Πυρκαγιές: Στις περιοχές υψηλού κινδύνου η Ρόδος – Θα λάβει τη μεγαλύτερη ενίσχυση για πυροπροστασία

Οι Δήμοι Ρόδου, Δυτικής Λέσβου, Χίου, Ωρωπού, Μυτι­λή­νης και Κεντρι­κής Κέρ­κυ­ρας θα λάβουν φέτος τη μεγα­λύ­τερη ενί­σχυση από το κράτος για δράσεις πυρο­προ­στα­σίας. Το ποσό που θα λάβει καθένας από τους 326 δήμους που θα ενι­σχυ­θούν υπο­λο­γί­ζε­ται με βάση την «επι­κιν­δυ­νό­τητα», τον πλη­θυ­σμό και άλλους παρά­γο­ντες – το συνο­λικό ποσό, όμως, των 16,9 εκατ. ευρώ παρα­μέ­νει μικρό σε σχέση με τις αυξη­μέ­νες ανάγκες.

Η ετήσια ενί­σχυση των δήμων αφορά την πραγ­μα­το­ποί­ηση προ­λη­πτι­κών καθα­ρι­σμών σε περιο­χές αρμο­διό­τη­τάς τους (άλση, πάρκα, κατα­σκη­νώ­σεις, κ.ά.), την απο­μά­κρυνση κλαδιών από καθα­ρι­σμούς που πραγ­μα­το­ποιούν οι ιδιο­κτή­τες οικο­πέ­δων (πρό­βλημα ιδιαί­τερα μεγάλο σε περια­στι­κούς δήμους), την πραγ­μα­το­ποί­ηση προ­λη­πτι­κών καθα­ρι­σμών σε δασικές εκτά­σεις που βρί­σκο­νται κοντά σε περιο­χές κατοι­κίας και άλλα. Η πρόταση της κατα­νο­μής των πιστώ­σεων γίνεται από την Πυρο­σβε­στική Υπη­ρε­σία και το υπουρ­γείο Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας με βάση έναν αλγό­ριθμο: μεγα­λύ­τερο συντε­λε­στή βαρύ­τη­τας (60%) έχουν οι περιο­χές που έχουν από το 1980(!) χαρα­κτη­ρι­στεί με ένα προ­ε­δρικό διά­ταγμα ευαί­σθη­τες στον κίνδυνο πυρ­κα­γιάς, ενώ συνυ­πο­λο­γί­ζο­νται το ποσοστό δασο­κά­λυ­ψης (25%), ο πλη­θυ­σμός (10%), οι περιο­χές Natura (2%), ο αριθμός των του­ρι­στι­κών εγκα­τα­στά­σεων (1%) και η ύπαρξη ακτο­γραμ­μής (1%). Τα κρι­τή­ρια αυτά με τη συγκε­κρι­μένη ποσό­στωση είχαν γίνει απο­δε­κτά από την Κεντρική Ενωση Δήμων το 2009 και δια­τη­ρού­νται έως σήμερα.

Ποσό 1,49 εκατ. ευρώ θα δοθεί σε δια­δη­μο­τι­κούς συν­δέ­σμους για Πεντέλη, Υμηττό, Πάρνηθα, Λαυ­ρε­ω­τική, Δυτική Αττική και Τροι­ζη­νία.

Με αυτές τις ετήσιες πιστώ­σεις ενι­σχύ­ο­νται σχεδόν όλοι οι δήμοι της χώρας (326 από τους 332). Τις σημα­ντι­κό­τε­ρες πιστώ­σεις θα λάβουν φέτος οι Δήμοι Ρόδου (258.000 ευρώ), Δυτικής Λέσβου (204.700 ευρώ), Χίου (187.800 ευρώ), Ωρωπού (185.000 ευρώ), Μυτι­λή­νης (159.300 ευρώ), Σπάρτης (158.000 ευρώ), Κεντρι­κής Κέρ­κυ­ρας (155.400 ευρώ), Τρί­πο­λης (149.000 ευρώ), Αργους-Μυκηνών (145.000 ευρώ), Αγρι­νίου (144.000 ευρώ), Βόλου (139.000 ευρώ), Διο­νύ­σου (131.700 ευρώ), Κοριν­θίων (129.000 ευρώ), Ζακύν­θου (125.500 ευρώ) και Γρε­βε­νών (120.000 ευρώ). Ο Δήμος Αθη­ναίων θα λάβει φέτος για τους ίδιους σκοπούς 118.000 ευρώ.

