο­κε­ντρω­μένα εργα­λεία στα χέρια μας για να απο­φα­σί­ζουμε και να δρούμε ακα­ριαία.

Η προ­σπά­θεια είναι συνεχής και στόχος μας είναι ένα σύστημα που θα αντα­πο­κρί­νε­ται άμεσα, σε κάθε νησί, σε κάθε κρίση.

Η Πολι­τική Προ­στα­σία δεν είναι απλώς «σβήνω φωτιές» ή «μαζεύω ζημιές». Είναι πρόληψη, σωστός σχε­δια­σμός και θωρά­κιση. Αν θέλουμε τα νησιά μας να παρα­μεί­νουν ζωντανά, ασφαλή και ελκυ­στικά, η μόνη επιλογή είναι να επεν­δύ­σουμε με πράξεις στην ανθε­κτι­κό­τητά τους.

Φεύ­γο­ντας από τα της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, δεν μπορώ να μην σας ρωτήσω για την ατζέντα των τελευ­ταίων ημερών, που είχε έντονο άρωμα Πολι­τι­σμού. Από τη μία, το εντυ­πω­σιακό ομοίωμα της Νίκης της Σαμο­θρά­κης στον κόμβο του αερο­δρο­μίου και από την άλλη, ένα μπαράζ παρα­δό­σεων έργων από την υπουργό Πολι­τι­σμού σε Σύμη, Χάλκη, Κω και Ρόδο. Τόσα πολλά και σημα­ντικά πολι­τι­στικά έργα μαζε­μένα στα Δωδε­κά­νησα, η αλήθεια είναι ότι δεν έχουμε ξαναδεί. Πώς φτάσαμε σε αυτό το θετικό απο­τέ­λε­σμα;

Κοι­τάξτε, αυτό που ζήσαμε αυτές τις μέρες στα νησιά μας είναι πρω­το­φα­νές. Μιλάμε για το μεγα­λύ­τερο πλέγμα πολι­τι­στι­κών παρεμ­βά­σεων στην ιστορία των Δωδε­κα­νή­σων. Η τετρα­ή­μερη περιο­δεία της υπουρ­γού Πολι­τι­σμού, Λίνας Μενδώνη, είναι πραγ­μα­τικά ιστο­ρική και το λέω χωρίς καμία δόση υπερ­βο­λής. Ήρθε για να παρα­δώ­σει στην κοι­νω­νία της Δωδε­κα­νή­σου σειρά έργων σε Σύμη, Χάλκη, Κω και Ρόδο. Στη Σύμη με το εμβλη­μα­τικό κωδω­νο­στά­σιο του Αγίου Ιωάννη του Πρό­δρο­μου, στη Χάλκη με την Παναγία Χωριανή στο Κάστρο και το Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο, και στην Κω με το τέμενος Ντε­φτερ­ντάρ και το Παλαιο­χρι­στια­νικό Βαπτι­στή­ριο του Αγίου Ιωάννη. Στη Ρόδο απο­δό­θη­καν τρία σπου­δαία, πλήρως απο­κα­τε­στη­μένα μνημεία: το Τέμενος Ρετζέπ Πασά, οι Επι­θα­λάσ­σιες Οχυ­ρώ­σεις στην Πύλη Απο­στό­λου Παύλου και το Αρχο­ντικό Χασάν Μπέη. Και φυσικά, η ανά­δειξη των αρχαίων Νεωρίων, του Ρωμαϊ­κού Τετρα­πύ­λου και των Κήπων του Παλα­τιού του Μεγάλου Μαγί­στρου – της Περ­βό­λας, όπως το ξέρουμε εμείς οι Ροδίτες.

Όσο για τη Νίκη της Σαμο­θρά­κης στον κόμβο του αερο­δρο­μίου, είμαστε βαθιά περή­φα­νοι. Είμαστε περή­φα­νοι για την ιστορία και την κλη­ρο­νο­μιά μας. Βρίσκω εξαι­ρε­τική την ιδέα του περι­φε­ρειάρχη, του Γιώργου Χατζη­μάρ­κου, να φωτίσει την ακμά­ζουσα ελλη­νι­στική περίοδο της Ρόδου. Είναι μια εποχή που, δυστυ­χώς, δεν έχει απο­τυ­πω­θεί στη συλ­λο­γική μας συνεί­δηση όσο ο Μεσαί­ω­νας και οι Ιππότες. Το έργο αυτό, λοιπόν, πέρα από την αισθη­τική, έχει και εκπαι­δευ­τικό ρόλο για τα παιδιά μας και τους επι­σκέ­πτες.

Ταυ­τό­χρονα, με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο ο τρόπος που το προ­σεγ­γί­σαμε: ένα παγκό­σμιο αρι­στούρ­γημα της ανθρω­πό­τη­τας ιδωμένο με μια εναλ­λα­κτική, μοντέρνα ματιά, με σεβασμό αλλά και σύγ­χρονη αισθη­τική. Τι πιο ωραίο να σε καλω­σο­ρί­ζει στον τόπο μας ένα έργο – σύμβολο κίνησης, δύναμης, ανύ­ψω­σης και θριάμ­βου;

Αυτό, ξέρετε, δείχνει και τη φιλο­σο­φία της Περι­φέ­ρειάς μας. Είμαστε παρό­ντες σε κάθε πτυχή της ζωής των νησιω­τών. Από την Πολι­τική Προ­στα­σία, τα ανα­γκαία έργα και το «ζην» της καθη­με­ρι­νό­τη­τας και της ασφά­λειας, μέχρι την πολι­τι­στική ανάταση και το «ευ ζην» του τόπου μας.