Ακόμα 1,49 εκατ. ευρώ θα δια­τε­θεί σε επτά συν­δέ­σμους δήμων: από 300.000 ευρώ στους συν­δέ­σμους δήμων του Πεντε­λι­κού Ορους και του Υμηττού, 280.000 ευρώ στον σύν­δε­σμο δήμων της Πάρ­νη­θας, 250.000 ευρώ στον Ανα­πτυ­ξιακό Σύν­δε­σμο Δυτικής Αθήνας, 175.000 ευρώ στον Περι­βαλ­λο­ντικό Σύν­δε­σμο Δήμων Αθήνας – Πειραιά, 150.000 ευρώ στον Ανα­πτυ­ξιακό Σύν­δε­σμο Λαυ­ρε­ω­τι­κής και 35.000 ευρώ στον Ανα­πτυ­ξιακό Σύν­δε­σμο Τροι­ζη­νίας. Το ποσό είναι ανα­λο­γικό, αλλά τα κρι­τή­ρια στην περί­πτωση αυτή είναι πολι­τικά.

Η ενί­σχυση για τους δήμους και τους συν­δέ­σμους προ­έρ­χε­ται από τους κεντρι­κούς αυτο­τε­λείς πόρους και επο­μέ­νως κατα­νέ­με­ται από το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών. Το ποσό παρα­μέ­νει αμε­τά­βλητο τα τελευ­ταία χρόνια αλλά κάθε έτος υπάρ­χουν πολλές δια­μαρ­τυ­ρίες από τους δήμους, ότι είναι ανε­παρ­κές για να καλύψει τις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες. Ενα ζήτημα βέβαια παρα­μέ­νει με ποιον τρόπο ελέγ­χο­νται οι δήμοι ότι τα ποσά αυτά δια­τί­θε­νται για τους σκοπούς που προ­ο­ρί­ζο­νται και αν γίνεται ορθο­λο­γική δια­χεί­ριση.

Αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι

Αρχαία Ολυμπία, Ασκλη­πιείο Επι­δαύ­ρου, Δελφοί, Μυκήνες, Μυστράς, Ηραίο Σάμου, αρχαία Μεσσήνη, Αφαία Αίγινας, Επι­κού­ρειος Απόλ­λω­νας, Κάστρο Πλα­τα­μώνα και Σπάθες Ολύμπου. Αυτοί είναι οι έντεκα αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι με τη μεγα­λύ­τερη τρω­τό­τητα σε περί­πτωση πυρ­κα­γιάς. Στους χώρους αυτούς θα ληφθούν άμεσα μέτρα πρό­λη­ψης, ενώ σε τρεις από αυτούς θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν μεγάλης κλί­μα­κας ασκή­σεις της πυρο­σβε­στι­κής.

Η σύσκεψη που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε το βράδυ της Δευ­τέ­ρας με τη συμ­με­τοχή των υπουρ­γών Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας Χρήστου Στυ­λια­νίδη και Πολι­τι­σμού Λίνας Μενδώνη, των υφυ­πουρ­γών Περι­βάλ­λο­ντος Γιώργου Αμυρά και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας Βαγγέλη Τουρνά, δημάρ­χων και αντι­πε­ρι­φε­ρειαρ­χών, επι­κύ­ρωσε ουσια­στικά τα απο­τε­λέ­σματα των αυτο­ψιών που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν τους προη­γού­με­νους μήνες. Οι εκπρό­σω­ποι της Πυρο­σβε­στι­κής και οι τεχνι­κοί της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας πρό­τει­ναν συγκε­κρι­μένα μέτρα ασφά­λειας και πυρο­προ­στα­σίας για τους συγκε­κρι­μέ­νους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους, από τα οποία το ΥΠΠΟ θα επι­λέ­ξει ποια θα υλο­ποι­ή­σει (λ.χ. συντή­ρηση ή προ­σθήκη πυρο­σβε­στι­κών κρουνών, δημιουρ­γία συστή­μα­τος ειδο­ποί­η­σης επι­σκε­πτών). Το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος, εξάλλου, θα ανα­λά­βει την περί­με­τρο των περι­φρά­ξεων, δημιουρ­γώ­ντας μια αντι­πυ­ρική ζώνη 100 μέτρων γύρω από αυτούς.

Ενι­σχύ­ε­ται ο στόλος των ενα­έ­ριων μέσων δασο­πυ­ρό­σβε­σης

Του Γιάννη Σου­λιώτη

Περισ­σό­τερα εναέρια μέσα δασο­πυ­ρό­σβε­σης σε σύγκριση με πέρυσι θα έχει –εκτός απρο­ό­πτου– φέτος στη διάθεσή του το Πυρο­σβε­στικό Σώμα, παρά την ανη­συ­χία που επι­κρά­τησε αρχικά για το εάν και κατά πόσον τα ρωσικά, μεσαίου τύπου, ελι­κό­πτερα Kamov θα είναι δια­θέ­σιμα εξαι­τίας του πολέμου στην Ουκρα­νία.

Σύμφωνα με πηγές από το υπουρ­γείο Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας και την Πυρο­σβε­στική, η νατοϊκή υπη­ρε­σία NSPA, μέσω της οποίας συνά­πτο­νται οι συμ­φω­νίες μίσθω­σης, ενη­μέ­ρωσε πρό­σφατα τους αρμό­διους Ελληνες αξιω­μα­τού­χους ότι τα ελι­κό­πτερα που είχαν δια­τε­θεί πέρυσι θα είναι και φέτος δια­θέ­σιμα, παρά τη διακοπή των συμ­βά­σεων με τις ρωσικές εται­ρείες. Πώς θα συμβεί αυτό; Παρότι, τυπικά του­λά­χι­στον, το Δημόσιο συνά­πτει συμ­φω­νία απευ­θείας με την NSPA δίχως να γνω­ρί­ζει τους ιδιο­κτή­τες των ελι­κο­πτέ­ρων που συμ­βάλ­λο­νται με τη νατοϊκή υπη­ρε­σία, πηγές από το κτίριο «Φάρος», όπου στε­γά­ζε­ται το υπουρ­γείο Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, ανα­φέ­ρουν ότι τα μεσαίου τύπου ελι­κό­πτερα Kamov άλλαξαν νηο­λό­γιο και η μίσθωσή τους θα γίνει, μεταξύ άλλων, μέσω υπερ­γο­λά­βων σε Καζακ­στάν και Ουζ­μπε­κι­στάν. Η πρώτη από τις δύο συμ­βά­σεις μίσθω­σης απο­τε­λεί επέ­κταση παλαιό­τε­ρης, που είχε αρχικά υπο­γρα­φεί το 2018 με δυνα­τό­τητα επέ­κτα­σης για πέντε έτη. Προ­βλέ­πει την ενοι­κί­αση 3 βαρέος και 7 μεσαίου τύπου πυρο­σβε­στι­κών ελι­κο­πτέ­ρων, με την Πυρο­σβε­στική να ενερ­γο­ποιεί σχετική ρήτρα για τη μίσθωση υπερ­δι­πλά­σιου αριθμού ελι­κο­πτέ­ρων, ήτοι 8 βαρέος και 12 μεσαίου τύπου. Η δαπάνη φέτος ενδέ­χε­ται να υπερβεί τα 19 εκατ. ευρώ.

Τα βαρέος τύπου ελι­κό­πτερα, τα γνωστά Sikorsky, έρχο­νται τα περισ­σό­τερα από τις ΗΠΑ, με τους επι­τε­λείς της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας και της Πυρο­σβε­στι­κής να θεωρούν δεδο­μένο ότι θα είναι όλα δια­θέ­σιμα με την έναρξη της αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου. Ομως, σύμφωνα με όσα έχει δια­μη­νύ­σει η NSPA, στη διάθεση της Π.Υ. θα είναι και τα 12 μεσαίου τύπου Kamov.

Σε ισχύ η σύμβαση για τα ρωσικά, μεσαίου τύπου, ελι­κό­πτερα Kamov, αισιο­δο­ξία για τη δια­θε­σι­μό­τητα των Sikorsky.

Εχουν εξάλλου προη­γη­θεί επαφές του υπουρ­γού Χρήστου Στυ­λια­νίδη με αξιω­μα­τού­χους σε Ε.Ε. και ΗΠΑ προ­κει­μέ­νου να ξεπε­ρα­στούν πιθανά εμπόδια. Μια δυσκο­λία με τα πλη­ρώ­ματα, που μέχρι πρό­τι­νος απο­τε­λού­νταν από Ουκρα­νούς και Ρώσους πιλό­τους, εκφρά­ζε­ται αισιο­δο­ξία ότι θα ξεπε­ρα­στεί το αμέσως επόμενο διά­στημα.

Η δεύτερη σύμβαση που «τρέχει» είναι προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 40 εκατ. ευρώ. Προ­βλέ­πει τη μίσθωση 2 ακόμα ελι­κο­πτέ­ρων βαρέος τύπου, 8 μεσαίου τύπου ελι­κο­πτέ­ρων μετα­φο­ράς προ­σω­πι­κού, ενός αερο­σκά­φους μετα­φο­ράς προ­σω­πι­κού και 21 αμφί­βιων αερο­σκα­φών – Air Tractors, όμοιων με αυτά που δοκι­μά­στη­καν για πρώτη φορά κατά την περυ­σινή αντι­πυ­ρική περίοδο. Η απόφαση για έγκριση της δαπάνης υπε­γράφη στις αρχές Μαρτίου, ενώ και σε αυτή την περί­πτωση το ελλη­νικό Δημόσιο θα συμ­βλη­θεί όχι απευ­θείας με τις ιδιο­κτή­τριες εται­ρείες αλλά με τη νατοϊκή υπη­ρε­σία NSPA. Πηγές με γνώση του θέματος πάντως εκτί­μη­σαν, μιλώ­ντας χθες στην «Κ», ότι είναι αρκετά δύσκολο να βρεθούν και οι 21 τρά­κτο­ρες. Κι αυτό διότι τα περισ­σό­τερα αυτού του τύπου αερο­σκάφη που δια­τί­θε­νται στην αγορά είναι μονο­θέ­σια, ενώ η Πυρο­σβε­στική ζητεί τα μισά από τα αερο­σκάφη να είναι διθέσια προ­κει­μέ­νου σε αυτά να επι­βαί­νουν μεταφραστές-σύνδεσμοι με τους αξιω­μα­τι­κούς της Πυρο­σβε­στι­κής.

Ταυ­τό­χρονα με τα παρα­πάνω, με πρω­το­βου­λία του υπουρ­γού κ. Στυ­λια­νίδη γίνεται προ­σπά­θεια να αξιο­ποι­η­θεί κονδύλι 4 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ δια­θέ­σιμο μέσω του ευρω­παϊ­κού μηχα­νι­σμού RescEU για τη μίσθωση επι­πλέον ενα­έ­ριων μέσων πυρό­σβε­σης. Εξέλιξη που θα μετα­τρέ­ψει την Ελλάδα σε «κόμβο». Σε περί­πτωση που ξεπε­ρα­στούν γρα­φειο­κρα­τι­κού χαρα­κτήρα αγκυ­λώ­σεις και εκτα­μιευ­θούν τα χρήματα, τα επι­πλέον ελι­κό­πτερα θα σταθ­μεύ­ουν στην Ελλάδα αλλά ταυ­τό­χρονα θα είναι δια­θέ­σιμα και στον ευρω­παϊκό μηχα­νι­σμό πολι­τι­κής προ­στα­σίας.

Ανάγκη ποιο­τι­κών και όχι μόνο ποσο­τι­κών αλλαγών

Του Γιώργου Λιάλιου

Τα μέτρα που δρο­μο­λο­γού­νται για την αντι­με­τώ­πιση των δασικών πυρ­κα­γιών είναι σημα­ντικά, δεν είναι όμως επαρκή: αυτό που χρειά­ζε­ται είναι ορι­σμέ­νες σημα­ντι­κές τομές τόσο στη δασο­προ­στα­σία όσο και στη δια­χεί­ριση των πυρ­κα­γιών. Οι κρί­σι­μοι «κρίκοι» που εξα­κο­λου­θούν να λείπουν στην αλυσίδα είναι η στε­λέ­χωση των δασαρ­χείων με εξει­δι­κευ­μένο προ­σω­πικό, που θα ανα­λά­βει ενεργό ρόλο σε τοπικό επίπεδο, και η σωστή εκπαί­δευση της Πυρο­σβε­στι­κής. Αυτό υπο­στη­ρί­ζει ο Γαβριήλ Ξαν­θό­που­λος, ερευ­νη­τής στο Ινστι­τούτο Μεσο­γεια­κών και Δασικών Οικο­συ­στη­μά­των, μέλος της Επι­τρο­πής Goldammer και εμπει­ρο­γνώ­μων σε θέματα δασικών πυρ­κα­γιών. Με αφορμή την πρό­σφατη πυρ­κα­γιά στη Χαλ­κι­δική από ανθρώ­πινο λάθος, επι­ση­μαί­νει ότι η περί­ο­δος δεν είναι ακίν­δυνη.

«Υπάρ­χουν αλλαγές που δρο­μο­λο­γού­νται, όμως αλλαγή σε βάθος δεν υπάρχει ακόμα», εκτιμά ο κ. Ξαν­θό­που­λος. «Ποσο­τικά, σε επίπεδο μέσων πυρό­σβε­σης, γίνο­νται πολλά. Αυτό που λείπει είναι το ποιο­τικό σκέλος, μια νέα προ­σέγ­γιση στη δια­χεί­ριση του αγρο­δα­σι­κού χώρου και στην οργά­νωση της δασικής υπη­ρε­σίας. Μια σωστή κίνηση θα ήταν να διο­ρι­στεί σε κάθε δασαρ­χείο πρώτης και δεύ­τε­ρης επι­κιν­δυ­νό­τη­τας ένας δασο­λό­γος και ένας δασο­πό­νος που να είναι νέοι στην ηλικία και να ασχο­λού­νται με την πρόληψη των δασικών πυρ­κα­γιών και την πρώτη προ­σβολή τους. Που θα έχουν γνώση του χώρου ευθύνης τους, θα οργα­νώ­νουν την αντι­πυ­ρική προ­ε­τοι­μα­σία προ­χω­ρώ­ντας ήδη από τον Νοέμ­βριο στη σύνταξη σχεδίου για το επόμενο έτος. Που θα συλ­λέ­γουν αξιό­πι­στα στα­τι­στικά, θα συζη­τούν με τους φορείς σε τοπικό επίπεδο, θα συνερ­γά­ζο­νται με τους εθε­λο­ντές και το Πυρο­σβε­στικό Σώμα, που θα οργα­νώ­σουν μια ομάδα πρώτης προ­σβο­λής μιας πυρ­κα­γιάς. Που θα επι­σκέ­πτο­νται τις περιο­χές όπου τα σπίτια βρί­σκο­νται κοντά στο δάσος και θα συζη­τούν με τους ιδιο­κτή­τες τους για τα μέτρα που πρέπει να λάβουν, θα επι­σκέ­πτο­νται τα καφε­νεία στα χωριά για να μιλή­σουν με τους αγρότες. Δεν είναι ότι δεν χρειά­ζε­ται γενικώς στε­λέ­χωση των δασαρ­χείων – από παντού ακούω δασο­λό­γους να λένε ότι έχουν απο­μεί­νει 2-3 άνθρω­ποι που είναι κοντά στη σύνταξη. Χρειά­ζε­ται στε­λέ­χωση, αλλά χρειά­ζε­ται και ένα κομμάτι αυτής να έχει εξει­δί­κευση».

Εκπαί­δευση

Ενα δεύτερο ζήτημα, σύμφωνα με τον κ. Ξαν­θό­πουλο, είναι η εκπαί­δευση της Πυρο­σβε­στι­κής. «Χρειά­ζε­ται μια σοβαρή εκπαί­δευση από την αρχή. Η Πυρο­σβε­στική ζητάει συνεχώς νέο προ­σω­πικό και νέα μέσα και τα παίρνει με μεγάλη ευκολία. Δεν είναι όμως, κατά τη γνώμη μου, το ζήτημα αυτό, αλλά πώς θα βελ­τι­στο­ποι­η­θεί η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά της». Οσο για τις πυρ­κα­γιές που ξέσπα­σαν τις προη­γού­με­νες ημέρες στη Χαλ­κι­δική και σε άλλες περιο­χές, ο κ. Ξαν­θό­που­λος εκτιμά ότι δεν θα πρέπει να μας εκπλήσ­σουν επειδή βρι­σκό­μα­στε στις αρχές της άνοιξης. «Την περίοδο αυτή στα δάση υπάρχει νεκρή καύσιμη ύλη από την προη­γού­μενη χρονιά. Η νέα βλά­στηση, η ζωντανή ύλη, δεν έχει προ­λά­βει ακόμα να ανα­πτύ­ξει τους ανοι­ξιά­τι­κους χυμούς της και να αυξήσει την υγρασία της. Αν λοιπόν έχεις μερικές ημέρες ήλιου, που θα στε­γνώ­σουν την ξερή βλά­στηση, και άνεμο, είναι εύκολο μια φωτιά να μετα­δο­θεί. Εχω δει δασικές πυρ­κα­γιές στη Μοντάνα των ΗΠΑ και στη Νορ­βη­γία μέσα στην καρδιά του χειμώνα, σε θερ­μο­κρα­σίες υπό το μηδέν. Οταν λοιπόν οι αγρότες βάζουν φωτιές για να κάψουν κλαδιά και μετά τις εγκα­τα­λεί­πουν, δεν είναι δύσκολο να συμβεί το κακό. Προ­σω­πικά έχει τύχει πολλές φορές να ταξι­δεύω βράδυ στη Μακε­δο­νία ή στην Πελο­πόν­νησο και να ξεχω­ρίζω μέσα στη νύχτα πολλές “κόκ­κι­νες” εστίες, τη θράκα που σιγο­καίει χωρίς να έχει σβήσει. Εχουμε ιστο­ρικό σημα­ντι­κών δασικών πυρ­κα­γιών τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, για παρά­δειγμα στη Σάμο και στη Λιχάδα της Βόρειας Εύβοιας, δεν είναι πρω­το­φα­νές. Παρ’ όλα αυτά, ο κόσμος εξα­κο­λου­θεί να ανάβει φωτιές και να τις αφήνει. Αν, όπως σας ανέφερα, γίνο­νταν τακτι­κές ενη­με­ρώ­σεις από εξει­δι­κευ­μέ­νους δασο­λό­γους και περι­πο­λίες, ίσως αυτό να μη συνέ­βαινε. Δεν αρκεί να εκδί­δε­ται μια πυρο­σβε­στική διάταξη και να περι­μέ­νουμε ότι ο βοσκός και ο γεωργός θα την εφαρ­μό­σουν».

Πηγή kathimerini.gr